Phlebotomia damnata à Dominico La Scala Messanensi. ... In qua singula rationum momenta, quae sanguinis eductioni adversantur, aequa veritatis lance expenduntur

241쪽

disti initi cui procul dubias ὁ φὰ illa per phleboimiam periemis

eximitur: id emolumenti attribuendum arbitror, succi nutrisis adtiteris alioquin copiosius in luxuri rivulo insanguinem conuerso . in quod per venae sectionem fauiunis massae detractum est, nisi obli uberiore influxu compensetur, sis resarciatur. chyli autem Orsum posse ita per inces mutari, patet ex gulari, O memorata diruissima hinoria, quam Hippocrates lib, s. epid. n. 6. narrat de viro quodam in Oenios, qui cum ad extrema prora maciem morabo extenuatus fuisset, O cpraemissis μρὰ cbatanicis) alimretii

etiam evenis per plures dies assumptis , ne minimὐm quidem αδ-ceretur , sed in dies magis, ningisque contabescere . ficta tandin taser vices utriusque manus vena donec exanguis feret, is carnium absumptione integria liberatu vis, O breri car sus exasit HaiΨs enim admirandae curationis ratio in hoc consistere videtur, quod per profusior sanguinis e creationem, conuerso chli stamine , quod antea ad cor fluxerat cunde reliquum corporis genio suo defraudabo tur deinde succus nutritius partibus, uti par erat, impendebatur. ob eamdem rationem Uuvenit, ut apud nos etiam, homines post faepe repetitam sanguinis apba resin pinguesceresoleant. E cbnuerso nullam quidem νideo rationem, cur c li rivulus a part bres nutriendis vicissim ad avraidam a uinis massam stro tim resaltim

non conuertatur, diminuto interim succi nutrι. v proventu .

Ititerim ut me medicis in disquisitionibus neotericiam reor . ita in Charietonii dijudicando sententiam non hostem ejus me fateGr. Nonnulla, me judice, reprobanda, & ad botriam sensim sunt reducenda. Sed re vera in hoc criminandus est

UircL: quoniam variis conceptibus idaealibus obnubilatam, &non explicatam tradidit praedictam doctrinam, ut digito con inostra . Opinionem hanc de duplici galaxia, licet ingeniosam, i men a veritatis stopo valde deflectere ex anatome colligimus. Primo namoue est determinandum iter, idest intestinorum ovitas, a qta derivatur chylus in vasa lactea, quae exilibus ostiolis in ipsas intestinorum tunicas inhiantes , indeque ad glandulas nutritias mesenteri j usque continuis ductibus excurrentia, quem exceperint succum albicantem . sestinanter in Pecqueti receptaculum delerunt; ex hoc alij ductus chyliseri cursunt furuum per ipsum thoracem prope dorsi spinam intorius

242쪽

Hiis rem ascendentes 3d sibilavios venae cavae ramisi usque tingentes; eisque uniti prope jugularcs cxternas, in harummet rivulos se sis promptE exonerant. Secundo serperam satetur materiam succi nutritij esse puriusimam chyli putem, quae per secretionis Viam in mesenterii glandulis a reliquo chylo separatur, & per neruos ad cerebrum transmittitur. Non iniicias ibo, quin detur verus silcccus ia tritius a cerebro per neruos ad Omnes partes delatus, aut quin sit concretum spirituum animalium ; sed fateor hunc succum in flandulis cerebri corticalibus per secretionis viam generari illusus materiam esse iam uinem distributum per arterias caro rides ad praedictas glandulas, ut dOcci ci. Malpighius lib. de viscerum structura, aliique Anatomici praeilantissimi, inter uos Glis nius intrin. de ventriculo, & intestinis cap. v I II. eappetitu sensitivo interno pag. mihi i63. Nec video quid causae sit, cur in eas angustias ultro cl. Chzrletonius coni jciat materiam succi nutritii esse partem chyli puriorem, & non . guinem, cum hic sit omnium sermentorum penus, muleatque particulis heterogeneis s ugitivis diversis motibus, hossum , vorsum , sursum, deorsumque alternatim agitatis; ut de antipraxis inter dictas particulas, quae scimentatio appellatur. Cum igitur spirituum vitalium genera in particul rum fugitivarum secretione consistat, latendum eit chylum non elle materiam idoneam, cum hi succus tuavibus, miti ribus particulis, idest is iritibus non adeo exaltatis resertus, quiquam primum per Lalaxiam ad cor delatus, indeque ad pulmones, ibi sanguini ad minima permixtus, paulatim seminentescit, ad tertium volatilitatis si auam promovetur, pum puraque Romana induitur, ac proinde prox. mo ejus ad glai dulas cerebri corticales recursu particulae exaltatae secretae, ad spirituum animalium subtilitatem , atque cCςrgiam denuo a tolluntur. Qu:ppe spiritus vitales ab iis, qui in chylo consbpiati, & latentes, haud aliter discrepant, nisi quod per dictas operationes i fixationis statu ad volutilitatis complemenIum . exaltantur, & ex vitalibus in animales mox s cellant. Et lia cest spirituum vitalium, & animalium sciἰ elationis series a prima usque digestione, seu chylii atione. De hoc tamen sustus in anatomicis, & de cl. Clurictonii satis opinione. i

243쪽

Vrret Authorcorismando illam duplicem thyli su Vionem

singulari , & memorata dignissima historia Hippocratis lib. s.

epid. n. s. Vir quidam in Oeniadis fuit, qui cum morbo ad ex . tieniam maciem r actus esset praescriptis saepὰ catharticisa alimenti siue eumptis iugiter assumptis ne minimum quidciri restauraretur, sed tu dics magis magisque contabes eret, lecta tamen vena saluatella utriu ique manus, & exanguis redditus 1 earnium contabescentia nat ire liberatus, & brevi carnosus evasit. Hujus curationis ratio in hoc posita suit, ait cl. Charie tonius . cub porprofusiorere sanguinis evacuatim in , conuerso si lumine, quod antea ad cor fluxerat cunde reliquum corporis genis Itis di raudebatur deinde succus nutritius partibus, ut par erat, pendebatur cob eam tu rationem uνenit, Mapud nos etiam, homin s post acri repetitam in ruinis haeresin pineu fore Aleant . E conuersonκllam qu dem video rat onem, cur obsiriuulus a partibus nutriendis Urit , ad augendam uuisis mas in pro tempore festo non conuertatur , diminuto interim suo

ei nutritii proventu.

Multo luculentius fiet responsum, si Charietonii rationes

paulo acriori animo contemplentur. Conikiamus mentem in aula verba cap. 7 pag. 1 36. Quoties erro praegnanti mulseri abortus

disertaesu impendet, a succi nutriti, ad Herum assuentis redis dantia cui procul dubiosis O illa per phlebotomiam periculo ex

Mitur id emolumenti attribuendum a Qitror succi nti piij ad Horum evisils a uxuri riuulo in sanguinem conuerso, ut quod pre rinae festionem anguinis massae detractum est noxi ehyli ub piore in luxu compensetur, sνὰ resarciatur. Igitur per profusiorem

sanguinis eductionem in Oeniadis ma or chys: portio ad cor de rivari debet, ut sanguinis iactura resarciatur. Quanto pluschylosi liquoris in sanguinis torrentem influit, ait Chariet nius, tanto minus restat instaurandis partibus impendendum ιquare in viro illo in Oeniadis fateri debet Chariet ius chyli rivulum a partibus nutriendis vicissim ad augendam sanguinis massam conuerti: diminuto succi nutrith proventu: adeoque vir ille in Oeniadis in dies magis magisque contabescere de . buisset. Ego ouid contra Charietonium censeam, fateor ingenuE.

Inrer ammis est recensenda succi nutritii ad

244쪽

inerum labentis reduli utitia. Nutritur scelus per os lacteo quod a m humore, in ovo iniurat, non quidem fulmine illi per vasa umbilicalia delato. Vena umbilicatis nulli alij in se uit tini, quim ut sanguinem ex arteriis umbilicalibus in pl.

centam uterinam enusum in venam cavam regerat, ut per diaetam placentam si ci alimentares ibi elaborati ad membranas chorion, & amnios dictas deriventur, ut per os sugendo sibi liquorem depuratum, sive lacteum in dicta membrana interna

contentum assumat. Liquor alimentosus in chorio contentus impurus, & turbulentus tres,itur per innumera vasa excretoria placentae uterinae in ejus cavitatem , qui per uracum e puratur, & in vesicam scelus desertur, denique mingitur, ει

in amnium defluit, ibique continetur, inseruitque pro lacte, quod sugitur a foetu . His positis, neque beari capio, quom do inhaerendum sit Charietoni, sententiae, quod dum liquor limentosus in anniis gliscit sit abortus cauta. Hatura quippe inquit Charietolatus, Elimrimm fartum, O secundinarum tu nicas suis amplum relinquit spatium , quo ceu promptuario , DI

ciens alimoniae copia ccintineasvr: ita non omnem earum capacita

iem liquoribus alimentosis replevit, sed rem ita inItituit, ut tale restaret in Amni , O chori'fumriore rae spatium nullum liquore occupatum, quali in ονi aliquo bis incubasi obtusioremne

II. Non concedimus Charietonio cum Galenissarum turba abortiendi periculum praegnantibus , praesertim plethoricis , impendens, haud raro venae sectione vitari. Vidi saepe in praxi aliquos Medentes ad praecavendum abortum vena sectione usos esse, sed incassum, ac proinde sin san cum ipsius patientis interitu; sicuti si interdum bene se habuerit, in eam planὰ suspicionem propendere possem Gram haud ma ore jure venaricet ni, quam plumeo lecto sanitatis suae restitutionem debere, juxta illudi saepe numero innesicax me amentum so tuna nobilitato Saepius autem observavi abortum medicamentis specificis, sive intro sumptis, sive exterius applicatis pro caveri. Coi ille Practicantium obseruationes. Illud luc loci non omnino omittendum erit, abortiendi pe-γieulum praegnantibus valetudinariis, de hypocondriacis im- .

245쪽

orum eorpora succis alimentaribiis scatent. Hoeparet ex cordatorum Practicantium Obseruatione. Ego in praxi ad praegnantes cum abortiendi periculo accurate attendebam, easque satis exacth examinabam; atque ita tandem omni passi ne in iudicando evitata, certissime mihi persuasi , non a succi nutriti; pleonasmo abortum causari, sed potius ab ejusdem defectu, nempe ab acido peregrino semper luxuriante ventriculi culpa genito, escam commutantis in saburram acidam, ex qua sanguis non procreatur, qui pro materia Vnoscit chylum laudabilem: quare hoc deficiente, deiicit pariter singuis, hinc abortus. Concludo hoc me consecutum esse, docere me ipsum, discere a me ipsis, vulgi praeiudicia a mea mente arcere, quibus merito iacultas medica commaculatur. Vertim hic praetereundum non est, cur vir ille in inniadis a tabe fuit liberatus, celebrata sanguinis missione. Responsum hoc, ut manifestum evadat hoc loco, perpendendum est lamsuinem esse penum omnium sermentorum, lymphae, succi ne uel, omniumque excremeritorum fluidorum I ex ipsia enim ad Omnes glandulas delato secernuntumbi liquores fermentatiavi, & excrementitii, in renum glandulis urina , in glandulis salivalibus saliva, in glandulis conglobatis lympha, in gland iis lenticularibus crustae villos e ventriculi sermentum pro esca elaboranda, in hehate, quod est glandula maxima, bilis , in glandulis vesicae felleae bilis altera, in glandulis cerebri coni-Plibus succus nerueus, in Niκreate ejussu us, & sic porr6inatus andulis. His ita praemissis, perspicere licet, in famevine et se duplicem partem . spirituosam, & crassaint iii hac succus nutritius nidulatur, qui est' sertim concrekibile ovi albu-mini simile, ex quo partes animalis generantur'; ex illa spiritus vitales sementationis ope oriuntur, animae inferioris, idest ignis vitalis pabulum sulphureum. Est igitur finguis liquor ex

chylo in pulmones consectus ad omnium partium tum conti Dentium, tum contentarum, de impetum faeientium resectionem inserulans ., Cl. Malpighius in epist. ad Ioannem Borelli , matheseos eximium Professorem, docet citylum prima vice dilatatum in pulmonibus tari quidem sanguinem; noli ramcn totum exaltatum, & spirituosum, cum hoc sit impossibile ;

246쪽

srmentetur ι stcundum tamen aliquas ibi partes heterogenea

in es Ie concreti remanet ad partium nutriendarum usum. Hoeconcretum est serum concrescibile, ut dixi, quod in extracto' singuine conuertitur in fibras, & in pelui coagulato, ad haruirentem albam crustam, gelatu e iusiar, supereminere obserauamus. Non inficias eo quandoque a sanguine per excellens spirituum, seu particularum volatilium praedominium chyluni secundum majorem sm i partem volatilirari, parum de concre- .lo remanente, id est sero concrescibili, sicuti accidit aegroto illi in Oeniadis, qui ob sanguinem nimis exaltatum contabesce bat in dies,.transmutata maiori chyli portione in particulas sugitivas, parum remanente alterius chyli portionis crastae , quae non erat sufficiens ad partes alendas, ideoque extenuab tur . Per celebratam venae sect ionem chylus per galaxiam sena suine mixto sui non exigua in parte remanet actu fixus, seu serum , nutritioni idoneum ob restaurandam partium solid i um impensam. sane reor per sanguinis effusionem finguinem reliquum vel sp ritibus regentibus exutum , vel mole minori

tum non pollere vi illa transmutandi seu sermentandi chylum,

ut eum aci statum volatilem perducat; quare necesse est, ut taxus secundum majorem sui partem remaneat, muteturque in serum concrescibile, quod est nutricatus materia. Ob eamdem

rationem homines in vulgari sententia post sim repetitas phlea tomias pinguescere solent, suod falsum in praxi deprehem di , quia eorum habitus sanguine spirituosis depauperatus, ct dis humoribus oppletur , facileque. in cachexiam degenerat , sitque aede malosus, qui pinguis vulgo existimatur . Ad reliquam in proposito perpencendam Galeni opinsonem

non propero : Omnes ejus sectatores contendunt venae secti nem esse medicamentum cons ruum pro eatamenijs saporessis; docet enim Galenus tamentorum causam in mulieribus a limguinis plethora esse petendam, quae a sedentaria, & desidiosa earumdem vita proficiscitur. Desidiam rinioris sexus natura, attribuit in ordine ad foeturam, scili ' propter duos praestati

tissimos fines, ut conceptus status S in utero, & extra uterum alatur. Sed filsissimam thesim patefacit Galenus inquiens. Iu heres esse ad desidiam , iram 7 eotis tr mittendum damnatas ,

247쪽

SDrtanae . euae In urbe, ina 'Is, 3e eastris pro legibus Paetriae exantiabant labores, nihilominus tamen catamenijs detinebantur , dc in utero peribaiit: de his quid dicent Galeriaslectae ρ quid dicent etiam de Amazonum historus, quae si gulo mense purgabantur, concipiebantque e Quid denique de mulieribus rusticis laboris molestias sine foecunditatis timeommodo perferentibus' Non est igitur menstruae purgationis causa plenitudo ab otio, & iegnitie procreata. Novit cl. Clia letonius quasdam mulieres ta , & marasmo correptas, quae natis temporibus sanguinem ab utero effunderent. Atqui haec hactenus, X L Haemorrhoidas cohibitas, seu humorem melancholicum, de lienarem evacuat languinis eductio per hirudines. Sed dubietatis ansam oracbent in hoc tuin Galenicae doctrinae Maia gnates, tum sanguinis circuitus. Inter illos recensetur Gaspar Hosniannus, qui in Amlogia pro Galeno lib. III. parte tr. Κα v. cap. IO. sic aduertit superaddere mihi libet tria verbaLde fanulis is, quibus haemorrhoidas imitari volunt nostri: Quid quidem modicὸ deississintit Trincayella qu. M. I .arcontra νE' A illas extollit illustr. D. ab Aquapendente in opere praeflantissimo. chirurgicarum operationum dicto; cujus rationes producit Seisne tus loco citato, quaest.' Ego ausculto de Italis, O Meridionalibis, ales: at de nobis Septentrionalibus Hari alienus sim . Referam . quod audiri multoties, quod dese ij. dicebat D. Bruxius supra

memoratus. Trabunt nonnis tenuem, rubrum, O laudabili sanguinem, qualem in cute inueniunt: at illuviem melancholicam ne ut ingunt quidem.

Anatomia ouoque in contrarium data argumenta sacilὰ dialuiti Qua via lien deponit humorem melancholicum s Per a teriam necessario sanguis in haemorrhoides propellitur; sed sanguis in arteria communis est, nulloque peculiari vitio sor det, de quamuis pollutus ex haemorrhoidibus exit. non ob id . ex liene . alijsque visceribus etlunditur, sed in ipsis vasis hae morrhoidalibus computruit . Venae enim haemorrhoidales

sanguinem omnem ex arteriJs susceptum revehere Irequeunt .

Nec arteria subiacens comm E sursum detrudit. Hinc sic 'gnans languis coagulatur, putres it, & Ob moram acrior ev dit, & adductus nimium venas turgidaa reddit s cum dolore , F i et extem

248쪽

extendit, ae isse propendulas emit. Sic sera haemorrhoiades tum dolore, tum tumore, tum acri stillante sero assicium tur . Ex his peispicere licet quam male aperiantur. Audi Ioannem Antonidem VindemIcinden xI II. Ceniades famelicosus f. nos. Hirudines Mo ad haemorrhoides ciendas in m Lincialicis applicari . Sed ouid hec in negotio ab illis speres , no . xideo. Anullus quippe apud Oribasium cou. mes: HI., O ex eo Calenus de hirudinibus cap. I. docret, trahore illas sanguinem, non profundo, sed i s dumtaxat d partibus quibus admoventur. Dei de hoc obser Winus nos quoque , elicere non nisi tenam si guinem, imo 'tius uberem contientum. His accedit alia ratio anatomica: ex ramo splenico non ve

hitur sanguis lienaris ad haemorrhoides ; sed ex his sanguis r

vehitur ad ramum splenicum; per arterias sanguis ducitur adibaemorrhoides ; arteriae originem habent a corde: ab hoc itiatur sanguis illis distribuitur. Denique lienem esse humoris molancholici receptaculum, ut Galenistae imaginantur. anilis Dbula est. Hanc testatam iaciunt innumera Authorum placita de lienis usu. Coillule Anatomiae Cultores nouissimos. Hinc non video, quomodo hirudines e venis haemorrhoidalibus h morem limosum haurire pollunt. Venae haemorrhoicalas aliqsunt internae, alis exterias , hae a venae r in Ohypogastri coci ad musculos ani motores potissimum sparginatur, Originem ducunt: illae a me lenterico sinitiro, aliquando a dextero, raro a ramo splenico, sive extra lienem , sive intra lienem recomo. Igitur nunquam hirudines humorem metaricholicum abenis externis, quibus apponuntur, supunt. Occinunt veterem cantilςnam Galeii istae. Solet quidem in aliquibus pathematibus natura lacessita i sanguine vitiato eum propellere ad vasa haemorrhoidalia: er o, re Medicus in hac Operatione cohibita imitari naturam debet, sans uinem per hiarudines educendo. Sed hoc spontaneum naturae opus est, quae arti nihil, aut parum imitabile reliquit r quod eli inutile a n tura lacessita segregatur a sanguine, & soras eliminatur,&v na expurgatur cum aliqua portionet sanSuinis, qui titiliter rottiaeretur, si retinetur, quia expellitur per anastomasia, id est per Oscilla vasorum aperta ,

pacuae . cum illud inutilς, scu morbidum expcllitur, exit

249쪽

229 quoque aliqua anguinis pars ei tIncturam rubram tribuens. Sed

haec sive acl. Portio. XIL Vehementissimos compescit dolores. Sed omni flutido natura locum assignavit. Continentibus, quae ex patianturia γxam exhibent. Fluidum vasis naturaliter continetur, quibus, si excedat, ac effundatur , est humor loco peccans s extra vasa autem varijs ex causis eluuit. Rumpuntur, S exeduntur vasa, quibus depluit tum in carnem, tum in corporis cavita tem r copiosi influxus caro minime in capax: hinc alieno hoe in loco coagulatur, ac acrior evadit vari modo , ac mensura: atque ira morbus omnigenus . indeque dolores, ac innumera omnigenae conditionis symptomata emergunt. Inter varia praesidia vulgo recensetur Derivatio, quae humori stagnantieribuitur, qui per vicina eli educendus. Sed motus sanauinis in Orbem reddit derivationis rationem perplexam . Omnium venarum, ac arteriarum esse communionem comperimus; ex. gr. venam frontis, ramum lcilicet jugularis excipere sanguinem e ramo arteriae carotidis externae; venam ramariam Oriaginem debere iugulari; eam haurire item sanguinςm ex carmodum surculis, quas carotides aequali communione gaudere cum aorta, pro ut reliquas, detectum est; hinc nullum omnium discrimen est; & ouod iuvamen ab apertis hisce vasis speratur, perexiguum eri . Adaucta effusi ex aliis sanguinis ruantitas, vel pluries iacta sectio paria faciunt. Quod si non illem procedant, neces Iarium est. Humori foras effuso, ibiaque stagnanti, & acriori reddito doloris sensum producenti, Mijs remediis, non venae sectione contra niti decet. XIII. Naturam i cac hymia in vasis sanguinuis ex istente deonerat. Ut haec ratio expugnetur, paulo pelluciorem reddere oportet. Quo corpus vegetatur, & vivificatur, quo vita alitur, &conseruatur, causatur, sustentatur, & declaratur, Aninamgue Tutela, Vehiculum ,& Nutrimentum a sanguine non diainguuntur, ut supra demonstravi. Haec luculentissimE, & s se a cl. Portio dialog. l. de sanguinis missione. Quare satis itiquet per venam sectam corpus natura deonerari. Quicquid ii seritatis, & illuviei nectar sanguineum vitiat.&inserit, v

rus elicitMr modis, moeirati e , sudore, crures, alijsquς

250쪽

2ro praesidiis. Si sanguis est vitiatus ob particularum ex altationem ipsum componentium, est corrigendus, juxta illud Hippocratis lib. de veteri medicina. Misie, redde inconspisuum . . Si crassus, & coagulatus, sutrijs tractandus, si tenuis ,&eL serus, Oendus. Curari debet sanguis: curatio est motus a morbo ad sanitatem, remanente suoiecto. Pars corporis comtinens vitiata non avellitur, quia animata, sta vitio privatur; cur non sanguis, animalis vita, curandus, idest vitio emei dandus' A' vasis apertura de vitiato, non de vitio tollitur. Sed ad quid pluribus e Huc sacit citam massam fanruineam depurari ser glandulas tum conglobatas, tum conglomeratas ;depurantis enectu est iraturae se exonerantis opus, non artis shaec iuvat ope, illa opem. Neque minima hoc in loco rit de satauinis plenitudine altercatio. Ab omnibus sere medicis semper fuit admissa, ab alijs a solute negatur. Pro palologico enato supponit Galenus ple- thoram, aliam esse resipective ad vires, aliam respective ad vasa: haec vel consistit in omnibus humoribus aequaliter adam ctis, & appellatur simpliciter plei hora, vel in solo sanguine pro quarta entitate sumpto copiosius redundante, vocaturqueplethora sanguinea. Quando alius humor a sanguine sua quai

e citate symmetriam excedit , Omnesque alios exunerat, ipsas ata huc adauctis, illius humoris appellatur plenitudo . Cum vero unus tantum bumor excedit, reliquis in aequilibrio positis,u catur cac hymia; hanc vocant vitium in qualitate; quemadmodum plethora est vitium in quantitates rationem dicunt , sanguis abique qualitatis vitio augeri pinxit; alii vero hum res nequaquam. Plet hora ad vires ea dicitur, quae licet vase praeter modum non repleat, ab ea tamen corporis vires veluti opprimuritur . Sunt, qui sese graves, pigros, segnes , atque aegre mobiles reserant, & cum ab illis regi corpus nequcat, in corruptelam degenerat: his nequς brachia, nequc tibiae, neque maiius,ia que aliae partes pleniores videntur,

Prodit inscitiam, qui tribuit omnia lecta Galeni ingenii aliena bene sensa, & ingeniose inuenta enunciamus, ac repetimus, phantastica, & a sensibus remota explodimus. Qua-