장음표시 사용
171쪽
quia,teste pinio Secundo l. 18.e., .ci Natur. H Ilor.ι3y.e. I. Seruius sextus,&Rex penultimus Romanorum fuit primus, qui aes signauit nota pecudum, vi estigie ovium, boumque, &c. vel quia antiqui totum qu Oo habebant, in pecoribus habebant. Augustinus dedisciplina Christiana relatus in Camtotum
uiuid homines p ssident in terra,quorum Domini sunt : pecuuia vccatvr, 6. r. q. I. Accedit quod in Rothomage,s Concilio legitur in Can. samittim est, atque tinnibus mod s prohibithm i. T. q. I. verbis illis : aut altam pecAniam ι ibherer quo loco Glossa Dei. aut altam pecuniam commentum agens fassa est r Aliam
bene diast,quia quidquid , bent homines, pecunia nom neci setur . Concinit Ambrosius ad Hilaritim n Cans insidelis. duit Apostolusὶ discedit, dis edat. . in sine 28. q. r. verbis deducens consequentiam: Hoc mgo O de domo,atque agris, hoe s de iis rebus,quae iure p euniario possideatur, hoc loco accipiendum est . Ita quidem, ut pecuniae nomine etiam iura comprehendantur,etu Glossa adnotat d. Can. totum quidquid hoπines postent, verb. pecunia. Strictilis vero pecunia accipitur, ut hic sula numerata pecunia, ex Angustino Can. si faeneraueris homini, idci mutuam pecuniam tu. m dederis I. I q.q. I. ibique nor pecuniam solam,ex Hieron mo in Can putant quidam usuram tantlim esse in , pecunia, χ.eadem I .I. Vbi Glossa V. pecunia comminibitur: si ictὰβmitarhic nomen petaniae . Nam generati ter dicitur pecunia quidquid habes, Ut I. qu. I.
3 Notandum e st secundo . Quod pecunia ex se est infructuosa. Io m.
nes Chosostomus relatus in Can. eiulans Dominus vendentes, ct emenIes de
'Templo, i l .cιrca siclem dist. 8 8. conti a naturam namque est ut artificialia gerismi nunt, lacundum Philosophum I. Polit. & ideo pecunia, uti ex artificio pecuniam germinare non potesta a te molin. de usuris c. I. s. s. cyr acus to introu. Fqoinum. II. Appullat quidem Sosilius in PsaLIq. pecuniam bestiam , fecundam per haec verba: tiid ιe isti tam fe undae bestiae adiungis e Ast non Qx eo,quod suapte natura vim gignendi habeat, cum potitis natura suasit sterilis, ut etiam ex Plutarabo in libello, a uod non oporteat foenerare,S Aristo.
tele constat: Haud numus veluti terra est, aut pecus fecucdum, ut pariat : Sed quatenus ex ea industria, ne dicam auaritia humana foetum praeternatura. lem extorqueat ut citatus Arsoteles c.polit. c. Io.ait his verbis r In faenor e
autem namus numum parit: quare m.'xime praeter naturam est is acquirendi m
dus: Ideoque Mura a Grecis dicitur etiam T imos, idest Partus; quasi pecuniae partus,quia ellicit, ut pariat res, quae natura sua ad istum omnem in pta est,& cum in partu animalium producatur simile,ita in usura pecunia parit pecuniam,vt dixi ex Aristotele . Ex quo Optime Solus de io. iure ι.ε.q I. ar. I. existimat translatum esse hoc nomen usum , quod proprie,&sua primaeva significatione indicat quemcumque usum rei, ad usum pecu niae iniquum cum lucro,per antiphrasim , hoc est per contrariam locutio. nem, ut vocamus album id,quod nihil habet de albedine, clam sit undique
nigrum: ita usura dicitur quasi carens usu, ad significandata peruersitatem huius
172쪽
Comment.in Propos .proscr. Propos. XLI. I T
huius vitii,co quod re , quae usu consuinitur,& cuius nullus est usus d. I linctus ab ipla, volunt homines vri,lucrari,ac fructum exigere. Notandum est tertio: Usuram nihil aliud esse,quam lucrum ex contractu mutui. Ratio autem , quare in hoc contractu lucrum sit illicitum est,quia ut inquit Scotas mox cit zindus in contractu mutui mutuator traia
fert dominium pecuniae in mutuatarium. cum ergo mutuatarius habeat do nimium pecuniae, nefas est, quod mutuator exigat a mutuatario pretium
pro usu, non enim potest egigere pro ipso usu mutuationis , quia ut sic pecunia non consideratur fructifera , nec pro usu mutuatarij, nam eo ipis quod . mutuatarius habet dominium, habet usum, tu habet ius utendi tali re, unde dicitur fructifera, ut sit best suae industris: Inaustria autem inquit Scotus in A. d. II . qu. a. huius no ι est eius, qui concedit pecuniam : ergo ille volens recipere fruLIam de t ei unia,υult habere fructum de indoctria aliena,quam tame a non dedit ille alius sibi, ex hoe quod recuit mutuum ab illo. Et hinc insertur, quod si superaddatur contractui mutuationis alius contractus onerosus smutuatori, poteli exigere pretium cum id lucrum non sit ex mutuo,sed ex alio contractu oneroso. Unde quandia mutuator dat mutuum cum damno emergente, vel lucro cessante, superaddit nouum contractum distinctua mutuo, Obligat enim se ad sustinendum illud damnum emergens; aut illam lucri cessationem quod utrumlibet dignum est pretio. Asserit quidem
Carainues, mutilatorem remanere cum dominio morali pecuniae mutuatae:
sed hoc a sertum tam absurdum euidenter est , vi non egeat refutationem nec illud sustinere potuit, nisi multa admittendo improbabilia ; ut mani se. se ostendit Ioannes Cardenas in Criser Theol.d.6.c.6. per octo articulos. At a di Scotum ibidem et Esto pecunia maneret sua, tamen illa pecunia non babet eMnatura sua aliquem fructum , sicut habent aliqua alia ex se germinantia, sed tanti m prouenit aliquis fructus ex indvstria alteriusscilicet vientis.s Notandum est quarto et Res usu consumptibiles esse materiam mutui, V.g pecuniam,frumentum, vinum, tac Sed cum hoc discrimine: quo a pecunia non est materia emptionis, & venditionis; frumentum autem vinum,oleum,&c. est materia mutuationis, di etiam potest esse materia emptionis,& venditionis . Et ideo quando datur triticum' cum obligatio noreddendi tantundem, est mutuatio : Quando autem datur triticum pretio currenti,soluendum post semi-annum,eii contractus venditionis tritici; de simul contractus, in quo mutuatur pecunia , quae modo erat Eluenda in venditione. Et ita ultra pretium iustum tritici , non potest
exigi lucrum absque labe usurae , nisi alii tituli possent interuenire. Ita cum D. Thoma 2.2. qu. 78. art. 2.communiter Doctores. His prae notatis sit .
173쪽
Stabiliuntur assertiones iuxta Decretum .
s V, Ico primo: Numerata pecunia non est pretiosior numeranda, loquendo de maiori pretiositate realiter intrinseca ips pecunipΕ t contrarium asserere est scandalolam , & damnationi huius Propositionis subiectum.
Probatur,quia ex contrario proloquio sequeretur, licitum esse ven dere rem aliquam vIrra pretium summum nam dato, quod summum printium alicuius rei sint centum , si dum res ista venditur statim pecunia numeraretur ,& centena dentur, venditor rem tuam venderct iusto pretia summo,& iniusto pretio summum pretium excedente,quia centum numeri rata plus valent,quam si de futuro numeranda essent. Item si venditor rem suam vendat credita, seu danda pecunia post annum,posset exigere centum quinque,cum haec ut enumeranda , & actu non numerata aequiparentur centum,sicuti enim liumerata pecunia pretiosior est numeranda, ita e coninera numeranda pecunia vilior est numerata, atquc ideo venditor rei, cuius summum pretium sunt centum , si haec statim ab emptore non numerentur, ierit venditor exigere centum quinque, quae ut numeranda aestim tur tantum centu, quae de praesenti numeraremur,& a venditore iuste exugerentur . Haec autem omnia aperte sequuntur ex ιllo contrario prolo-quicio sunt absurda merito ergo damnatum suit asserere, quod numerata
pecunia pretiosior sit numeranda, loquendo de maiori pretiositate reali. ter intrinseca ipsi pecuniae. Quod autem sint absurda,patet,quia ex com4muni metorum sensu,&ex uniuersali consuetudine,nec non ex naturali ratione iudicatur,venditorem illicite rem suam ultra summum pretium vendere, si plus exigat,quam sit laxata, ita ut si centum sint summum pretium,centena sunt de iustitia exigenda , siue statim numerentur, siue post tempus sint numeAnda,& haec adeo sunt vera,vt omnes ea concedant. Confirmantur dicta attendendo inconueniens adductum, nam veniadens nunc rem summo pretio,quod est centum,si ab emptore non soluantur statim dicta centum , de iustitia teneretur post annum soluens dare centum quinque , S centum quinque iuste a venditore exigerentur ; S si emptor differt solutionem ad biennium. teneretur dare centum decem quia quo plus differtur solutio eo minoris fit pecunia numeranda; & sim,
liter dicatur, si ad triennium,aut ulterius emptor differat soluere. Quis autem nescit numquam a venditore exigi nisi centum ab initio cum emptore conuenta,etiam si emptor ad multos annos solutionem differat , nec ex
174쪽
8 Nec praesumi potest spontanea cessio ipsius creditoris mam si ex na.
iura rei numerata pecunia eil pretiosior numeranda. per errorem venditoris exiguntur ab emptore exdum pecuniae in numero post multos annos,
quas ab initio venclitionis potuisset licite statim accipere . Quare cum errans in numera is sibi debitis,debeat rustituere,si plus accepit: vel exige re si minus,per consequens de iustitia deberetur ab emptore ultra summa pretium, si non statim numerauit pecuniam venditori, qui ta ivlle poterit velle reintegrarii est enim communis Doctorum opinio, quod creditores, di venditores tenentur ad aequanda errata inter uebitum, oc creditum . At nemo ut experientia ostendit) solet obligare dubitorem, ut plus soluat,quia dillulit.: eo ductus moiluo, quod numerata pecunia sit pretiosior numera.da: imo neque aliquis consul et creditorem , ut pilis exigat, licet summo
pretio vendiderit , si post tempus longum ei solutio debiti differatur , eo quia pecunia numeranda pDst tempus minus valeat, quam si statim numerata fui siet. Igitur propter allegata in conuenientia cum animarum per nicie iniquitati fauentia, merito scandalola adiudicata fuit praelans propositio etiam quoad primam partem,quatenus sine limitatione,seu restrictione
docet, numeratam pecuniam esse pretiosiorem numeranda.
9 Addo: Si verum ablolute esset, quod numerata pecunia sit pretio. sor numeranda,ialiter quod ea maior pretiositas consistat in aliquo valore intrin laco,& addito pecuniae ratione p-χnitae, ubi esses aequitas, ubi iustitia in quotidianis expensis,& contractibus t Decem praesentia sunt pretiosiora quam decem futura,& in contractibus si decem promittuntur, de cem exiguntur, siue dentur de praelanti,siue dentur post tempus. Error in aequitate , ac proinde aequandus erit iste Qui decem obtulit, & conuenit dare,si statim dat,dut solum nouem ita qui decem accipit,vnum restituat: deacem iuste dabuntur,oc accipientur si tempore futuro soluantur.Haec essent prorsus lecundum iustitiam practicanda in contrario effato. Vide quaeso
quam verum sit, non considerari inter solutionem debiti eam maiorem pretiositatem pecun iae ratione praesentiae : emat quis rem valentem solum quadrantem,leu terucium,eumque statim soluat, licebit ne venditori eum quadrantem accipere3 Certe non licebit, nam conuenito laeta fuit de quadrante, quem si statim accipit, ultra quadrantem iniuste accipit, est enim quadrans praelans pretiosior futuro : Erit igitur a venditore expectandum per aliquod tempus, post quod licite accipiet quadrantem prout nec plus, nec minus valet quadrante: Sed quis nugas istas astruet, ut esse expectan.
dum amrmcis' nemo sane. Emptor igitur det quid minus: Sed quid potest
dare pecuniae citra quadrantem Z nihil: ergo res empta pro uno quadrant:
parato erit empta pro nihilo, vel ad summum pro pecunia non danda, sed tantum parata. At ista esse absurda tion admittenda quis ambigei 3 Palsum est igitur id unde sequuntur,idest ni sum est, Pecuniam pretlantem esse pretiosiorem sutura, pretiositale tamen augente intrinsecum valorem a seud maiori
175쪽
iso D. Io vi. Pasi. Innocent ii Tuba
maiori pretiositate realiter intrinseca ipsi pecuniae,ialiter, quod eius valoratigeatur, unde etiam in rigore contractus debeat ille valor computari. io Non tamen illud commune proloquium proruus reiicio, sed M. ne inici lectum recipio; intelligi enim debet de pretiositate maiori in pecunia praesenti per extrinsecam quandam denominationem . Scilicet ra. tione maioris commodi, seu utilitatis, sper contractus praesertim emptionis quae consequuntur ex pecunia praesenti, quare ista maioris sit propter enectus ab ea prouenientcs, ex quorum motivo praesens Ipecunia habetur , ut carior, ta pretiosior, quam sutura in hominum aestimatione i de oe hac intelliguntur plures Auctores illud effatum admittentes in chiro
graphicis obligationibus di debitis, quantumuis securissimis, de quo Aseq. inter solutionem primi argumenti. it Dico secundo Quamuis in ordine ad alios contractus posset di.
ci, pecuniam numeratam esse pretiosiorem numeranda et in ordine ad contractum mutui,id non potest habere locum : S consequenter eo titula non potest quis pacisci de lucro ut ira sortem : Et contrarium asserere est , .ut minimum tanquam scandalosum, hoc decreto deiectum .ii Probatur primo. In terminis mutuationis, S in ordine ad illam , non consideratur utilitas, quam posset habere mutuator, si non mutua. reti S quae pollet reddere pretiosiorem pecuniam praesentena , quam futuram. Ergo, Sc robatur antecedens,quia si habenda esset in scrinio, non esset domino utilior praesens, quam futura r & si ei profutura esset ad Iucrum iam egredimur terminos contractus mutuationis, S regredimur ad contractum se obligantis ad lucrum cessans . Similiter si consideretur pecunia absens, ut minus pretiosa mutuatario propter damnum emergens , iam egredimur fines mutuationis, & ingredimur viam alturius contractus, quo se obliget mutuator ad subeundum damnum emergens, qui no Lius contractus est pretio aestimabilis: Ergo, Sc. I r Confirmatur : In statu praecise mutuationis consideratur pecunia praesens ut indifferens ad hoc, ut h1benda esset in scrinio,& ad hoc, ut ex ponenda esset negotiationi a mutuatore abstrahit enim ab utroque mutuatio. Atqui hoc modo considerata n n e t uti hor. Ergo neque ut pretiosior mutuatori: ta consequenter, Sc. Probatur minor, quia si consideratur, ut pretiosior mutuatori , iam non considetatur in statu praecise inu.
tuationis, sed in statu obligantis se ad lucrum cessans. 14 Neque potest dici pretiosior pecunia praetens ex necessitate mutuatarii; quia si mutuator habiturus esset pecuniam in scrinio, ex sola neo cessitate mutuatarii, non est preci se utilior, aut pretiosior mutuatori Sic etiam nec ex eo, quod pecunia est mutuatario utilior, est sibi utilior. Vide
is Probatur secundo. Quia fr in ordine ad contractum mutui pecunia numerata praesens esset pretiosior numeranda absenti, iam de mundo
176쪽
lolleretur usura, seu potius usura non esset amplius mala,& no solum pro hibita iure divino positivo, sed etia iure naturali, tanqua hostis Reipublicae urens bona, dilacerans substantias,& velut morsu auisendo. Hoc impiuest asserere. Ergo& id unde sequitur. Probatur maior: quia quilibet posset sic considerare pecuniam, S uti pretiosiori aequalitas naturalis exi aget et plus reddendum eile , quam datum, nec esset hostis Rei publicae,&c. Quod autem v Iura haec mala pariat,patet ex Scriptura Vlmo enim I 4. Is . ubi nostra V ulgata legit: . 'ut pecuniam si in non dediι ad Uuram, oec. vertit ex Hebraeo Maluenda, Nyn dedit tu morsu: Optime quidem, nam sicut strae, ut lupi, leones, ta ursi, morsibus lacerant inferiores, ut oves, &pccudes, ita usurarii diuites, foenoribus dilacerant, M veluti morsu do alienis bonis auserendo, pauperum substantias consumunt. Ideoque lius naim. Ti. I r. de Messia, di quocumque Principe pauperum patron Odicitur e Ur usuris, oe iniquitate redimet animas idest vitas j eorum: usquicnim ad has consumunt : ex quo Chrysollamus in illud Maribai s. tom. 2.homil. I I. conclucit: Similis enim est pecunia Uurma aspidis morsui .iSicut
enim, quι ab aspide percutitur , quasi eclectatus vadit in somnum, O sic persuavitatem soporis moritur r sic qui aecipit sub usuris , pro tempore delectatur, quasi qhi bene ilium accipit, O sie per suavitatem beneficii nou Ientit quomodo
sapimus ejicitur . Nam sicut venenum aspidis latenter per omnia membra δερ currit , CP corrumpit: sic usura per totas facultates eius discurrit, O iconueretit eas in debitum : Ergo iubet nos Christus mutuam dare pecuniam, non tamen
sub usuris: quia qui stib usuris muttium dat in prima quidem facie , sua vid
turdare , reuera autem non sua dati, sed altatus tollit. Nam videtur quidem necessitatem succurrere, revera autem in maiorem mittit vecessitatem. i. Respondebis: Usurarium quidem non esse , qui nonagintaquinquo aureos paratos nunc, aequivalentes tamen centum dandis post annum, mutuat cum obligatione ut mutuatarius centum restituat post annum, nam nihil supra sortem accipit, aut exigit: usurarium tamen esse, si sub finem anni plures, quam centenos acciperct, & sic non tolluntur usurae per datam doetrinam in ista Propositione. Is Sed cpntra est: nam dum sub finem anni plures quam centenos recipit, vel recipit ex pacto, vel non si non recipit ex pacto , nec recipit ex contractu mutui. Ergo non est lucrum ex mutuo vi mutui proueniens, sique non est usura, ac proinde recipit alio titulo, aut extorquendo. Nee potest dici, quod recipiat ex pacto t. supponimus enim ea nonaginta quinque praesentia fuisse iudicata aequi ualentia centum dandis post annum ab initio mutui: Ergo si sub sine anni plura quam centena mutuans acciperet,no acciperet ex vi mutui,cum sic mutuum fuerit celebratum,ut nonaginta quinque parata restituantur post annum adaequalitatem valoris aequiva. lentis centum dandis post annum et acciperet ergo plura quam centena alitulo doppti Onisi vcl titulo gratitudini , vel saltem per i jultam extorsio.
177쪽
nem, eo ipso quod ab initio mutui non fuerit factum pactum , nisi proueca nonaginta quinque iudicabantur aequi ualere centum dandis post annuli quod si ab initio dieti mutui eadem no iugi tua quinque fui flent iudicata superare centum danda de futuro , tunc nec essct usura , plura quam cenis tena accipiendo r Uitur non habetur cur sit usura, si ea plura quam ceni una accipiantur, cum non accipiantur ut mutuum restitimam cum lucro , vi ipsius mutui proueniente . Stat ergo usuras tolli per doetrinam piae sermiis Psopositionis dicentem etsi pretiosiorem numeratam pecuniam , p
cunia numeranda in Ordine ad contractum multiationis . - .
i Probatur tertio nostra assertio . Recipere aliquid ultra sortem in praeciso contra et u mutui, S secluso omni alio contrae tu , cis usura dant. natar sed haec Propositici admittit aliquid ultra sortem in praeciso contractu mutui,& secluso omni alio contractu: Ergo tanqua in licitana admittit usuram damnatam omni iurer merito igitur proscripta est . ia i Respondet Caramael. cum, qui dat nonagintaquinque , ut post annum recipiat centum, non recipere aliquid ultra sortem ; quia recipit' ae qui ualens: nam nonaginta quinque praesentes, & centum soluendi post annum sibi aequivalent, eo quod plus valet pecunia praesens, quam absens.
I 8 Sed contra est primo, nam C .iramuel abutitur eo tcrmIno Ultra somtem, cuius significatio non pendet ex priuata uniuscuiusque usurpatione , sed ex acceptione communi. Iuxta quam nomine sortis intelligitur ea qua .ritas materialis, quae mutuatur, stilicet nouaginta quinque. Et quidquidisolis uitur ultra nonagintaquinque, soluitur ultra sortem. Secundo, quia si in eo casu mutuator non reciperet aliquid ultra sortem propter cana aequi ualentiam , etiam concurrente lucro cessante , Se
damno emergente, non posset reci piali quid ultra sertem. Hoc est falsum: Ergo cum dicitur illud verbum Ultra sori m non debet attendi aequivalen tia, sed illa materialis pecunia , quae re ipsi traditur de quae superadditur
Patet maior, nam centum mutuati, de quinque superadditi propter lucrum Cessans, tia damnum emergenS, aequi ualent ceu tum mutuatis sed per tiaequivalentia facit, quod illud superadditum non dicatur e sse supra foristem: Ergo neque ex lucro cessante , neque ex damno emergente recipetetur aliquid ultra sortem.
ω hoc non obstante mutuet Ioanni centum aureos de id lucrum cessans valeat quinque aureos, secundum communem aestimationem , di nullum aliud damnum emergat , nullumve sit periculum sortis, Petrus potentantum recipere Quinque aureos pro eo lucro cessante, S non alios quin . que maioris aestimabilitatis pecuniae numeratae pro numeranda:r Ergo dum cessat etiam lucrum cessans .ct Petrus pecuniam otiosam tenet irrascrinio, si mutuet, ratione maioris aestimabilitatis pecuniae numeratae pro
numeranda,nihil potest exigere. Antecedens probatur': nam in eo casia
178쪽
Comno ent. in Propo profer. Propos. LI. Ic, 3
totus excessus valoris, qui est in pecunia numerata , est , quia pecunia nil merata futura esset utilior Petro, dando et tu iura r quod non potest diachoc anno pecunia numeranda post annum : Ergo im non est titulus distin istus ab eo lucro, quod modo cellat in mutuatione: Ergo si non est nouus titulus, non potest esse nouum augmentum pretii. Consequentia etiam pri mi enthymematis patet; quia si non potet lin eo casu Petrus acciperi nisi quinque : ergo iste maior valor pecuniae numeratae omnino oritur a lucro allo alias habendo, S nunc cellante: neque est titulus diuersus ab illo Ergo si pecunia habetur otiosa in siccinio, quia cessat titulus lucri ces sanus, si mutuetur, caret maiori aestimabilitate,ratione cuius possit aliquid sup: a sortem a Petro exigi. ao Dico tertio: Etiam sit a tinuatur Ca)iamueli ; & admittatur ea maior aestimatio intrinseca pecuniae praesentis, quam futurae: nec sequiuir qu 36 praecise ratione illius possit mutuator aliquid ultra capitale accipere: & sic
Propositio ut iacet ex omni capite ut falsa, di sca latas a merito riaedia ellis a. I Probatur primo. In contractu mutui dum seruatur omnimo la indemnitas mutuatoris, nihil emolumenti ultra potest inde habere , ad hoc ut contineat se intra terminos mutui absque labe usi rae , ut Omnes Doctotes v nani miter dolent: sed quando mutuator habiturus erat piacuniam otiolam, di in scrinio conclusam , S ex mutuatione nullum tam num, nullumve periculum mminet; quantumuis dicatur ea pecunia nil merata ex se pretiosior , quam numeranda, laruatur omnimoda indemnitas mutatatoris, ut ex terminis euidens Q st: Ergo quando mutuator habitu rus ei set eam lyecuniam otiosam, S sine periculo detrimenti, quantumuis dicatur pecunia numerata esse pretiosior numeranda ; nihil emolumenti ultra sortem poteli inde habere mutuator . a. a. Probatur secundo . Quando soluit mutuatarius , soluit pecuniam praesentem, & consequentur pecuniam, nempe nonagintaquinque , qu. habet iam tantam aestimationein, quantam habuit pecunia eo temporeo a quo mutuata est : Ergo si mutuator velit accipere centum , acci piet quin
que ultra sortem sic aestimatam : Ergo etiam dato quod pecunia numeratast ex se pretiosior numeranda, adhuc non potest ratione istius aliquid viis vra sortem exigi. Ex quo ulterius sequitur, resultare implicationem cou. tradictionis ex ea lententia Car : muriis: nam iuxta illam , quia mutuat Oricli pretiosior pecuma praetens, dum mutuat alteri nonaginiaquinque, nautuatarius manet obligatus ad centum & quando mutuatatius soluit, ces sat obligatio dandi centum, quia soluit pecuniam praefentum et quae est mam festa contradictionis implicatio.
179쪽
Convelluntur argumenta contraria: horum occasio
prures dis cultates enodantur . :
Σ N verbis Caκamuelis supra initio relatis , tria argumenta continen . - 1 tur , quibus astruere intendit, non esse usuram , si quis mutuet no. nagintaquinque aureos, obligans mutuatarium, ut post annum soluat centum. Primum est. Chirographum debiti soluendi post annum venditur minori pretio, quam est summa chirographi , U.g. chirographum centum
aureorum cnditur nonagintaquinque numeratis: sed pretium iustum aequi ualet rei venditae : Ergo chirographum centu aureoru soluendorii post annu, aequi ualer nonaginta quinque. Lrgo qui mutuat nonagintaquinque, S petit,quod soluat mutuatarius centum post annum, petit aequi ualens : pe iit ergo aequi ualens sorti, ct consequenter non petit aliquid ultra sortem. Secundum argumentum est . Demus casum, quo Titius mutuarii Sem proni centum aureos soluendos post annum , pro securitate solutionis
dedit Sempronius Titio chirographum , quo se obstrinxit soluere post annum eos centum. Titius tamen paulo post indiget ea pecunia , ideo aue venale facit illud chirographum pro minori pretio , puta pro nonaginta, Q quinque. Accedit Sempronius , ω emit suum chirographum pro illis no
nagintaquinque , cur enim excludendus erit a iure, quo fruuntur reliqui. emptores e Tum sic. Iussula postulat , ut seruetur aequalitas inter mutua. torc mi& mutuatarium. Sed nisi mutuator mutuans nonagintaquinque post, sit obligare mutuatarium ad soluendum post annum centum , non seruo tur aequalitas inter eos e Ergo in eo casu potest obligare ad soluendum eos quinque pro centum. Probatur minor. Nἀm mutuatarius potest extinguere debitum tuum soluendo anticipate nonagintaquinque , fit ideo lucrando quinque pro centum , ut constat ex ipsa casus propositione : Ergo non se uatur aequalitas , nisi mutuator possi iniam lucrari quinque pro centum. 'Tertium argumentum est. V surarius est quicumque accipit ultra fodirem r At nonaginta quinque aurei parati centum dandis post annum aequi. ualent. Ergo mutuator tradens nonaginta quinque hodie,eu post annum rescipiens centum, nihil supra sortem accipit: Ergo usurarius non est e de consequenter, Scc. Ut plene clareque occurratur primo argumento,examinandu est utrum
chirographa debitorum possint vendi minori pretio. In qua dissicultat: 14 Certum est primo , quod si debitum non est omnino certum , deliquidum , ac facilis solutionis , itaut interueniret periculum exactionum , saltem in communi existimatione, metus molestiarum, di sumptuum in illius Zod by Corale
180쪽
illius recuperatione damnum emergens, & lucrum cessans, ocpotest illud viliori pretio cmi, quam sonat: quia debitum hoc re ipsa est infirmum, S minoris valoris, quam continet, S sic potest vilius e imi Si
cui cum militi stipendium regium debetur , quod creditor tam et aut non lotum , aut non sine magno negoti Oo, aut molestiis recepturum , potest quisque tale debitum ab illo minoris emere: imo tanta potest esse arduitas, dissiculias, S incertitudo solutionis, ut possit in melio valore , vel etiam in quarta parte , ac minori emi. Et hoc procedit, quamuis ementi sit tacis te, & abique expensis in integrum creditum recuperare. Tum quia valor rei non sumitur ex utilitate priuatae mentis, sed ex communi aestimatio. ne , qua communiter aestimaretur, si proponeretur palam venalis . 1 umetiam, quo maior utilitas, quae emptori accreicit ex ipsa re abique valore intrinseco illius sine damno venditoris, non cadit sub venditione , ut inquit D.Thom 2.2.qu. 77. ar. I. At in nostro casu maior utilitas illius debiti accrescens emptori, ex eu quod absque ulla molestia, aut expensa debitum Iecuperet, non prouenit ab ipsa re, nec nocet venditori , sed tota oritur
ex industria, vel fortuna emptoris : sua igitur est , S sic emere poterit debitum secundum se infimum , ta deterius pro eo pretio,iquod ut sic valet venditori: quamuis sua industria, & fauore certo sciat , de facili illud recuperaturum. Ita Moliua, Salas, O Nonac. quos relatos sequitur Cara e
as Certum est secundo , quod quando dissicultas debui prouenit exculpa debitoi is, quod cum facile, di sponte deberet reddere, soluere non vult sine molestiis, M sumptibus cruditoris, non potest ipse illud emereis
minoris, quam valete ut si debeat i O . non potest emere seo. licet alii propter dissicilem recuperationem possent minus emere. Et ratio eli, quia
alii inueniunt debitum illud in eo statu ,& dissicultate , in qua amotu
minus aestimatur : cuius nec fuerunt causae, nec eum auterre tenentur: αideo iuste minus emunt,quod re ipsa in eo statu plus non valet, undecum que ad talem natum peruenerit. At debitor ipse causa est, quod ad eam dissicultatem res peruenerit, se eam tollere tenetur , se pr*mptum rea.dendo ad soluendum , unde si soluat 9o. pro i ou. quae debet , nisi i pecialem condonationem 1 creditore recipiat) solum iotuit partem debui, ocreliqua debet postmodum soluere. Ita T mbur, num, , Sannex 2.2 qu.27.
nu. 2. Uerum est, quod si debitum non sit liquidum, sed dubium , quod
non proueniret ex culpa debitoris, sed ex aliis capitibu . nimii um vel Q