장음표시 사용
201쪽
sua eausa reddant lieitam sesamationem fui ipsius 3s An sit mortale ad vitanda laaιa tomanta , falso sibi crimen impraere, ob quo i morte' plectraeus
36 Au Iahem non sit mortale ad vitanda tormenta gravia 37 cur dispar sit resolutio in easu,quo reus metu tormentorum , vel sine fatetur verum trimen occallum,propter quod morte ascitur t
Praenotiones pro intelligentia Propositionum.
a D Raenotandum est primo: Quod Detractio a D. Tboma 2.2. q. I.ar. L r.definitur,quod , β Denigratio iutina alienae sma per occulta verba.
Fama autem cum ex Soto l. .de tua. q.6.ar. I. se Communis recta, & clara opinio,& aestimatio bonae, cu in culpatae vitae, voce manifestata, quam de s aliquo habet homines: qui defectum, vel crimen oecultum manifestat ali siquantum est ex se tollit , vel minuit illam opinionem,quam de illo, de quo dicuntur,auditores habebant, S quia talis iniuria in absentia irrogatur, dicitur quod fit per occulta verba non quidem simpliciter,& absolute talia, sed comparatione ad eum,de quo dicuntur,quia in eius absentia propalantur, iuxta illud Eccι. io. Sι mordeat serpeus in silentio,vibile o minus habet,qui occulti detro b t.
Notandum est secundo i Quod sicut factis potest homo offendero
proximum coram,& in absentia, ut per rapinam,& furtum, Ob quam ratio. nem haec duo differunt specie in conseiIione detegenda ; ita verbis, vel in propatulo,illius crimen ,aut defectum obiiciendo, vel in absentia , crimen aut defectum verum occultum , vel falsum propalando . Primum fit per contumeliam, secundum per detractionem. Vnde licet haec duo in genere conueniant in eo, quod est malum de proximo enunciare, differunt tamen specie: tum quia contumelia laedit honorem, qui est testimonium excelletiae alterius detractio famam: tum S praecipue , quia illa in praesentia profertur,haec in absentia & sic penes maiorem rationem inuoluntarij per se primo distinguuntur. Vnde sat non est in confessione dicere, se malum de alio enunciasse, sed an in praelantia , vel in absentia dictum sit, debet exprimi. Quandoque tamen detractio in praesentia committitur , S tunc smul est contumelia: vi si alicui coram eo, S aliis verbum infamatori ut a dicatur,quod ut obiectum patienti , est contumelia , quia tunc eius honor deprimitur ἱ ita quatenus manifestat alis s crimen , vel defectum infamato ririm, est detractio,quia bona illius fama denigratur , & recta aestimatio diminuitur. Etenim,ut bene inquit Petras Tapia tom. 2. su a Catenae l. . qu. q. ar. 2,n m. q. Praetentia,& absentia constituentcs has duas species iniuriae ac- . ci. Diqiligod by Corale
202쪽
comment. in Proposproscr. Propos. XLIV. I 8
cipiuntur formatissime. Praesentia quidem , quatenus loquens dirigit verishum ad conuiciatum, eum in faciem alloquens, irreuerenter dehonoran. do r Absentia vero,quatenus dirigit sermones ad aliosapud quos minuitur hona opinio,ac fama alterius,ac si essent absentes ab ipso corporaliter. Ita. que contumeliator dicitur loqui in praesentia cum alloquitur osten: unia; in absentia vero quando Ioquitur aliis de illo , quamuis non loquatur exis presse cum his,aut cum illo dicendo, Tu es Iudaeus,aut alijs, Iste es Iudaeus: Sed sumcit,quod coram eis referat, quia in verbo sic prolato utraque reis latio reperitur, & contumeliae ad eum , cuius crimen profertur de cletractionis ad eos,qui de illo audiunt.& tunc datur duplex malitia confitenda,&restituendus est honor ahlatus per contumeliam, & fama per detractio.
nem deturpata.s Notandum est tertior Quod detractio alia est formalis , illa videt,
cep, qua ex animo infamandi probrosa dicuntur,quae nunquam a malitia exuitur: Alia materialis,qua crimina,& defectus deteguntur,non ex animo infamandi, sed ex alio motiuo: quod si honestum fuerit, excusabita pecea ro e caeterum si ex leuitate animi, vel inconsideratione culpabili vethais infamatoria dicantur, est detractio,iicet materialis, praua,& peccaminosa. Vtraque autem detractio praua ex genere suo est peccatum mortale contra iustitiam,grauius quidem furto,sed leuius homicidio . Ita cum communi sententia Anaeletus Reissenstuel Thhol. morat. tr. 9. dist.6. qu. I .num. y.σ 6. Et ratio est: quia laedit Proximum in bono ut plurimum graui, quo dura praestantius est pecunia , iuxta illud Prouerb. 22. Melius est nomen bonum , quam diuitia multae . Item E clesiastici qr. Curam b ibe de bono nomine : hoe enim metis permanebit tibi,quam mille thesauri pretiost, ct metui . V nde de Poeta canit :Omuia si perdas famam servate memento. Dixi notanter ex geuere suor Siquidem detractio ex leuitate materiar,
ex imperfecta deliberatione,ω ex imperfectione affectus Iaedendi alterius famam, quandoque non est nisi veniale, quomodo explicat D. Thomas μpra ar. 2. ad 3. D. Qininum serm. q. de Sanctis , ponentem inter peccata
minuta verba detractoria,quae cum facilitate dicuntur. 6 Notandum est quarto: Quod grauitas, vel leuitas detractionis non est semper accipienda ex grauitate criminis impossiti, aut detecti; sed ex grauitate inlamiae subsequutae . Licet enim regulari er loquendo narrar defectus veniales,non sit nisi veniale,quia cum ab his nemo excusetur, pa- sum laeditur fama alicuius per hoc, qliod de illo proferantur; de peccais grauia occulta propalare graue sit ex suo genere peccatum , ut communio ter Doctores dicunt aliqua sunt tamen peccata grauia respectu aliquarum personarum,quae de illis proferre nullum,uel leue erit peccatum; ut si di iuuene aulico,vel alio equite,qui de hoc parum curant, vel potius ipsi de
se laetant,peccata lasciua proferres, solicitationes,dic. de milite duella, Λ a a lites,
203쪽
lires,aut vulnera. E contra vero potest de aliqua persona res leuis pronunciarii quae grauuer lqderet suam famam, ut si de foemina honestissima, vel de graui viro rem ili quam minus honestam, tametsi non esset graue pec- calum, proferrcs. Atundendae sunt ergo omnes circumstantiae, ut qualitas personae,de qua detrahitur, auctoritas detrahent Is , leuitas, malitia, bonus, vel malus affectus audientium, qui possunt in deteriorem, vel meliorem partem rem lumere, eam diuulgare, vel etiam augere. Vnde de viro graui aut it eligiosi dicere esse mendacem,idest crebro mentitum, peccatum erit mortale, licet mendacia limites venialis non excedant . non autem ellet mortale de illo in absentia dicere,semet,aut iterum fuit Ie mentitum , quia
per hoc Rarum euis fama laederetur: Petrus Naua r ι ια de restit. c. q. par. 2.d b .nu. I ia. Rebellus de ob l. tussit. I. p. l. q. q. 2. Molιna rum. . d. 26 num. 4.Lessus l. 2. c. II .dub. I. nu. q. Dran i p. s. te. I. ref 69. Dicastilius I. a. tr. 2. d. I 2. rum .io T. Febx d Panormo ro. 2. d. . num. F l. Attendendum est etiam an
ex inultis leuibus detractionibus Oriatur infamia grauis; si enim tam multas leues detractiones, quamuis interpellatis sermonibus,aggeris, ut sensiunnotabiliter de bona fima hominem dei)clas,peccas mortaliter. Ita Card.de
7 Ex qua doctrina colligitur primo resolutio illius casiis: An sit pecca. tum graue delicta proximi per generalia verba detegere , quibus non pos.
. sit con Ilare ipsum mortale coinmisisse: ut Licere, esse valde superbum, auarum, iracundum,contentiosum, praesuinptu Olum, inanis gloriae cupidum ,
di si mi lia, quando de illis alias non esset diffamatus. Et quamuis S a 'rus L
-, sup a, Sylaeser,de alii cum D. Antonino a. ρ.cit. 8. c. .m principio negent,
quia illa ex se non magis sonant peccatum veniale, quam mortale, di possum accipi pro naturali inclinatione,& motu primo : ω sic non censetur inferri norabilis infamia: caeterum hoc videtur periculosum, S ex circumstanti s pensandum, an mortale, vel veniale sit: ut si persona, de qua dicuntur,tantae opinionis , S sanetitatis sit, ut notabiliter eius fama laedatur,ta persona,quae loquitur, modesta sit, nec solita similia dicere, nisi cum magno fundamento: vel si audientes ita male affecti snt, ut in peiorem par. tem essent interpretaturi, non esset liberanuus detrahens a mortali, di ab onere restitutionis quia iniustam dedit causam notabilis infam: ae subsequa-
8 Secundo,alteri detrahere in confuso,& generaliter, non e 1 pCnendo aliquid in particulari, innuendo vero graues illus de festus, erit mortale peccatum obligans ad restitutionem; ut si de re aliqua graui esset conuerinsatio,& quis diceret,se aliquid scire de Petro, quo non parum confundere tur : vel d1cendo: Petras δεοιαι tacere coram me. ιpse emm βι ι,qntii eum Oguo
204쪽
Comment . in Propo roscr. Propos. XLIV. I 89
sto: quia per huiusmodi loquutiones confusas,& quasi praegnantes,aliquid peius fortasse concipitur , quam si aliquid graue in particulari diceretur.
mortale de aliquo ignoro, vel in determinato male loqui, nisi redundet in aliorum damnum . Moriale autem de Monasterio religioso in communi male loqui. Felix a Panorm Isupea. 9 4 eruo,nisi ob reuelationem desectuum naturalium animi, vel corporis alius a consequendo bono aliquo temporali quomodo non malitiam octi detionis,sed aliam talis loquutio habes et) impedirctur, non esset graue P catum hos defectus propalare: Ut si dicas,esse indoctum,ignarum, indi scretum parui iudicis,esse caecum .gibbosum,deformem,quia tales defectus non ἰunt cuIpabiles,& regulariter su ni manifest i , v c I de facili piallunt ma-
infestari: Vterque Nauarrus, Martini,s c. 3. n. 24. Petrus supra num IO T. Lesbus i c. c. I I .utib i. h. v. I A. Dicastillus nu. . Verum est , hos desectus in
praeiciitia Obιjcere,graue posse esse peccatum , in specta persona de qua dicuntur, modo,& tempore,ct loco,& persona,quae loquitur . Idem scilicet I. Ou Clse mortale dicunt Felix 4 Panormo , Duas illus , S alij de aliquibus detectivus natalium, ut si dicas, esse filium Clerici,natum ex adulterior nisi ob id putetur valde contemnendus ab his,qui audiunt: non tamen deo in nibus, ut si cie aliquo honorabili viro dicas,eius auum vilissimum exercuisse Ostidium, vel fuisse publice flagellatum, vel esse ex genere Saraceno rum, Iudaeum conscisum, nouum Christianum,ex Haereticis procedentem. Marixi me hoc in Hispania,ubi solem tales defectus aegrius ferri, ac si crimina grauia manifestarentur , S a plurimis bonis consequendis multum ini. pedire . Io Quinto: Non pecco morialiter,si dicam,te morbo Gallico laborare, si tibi aedecus non est fuisse maechatum, vi de millie, vel nobili adolescente,&c. ut supra.. Secius si dedecus tibi sit:& sic regulariter est quia ordis narie hic morbus ex maechia procedit. Ita eum Bonae.Tambur.fustra: qui recte excipit, nisi stat rin subdam illius morbi causa in suisse extraordinariam;
nempe te sui te infectum ex Ioco frigido, vel ex hospiti infecta supellecti.
li, vel ut accidit non semel infantibus, ex lacte nutricis infectae. II Sexto defunctis detrahere, de illis crimina occulta detegendo, est. graue Peccatum luxta grauitatem materiae,quia fama quoddam bonum,est quod etiam post morium pelleuerat. ita cum communi Card.de Lugo d. I 4.ρGq. nu.qq. Quare peccant grauiter historiographi, qui occulta de ncto rum crimina in tuis historijs scribunt. Ita Sotas l. s. q. IO. a . 2.Dicastilias l. 2.
tr. 2. i. I 2, num . i 2 . & alii communiter : quamuis hi Auctores concedant,
quod si non sim nimis occulta,licitum erit ob bonum commune ea scribe. re quid posteri plurimum instruuntur ex historiis in consilii&capiendis, &ad res praeclaras incenduntur spe honoris, & timore infamiae a turpibus
deterrentur. Vnde secundum praedictos Auctores plus licet .in hac par Rhisto
205쪽
historicis, quam ali s. Caeterum expendere debent, eum scribunt delim . aliculus personae nobilis, cuius infamia , illius tota familia maculatur, praeponderet ne utilitati,quam legent es futuri ex tali narratione accipient, damno, quod ex tali inlamia prouenit prosapiae e quia nisi praeponderet praeclicta reuelare, illicitum erit. Et licet leuius sit peccatum, caeteris pari- . bus, condemnatis puta Paganis, Haereticis, dic. detrahete, quam alijs de quibus est spes salutis:& sic amplius requiritur,ut detractio illorum sit mortalis, quam istorum, negari non potest, esse graue peccatum , grauissima crimina, vel delactos illis imponere , vel Occultos illorum propalarorquia licet ad finem supernaturalem non sint iam ordinati, adhuc proximi nostri manent quoad naturam humanam: Quare sicu i non licet eis des, derare duplex maius tormentum , secundum regulas charitatis,quia adhuc eos, ut proximos secundum naturam humanam consideramus: .ita non I, cet famam illorum, quam possident, quoad homines, auferre: alias do haeretico nobili iam mortuo liceret falso asserere , fulta proditorem Rei publieae; & ae Aristotele fuisse totius Philosophiae ignarum; de Cicer ne omnino imperitum; de Lucretia fuisse publicam meretricem , ct alia,
quae nimis dura videntur. Ita salonius 2.2.qu. 62. are. 2. Poetnou. 2. conclus. I.
Caes.se Lugo nam. t. & alij contra Molinam MalIerunt, ct alios. rh Notandum est quinto: quod octo modis potest exerceri detractio, Primo imponendo alicui falsum crimen i Secundo augendo, sic amplificando verum crimen:Tertio manifestando crimen occultum: Quarto interpretando , sic explicando factum honestum alicuius in sinistram patatem: ut si dicat, praua intentione laetum e S his quatuor modis dicitur di recte quis detrahere: qui hoc versu continentur. Imponensi augens, manifestans, in mala vertens. Alijs quatuor modis in directe dicitur quis detrahere; quorum Primus est negare recte secta,cthona alterius. Secundus diminuere recte facta. Tertius malitiose reticere hona alterius loco, S tempore, quo eius reti-eentia vergit in vituperationem illius: ut si caeteri ex eius taciturnicati falsam esse laudem concipiant; vel aliter in eius opprobrium redundat Quartus est ita remisse, & frigide laudare, ut cedat in vituperationem laudati . Hunc suartum modum non explicauit D.Thomas , quoniam ad secundum , vel tertium reducitur: sic hi quatuor modi alio versu explicantur . .eui neg t, aut minuit, reticet, laudatque remibe . Omnibus istis modis detrahere est ex suo genere peccatum mortale. Vnde Roman. t. dicuntur detractores Deo odibiles. Et Iacob. q. dic, tur Nolite detrabere alterutrum: Fr itret mei, qui detrahit fratri, detrabit legi, idest, ut exponit D. Thomas 2.2.qv. 7 art. 2.ad I. contemnit praeceptum
de dilectione Proximi. Et licet aliqui putent, quod si crimen sit verum, Moccultum, non sit peccatum mortale reuelare illud uni, vel alteri viro
206쪽
Comment. in Propos proscr. ProposiXLIV. Is I
cordato, qui illud sub secreto continebit, quia per hoc parum, aut nihil
alterius fama laeditur. Ita Caietanus 2.2.p7 3.art.2. Tarus Nauarra l. 2. . . nam. I I. Martiam Nauarrus in man.c. I 8 num. 3 I.Gratius, Tannerus, Ioannes a
Cruce, Bauny, Bassaeus, Zambellus, ct Critamus, quos reseri, & sequitur
mana p. 2.tr. I. res. 22. res. II. p. 6.tr. 6 res p. Tamburinussupra num T. qui hinc cum nonnullis excusat a mortali viros, uxoresque, qui inter se de occultis alterius peccatis confabulantur : modo non sit verisi nute alterutrum ea diuulgaturum : nihilominus contrariae sententiae D.
bis Angelici Doctoris : Et amsi uni soli aliquis de absente malum dicat , cor rumpit famam eius, non in toto Jed in parte. Etenim ut bene notauit C ird. Lugo ad laedendum grauiter famam alterius non requiritur, ut detraetor reddat proximum infamem , sed su stici t , quod in parte famar u S cor rumpat . Quemadmodum , ut furtum sit grauis laesio fortunarum, non requiritur, quod reddat inopem, eum, a quo accipitur,2d sufficit, quod inpalte eius substantiam diminuat. Secundo, quia valor, ta pretium rei de het ex communi aestimatione pensari, sed magis apud homines aestimatur bona opinio, & fama apud unum , vel alterum virum cordatum, Sprudentem squalis est ille, cui secretum committitur,de seruaturum cen sciurὶ quam apud alios plebis,&aegritis fertur apud unum virum prudentem dehonorari, qua in apud plures infimae sortis,quia, vi inquit D.Thomas I. 2.qu. a. art. 2. ad y. J quaerunt homines maxime honorari a sapientibus, quorum iudicio credunt se esse excellentes, ta felices: Ergo non est leuis ed grauis laeso famae apud. v num,uel alterum sapientem infamari. In consestione autem abunde per fructum Sacramenti compensatur damnum famae, quod accipitur: Et ideo infamia intrinseca ipsi confessioni, vel integritati eius sustineri debet, quamuis non debeat materialiter integra ri confessio, si periculum infamiae extrinsece immineret II Concedunt tamen communiter Auctores, quod reuelare crimen verum occultum uni, vel alteri prudenti viro ad leniendum dolorem Ostensae ad petendum consilium, ad consolationem sui, non erit vllunias peccatum quia durum valde esset, quod quis cogatur iniurias acceptas nemini manifestare, maxime quando talis utitur iure suo, & modo pro portionato lenire vult dolorem: quod per compassionem amicorum fieri,
i Aliqui censent, quod qui refert crimen occultum proximi, non asseueranter, sed dicendo se ab aliis illud audiuisse, sine eo , quod vel augeat , vel confirmet audita, no peccet mortaliter,etiam si coram multis se
207쪽
refert; quia sic loquens non infert ex se graue damnum in lama; eo quod
si audientes concipiunt malam opinionem, non Oritur ex illo modo referendi audita, aut dubia, ted ex sua leui credulitate , iuxta illud Erclesiastis
. Ei hoc licet narratio faeta sit a viro magnae au tori tatis, si ipse non assese uel et, sed rem dubitanter , ut audiuit, refert. Quia haec narratio ex sessct ex sua natura non aufert famam, nec est icaciter causat iniuriam . idem. docet Fel x 4 Pavorino cit c. . num. 8 , i . qui tamen addit, quod si referens praeuideat auditores esse leues ad credendum , vel si id referat animo nocendi, tunc peccat mortaliter , sed contra charitatem , qua obligamur ad non inferendum alieri malum : sed non contra iustitiam, quia talis actus non est ex natura sua ablativus famae, nisi relatum firmet auctoritate : dicendo se id audiuisse a personis fide dignis. Et praedicti Auctores absque distinctione loquuntur criminis grauis, aut grauissimi; S sic pro omnibus
idem sen ire videntur . Sed loquendo non de criminibus grauissimis , ut haeresis, Piouitionis patriae,Sodomiae, Sc. sed solum de grauibus,& a viro
non magnae alictoritatis relatis, idem tenent Banne L. 2. qu. I. art. 2.dub. 2.
de quocunque crimine graui occulto , verius alij docent esse mortale illud retia cre .ut auditum coram multis, nisi a personis leuibus , & omninos iu D. uigais auditum referatur; quia narratio etiam ex auditu ex se generat conceptum malae famae in auditoribus, qui alijs reserunt; S sic crescit infamia orta ex tali narratione, & breui fit absoluta, & quasi certa, ut si de tamina honestae famae dicas, ie audiuisse eam cum tali viro fornicasse, quis nou diceret eam multum famae apud audientes perdidisse Quis audientium prauum de illa conceptum non faciet 3 Et si isti alijs referant se audiu ille, S illi aliis, qualiter fama illius verberabitur Z Ita Aragonius 2.2. q. 62.
nique. ubi praeclare dixit: Mosus iste infamaudi G tanto perti tiosior, quanto latior, ct mi oris istimatus; nempe dum quis, quae audiuit, refert. Audisti scilicet vicinam tuam amicum acceptare: id autem ut ingenium est hominum) βα- ' tom in aures vicinae hisce verbis susurras: Hoc , avt. illud audiui; ego qudem non credo, sed audita refero : est profecto ingeniosus, sed peltilrns detrahendi modus: Dam quo te psum fanctius iustificas, maiorem tibi arrogas fidem, oe ideo peιus infamas e Sic enim fama , ut ast ille, vires acquir is eundo. is Loqui de aliorum peccatis alias occultis coram his, quibus nota
sunt, est actus indisserens, & ex fine potest honestari, vel deprauari. Si enim
208쪽
enim ex animi leuitate, vel curiositate, quis ea narret , vel de his loquatur, erit actus otiosus, di peccatum veniale: Si ut alis a similibus absti neant , exemplo lapsorum, aut punitorum, vel ex alio recto fine, erit actus virtuistis: si ex odio ad personam, vel ut quantum est ex se,. amplius infametur, erit peccatum graue contra charitatem e nunquam autem contra iustitiam ita ut obligationem restitutionis inducat: quia per talem delationem nihil famae detrahitur proximo, qui iam est apud audientes diffamatus. Ita
is Narrare graue crimen notorium in eo loco, in quo est publicum etiam illud ignorantibus, non est graue peccatum, aut detractionis contra iustitia, aut murmurationis contra charitatem; & constat ex communi usu hominum, etiam timoratorum , qui quando aliquod delictum committitur in praesentia populi, sine aliquo scrupulo .narrant illud omnibus absentibus. Et ratio est, quia ab eo, de quo sic detrahitur vel nulla , vel minima fama ausertur , eo quod per accidens est, quod ignoretur ab illis paucis; & infamia illa moraliter loquendo in promptu est , ut perueniat ad omnes incolas illius urbis. Unde illa extenso minimum detrimentum inseri , supposita publica infamia . Et sic si absque causa tales des eius dicantur, erit peccatum veniale; si cum illa, nullum . Ita Caietanus
2.tr. Σ.d. I 2.num. 3 I. Porro habemus publicum, seu notorium facti , &famosum . Primum est, quod in praesentia multorum est perpetratum, ut in toro, in platea publiea: & quod passim ab omnibus ob oculos versatur, ut si publice concubinam habeat in filios eius alat domi. Famosum autem illud dicitur, cuius rima ex sufficientibus indiciis orta , ad multos peruenit, ita ut maior pars Ciuitatis, pagi, viciniae, parceriae illud norit, dc quod manifestum est maiori parti alicuius congregationis, nimirum collegit, aut
conuelytus, ubi non pauciores quam decem reperiuntur; ut si in congregatione essent decem , & a sex sciretur, publicum . seu famosum dici poterit; dc si esset communitas Ιχ. & a septem notum esset , solum tarnen esset notorium respectu illius communitatis, non absolute respectu totius
urbis , aut parceriae. Sed ea absolui dicuntur publica , quae eo loco cum illis circumstantiis sunt gesta, vel propalata ut cuiuis innotescere- potuerint videlicet in soro, vel platea publica, quia non curauit auctor , quis viderit, vel non . Unde recte Caietanus per Publicum intelligit, quod per sto habet, unde in communem notitiam perueniat . Ei bene addit Dieasti lus num. ap8. quod si aliquis est infamatus in Curia Regra , vel alia Ciuitate, ubi concurrere solent ex toto regno,& inde spargi, per illud dicitur pro toto Regno infamatus. Sed aduertit bene Tapia ns . Io.quod in paruo
loco stimuit, di requiritur, ut a maiori parta sciatur, ut publicum factum Pars II. B b dica,
209쪽
dicatur ἱ sed in magno oppido , dc Ciuitate licet id sufficiens sit, non in
men requiritur: nam licet ad maiorem partem non deueniat, iudicandum erit publicum arbitrio prudentum, quod tot personis innotescit , ut breui credatur ad notitiam maioris partis peruenturum .
IT Propter eandem rationem secundum praedictos Auctores) idem dicendum est de eo, qui crimina in uno loco publica , in alio narraret, ad quod, inspecta.conditione hominum, S conuictu illorum , faciliter esisset peruentura breui tempore eorum notitia . quia sic paruum, aut nullum detrimentum famae irrogatur. Unde recte asserunt, non esse mortale peccatum ea in tali loco propalare.
I 8 Quod verum existimo siue iuste, siue iniuste publicatum sit tale delictum, S de facto est iam publicatum,cu notorium; quia nihil refert ad Publicitatem veri criminis, quod iactum iuste , vel iniuste publicatum sit: Et sic aeque hene uti possunt homines publicitate ; quia hoc ipso quod metum vere publicum sit,egreditur cancellos occulti; ex diffamatus ius non habet, ut ab eo narrando alij abstineant; quia licet per iniuriam nemo ius amittat, quod habebat, potest illud amittere per id quod per iniuriam ab aliis factam sequitur, nimirum per hoc, quod sit in propatulo . quia hoc ipso quod sit publicum, ius amisit, ut homines aliter de se sentiant. Molinacit.d. I 2.MMn. T. Bann KDyra, Cars. Lugo num. 5s. Dicastillus imis. I 26. Tapianum. p. Tambu .num. p. Si autem crimen diuulgatum falsum esset , nullate nus posset ab his, qui sciunt veritatem, referri, aut ulterius protrahi, sine
graui peccato iniustitiae, ut certum est . 29 si quis in uno loco publice diffamatus est publicitate iuris simpli
citer tali, potest tam poena,quam crimen ,de quo dissa matus est, in alio loco etiam distanti, ad quem non esset de facili illius notitia peruentura , narra'. ri absque peccato graui, praeciso alio extrinseco nocumento: ut si quis pu blice ei set flagellatus, per plateas verecundiae infamis causa ductus , adductu siue in publico theatro, scilicet Inquisitionis,& in si milibus casibus, po terit eius crimen, ob quod sic punitus est , ad remotissima loca perduci, etiam ad illa, ad quet non esset eius infamia peruentura,tametsi hoc redun deret in alios ab iplo reo r Et ratio est, quia Iudex licite publicat eam lan tentia m, sine ulla restrictione, executioni mandat in loco publico, &in tempore maioris concursus populorum, ut in omnium veniat notitiam, ad exemplum iustitiae , & terrorem malefactorum . ideoque iuste priuatillos per sententiam fama , publice eos infamando r S sic illi absolute fama priuati, nullum ius habent ad illam. Licitum ergo est omnibus talia Vbique proferre, & scribere e S sic consuetudine introductum est, ut de .licta sic publicata scribantur, historiis commendetur, typis mandentur, &promulgentur,ut a quibusvis legantur : Sic Catet anus Iupra, Molt i a num. 8. Dicast v. nu. yI . Tapta num. . oe y. Card. de Leto num. 71. σ I6. Noria iguor. tamen Lessium , Bann. Dianam al. os , quin sicquitur Tambus.
210쪽
num. II. absque distinctione docere, delicta publica in uno loco publici. tale iuris, posse ubique publicari absque iniustitia Intellige si sententia publica sit simpliciter,ut si publicatio facta est in villa, ciuitate,aut regno; heeemui extendi potest ad Omnes verbis , vel litteris. Caeterum si sententia non sit omnino publica, sed intra limites alicuius Congregationis , vel Communitatis dumtaxat, ut sententiae latae a Prelatis in ira unum Mona. sterium, vel Religionem, non possunt extendi extra Religionem , nec extra Monasterium , nisi alias ex circumstantiis credatur moraliter breui tempore fore extra monasterium intra Religionem extendendam r Et si is militer sententiae Sanctae Inquisitionis, quae pronuntiantur, S executioni mandantur in Tribunali, vel Aula secreta coram designatis. Praelatis, &personis non licet eis extra referre huiusmodi sententias , condemnatio. nes, vel crimina , Ob quae sunt prolatae. Sed peccarent mortaliter extra tale secretum narrando quae ibi audierunt; quia ad hunc finem illa se n. tentia non amplius publicatur , sed clam profertur quia Iudices nolunt infamiam extra limites illius conclauis vocatorum extendi, ut ex inna par re susticiens correctio publica adhibeatur, S ex alia nimia confusio , di infamia temperetur, quia non maiorem exigebat delictum, S circumstantia
num. T I. q.O TI. Tapia uti 6. Quod si solum sit publicum publicitate iuris secundum quid ,nimirum per testium depositionem in rei conte di oneante prolationem sententiae ludicis,qua uis eam ferre iuste pollet, nefas erit talia crimina, si alias publicitate facti no sint notoria,in locis, ubi ignoratur publicare, quia ex vi illius non est adhuc fama deperdita, nec per iustam
χο Αn autem delictum publicum publicitate facti, vel famosum in uno loco possit sine peccato mortali in alio proserri , ad quem non esset
breui tempore peruenturum, vel in eo publicandum creditur: Aliqui cum Soto 1. .q. I .art. 2. dicunt esse peccatum mortale,& contra charitatem, cicontra iustitiam, obligarique proinde ad restitutionem tale narrante. Alij
cum Salonio 2.2.nu. TI. iri. Σ. controu. I contis q. dicunt esse peccatum
mortale, contra charitatem, non contra iustitiam e S sic non obligare ad restitutionem. Alij vero probabili tis docent, non esse peccatum graue nec contra iustitiam, nec contra eliaritatem . Ita Caietanus supra , Navarin
burinus num. II. Patet primo a Quia semel publicata alicubi delicti infamia , Omnes habent ius ad ea cognoscenda, ut in conuictu humano se 1ncolumes seruent, di caueant a publicis criminibus. Secundo, quia hoc