장음표시 사용
131쪽
archidiacono , hic ex diacono electus, absque alia ordinatione Pontifices creati sunt, quod ex Anastasio manifestum est. Valentinus quippesatim a sua eleerione condignis glori.e laudibus ad Lateranensse patriarchium deductus , cr in sont cali es positus throno. Deinde eyus consecrationis die illuce sente, eumdem ad beati Petri ecclesiam omnes pariter Romani a palatio δε-dacentes,in alto throno lummum cynsecravere Pontificem. qui mox culmina fundens beati Petri ,sacri clis pie oblatis, ad palatium remeavit. Nicolaus vero , ubi apud Lateranensem basilicam
apostolicostio impositus fuit i posmodam in basiacam beati Perri dedactus, praesente Casare consecratus est, aposolicaque subli
matus in sedesacus es Pontifex , ct Μάsaram follemnia se pre
fcratissimum corpus Apsoli celebravit. Vides utrobique nullam collati presbyteratus factam mentionem. Quo vero tempore mos iste mutatus sit, non satis exploratum habetur. Jam contrarius litus invaluerat saeculo undecimo , quo tempore Hildebrandus archidiaconus, post Alexandri II obitum electus , infra hebdomadam Pentecostes in pre 9- rerum ordinatus cs , se in natati Apostolorum in Romanum I on-ri cem consecratus. Unde sub initia saeculi duodecimi Gelasius secundus, ex diacono item electus, non ante Pontifex Consecratus fuit , quam presbyter ordinatus. Rem narrat restis oculatus, nomine Pandulfus, in libro de Romanis Pontificibus, qui Pandulfius narrato electi in portum Ca etanum adventu , multorumque ad eum episcoporum accellu, haec subdit. In quorum praesentia idem domnus Papa per manus Lamberti Os.eUs, Petri I ortuensis , O Vitalis Albanensis episcoporum , cooperantibos archi Vcopis o episvis multis, assentilus aliis viris religiosis, se cum Guillielmo Ace Apuliae Roberio principe Capuano, Richardo de Aquila , aliisque baronibus plurimis , qui tunc ei omnes delitasem fecerunt, exsente clero ac populo in ira ,sa, cto dictante Spiritu, s em ctus es presbyter, o in papam Gel sus infra Kalendas Martii consecratus, ubi Peistram Rufum diaconem cardinalem, Baroncm subdiaconam . sme P AN D u L eu M ostiarium , qui haec scri , in lectorem se exores.ιm promovit; se plures alios in minorιbus gradibus ordinavit. Ex his manifestum est, Gelasium t quod de Gregorio et am modo notabamus j seorsim accepisse sacerdotii gradum ante pontificatum r atque ita tempore intermedio
Nicolaum primum inter M Gregorium VII ordinationem, per saltum Diuitigod by Corale
132쪽
saltum abrogatam fuisse in ecclesia Romana. Id porro veri simile est contigisse occasione Photii objectionum, quarum una erat, quod Romani per saltum episcopos ordinatent. Ex superiori autem Pandulfi testimonio probatur id, quod ex Innocentio III superius observatum , nempe Romanum Pontificem ipso die suae consecrationis Ordines contulisse.
Supercst investigandum, quo tempore sedis illius lapideae,
quam vulgussercorariam vocat, usus coeperit, quOVC tempore
desierit. Qui istius sedis originem ad pieudopapissam Iohannam referunt, facile ex hoc revincuntur, quod nulla ejusmodi sedis mentio ante saeculum duodecimum facta invenitur. Quod ut melius intelligatur, notare juvat, hunc morem ab aliquot saeculis in novorum Pontificum institutione obse i vari solitum, ut electus in ecclesiam Lateranensem introductus,
primo in throno pontificali, qui in apside illius basilicae antehac exstabat, primo collocaretur; ubi omnes episcopos ct camaeinates , ut loquitur Cencius, ad osculum admittebat: deinde adsedem lapideam, qua dicitur Stercoraria, in porticu ejusdem basilicae inter duas fores exsistentem, adduceretur , in eaque
sederet, cum interim caneretur hic versiculus ex psalmo CxH.
Suscitat de pulvere egenum, or desercore erigit pauperem. Postea perductus ad capellam sancti Silvestri prope Lateranense palatium , ubi duae erant sedes pertusae porphyreticae, primo sederet ad dextram in una ex illis sedibus; tumque claves basilicae a priore sancti Laurentii acciperet in signum regiminis& correctionis: demum ad sinistram in altera positus, easdein Claves eidem priori restitueret. Haec ex libro Cenci hic edito strictim referre visum est , ut omnes intelligant, sedem illam , quae stercoraria dicta ect, non ita fuisse appellatam , quasi esset perforata , neque enim pertusa erat, uti oculis ipsi probavimus j sed quod Pontifice in ea stante haec psalmi Cxi I vcr-ha canerentur , se de ser ore erigit pauperem. Haec sedes ex
marmore constat i aliae vero duae ex porphyrite : supersuntque omnes cum p rvacanea supellectile rejectae in peristylio Lateranensi , ut in Itinere italico diximus. Harum sedium qui meminerit, inveni neminem ante Pandulfum supra laudatum . nam in creatione Pontificum, qui
post Leonem IV cui pseudopapissam illam successisse fabulantur) electi sunt, omnes in solio patriarchali , intra basiliis cam posito, collocati perhibentur, non vcro in litis sedi. Mus Bal. Tom. II. q
133쪽
bus, quae extra basilicam positae erant. Sic Benedictum ter lium, Leonis succe rem , electores in patriarchium Later nense perducentes , tot c ii solio, ut mos es Pontissum , e naque consuesudo demonstrat, floserunt. Ex quo intelligitur , nihildum novatum fuisse. Idem contigi in Nicolao primo, quem in patriarchium Lateranense introduxerunt , apsolicoque holi) posuerunt. Primus, ut mox dicebam, Pandulfus illarum sedium mentionem facit in Paschale secundo , cuius creati nem hoc modo commemorat. Sic eo diu renitente, a primi sirian is o scribis regionariis mutato nomine sibi acclamatum es, responsumque: PASCHALEM PAPAM fANC TUI PETRusELεciet. His aliisque laudibus fuemniter peractis, chlanyde coccinea induitur a patribus: se tiara capi i Uus imo a , comi
tante turba cum cantu, Lare anum vectas, ante eam porticum, qua
ducti ab dis rati plaga ad basiticam Salvatoris , quam Constantinianam dicunt, adducisur. Equo dessendis, locaturque in sede qua ibidem si deinde in patriarchali. Ascendensque palatium , ad duas curules devenit. Hic baubeo succingitur cam septem
exinde pendentibus clavibus , O septem sigillis: ex qua sciaι ,se
secundum septiformem Spiritus lanctigraiiam , sanctarum eccle Farum , quibus Deo auctore pr.es, regimini , in claadendo vetariendoque, tanta ratione providere debere , qu inta sollemnitate id quod intenditur operatur. M locatus in uirisque, dura sibi ferula in manum , per cetera palatii loca solis Pontificibus Romanis destinata, jam dominus , vel sedens, vel transiens , etiaronis modum implevit. Die altero mense ut, xui I die , primo consecrandus in Pohistum, consecraturique Pontisicem pontis es, cum
frequentia populiplebisque, basilicam beati Petri invadant, &c. Haec modo ad propositum sufficiunt, in quibus multa occurrunt animadvertenda.
Primo, chlamys coccinea electo Pontifici cum tiara tune impossita est: cujus ritus idem auctor in Callisto secundo &Honorio item secundo meminit iante eum Petrus Damiani in lib. i epistola xx Cadaloum anti papam alloquens: Habes nune forsiι an mitram; habesjuxta morem Romani Ponti cis rubram capis
pam. quo in habitu papa depictus exhiberi solet in praeclaro chartario Casauriensi, quod in bibliotheca regia servatur.
Deinde Pontifex Lateranum equo vectus, ad portalD australem, quae primaria est, equo descendens, locatus fuit in sede, quae ibidem erat: deinde in patriarchali. Ubi vides, sedem
134쪽
illam , quae in porticu basilicae Lateranensis exstabat, distiniagui a patriarchali solio, quod sub apside basilicae positum di
Ad haec electus deductus est ad palatium Lateran ense, pervenitque ad duas curales , in quibus vicissim sedit, a ccepitque haltheum cum septem clavibus, totidemque sigillis. Hae sunt duae sedes illae porphyreticae, de quidem pertulae , quas vidimus in claustro canonicorum Lateranentiu in cum praedicta sede stercoraria , quo nomine Cencius primus usus invenitur. Idem Pandulfus in Honorio secundo , nulla hujus sedis mentione facta, tradit, Pontificem electum in ornis , qu.e ante ecclesiam beati Silvesri sit a sum, compositum fui Te . quo vocabulo Pandulfus duas illas sedes porphyreticas significat. Evii dem ritum fuse describit in Vita Caelestini quinti Jacobus cardinalis, ubi agit de coronatione Bonifacit VII l. Ad haec in epistola Pilei de Prata , archiepiscopi Raver atis 3c cardinalis, ad Ludovicum Flandriae comitem, quae epistola exstat in Spici legii tomo I v, agitque de electione Urbani VI, post ejus coronationem in Vaticana basilica factam, ubi omnes diaconos cardinales sua manu pretioso corpore o sanguine Christcommunicavit de more i legitur eum cum processione sollemni conductum fuisse ad Lateranensem ecclesiam , ibique in s dibus ordinistis secuηdum formam Romana ecclesiae ixthroniza
Ex his intelligi par est, praedictarum sedium usum longe
ante natam, auctore Martino Polono , pseudopupissae fabulam in creatione Pontificis invectum fuisset tametsi hujusce ritus causa ignoretur. Porro idem ritus perseveravit ad Leonem X. qui pro more vectus Lateranum, siedis in sedella epred portam eccles jacexte ad latus dexterum, ut Paris de Crassis in ejus Diario scribit. Posea itam es ad capellam uehcti ilis i. Ei primo sedens , qu.s jaceni, Papa accepit a priore cancnicorum claves , deinde ferulam. Et Ginde ilico Pala surgins imis ad aliam sedem , cr jacuit: accepitque ab eodem priore canonis rumcingulum rubeum cam bursa , in qua sunt duodecim lapides vitrei , qui etiam nunc ostenduntur : O satim Papa surgins con signat seruum cir claves eidem prioris cingulum ve=o retinet, clo nec acceptam flecuniam argenteam de manu vel gremio camerariirer projicis, dicens: DisPERSi T . DEDIT PAUPERIBUS, &C.
G mox deponit cingatum cum basa , π vadit ad c pellam Sal-
135쪽
maioris. Hactenus Paridis Diarium. In his Paridis verbis quaedam occurrunt paullo diversa a Pandulfi narratione. Hic enim mentionem facit de baltheo cum septem clavibus totidemque sigillis: ille vero cum balilaeo conjungit bursam, in qua duodecim lapilli erant. Paridi consentit Cencius , qui ait, electum cingi ZOna rubea de serico , in qua dependet bursa purpurea, in qua sunt duodecim sigilla
preciosorum lapidum , se musscus. Eadem metrice reddit Jacobus cardinalis, ubi de coronatione Bonifacit VIII. .---- gonaque Pater succingitur illic,
Ad quam purpurea bursa es appensa, lapillos Eis senos referens preciosos, Fulpta Agilia ,
Et muscum , qua magna notant praesagia , magna. Sed tandem totus ille sedium ritus penitus abolitus est post Leonem X. cum Romanos fabulae tam male inventae , quam facile creditae. pudere coepit: cujus ritus origo hanc fabulam Uno vel altero saeculo praecessit. De ornamentis pont1ficalibus passim agitur in libellis nostris quorum antiquissimus cst ordo Romanus, qui hic ordine quintus. Ceterum cambuta seu baculo potirali non utuntar summi Pontisices , nec episcopi cardinales in Romana curia , ut notat Iacobus Gai et anus in Ordinarii sui cap. x Luri I. Nec ab re erit adnotare, in antiquioribus nostris libris Pontificem, non Iromini , seis Domni vocabulo solitum insigniri. quod etiam Petri Damiani tempore usu venisse probat hic elus versus de Alexandro secundo & Hildebrando tum archidiacono, quem , quia plurimum auctoritate pollebat apud Pontificem , ipsius Pontificis Dominum appellat. Plus domino Papa , quam domno servio Papae. Hinc est quod passim Domni vocabulum , ubi de Pontifice agitur, retinuimus pro veteri more, qui etiam ad Sanctos olim
Porro ad stationes, quas jejunii diebus frequentabant Pontifices , non raro excalceati procedebant: in aliis vero sollemni oribus pompis equo albo vehi solebant. Ad quem locum
referri potest id quod Gregorius M. ad Petrum Siciliae subdi
conum scribit in lib. x Ii epistola xxx. Prat rea unum nobis caballum micrum , cir quinque bonos Uraios transmisti. Cabaialum illum ledere non possum, quia miseer es: illos autem bonos
sedere noη Possum, quia asini sum. Sed petimus, si si nos con-
136쪽
rinere, id est contentum reddere, disponitis , aliquid nobis condignum deferatis. Et id certe exigit pontificia dignitas. X I X. Expenditur Deus Socratis scholasici de praetermisssmseriis sacris in sabbatis apud Romanos: ubi de hebdomada es Dominica mediana , atque de variis ritibos, qui frictim ex onuntur. PosτχIAM ea, quae ad triduum ante Pascha, adeoque
ad Ordinationes sacras pertinent , fuse exposuimus; nunc quidam ritus, qui aliis temporibus occurrunt, paucis praestringendi sunt, ut ad rituales libros nostros magis parati & expediti accedamus.
Et primo quidem sese offert Socratis scholastici locus ex
lib. v. cap. xx II. ubi ait, cum omnes ubique terrarum eccle-
siae per singulas hebdomadas die sabbati sacra mysteria cele-
brarent, Alexandrinos tamen & Romanos, vetustam quam- dam traditionem praeferentes, id facere detrectasse. Id non in magis vero consentaneum videtur, quam quod codem in lo- co idem auctor de Quadragesima affirmat, eos qui Romae M sunt, tres tantum continuas hebdomadas ante Pascha, exce- αptis fibbato de Dominico die, jejunare. Nam Romanos sex αante Pascha hebdomadis tum jejunasse certum est ex Cassi,no, & ex Leone M. Socrati aequalibus tempore, sed auctoritate superioribus: nec . minus exploratum est apud Romanos veteres sabbati in Quadragesima jejunium , immo dc per LO- tum annum, ut probat eruditus Quesnelius in Dissertatione sexta ad sanctum Leonem. Ejusdem generis erratum esse, quod de sacris mysteriis in sabbatis apud Romanos praetermissis scribit Socrates, mihi prorsus persuasum est. Primo nullum hujusce rei vestigium apparet apud vetustos auctores. Immo in antiquissimis codicibus liturgicis Missae propriae in Quadragesimae sabbatis,
uno aut altero excepto propter peculiares rationes , assignantur. Sic in Sacramentario Gelasiano, sic in Gregoriano , sic in libro Comitis, capitula epistolarum & evangeliorum in totum annum continente , qui Hieronymo licet falso tribuitur, antiquis Iimi tamen auctoris indubie est. Deinde haec Socratis opinatio cum alia ejusdem videtur pugnare, cum dicit, Romanos in Quadragesima tribus tantum hebdomadis jeiunasse, exceptis
137쪽
sabbato & Dominico die. nam haec a ieiunio Sabbati exceptio quamdam importat sollemnitatem, quae sacris utique mysteriis celebranda erat. Ad haec Innocentius i in epistola ad Decentium excipit unum Sabbati sancti diem a celebrat One mysteriorum , Oh peculiarem rationem. quae perperam adduceretur, si aliis etiam totius anni sabbatis ab iisdem mysteriis cessatum fui sset. Unde vero errandi occasionem hausit Socrates 3 Fortasse ex epistola Innocentii l ad Decentium, quam videre potuit, male intellecta. In ea enim Pontifex rationem reddens, qu ire
in Sabbato sancto, uti & in Parasceve sit iejunandum, ait id factum esse in maerorem Apostolorum , qui per biduum illud jejunii permanserint. Auod utique non dubitim s. inquit, in
tantum eos Iotin e biduo memorato, ut traditio Ecclesia habeat, isti biduo Sacramema penitas non celebrari. tum subdit: quauitque forma per singulas tenenda es hebdomadas , propter id , quod commemorario diei illius semper es celebranda. Haec postrema verba facile in errorem inducere possunt lectorem in- Cautum, quasi Innocentius non modo jejunium , sed etiam amysteriis cessationem singulis anni sabbatis assignare velit: tametsi de solo jejunio sit intelligendus. quod jeiunium singulis per annum sabbatis apud Romanos fuisse observatum, ex Augustino, Leone M. aliisque auctoribus apud Ques ellurn relatis manifestum est. De jeiunio feriae quintae in Quadragesima apud ipsos Romanos major est dissicultas. Nam si vulgatis Pontificum actis fidem habemus, Miltiades papa constituit , ut nullus in Dominica , nec in quinta feria Quadragesimae je unaret. Unde , infert Micrologus in cap. L, sanctas Gregorius in dispositione ossiciorum quintam feriam infra uadragesimam vacantem dimisit: at, quia Iesivi erat sicut Dominica , etiam tDiiDominicati honoraretar. Sed quia eadem feria Iejuniis postmodum ap- ' plicata est, ut reliqaa s Gregorius Iunior , nempe secundus, ruit esse sollemnem , ossiciis uniscumque collectis , Or maxime ex asivalibus Dominicis. Unde m antiphonis ex Dominicatibus evangeliis quiniis feriis adhuc adycraflta referiuntur ,
Et quoniam in hunc locum Quadragesimae mentio recurrit, paucis agendum videtur de hebdomada mediana , quae quartam Quadragesimae Dominicam proxime subsequitur, deque
138쪽
Domini ea Passionis, quam Seir apso ica medianam voluit nuncupa=i, ut in libellis nothris legitur. Huius appellationis originem inquirens U. C. Henricus Valesius in Socratis lib. v cap. xx Ii , inde argumentum deducit ad confirmandam Socratis opinationem, Romanos tribus tantum hebdo nadis ante Pascha jeiunasse in Quadragesima ; nec aliam causam , cur Dominica de Passione mediana di ista sit, se invenire ait, quam quod exrribu hebdomadis . qu. bus Romani in ciuadragesima jejuna bans , hac erat se ada Dominica, ac proinde media seu medimna. Ueru n pace magni viri dixerim, haec ratio admitti non potest: tum quia sex hebdomadis ante Pascha Romanos tum jejunasse constat ex Leone M. dc Cassiano: tum quia hebdomada Dominicam Passionis praecedens, quae in Socratis lententia fuisset Romana: Quadragesimae prima , aeque mediana
dicta est ab antiquis, ut a Pelagio papa i apud Holstentum in
Collectione Romana r Ueniente mediana septimana Pascha μ umquemque per officia , qua praediximus, promovere non disseras. & ante eum a Gelasio I in epistola I x cap. xi. ordinaIiones etiam presbFierorum s diacon 3rum , nisi cera is temporibus o diebus , exercere no et debent, id es quarti mensis jejuηis , septimi sedecimii sed se etiam αuadragesimalis initii , ac medianae αμ a dragesima die sabbati Jejunio circa velfleram noverint ceti byam das. Ubi vides quid ragesimilis initii sabbatum distingui a sabbato Quadragesimae medianae: quod alias unum idemque fuisset in Socratis sententia. Cur ergo, inquis, dicta est hebdomada quarta Quadragesimae mediana. eodemque vocabulo designata Dominica Passionis 3 Hanc opinor ob causam, quod cum sex Quadragesimae hebdomades in duas partes aequales
dividi possimi , prima secundae partis hebdomada dici potest mediana , quasi prima post mediam Quadragesimam : Sc quia Quadragesimae caput a feria secunda incipiebae; Dominica Passionis hebdomadam medianam subsequens, itidem media
l. Sed his omissis ut ad alios quosdam ritus procedamus, in primis notanda occurrunt in Ordine Romano bibliothecae Vallicellanae & sancti-Callensis haec verba de legendis pac-sionibus Sanctorum. Pessiones Sanerorum vel gesa VKorum usque ad Adriani tempera tantummodo ibi legebantών , ubi ecclesiai αι sancti vel titutus erat. 'severo a tempore suo rennuere,
id est mutare , jst, ct in ecclesia sancti 'iri legendas esse
139쪽
constituit. Itaque ante Hadrianum primum passiones Sanct rum non legebantur in basilica Vaticana , nec etiam in Latcranensi i idque de tempore Gelasii primi patet ex ejus decreto. de canone librorum sacrorum. Vide Thomasii Antiphonalia
nam antiquisus non admisi e hymnos in Hiinis ostilis. Id quo manifestum est tum ex L malarii Supplemento, tum ex libris Benedicti canonici & Cencii camerarii hic editis: ex quibus apparet, hunc morem ad saeculum xi I perseverasse. Et indemsqrme retinuerunt ecclesiae Lugdunensis & Viennensis, in quibas nulli hactenus hymni ad V 1gilias nocturnas Se Laudes matutinas, immo nec ad Vesperas ceterasque horas praeter Completorium : in quo etiam Romana ecclesia primum ab aliquot saeculis hymnos admisit, deinde alios in singulis ossiciis. Lege Radulfum decanum Tungrensem Propositione xiar. Tho Masus sibi objicit hoc loco Udatricum in Consuetudinum Cluniacensium lib. ii cap. LIi. ubi fit mentio hymnorum ecclesiae Romanae. Verum id de particularibus quibusdam Urb secclesiis vir doctus interpretatur. tametsi sanctus paver Benedictus in Regula sua hymnos Ambrosianos laudat, praecipitque cantari. Ubi obiter in mentem recurrit id quod Leo Marsicanus scribit in Chronici Casinensis lib. i I cap. XCm , tunc, id est pontificatu Stephani decimi, Ambrosianum cantum in ecclesia iWa Casinensi cantari penitus interdictum fuisse ab eodem Sephano, qui antea Casinensis abbas fuerat, Fri dericus appellatus. In quo autem differret cantus Ambros nus a Romano, docet idem qui supra Radulfus decanus Tun grensis Proposixione xi I. III. In Vigiliis nocturnis cum Iectiones singulae essent finiendae, diaconi praecinebant Tu autem, uti Benedictus canonicus& Cencius praescribune hic pag I 13 & i 74. quod indicium est, etiam tunc lectiones protractas fuisse ad arbitrium praesidentium. Carolus M. teste Monacho Sancti-Gallensi,earum finem sibilo linguae significabat. In ecclesia Remensi nostro etiam tempore icctio prolixior, quae ante Completorium fit in Quadragesi ina , absolvitur uno sacerdote Tu autem praecinente , quod clericus lectionem canens prosequitur finit. IV. Cum incensatur Pontifex, siquidem fuerit stans, astante incensatur 1 si sedens, a genuflectente. Cujus diversitatis
140쪽
tatis ratio haec reddi potest, quod ex secundo Ordine Roma
no hic edito num. 9, rhuribula ad nares hominum ferunιών, sper manum fumus ad os trahitur. quod vix fieri possct, si Pontifici sedenti thus a stante admoveretur. V. Ecclesia Lateranensis, reserente Iohanne Diacono hic edito , reservans apsolicam institutionem , nonnisi Dominica in Officiis utitur oratione, quoniam alia orationcs postea sunt super-aadita , stilicet quas vocamus Collectae. Hunc ritum notavit Guillelmus Durandus in lib. iv cap. xiv. idem ritus olim viogebat in ecclesia Pictaven si , ut probat Fulberti episcopi Carnutentis epistola Lxxix. Finitis curtulis pos orationem Dominicam, ubi dicitur, Do Mi NE EXAUDI ORATIONEM MEAM , salim essetfabdenda oratio , qua ex libro SacramenIoram recita-rur. Patere tamen ecclesiam ritineresuum usum adpraesens. S. Benedictus in Regula sua post orationem Dominicam missas fieri praecipit, id est dimissionem seu distedendi facultatem, ut
multi interpretantur. tametsi nonnulli commentatores, etiam antiquiores, hanc dimitsionem adjuncta collecta factam existimant.
Ul. De nraedicta ecclesia Lateranensi id memoratu dignum est quod scribit Petrus Abae lardus in epistola v ad Bernardum abbatem Claraevallensem. Antiquam certe Romana Sedis consuetudinem nec Vsa civisas tenet , sed sola ecelsa Lateranem ἔ, qu.e mater est omnium , antiquum tenet osscium, nulla fluarumsuarum in hoc eam sequente , nec Vsa etiam Romani palatii basilica. Quod si ita est, quisquis veteres Romanae ecclesiae ritus accurate indagare cupit, studiosius ea legere debet quae pertinent ad ecclesiam Lateranensem. V I I. De communione paschali quaedam habet Petrus Anaelii in cap. Lxxxv. quae quia superius non indicavimus, hoc loco breviter attigisse quoddam operae pretium fuerit. Et primo quidem ait iste auctor, in Missa pontificia , quae die Paschae celebrata suimet, omnes Zc singulos , quicumque et creco est se paenuentes Usent, atque corde conιriti, potuisse a Papa sacram communionem accipere ab ρue licentia epi vi ,' 'ebani , vel alterius maioris. Deinde itidem omnibus, qui communicassent de maiau Papa , porrectam a diacono fistulam ad bibem dum de Chri singuine atque adeo constat, sub finem saeculi x Iucommunionem saltem paschale in inMissa pontificia fuisse celebratam sub utraque specie . quae observatio referenda est ad NU. Bal. Tom. II. I