장음표시 사용
111쪽
is Interim cardinales , qui in choro Lateranensis basilicae remanis serant, exhibant per po iterulam post absidem, per porticumis sancti J ohinnis in oratorium sancti Venantii procedebant... Tunc archidiacono praecipiente duo cardinales, priorem car-- dinali uin medium habentes, adibant ad Pontificem, aliis caris,. dinalibus subsequentibus. Priori autem cardinalium ter petiis ta , certioque accepta nomine omnium benedictione, Pontiis sex dicebat: Ite, bapti te ιmnes gentes in nomine Patris seis Filii se Spiritus - sanctι. qua missione accepta, cardinales equisis incedentes ad suos titulos revertebantur, sui quisque tituliis parvulos baptizaturi. Addit primus libellus ordinis Romaniis num. 3. die Paschae Pontifici ad sanctam Mariam. ma)oremis procedenti, notarium regionarium occurri sic ad Meroianas,
- & salutato Pontifice dixi iIe : In xomine domini nostri Iesu -- Chrisi baptizati sunt heserna nocte in sancta Dei genitrice Ma-- ria infantes mus uti numero tanti, se femina tanta. Ad quae ver-- ba Pontifex respondebat, Deo gratias. Porro diaconi baptitam a conferebant etiam praesente Pontifice, adjuvantibus su diaconis de acolythis, ut in nostris libellis habetur , maxime in primo, num. 43. At in vulgato Anastasio Bonifacius V conis ni tu isse dicitur, ut in Lateranis acolythus non baptizaret cumiacoro , β ubdiaconisubsequentes. Solum diaconum de lignat libellus septimus i cui praeivit Concilium Romanum lub Innocentio I canone VII, Vetus Missale Rivensis ecclesiae, a nobis jam superius laudatum , relatis Ordinis Romani his verbis, Illud autem depam Dulis prividendum es, ut , postquam baptinati fuerint, nustam cibum accipiant, nec allactentur, antequam communicent Christifcramentis. Et omnibus diebus sieptimana Pascha ad Missas proceditur, es omeratur pro 'sis. his , inquam, relatis, ibidem su ditur: Ets tale mi si scienter possnt comedere, auctoritate canonum communicandos censemus. Alioquin solo hausu Dominici sanguinis sunt communicandi. Similiter se in morte eorum debet feri Ubi luculentum habes communionis sub unica Sanguinis specie exemplum: quae aliunde etiam probatur, testimoniis
scilicet Cypriani, Hugonis Victorini, & aliorum. Iohannes Diaconus in praelaudata ad Senarium epistola alium Sabbati sancti ritum singularem suggerit, nempe septem altaria in urbe Roma Sabbato Paschae moris fuisse celebrarimque componi, id est ornari. quo sensu scrofanaum altare
112쪽
eomposiam vocat Ambrosius in lib. de Mysteriis capite viri novae editionis, num. 43. appararisollemniter altaria, ait Optatus in lib. Qi M vi. Quid tibi velle ejus nodi litus, Johannes fatetur tibi penitus non liquere. Sed mirari subit, nullum hujusce ritus vestigium, quod quidem sic iam , apud alios auctores haberi, nedum in libellis Ordinis Romani. Neque praetereundum hoc loco est, quod in cereo Paschali annus dominicae passionis apud Romanos solebat inscribi. Id enim testantur veteres auctores non pauci, tametsi nihil hac de re in nostris libellis habeatur. Rusmodi inscriptio appendebatur in tabella ad cereum paschalem , in qua praecentor inseriabebat, quoius annus esset dominicae Incarnationis, quota iAdιcrio, Concarrens r Epacti, apud Udatricum in Consuetudinum Clunia censium lib. I cap. xlv. Neque hic ritus recentiorum remporum censendus est. si quidem Venerabilis Beda in lib. de temporuin ratione capite xv v ait, Romanam dc apostoli cam ecclesiam testari indiculis , quos suis in cereis annuatim scribere solet , tempus dominicae Pass onis, nempe, numerum an norum triginta semper es tribus annis minorem , quam ab ejus Incarnatione Dion sus ponat. Denique, inquit, anno ab ejus Imcarnatione juxta Dion sum septingentesmo p imo , Indictione quarta decima , fratres no i, qui tunc fuere Roma , hoc modo se in Natali Domini in cereis sanctae Maria scriptum v. dss, ct inde descri8sisse referebant : A PAssIONE DOMINI
quo intelligitur, vel hanc inscriptionem in Natali Domini appositam futile ad designandum novum annum , quCm Romani ab ipso die inchoabant: vel certe, si haec inscriptio in Paschate adhibebatur , eam usque ad Natale Domini fuit
Non immoramur probandae antiquitati cerei benedicendi in Sabbato Paschae, ad Quam demonstrandam perperam affertur Prudentit hymnus ad incensum lucerna , quem non de cereo paschali, sed de cereo qui singulis diebus in ecclesia sollemni quodam ritu accendebatur, interpretandum Constat. Porro certa est in primis Ennodii diaconi Ticine tisis hac de re auctoritas, qui duplicem cerei paschalis benedictionem composuit. Non tamen ubique recepta erat ejusmodi benedictio, ut patet ex Concilio Toletano quarto, cujus haec verba sunt in canone I x. Lucer a se cereus in privilegiis Pascha apud
113쪽
qua am ecclesias non benedicantur; or cur a nobis benedicantur inquiranI. Propter gloriosum enim noctis ipsius fur amentum sollemniter hac benedi. imus : at sacra resurrimonis Chrisi rus riam , quod tempore hujus votiva noctis advenit, in benedictione
sanct caii luminis suseipiamus. Superest afferenda Hadriani papae I responsio ad interrogata monachorum Corbe tensium , quam legimus in pervetusto codice Corbeiensi, jam semel a nobis laudato, in quo Ordo Romanus pro triduo ante Pascha institutis monasticis accommodatus continetur. sic autem habet codex in Sabbato sancto, post haec verba ordinis Romani: Ante Evangelium nou portant luminaria in ipsa nocte , sed incensem. Non camans osse torium , nec AC NUI DEI , nec communionem. sic, inquam , habet codex. Et interrogavimus nihilo minus domnum apo Ii-
cum ADRIANUM ,secundum mandata vesra, si in pashali Sabbato debent flecti gensa , dum lectiones recitantur. Et irae res mdis, hoc debere omnimodis eri. Cui cum diceremas , Et quomodo facerdotes vel minifri seu clerus cam solis o planetis possunt in terram prosterni e Ille adjecit, non debere sacerdotes vel mini ossea curampolis prius plantisque vestri , nis tunc demum , cum
tamen novum introducitur ut cereus benedicatur. Percunctati J-mus rursum , qua hora in sabbato Pentecosen conveniens sit ad lectionum ossiciam ingredi. Mui nobis dixit, hora VI hoc frivortere. Huc usque codex Corbet ensis. Ubi cum requiritur an flecti genua debeant, dum lectiones recitantur in babbato paschali , id intelligendum arbitror, non de ipsis lectionibus, sed de orationibus, quae lectionibus interseri solent, praetermissa diaconi admonitione, ut genua flectantur. Sed de his
satis. XVI. De Ordinationitas seris ecclesia Romana.
ET si nullas in vigilia Paschae Ordinationes a Romani x Pontificibus , qui baptismi ritibus , aliisque ministetit
tunc occupati erant, antiquitus factas legamus i rerum tamen consequentia exigit, ut post Baptismum & Confirmationem quaedam de sacris Ordinationibus, prout in Romana ecclesia olim fieri solebant, hoc loco observemus. Duos tantum hac de re libellos edimus, contenti alios indicare , qui tum apud M
tinum in libro de sacris Ordinationibus, tum apud Menar-
114쪽
dum nostrum in libro Sacramentorum vulgati exstant, praeter c diluin Ordinem Romanum. Primi Aposolici, inquit Amalarius in liti ii cap. I semper in Decembrio mense , in quo Nativisas domini nostri Iesu Chri celebrasur, consecrationes miniurabant usque ad Si cicium, qui fusi a beato Petro quadragesimas nonus. 9se primus sacravit in Februario. Idem testatur Micrologus ex Romano Pontificali. quo nomine librum de gestis Romanorum Pontificum intelligit. Cur potiur mense Decembri, quam aliis temporibus Urdinationes frequentaverint Romani Antistites , non facile est definire. Moralem causam affert Amalarius, nimirum uLintimarent, conjungendos propinquitis Christi corpori , qui per sacrum ministerium provehuntur. Planior afferri potest causa , quod commodior esset tempestas ad levandum ordinantis M. ordinandorum laborem. Nam in aestate aestus passim in Urbe molestiissimi sunt: de autumnus feriis vindemialibus occupatus r Quadrage limae vero adventantium peregrinatio non ita conveniebat, quo tempore etiam Romani Pontifices eorumque ministri stationibus per singulos dies celebrandis , atque scrutiniis baptizandorum occupati erant. Sane inter tot Pontifices, qui adfinem saeculi noni Ordinationes fecerunt , unus Leo secundus in mense Maio ordinationes fecit ; Sc in mense Septembri unam Gregorius M. Alii post Simplicium omnes vel mense Decembri, vel in prima, vel in mediana
hebdomada Quadragesimae; nulli s quos quidem sciamus j in
sabbato Paschae. Quo tempore primis saeculis Ordinationes celebratae fuerint , docet Leo M. in epistola ad Alexandrinum episcopum , quae est epistola xta editionis Quesnelianae. uod ergo a patribus nostris propensiore cura novimus esse servarum, a vobis h c volumus caindiri, ut non passim diebus om/ibus sacerdotalis velti vilica ordinistio celebretur: sed post diem sabbati ejus noctis.
qua in prima sabbati lucescit, exordia deligantur: in quibus h s, qui consecrandi sunt, ieiunis, O a jejanantibus sacra benedictio
conferatar. αuod ejusdem observantia erit ,s mahe Vso Dominico die, continuato sabbati jejunio, celebretur e a quo renpore praecedentis noctis initia non recedunt, quam ad diem resurrectionis , scus etiam in Pasha Domini declaratur, pertinere non dubium est. Leo hunc morem probat auctoritate consuetudinis, quam ex Vosolica, inquit, novimus venire d ctrina, & sacra:
115쪽
Scripturae , scilicet Pauli & Barnabae facto relato ex Actuum
xiii. Demum concludit ad hunc modum, ordinandorum sacerdotam formam servari debere , ui his , qui consecrandi sum , numquam benedictio, nis in die resurrectionis Dominicae tribuatur , cui a vespera sabbati initium consat adsicribi. Ad hane epistolam multa notat eruditus Quesnelius. Primo Dominicae resurrcctionis nomine intelligi non ipsum festum Paschae, sed quemlibet Dominicum diem, ut etiam apud Gregorium T
ronensem episcopum , aliosque veteres auctores. Secundo tantum abesse, ut Sabbato solum sancto aut Dominica subsequente ministrorum Ecclesiae consecratio tunc fieret, ut potius illa die numquam facta fuisse videatur propter sollemnitatem baptismi, cui conferendo hoc tempus consecratum erat. Tertio quolibet tunc Dominico die celebratas fuisse Ordinationes , praemisso ab ordinante ordinandisque jejunio. Quarto hoc je- Iunium a sabbato praecedente in matutinum Dominicae tempus , quo fiebat Ordinatio, prorogatum fuisse. quod cum nimis ordinantcna ordinandosque fatigaret, sensim a mane Dominicae ad initia noctis; deinde a noctis exordio ad praecedentis sabbati vesperam , post a vespera ad meridiem 1 denique a meridie ad matutinas horas, ut fit hodie, ordinatio retrogrediens tandem ravocata si . Prima, quae quidem nobis relicta est pontificia constitutio, qua ordinationes ad tempora sollemnium jejuniorum revocantur , est Gelasii primi in epistola directa episcopis per Lucaniam & Brutios constitutis. Ordinationes presbyterorum cst diaconoram nisi certis temporibus se diebus exerceri non debent, id
es quarii mensis jejunio , septimi es decimi , sed etiam quadrages malis initii ac mediana hebdomada , s sabbati jejunio circa
messeram noveris celebrandas. Tempore Urbani secundi ad vesteram etiam ordinationes fiebant, ut patet ex Concilio Cl IOmontano, in quo suadetur , ut protrahatur jejunium usique
ad υεθι ras , se , sfieri potes, usque ad crasinum , ut magis a pareat in die Dominico Ordines fieri, Inde est, quod Dominicae, quae in sollemnia ordinationum tempora incidunt, omnes vacent propriis M istarum ossiciis: propterea quod Missa pro ordinandis Dominicae ossicium & sacri Γcium supplerct. Consule Micrologi caput XXI x. Redeo ad libellos nostros, in quibus multa veniunt observanda. In primis solius acolythi ex minoribus ordinatio diserte exprimitur
116쪽
exprimitur in priori libello, quem octavo loco edimus, inscripto, inuomora insancta Romana ecclesia acolythi ordinentur. Ritus aute in ordinandi acolythi ita describitur. Dum Missa celebrista fuerit, induunt clericum illum planetam , se orariam. Dumque veneris episcopus , aut sese domnus Apostolicus ad communicandam, faciunt eum venire adf'porrigit in ulnas ejus
sacculum super planetam, &c. Mirum est quod acolytho ordinando tribuitur planeta Ec orarium. Sed illud amplius mirandum , quod nulla mentio fiat Olliarii, lectoris , & exorcistat ineque etiam in posteriori libello: nisi quod inschola cantoram antea nutriti dicuntur ejusmodi pueri, tum Papae cubicularii facti, antequam acolythi instituerentur. His fore consentit Siricii papae epistola r. in qua mentio fit tantum lectoris, acolythi & subdiaconi. Maicumque itaque se Ecclesiae vovit obseequiis a sua infantia, ame pubertatis annos baptiae ari, s lectorum debes ministerio sociari. qui ab accus adolescentia uiaque ad
vicesimum a totis annum ,sprobabiliter vixerit, una Iantum uxore contentus , acolythus se subdiaconus esse debebit. Paullo ali ter Gelasius in epistola ad episcopos per Lucaniam & Bruti os constitutos, ubi post gradus lectoris vel notarii aut defensoris, acolythatum & subdiaconatum memorat, praemissa ostiarii mentione. Verum in Ordine Romano vulgato , & in codice Vindocinensi, ostiarii, lectoris & exorcistae ordinatio habetur
ante acolythatum; immo etiam in Sacramentario Gregoria no. Ex quo apparet , quanta sit nostrorum libellorum antiquitas. Eadem item probatur ex eo, quod acolythi ordinantur porrecto , non lut mox dictis Ordine Romano & Sacramentario notatur ceroferario seu candelabro cum cereo , sed saeculo : nimirum quod ejusmodi sacculos in Missa pontificia
tunc gestare solerent acolythi ad excipiendas oblationes consecratas, tum quae in Missa confringebantur ad fidelium communionem , tum quae ser menti nomine ad titulos mitteban
tur. qua de re superius actum est. Id officii diaconis tribuit Justinus in Apologia prima , ut ad absentes eucharistiam peria
Ad hare posterior libellus tradit, acolythos accepisse primam bened Dionem ab archidiacono. quasi dicat, eos ab archidiac tio fuisse ordinatos . nam mox subdiaconi ordinatio sequitur nulla alia acolythi ordinatione memorata. Mas Bal. Tom. II.
117쪽
Tum subdit idem libellus, acolythos, quando ct ubἱ tibi amfuerit, in subdiaconatus ossicium ordinari: secus de diaeonis& presbyteris , qui ordinari non poterant, nisi in publica ordina tione, hoc est in sollemnibus jejuniorum diebus, qui Ordinationibus faciendis assignati sunt. Ex quo intelligitur, subdiac natum per id tempus, quo libelli isti in usu erant nondum i
ter factos Ordines fuisse numeratum. Unde continentiae votum diacono primum tunc praescriptum erat, testante Siricii epistola l. Ceterum quae de minorum ordinum collatione hic diximus , ossicere non deben Γ receptae sententiae, quae eam
episcopis tribuit ex veteri jure: quando Aurelium M Celerinum lectores a Cypriano lut de aliis interim sileamus & ab eius collegis, qui praesentes aderant, ordinatos ex ejus epistolis resciamus. Sed nos hic nostrorum libellorum specimen exhibemus , absque ullo venerandae antiquitatis praeludicio. Omnes ordines minores memorat synodus Romana sub Silvestro. Uenio ad diaconos , in quibus ordinandis nulla unctio imprimitur , neque in nostris libellis , neque in vulgato Ordine Romano. Itaque ex alterius ecclesiae ritu Angli hunc ritum acceperant, ut manus diaconi oleo sancto & chrismate ung rentur , adhibitis sollemnibus Verbis, quae in consecratione presbyteri usurpari solent. Hanc quippe unctionem in diacon rum ordinatione praescribit non modo codex Anglicanus a Menardo laudatus, sed etiam liber Sacramentorum Egberti Eboracensis antistitis, quem modo Ebroicensis in Gallia ecclesiae esse jam diximus. Gregorius in synodo Romana decrevit , ut ne diaconi, quos ad tradicationis , eleemosnaramque sudium vacare congruebat , in posterum cantorum ossicium subirent, dum cantores ipsi ob vocis suavitatem sacris ministeriis adhiberentur. Unde s plerumque, ut adscrum minia
serium, dum blanda mox quaeritur , quari congrua vita negligaIur I ct cantor miniser Deum moribus simulet, cum Iopulum vocibus delectat. tua de re, inquit, praesenti decreto constitio, ut in Sede his acri altaris minifri cantare non debeant ,solamque evangelica lectionis ossicium inter Missarum sollemnia ex solvant. Psalmos vero ac reliquas lectiones censeo per sobri coaos , vel , s Wcessi/as exigi , per minores Ordines exhiberi. Ubi obitet adverte, subdiaconatum a minoribus distingui ordinibus, tametsi nondum Gregorii tempore inter sacros Ordines computaretur. Pro schola cantorum erant septem
118쪽
subdiaconi, de quibus superius pag. xviij.
In presbyterorum ordinatione solet archidiaconi testimo nium de ordinandis rogari. Hunc ritum esse antiquissimum testatur Hieronymi epistola Lxxxv ad Evagrium. Sed dicis r aomodo Roma ad resimoniam diaconi presbter ordinaIur edusta mihi profers unius urbis consuetudinem' Ex quo intelligitur, hunc morem ecclesiae Romanae peculiarem fuisse , qui hactenus in ecclesia Latina perseverat.
De episcoporum ordinatione libelli nostri suppeditant materiam inquirendi, primo, an episcopi quondam ab uno Romano Pontifice, seelusis aliis episcopis, consecrati fuerint: secundo, an qui ex diaconis electi erant ad episcopatum , per saltum , omisio presbyterii gradu , ordinati fuerint. Ad primum quod attinet, in priori libello nostro praesentes ordinationi dicuntur interesse sacerdotes seu episcopi cum presbyteris, de benedictionem electo simul cum Pontifice impertiri. sic enim legitur num. 3. Prosratus domnus Aposolutis cum facerdotibus es ipso electo in terra ante altare, completa te tanta surgent, o tunc BENEDiCEπT eum. Et benedictione explera , dat osculum domnas Apostolicus. or tenens eum archidiacoxas deportat eum: orsis dat osculum episcopis o presbieris. Errane juber eam domnus Apostolicus supra omnes episcopos sedere. Verum dubium est, num legi debeat in numero singulari, stane benedicti eum, scilicet domnus Apostolicus. Certe apud
Morinum pag. 316. ubi hic ritus Metropolitano accommodatus est , lic habetur, surgunt f se benedicit eum. Haec conis jectura ex eo Confirmatur, quod in posteriori nostro libello mentio fit unius Pontificis manum imponentis, num . q. Et cantiat litaniam. Et tunc accedis electus propius ad altare obnixo capite. Pont sex vero onet manum super caput ejus , or dicis
unam orasionem in modum collectas alteram eo modulamine . quo
solet eontestista cantari: ct sedet Pontifex in sella sua. se vero electus os latur pedem ejus, s suscipitu' ad pacem: or sic eo
summatur consecratio tutus. Eadem leguntur in ordine Romano vulgato pag. 97. Ubi vides altum esse silentium de aliis episcopis, qui consecrationi cooperentur. ac proinde unum Pontificem Romanum absque aliorum episcoporum ministerio, ordinationem episcopalem tunc perfecisse. Favet huic sententiae Fulgentii Ferrandi Breviatio canonum in cap. vi. Ut unus episcopus episcopum n ἐν ordinet, excepta ecclin
119쪽
Romana , Concilio Zellens ex visola papa Sisici. Hae enim exceptione peculiaris is omano Pontifici praerogativa tribuitur, ordinandi scilicet episcopum absque sociis epistopis. At huic
loco geminum subelle errorem putat bonae apud eruditos memoria: Johannes Cotelerius in Notis ad Constitutiones Apostolorum pag. 1 II. nempe quod duo prima decreta epistolae quartae Stricii Perperam commiscentur: & quod Sedes apollo lica primatis seu metropolitana mutatur in Sedem apostolicam Romanam, non culpa tui vir doctus suspinatur in Ferrandi, sed fraude cujusdam recentioris. En Stricii verba. I. UrexIra con entiam Sedis apsolica , hoc es primatis , nemo a dear ιrdinare. DIVrtim enim Iudicium es, quod plurimorum sententia consequitur. II. Ne unus episcopus episcopum ordinare
praesumat s repter arrogantiam , ne furtivam beneficiam proiiam miriatur. In his Stricii verbis re vera desideratur ecclesiae R manae exceptio. Sed quid si Ferrandus, habita sui temporis ratione , hanc de suo apposuit nam ab ipso Ferrando adscriptam suisse, non fraude cuiusdam recentioris, nos dubitare non sinit antiquissi inus codex Corbet ensis ante annos mille scriptus, continens varia Concilia cum Ferrandi Breviatione, in qua totidem verbis, ut in editis, hic locus reperitur. Non ergo sine fundamento asseri potest, Romano Pontifici ob principem dignitatem id privilegii concessum, ut solus absque
aliis episcopis episcopalem characterem conferret. Iam vero utrum diaconi ad episcopatum electi per saltum apud Romanos ordinati sint, non levis momenti quaestio est. Partem affirmantem adstruere videtur libellus noster prior. Eadem enim ejus , qui ex diacono atque illius qui ex presbytero ordinatur , consecratio. Nimirum sortasse quia, ut se tit Hieronymus epistola Lxxxv, inviscopo se presbyter cin-rinetur. Hanc sententiam confirmat Photii adversus Romanos ista objectio, cur levitae episcopi fierent, presbyterii gradu non prius accepto Hanc quidem objectionem ex calumnia oriri dicit Ratramnus, eamque retorquet in adversarios,
qui ex laicis subito tonsis faciebant episcopos contra regulas ecclesiasticas. at AEneas Parisiensis episcopus facti veritatem non diffitetur , respondetque , quod forte illi, qui Uiusce omdinationis Uentiant, hoc intelligi velint, quia qui benedictions ponti cali perfangitur , reliquarum benedictionum honore dec retur; de quod insublimisate magoris Pontificis co μι etiam
120쪽
honar minoris Iacerdotis. Tum subdit. Forsitan astem illi, qui de diacono ordinana episcopum praetermissa benedictione pres Iterati, asseritoni beati Hieroumi in visola loquentis ad Diam, ex parte concredere videntur , qui omium presbyteri in aliqua
comparticipari Urmat miniserio episcopali. Ex quibus liquet , AEneam admisiste id quod Photius objiciebat, nempe quod
tunc apud R mam plerumque diaconus quodam saltu, nonpercepta presbyterati benedictione , in episcopam subito consecraretur equae erat sentima objectio Photiana. Hic amplus sese aperie campus exspatiandi in hoc argumentum : sed haec proposito nostro susticiunt. Non ab re tamen suerit observare id quod Alexander II
decrevit de quodam clerico, qui subdiaconatus gradu praece misso, ad diaconatus spresbyιerii honorem cursu praepropero, non ambitiosie , sed negligenter conscenderat. Hac de re cum fuisset consultus, nullum super hac quaestione praeceptum canonicum se invenise respondet ι consilium autem dare, sicut Grimo ido onltantienti episcopo in simili causa responderat: nempe praedictum ordinatum a sacerdotis & levitae officio suspendendum , donec congruo Iempore interesset iis , qui ad diaconii benedic di essenι honorem , o cam eis fabriaet natus acciperet benedictionem. quae fusius vide sis apud Baronium ad annum M Lxix. Ex quo intelligitur , jam longe ante id tempus ejusmodi ordinationes in ecclesia Romana probatas non fuisse: cum nulla de similibus factis tunc super ellet memoria.
XVII. De maria creatione Romani Pontificis.
VI x ulla res alia tot tantisque mutationibus obnoxia fuit,
quam Romani Pontificis creatio. Hoc argumentum Onufrius Pan vinius, vir impense eruditus, libris decem complexus et , eosquc Carolo Borromaeo tum cardinat i nuncupavit: in quibus varios creandi Pontificis modos ad octodecim enumerati quorum supremus is demum fuit , cum remotis non m
do populi, sed etiam cleri suifragiis, jus creandi Pontificis ad
solos cardinales transsatum est. Totam hanc electionis ponti. fictae historiam in pauca conferre juvat, quatenus conducere potest ad Romanos ritus explicandos Atque ut id ordine
fiat, sex hujusce electionis periodos distinguere visum est: primam a sancto Petro ad Constantinum Augustium: secundam