장음표시 사용
241쪽
congelatis Aquae Fi- concesta.
Vlat rubri crescentis in Regione chiantia Gradus vasiS. Status naturalis 14 ISaltus imme ionis 143
Descensus 77 Quies 77lAdicensus 81 h
242쪽
Vini Apiant alibi. Gradus Disse-
Cum Vintana ad hunc gradum pervenerat, nullibi tamen te sistens, iterum adicendere coepit motu aliquantum velociori illo , quo ispius diximus adscendere liquoreS , qui momento temporiS in glaciem abeuntes, Siculure secundo saltu altissime seruntur. Vase ex glacie exem- Ss. l. ' to deprehendebamus congelationem incepisse in partibus Lui uter Vitro propioribuS.
gelatio Status naturalis I 4IAceti albi, Salius immersionis I 43
Descensus 75 Adscensus 79 Saltus congelat. 273
243쪽
Minori quidem velocitate quam illa aquarum , sed D1pis
multo majori qua vinum Apianum, nec non aqua Cin- tiae internamoni, & acetum non destillatum adscendit. Getam
Status naturalis I 42143 Saltus immersionis 144
Aquas tum inter illudte vii laam elatio succi limois ait.
Cum pervenit ad gradus 84 motu lentissimo iterum fui Est adscendere coepit, sensim abeundo in glaciem.
Status naturalis I ol Saltus immersionis 14 a
244쪽
Gradus VasS. Congelaim Status naturalis I 4OSaltus immersion. Iaa DescensuS Disserentia I 8Dlium eon- Totum oleum in sphaeram se recepit, in qua conge- s 4 . labatur absqUe minima rarefactione: Ideo forsitan oleum ij. congelatUm descendit ad fundum olei fluidi cum contra Oleum βη omnia conglaciata fluida propter rarefactioneim tuis fluia
Olii fluidi, Spiritus vini a frigore valdequam condensatus fuit, pq ἡ ' sed postea nec rarefactus fuit, nec conglaciatus
Spiritus Vini frigestim Ou sensetur, sed non
245쪽
Quamvis congelationes, de quibus huc usque egimus,
artificiales a nobis appellatae fuerint ideo statuendum non est, quasi a natura non omnino pro lusiae forent. Solet haec tamen in congelationibus aliis uti modis , qui sorte in solo aere consistunt. Desiderio Cognoscendi proinde tenebamur, an idem effectus, eadem media postularet, aut an in progressit operationis qualisia Clinque Varietas daretur. Quoniam autem in hac materia versabamur, cognitionem promo Vere annis fuimuS, uti ex iis, quae in sequentibUS memorabuntur, patebit.
Sium jam fuit in praecedentibuS eXperimenti S, glaciem artis cialem in designatis vatorum speciebus in principio esse admodum mollem , praesertim respectu illius , quae in aere hyberno fit, quae quam ViS non tanta velocitate solidescat, incipiendo a subtilissimo velo , a venis capillaribus & invisibilibus nihilominus hae Venae Velumque fragilitate eXcepta, cui propter summam tenuitatem obnoxiae sunt, sunt eX materia duriori, atqUetit ita loquamur , ex glacie magis crystallina & sicciori. Verumtamen in naturalium congelationum Observationibus multos per annos a nobis facti S, aliquem, qUi maXimam nos in admirationem eonjecit , deprehendimus x L esse
conglaciatio Aquae Wnaturalis a
Glaeto naturalis oriaginem habet duriorem artificiali.
246쪽
effectum. Quippe Aquam eX eodem haustam fonte ditaliis utitu Versis in Vasi S i uti TerrFe , Metalli, Vitri; in cyathis
tas in cou- profundis , latisque postlimVS poculis ; erant nonnullagi, i 't ' V serui plena, alia redundabant; alia aperta, alia clausa, dia iis p sitis Versi OriS Varie ille Consecta; alia Cotoneo tantum erant in dixe sit operta ; erant alia hermetice sigillata: Omnia haec in kψ eodem loco aeri sereno eXposita fuerunt super eadem tabula & juXta se invicem , tumque observatum est aliquando minorem aquae quantitatem majori citius , aliquando tardius fuisse congelatam , sine ullo discrimine formae aut plenitudinis Vasorum. Quoad materiam tamen asseverare possumUS, in Terra citiuS, quam in metallo aut vitro glaciem fuisse formatam. Quoad caetera vero , constantiu S nihil este nota 'imus , qvam perpetuam omnium accidentium irregularitatem: Νam inter caetera
Videntarterrestriaeta a magis adjutare
fui 'r W i' libe intuiti fuimus, quaedam Vasa illiS proXima, uuae horae
tbruvi eou- 1patio Congelata iunt , per totam noctem utcunque x latioVem, longam, nequidem minimum glaciei velum in se forma-q βρομμ - re pqtuisse. Insuper tam ad septentrionem quam meridiem tionis alter. aeque ad Ortiam qUam OCCasina, eadem Vasa & eadem noctentus ordo o posuimus, sed in iis omnibus eaedem mirabiles anomaliaetariis iis , ObserVatae sunt, aliquando enim Vasa ad meridiem posita congelatio- OcyUS congelata sint, qUam quae ad Septentrionem ponte positis ueramus, quamquam frigus ordinario ab hac parte adibutorum nos perVenit. Ita quoque Vala, tam Urienti quam Oc- directiones. cidenti eXposita, nunc seriUS , nunc ocyus illis ad meri- Ordo conge- diem & septentrionem positis conglaciata fuerunt. Ha- fui alii h IUm autem congelationiam Ordo est pulcherrimus. Super i . scies aquae Circa Circumferentiam Vas1S orbiculariter con
glaciari incipit, ab hac medium Versus emittuntur subtilissima quaedam silamenta, u post haec oriuntur alia, quae
247쪽
inordinate , & quaquaversum , ad imum descendunt. Sensim latitudinem quasi haec flamenta acquirunt, suntque ab una parte crassiora, ab altera subtiliora & acutiora instar Cultrorum, e quorum dorso alia quoque subtilissima sila eXeunt, plurima numero, instar plumae, Vel f O-liorum palmae, quae cum illa prima teXtura consule & si1-
naturalium monuit. Jacent vero h 0ri70ntaliter in superficie aquae, cum haec sit magis eXposita fri-g0ri , quam loca aquae intermedia . Si parietes vasis oleo Vel
pinguedine sitiat obducti , tum
flamenta primum formantur in media superficie aquae , si tamen quaedam ad latera generentur, haec magnitudinem adepta quandam , secedunt a parietibus verses medium , ct suo c0ncursu in medio tegmen glaciei
componunt : idem etiam contingit , si vas aqlla ultra OraSimpletum fuerit ; in quo casu
levia quzecunque corpuscula aquae innatantia semper ultro medium petunt , e0dem modo prima glaciei filamenta vel medium petunt , vel in eo sermantur, nisi rapidissima contingat congelati0, tum enim ad latera, quae gigi untur , applicata manent. Eo m0do formatur glacies , quae lente concrescit , qualem
Vit quoque 2 descripsit ; sed si
saeviente gelu , subito gignatur,
nunquam filamenta conspiciuntur, Verum tum observavi saepissime sequentia phiae nomena invasis vitreis: primum in superficie aquae lamella tenuis glaciei oriebatur , ex porrecta a Vasis pariete medium Versus; lamellae planities oblique ad horiΣontem erat posita, adeoque sub aqua submersa cum primum ejusmodi lamellae videri possunt, longitudinem habent trium quatuorve linearum p0llicis , latitudinem
ca parietes vasis a summo ad imum similes lamellae exsurgunt
altero extremo Vasi adhaerente altero Versus medium currente,
sunt autem pleraeque lamellae triangulares , cuspidibus versus vasis medium exporretiis; quemadmodum autem superius Observata sunt glaciei filamenta inordinatum servare situm, ita qη0que c0mparatae sunt hae lamellae , nunc enim parallele ad horigontem , nunc ad eum oblique , nune perpendiculariter decurrunt, formantque inter se omnis generis angulos : Inter has lamellas aqua fluida intercipitur ,
qHae postea concrescit cum his in unum corpus ,. quod simul ac
248쪽
superscies glaciei plana, si conis
ne ullo ordine conteXUntur, donec successive ab omni parte crescat OpUS, & cum tota Aquae congelatione haec admirabilis tela absolvatur. Hujus deinde superficies aspera variisque incisa sulcis conspicitur, crystalli instar, incisuris caelatae subtilissimis. In principio hujus omnis glaciei superficies apparet plana, Verum haec tandem , cuncta postquam aqua in glaciem abiit, e Vadit conveXa, ordinatam minime figuram retinendo. XΝonnullorum animo repraesentavit hic essectus primum eXperimentum, sub titulo artificialium conglaciationum recensitum, in quo illud argentei vasis secundum operculum deprehensum fuit fissum, atque tenuissima glaciei
factum est , apparet pellucidum latae: non modo ex illo puncto absque ullo bullularum indicio lagenae una ejusmodi curva orie- deinde tamen filamenta longa, batur , sed plurimae , quarum
caVa , sermantur, quae c0ntinuo curvatiara diversa erat omnium magis dilatantur , atque aerem tamen concavitas serrata specta- continent: in glacie, quae folIas bat sursum , p0lita c0nvexitas obtegit, ct subito propter magnum deorsum : ex his curvis tam fi- gelu formatur, saepissime oblon- lamenta glacialia ' quam lagos canales aere0s , non rotun- mellae originem sortiebantur, das bullas , conspicere solemus. contingit hoc aeque in aqua ae- Non raro observavi , insti- re orbilia, phialisque aere vacuis tuens experimenta in lagenis Vi- inclusa, quam in aliis, quae aetreis, in aliquod internae super- rem c0ntinent. ficiei lageniae punctum, ad super- χ Quando glacies in vase Dr-ficiem aquae intrasse quasi ali- matur , atque superiorem Cru-
quid , quod semper superficiei stam, duas tresve lineas pollicis lagenae adhaerens descendebat o- crassam nacta est, perfecte in-blique deorsum cum notabili ce- star vitri purissimi pellucet , ne-leritate in initio ad distantiam que ullius bullae indicium ha-3 vel 4 pollicum, m0tu retar- bet : vidi in fossis n0nnunquam dato artem delatum ad quietem glaciem una nocte concretam , reducebatur , descripserat vero & densitatis T pollicis, imo IZ lineam curvam, latitudinis p0l- pollic : perfectissime pellucidam licis, ab una parte politam, ab fuisse: attamen sive glacies den- altera asperam instar serrae den- ssitate increscat , vel plurimis
249쪽
GLACIEM NATURALEM. I 69 crusta, sormata ab aqua, quae ipso conglaciationis momento per fissuram penetraverat, omnino tectum. Eo LM Alto'
dem modo igitur crediderUnt, primam istam crultam, uiuui de ea
quae in superficie Aquae formatur, medius quolibetcunque ori e--Operculo vas ab interiori parte claudere, quando autem y ' μ' tum aqua sub hac crusta remanenS congelabitur, spatium, in quod rarescat, non habet, eam igitur rumpit, ubi potest; inveniens vero in glacie multo minorem resistentiam, quam in lateribus vasis, adscendit, crustam superius inundat ,
diebus exponatur gelu , incipit
in se acquirere bullas aereaS, quae primo in cymspicuam fere, nisi acri oculo, magnitudinem , habent: hae augentur ut fiant arenarum instar , ct temporis successu evadunt tantae, ut diametrum 2, 3, imo 6 linearum pollicis adipiscantur , praecipue si gelu sit intensum es diuturnum ' quod valde mirandum , cum in glacie ipsa , quae jam durissima es solidissima evasit, oriantur, atque in eadem ad taniam usque magnitudinem auge
Quando experimenta de glacie in phialis vitreis capimus , observamus undique circa vitri latera, ut & ipsam aquae superficiem prius concrescere in glaciem; in medio autem phialae circiter , magis tam ad superi0ra , relinquitur sphaera non conglaciata , ' quae ultimo c0ncrescit , in hanc p0tissimum expellitur aer vel elastica materia, quae eo majores acquirit Vires se expandendi , quo copiosior fit, ct plus
condensatur , haec igitur se maximis eXplicans viribus , elevat crustam glaciei superiorem in medio, cum haec minus resistat, quam densi0r lateralis glacies , quae a cohaerentia ipsius vitri adhuc resistentiam nanciscitur : praeterea aquam pellit haec elastica materia, si proinde per glaciei poros aut rimam qualemcUnque eam premere p0Lsit , ipsam expellit , ct hinc
oritur phaenomenon a Florentinis philosephis hic descriptum,
quod saepissime observavi, cum ad glaciei sermationem attendebam ; hoc bene quoque MARIOTTUs in libro de motu a- lylaram notavit, ut & BoREL-Lus in libro de gravitate. S. ISNquanquam existunt alii , qui
Florentin0rum observati0nem in dubium vocaverunt , veluti de LANIs ' HAMBER GERUS , quam certissimam nihilominus esse affirmo.
250쪽
C i R Cundat, colligiturque in Una parte magis quam in altera, . secundum planorum inclinationem, in quibus finditur cum fragore prim Una caementum. EXistimaUerunt porro ab hac aqua successu tempori S congelata eum formari tumorem seu elevationem , de qua supra locuti sumus. Accidit vero aliquando, ut Vasa rupta sint, quod secundum eorum sententiam admodum Veros militer contingere potuit , quia aqua ad fundum tam longas in congelatione neXuit mora S, Ut adeo Crassa e Valerit superior crusta, ut facilius Causa quae VaS quam hoc Operculum frangatur. Verum de ejuSino. disς ςVt csi accidentibus regulae tradi nequeunt quia innumeri ebi fetutib- poslunt dari casus, in quibuS ad Vas solum , vel solumniimusscire Operculum, aut priuS Unum, postea alterum, Vel ambolqs V ' simul rumpuntur; prout aeris externa accidentia se habent, aut frigoris pro tranquillitate aeri S, aut Ventortim, pro aeqUali vel inaequali resistentia vasorum , Vel eorundem liquo- Canisaram rum interiore dispositione. Antequam huic ratiocinio Ucmst J J finem imponamus. minutia uia sedam hoc anno ObserVatamatio eae negligenda non est, quae quam Vi S eXigua sit, ponduS ta-ARPilori men qualecunque eorum opinioni addit. In poculo Ue- V speri sereno aeri exposito deprehendimu S mane omnem aquam conglaciatam, in parte autem stiperficiei elevatiori stylum glaciei digitum altum, istar frusti crystalli montanae, subtilem & acutum: Hic vero similiter nihil aliud fuit quam aqua, quae diam in poculo abibat in glaciem supra