장음표시 사용
151쪽
SIli Comprobatum est ex observationibus plurimorum Philosephorum, mercurium in tubo supra Terrae superficiem elevato, ad minorem suspendi altitudinem, quam in ipsi superficie, posito eodem tempore dc loco, quo CXp rimenta Capiuntur : Contra, mercurium altius in tubo, profundis immisio sedinis, haerere; ex quo sequitur mercurium in sodinis a majori copia dc pondere Aeris, in locis vero altioribus a minori Aeris quantitate dc pondere premi. Hoc colanito quaesitum ulterius fuit, quantum in tubo ad aliquot elevato pedes descendat mercurius ; dc quaenam hujus descensus detur di flerentia posito tubo ad majores altitudines 3 Operae pretium erit obser-Vationes varias vidisse. PERIEuius altissimum montem Arverniae , P de dome Vocatum , adscendit, qui secundum MARA EDI in Ump. de P cad. RG.A' i o s est 81 o hexapedarum supra maris superficiem, in ejus Vertice suspendebatur mercurius ad altitudinem 2 3 pollic: 2 linearum, cum ad radicem montis mercurius steterit ad 26 pollices 3 lineas. vid. PAscAL Tratie H quilibre des liquears pag. I 8O. ubi plures observationes captae in turre, Nostre Ome,appellata,urbis Claramontiae habentur. Cum ToiNARDus in ducatu Aurelianensi ad altitudinem 3 oo p dum adscenderat, deprehendit mercurium in Tubo descendissed pollic
ROMAULTus in altitudine 2I 6 pedum vidit mercurium descem
In Turri St Jacobi, quae Parisiis est,eXperimenta 1 variis captaeYhibuerunt in altitudine i 8 pedum mercurii descensam L pollic.MAni OTI Us primum observavit mercurii alitudinem, cum es et
ad imum ccllae observatorii Parisini, tum adscendit 8 pedes, quo mercurius descendit paulo plus i lincae pollic. iterum deinde adscendit 8- pedes, quo jursus subsedit mercurius paulo plus quam 1l lineae: Tandem itcrum adscendit 84 pedes, iterum que deprcilior cvast mercurius 1 lineaec Assa Nus in Provincia ad littus marinum mercurium 28 pollices altum animadvertit, tum)vero montem adscendit, quem mensurando inv enerat IO7o pedes altum, in cujus Vertice vidit merci rium descendisse 16 lineas. Aliam obsiet vationcm fecit in Arvernia prope urbem Claramontiam, ad cujus radicem mercurius suspendebatur 26 pollic. 3 lin. in altitudine 27 hexapedarum haesit me Curius ad 26 . pollic. ad 1 so hexapedas fuit mercurius as pollicatius
152쪽
altus, ad soo hexapedas videbatur 23 A pollic. quae est observatio Perierianae similis.
DE EA HIRE in monte vocato Clatret Provinciae observavit altitudinem mercurii 16 poli. lin. deinde in littore marino stetit mercurius ad 28 pollic. 2 lin. est montis altitudo 277 hexapedarum forte as7, ut est in VII . de V cad. R . A'. III 2. Cassi Nos in Collioure notavit altitudinem Barometri 28 pollic.quae ad pedem turris Masianae erat 2s h pollic. est vero haec altitudo 3 7 hexapedarum. Observavit quoque prope urbem Coulon , adscendens montem
sire Dame de la Gara et vocatum , mercurium fuisse ad altitudinem 28 pollicum ; cum vero ad certum locum pervenerat, stetit mercurius ad 27 pollices 8 lineas: in Cacumine montis descenderat mei curius 16 lineis erat vero haec altitudo i 78 hexapedarum dc 2 pedum. Idem libellando terram prope Mendon deprehendit in tubo elevato' 8 s hexaped. a ped. mercurium descendisse 6ἰ lineas. Ps CARD Ps observavit in montU St. Michaelis ab arena usque
ad indicem horologii in templo, hoc est ad altitudinem 64 hexapedarum mei cui tum descendisie lineas. VALLEnius accuratissimas in Suecia observationes instituit, aeque in cupreas fodinas descendendo, quam adscendendo montes, usiis pede Sueco pro sua mensua, quae secundum PICARDUM in Ou-
Prag. de Me . de V ad. KN. sag. 366. est ad pedem Parisinum, uti 6 8 ad 72o. praeterea pes Suecus dividitur in Io pollices, quilibet pollex in i o lineas. Ad oram Fodinae deprehendit mercurium stetisth ad altitudinem 2 pollic. & , ό pedis. deinde descendit in fodinam 4s he apedas, tumque suspendebatur mercurius ad 2 poli. 7 lineas. porro dcscendit ad 4s heXapedas suecas ; eratque
mercurius ad 2s poli. siueCos, adeoque adscenderat ' lineas. Ut certior de accuratione harum observationum foret, adscendens eas repetiit: cum cnim ab imo adscenderat 3O hexapedas suecas, mercurius rursus descendit et lineas ; iterum adscendit 3O heXapedas, mercurius rursus descendit 2 lineas tandem adsiccndens so hexapedas descenderat quoque mercurius a lineaS, suspensus nunc ad eandem altitudinem ac ante institutum cXperimentum. Postea adscendit ipsum montem fodinae adjacentem, cumque in ipso pervenerat ad altitudinem I s hexapedarum succarum, fuit mercurius I linea depres.sior, adscendit rursus I s hexapedas, dc mercurius iterum descendit 1 lineam : tandem ipso adscendente 22 hexapedas,descenderat me curius i lineas suecas, adeoque in adscensu sa heXapedarum descenderat mercurius 31 lineas suecas. Postea
153쪽
PosteaANDR.CELsius in argenti fodinaSatana Sueci e septem milliaribus ab Upsalia idem periculum repetiit, juxta limen putei erat altitudo Barometri 3o pollicum Suecorum, deinde, Cum Baro metro descendit ad profunditatem 636 pedum,ubi mercurius obse vabatur 3o es pollic: inde iterum adscendens deprehendit ad oram fodinae mercurium ut ante ad 3o i pollicum. Postero die ad basin templi urbis Salae erat mercurius luspensus ad 3o 2 2 pollic: ad altitudinem vero i s ped : in turri illum observavit ad 3o ita pollic.
Britannicas, mercurium descendisse deprehendit 3 2 pollic:
DE RHAM Us monumentum Londinense adscendendo ad altitudinem 82 pedum, mercurium a pollicis descendisse vidit : cumque pervenerat ad I 6 pedes, descendit mercurius L pollicis. NEΥTLEΥONUs ad radicem Turris Templi Hallifax notavit mercurium stetisse ad Zo R. pollic. qui in altitudine Io 2 pedum subsederat ad Es I. Ad fundum fodinae Carbonariae prope priorem locum erat ad 29 pollic. verum ad ejus oram, hoc est a o pedes altius, erat ad 29 α pollic. Ad fundum alterius fodinae erat mercurius ad 29 pollic. ad altitudinem 236 pedum crat 29 2: pollic. Ad pedem montis erat mercurius 29 pollices altus;ad apicem,altitudinis scilicet 3I 2 pedum, erat tu i ta polli C. Ad pedem montis Hallifax mercurius erat ad 3o pollic. ad verticem sor pedes altum, suspendebatur ad 29 α pollic. Haec prodita sunt in MAnio et TA Mai de la Nature de Pisis; L' si de L 'Acad. R . Ap. I7os, III r. li Philos fra . D.
Quoniam in urbe Trajectina altissima erecta est Turris, hisce opportuna observationibus , eadem repetere pericula conatus fui : Ad radicem Turris mercurius in tubo erat elevatus ad altitudinem 29 poli. i, lin : Rhynland : adscendi tum ad altitudinem 82 pedum, fuitque mercurius ad 29 pollices itin. plus aliquid. Ulterius adscendi 3 pedes, & mercurius stetit adas pollices: tum porro adscendi si pedes,& suspendebatur mercurius ad 28 poli. II. lineas. Ulterius .adscendi 86 pedes, atque mercurius stetit ad 28 pollic. io lineas: Descendens vero ad radicem deprehendi candem mercurii altitudinem ac ante : adeo ut elevato tubo 3o2 pedibus, mercurius dcscenderit 3: lineis pollicis. MULLE RUs prodidit in Collegio Exper mentali a se institutam banc observationem : cum ad pedem Oblervatorii mercurius sus- I Pein
154쪽
Ad Di TAMENTUM.pendebatur in tubo ad et pedes, 3 poli. 2- lineas , observatorium adscendit, in quo ad altitudinem I s6 pedum : mercurius videbatur modo ad 2 pedes, 3 pollices, illi lineas : postea superavit
locum Ioo pedes altiorem, in quo fuit altitudo 2 ped: 3 pollic li
Totidem igitur conspirantibus observationibus in Italia, Gallia, Britannia, Suecia, Hollandia, Germania captis, dubium
superesse potest: nullum, quin elevato Baroscopio ad altiorem lo- Cum mercurius descendat, eodem ad depressiorem demisso locum, mercurius a majori pondere atmosphaerae aereae pressus adscendat.
Si has omnes examinemus observationes, ex iis liquet dive sam Atmosphaerae altitudinem sequi librium cum pondere A pollicis mercurii in tubo fecisse, quod ut ictu oculi conspiceretur , ecce in Tabellam conjectas eas altitudines Aeris, quae secundum
CELSIUM III ij pedes Sueci poli.DERA AMUM 82 pedes Britt. poli.NΕΥΥLETONUM 8s ped. Brit pol. Nos TRA OBsERVATA 82 a ped. Rhyni. poli.MULI DRUM I28 ped. dederunt I lineam. Quae disserentia altitudinis atmosphaericae aequilibrantis cum pondere mercurii unam lineam alti a variis pendet causis: Non enim in eodem terrae loco atmosphaera seque gravis semper CXi-
ut varia in Baroscopio mercurii altitudo probat. Quamobrem
155쪽
ADDITA MENTUM. ysbrem quo gravior est atmosphaera, eo acrea Columna, cum mercurio aequilibrans, brevior erit: Contra , quo levior est atmosphaera, eo longior aErea desideratur ad idem cum mercurio aequilibrium columna: adeoque in eodem loco diversis temporibus capta pericula inter sd discrepabunt : omnesque causae, quae Baros copio mutationem inserunt, etiam similibus, ac hic tradidimus, observatis adducent di Terentiam. Verum praeterea hic Considerare oportet, omnia Terrae loca, in quibus captae sunt observationes, non aequaliter a Terrae centro abesse; nonnulla sunt manifesto altiora aliis; si proinde Terrae orbis undiquaque ab Aere fluido in modum sphaerae ambiatur, minor Aeris copia locis altioribus, major humilioribus imminebit rarior igitur, quia minus premus, prioribus ; densior AEr, quia magis Compressus posterioribus locis incumbet : altior proinde aerea columna sit oportet, quae in altioribus locis cum eadem quantitate mercurii aequilibrat, quam in humilioribus locis 8, quia autem ex plurimis CX perimentis Constat; Aerem, prout est ad Terrae superficiem ,
vel non multo densiorem, attamen utcunque rarefactum, habere volumen reciproce ponderibus comprimentibus proportionale, satis facile ex uno alterove observato determinari potest, ad quam nam altitudinem supra Terrae superficiem aereae Columnae longitudo postulatur, quae aequilibret cum linea mercurii in tu-bo; de quo videri possunt ManioΥΥUs in Tractatu de Aere memorato, tum GREGORius in Apron. P f. Lib. s. prop. HALI T-vus in Phil . Tra . D. I 8 I.
Cum vero non raro in Physica observamus, propter Causarum&Circumstantiarum multitudinem , calculum Geometricum non
respondere phaenomenis accuratissime, simile quid hic obtinere videtur, quod experientia clarissimos GALLi AE Geometras docuit , quo tempore in mensuranda terra occupabantur; adscendentes enim altissima montium juga , & altitudinem mercurii in tU-bo notantes, comparantesque cum ea, quae Parisiis dabatur, aeris raritates multo majores in altioribus locis, quam quae CX re gula tradita fluere deberet, deprehenderunt : Quamobrem ela sticitas Adris superioris major est e videtur, quam quae prope Ter rae superficiem datur, de his videatur CAssi Ni in L ' Hs. de Uicad. R . A'. ITOs. Incertum vero est, an haec Adris altioris major elasticitas oriatur eX vaporibus aqueis, exhalationibusve, quae plerumque adscendunt in supremas adris regiones, quoniam ostenderunt nonnulla eXperimenta, Adrem vaporibus aqueis im
156쪽
praegnatum dc calefactum, vires elasticas acquirere maXimas : an vero Aer superior sit purior inferiori , adeoque vires elasticas majores exerceat, quam ille, prope Terrae superficiem , adeo inquinatus vaporibus: de hac controversia conferri meretur JuniNus in opendice ad Varenii Geograph. pag. 2I. premitur vero utraque sententia dissicultate hac, quod SCHEUCAZERUs m Itineribus A siisis ad diversissimas montium altitudines pericula in aere diversissimo capiens, hunc regulae, quae volumina ponderibus comprimentibus reciproce proportionalia ponit, accurate satis respondere animadvertit, uti constat ex Philos. Trans. D. 34 . Quamobrem Aer superior non magis elasticus quam inferior, nec uterius indolis videretur, antequam igitur hic aliquid determinetur, totum hoc negotium majori cura examinandum erit.
157쪽
IN RUMENTORUM UARIAS OSTENDENTIUM MUTAT, ONES, QUAE IN STATU NATURALI COMPRESSIONIS AERIS CONTINGUNT. PRIMUM INSTRUMENTUM.
Eligatur tubus vitreus tam ara ualis, ac inveniri potest, TAs. X. aliquanto largior calamo vulgari scriptorio, inflecta- Vig, J. tur sicuti A BCD, ita ut ejus ambo crura A B, CD fiant f sibi parallela, & longitudinis ferὰ illius, quae in figura refl ' ς' - praesentatur. Haec crura accuratissime dividantur in gradus, ita ut termini decem graduum aequalium in utroque tubo sint ad libellam: quod ut melius fieri possit, quam ope parvorum globorum encausti, cuilibet tubo eZtrinsecus agglutinari poterunt duo frusta chartae pergamenae, minutatim & aequalibus intervallis divisa in gradus, quae propter pelluciditatem vitri trans pareant observatori inspicienti. Cruris CD orificium D sit dilatatum in formam
tubae, Crus B A communicationem habeat cum uno vel
pluribus similibus globis E, F, cavis, qui multum aeris capiant, quorum extremus detinat in rostrum longi sΓ-mum GH, quod ut ad lucernam claudi possit, sit productum usque in ultimam tenuitatem. infundatur aliquantum mercurii per orificium i , qui, quoniam vas utrimque est apertum, & crura AB, CD Quidem crassiti ei, in utroque crure ad libellam se disponet, uti in I, K. instrumentum ita praeparatum deferatur ad basia turris, ibique relinquatur per tantum temporis spatium, ut aer internus ejusdem temperiei evadat cum aere ambiente, tumque subito admota exigua flamma in H, fgi lie- ur maxima celeritate rostrum id, ne aer globorum a
158쪽
novo flammae accedente calore alteretur. Quo facto, si quis in supremo turris, qui fune instrumentum attollat, attamen inprimis commendandum est, funem instrumento esse alligandum, priusquam rostrum claudatur, atque in turrim elevetur machina: haec deinde ad summum verticem sublata ponatur in plana superficie, quemadmodum erat ad basin turris. Examinata dein ope accurati Thermometri aeris superioris temperie, illaque 'tis opera. deprehensa eadem ac fuerat aeris inferioris, observetur,tiq. cum prius ad basin turris Mercurius erat ad libellam ΙΚ , in vertice superficiem I sensibiliter deprimi, veluti ad L,& superficiem K tantundem adscendere, ut ad Rasu Διαρ. M Quod accidit, ut d j citur) quia aer inferior sublatus in altum in globis E, F, exercet supra I pressionem fortiorem & violentiorem, quam aer superior, qui superficiem K non tantopere premit . observatiο- Meminisse oportet, quamlibet vel minimam caloris &z frigoris differentiam , quae inter Aerem superiorem &ιρ ,M inferiorem datur, superficiebus horum crurum A B , C D, Ventium inducere poste errorem, & aliquando essestum contra- rium ostendere, quam a solis viribus diversae pressionis aeris exspectaremus. Est enim hoc Instrumentum species
Thermometri aerei, quod 1 minima aeris affectione movetur. Quando hoc experimentum instituere apud animum statuimus, eligatur tempuS matutinum circa Auroram, aut cum coelum nubibus sit omnino tectum, ut aer
superior & inferior sit aequabiliter, quantum fieri potest,
temperatus. Praeterea animadvertendum est, ne multum temporis inter primam observationem, quae ad basin turris, & secundam, quae in vertice instituitur, intercedat; notandum quoque, ne quis proXimus sit instrumento, nisi cum gradus sunt observandi, quod cito fieri debet, & animam retinendo, ne haec emata globos calefaciat: ideo quo hi ex vitro crassiore sint consecti, eo melius adversus impressiones externi aeris defendent interiorem. Om-
159쪽
Omnes hae minutiae diligenter quoque sunt observandae in usu trium sequentium Instrumentorum, non minus praecedenti sensibilium , & iisdem erroribus subjecto
Sit vas vitreum A B capacitatis circiter quatuor libra- ' rum, quod habeat rostrum CD apertum. Huic im ''S R mittatur tanta Mercurii copia, quae tegere possit extrinitatem Litubi gracilis EF, tubus habeat longitudinem .dimidii cubiti, fit utrimque apertus, sectus oblique in C, sed rotunde in F. Hic in gradus divisus immergatur in Mercurium GH, apertum reliquum spatium cir- ca os A obturetur mastiche vel alia mistura, quae aerem retineat. Vas hoc modo praeparatum deferatur ad basiin turris, ibique relinquatur, donec aer internus sit aeque calidus ac externus, tum sigilletur rostrum, atque ope funis tollatur in verticem turris. Postquam impositum Gus opera- erit plano , deprehendetur Mercurius in tubum ad ali -- quot gradus, veluti ad J, adscendisse. Dicitur quoque hic adscensus ab eadem causa oriri, quam in descriptione primi instrumenti memoravimus. Quia scilicet aer inse- Ratio diatur. rior, inclusus spatio AC GH, majorem Vim eXercet insuperficiem Mercurii tubum ambientis, quam Aer superior, premens per orificium F supra superficiem I. Adeoque propter adscensum parvi cylindri lΚ, sequitur aequi-dibrium inter haec duo momenta.
Globus vitreus A habeat diametrum cubiti, & tu-TAn. XI. bum BC circiter i cubiti longum, divisum minu- Fig tissime in gradus, paulumque crassiorem quam in figura delineatur. infundatur in globum ea quantitas aquae, quae adim-
160쪽
adimplere possit dimidium tubi C D, tum digito claudatur orificium C, immergatur deinde in aquam vesicae EF, cui, quum impletur , appendatur pondus in F prolubitu sumtum, quod impediat ejus maximam dilatationem sphaericam, tum plicetur vesica, & strictissime in E tubo BC alligetur: Observandum est, ut, cum stringi tur Vesica, nova aqua perpetuo infundatur, quae tradiuuat, ut certiores fiamus nullum aerem intus concludi; hic enim, quocunque modo postea operando, posset corrumpere& turbare instrumenti actionem. His omnibus ad basin turris compositis, alligabitur in G globus funi, demisso
a Turris apice; observatoque gradu, cui aquae superficies respondet, tollatur in altum, & simulac ad apicem pervenerit , iterum observetur aquae superficies, quae aliquot gradibus depressior , veluti in H, deprehende-Ejus opera- tur, & pluS vel minus, pro praesenti aeris statu, vel pro 'q . altitudine majori minorive turris. Hoc evenire dicitur,' ' ' ' ' quia ibi vesica EF circumdatur ab aere altiori, ipsam ideo eXtrinsecus non esse compressism resistentia sussicienti adversus vim, quam in ipsam exercet aer inferior inclusus in GD, seseque dilatans; hinc cedere tenetur Vesica, suamque internam ampliorem reddit capacitatem, inquam tum eXigua aquae quantitas H D, ad eam im-Plendam , descendit.
TAn. XI. globuS Vitreus A cum suo tubo BC, illi tertii in- Fig. ita strumenti simillimus, nisi quod tenuissimum rostrum uartum apertum in D habeat. Circa orificium C tubi C B ar-ligetur vesica EF, quae in ligatura inferiori Ffirmiter includat tenuissimum filum vitreum vel cu-Preum, quod transeuns per ipsam vesicam, emineat in
tubo BC globi A, ubi inferviat ostendendis gradibus, in quos minutissime est divisus tubus. Delatum hoc in