장음표시 사용
171쪽
ADDIΤAMENTUM. ne sequale pondus comprehendit. Cum hic agitur, quid operetur Calor eXternus in vasorum vacuorum internam Cavitatem 3 Praetereundum non est, experientiam docuisse, ignem ardentis carbonis extra, sed prope vas positi, facile transi e per Vitreum, aere Vacuum, recipiens, atque in eo rarefacere quemcunque liquorem in Thermos copio, medium recipientis occupante: olim Galliae Philosophi, exploraturi an calor spatium aere Vacuum penetraret, Butyrum recipienti incluserunt, quod exhausto acre candenti campanae subjectiunest: quinque vcl sex elapsis minutis sublata fuit campana, dc nondum liquatum erat butyrum, Verum eo elevato, ut tantum tribus digitis a suprema recipientis parte distaret, statim id liquescere caepit, adeoque ignem per Vacuum penetrare monstra- stravit: in DU HAMEL Hist. Acassi Reg. Lio. I . IV.
172쪽
Ad indagandum. an aer si, qui instar folii sannei
suster cies poperiori lentifrivitreae obducti resectat ad nos Iuminis vel alterius objecti secundam imaginem obsicuriorem S lau- a guidiorem, videtur,
TAn. XIII. A gglutinetur firmiter ope misturae liquefactae lens y IL vitrea AB ad orificium vasis AC , quod orificium
habeat marginem aliquomodo eXtrorsum infleXam,& applanatam, ut lens facilius meliusque cum eo conjungi possit. IJeinde impleto vale mercurio fiat Vacuum; tum Camera reddita obscura, ponatur egigua Candela accensa prope lentem , atque ibi more solito observabuntur duae imagines. Res,ctinues Una erit minor, sed vi vidissima, semperque ereeta, haec ve- .e objςα' nit a superficie exteriori conveXa. Altera erit major, iiDἡά i ob sed Obscurior & languidIOr, oc plerumque inversa quae non persa tu perit , quamvis propter vacuum illud suppositum aeris PM μβ, β N folium a superficie interiori concava lentis absit. Nos in
Mobis is ibi- Vlm, quem ultimo, implendo tubum ad altitudinem a vei ta in digitorum, infudimus ; hic namque, quando vas inverti' isFh tur, ut Vacuum fiat, transeundo per medium mercurium ' ' ' u ue id summitatem, lavat probe abiterget a lente omnem materiam , quam ad eam relinquere potuisset mercurius, de quo diceretur, quod loco aeris instar folii inservire potuisset. Sed hoc non obstante, cuti dictum est in liv duae imagines reperiuntur semper eaedem, nullaque datur differentia, quando Vacuum rursus aere impletur.
173쪽
Ad cognoscendum an Ambra, aliaque corpora Electrica,
aerem requirant, ut attrahant.
Sit magnum vas vitreum crassiamque UtZABC, adeo Thn. XIV. amplum parte superiori AB, ut in eo manus move. Fig. ri & agere possit; habeat praeterea tria Ora A, B, DE. Os A maneat apertum, C claudatur vessica, & su itineatur aliqua mole Cotonei, vel aliquo pulvinari molli, innatante mercurio vasis FG, ne magnum pondus mercurii, quod sustinere debet, frangat oriscium, quod ligatura ambitur, vel tubum. OS DE tam amplum, ut manum recipere possit, undique circa se marginem infeXam habeat, circa quam ligari atque valide constringi possit magna vel ca , a duabuS partibus aperta, ut DEHI. per quam intromittatur manus in Vas, tenens frustum ambrae flavae optimae: Oportet autem, Ut antea in eodem vase levissimum chartae fragmentum, vel palearita ponatur, ut facile ipsa opponi possit ambra, postquamai tritu ad pannum K, intrinsecus vitro agglutinatum , Calefacita fuit. Deinde ligetur vesica a Parte HI circa brachium aliquantum altius , quam ubi pulsui Arteriae tangi solet, ut motus manus in vase liber relinquatur, sit autem locus, ubi fieri debet ligatura, circumdatus armilla coriacea areitissime circa carnem vinct1, supra quam margo vesicae ultra ligaturam mistura circum quaque obduci possit. Quibus praeparatis , impleatur vas penitus mercurio pes orificium A , curando. ut cum impletur, rugae seu plicae vesicae omnino quoque impleantur, ut omnis aer, quantum fieri potest , eXeat. Simulacvas plenum sit, orificium A claudar Ur quoque vesica,
& soluta sub superlicie FG ligatura inferiori, detur CXi
174쪽
Aeeidens, quod imperiit , quomi nus quaesta in hoe ex e
Fig. I. Remedium raptum ad obviam huic accidenti
Noda diss- cultas in instituendo hoc
mercurio, ut Vacuum fiat; tunc digitis capta ambra sortiter affricetur panno K , atque offeratur chartae vel paleae, & observetur, an quemadmodum in aere, adhuc
Hoc experimentum nobis non feliciter successit, quoniam semper cum instituebatur, aer tam cito penetravit implevitque Vacuum, ut videre nunquam potuerimus.quidnam Ambra operata fuerit. Animo pollea volventes perquam nam aperturam vel spiraculum tanta aeris copia tam subito ingrederetur, exillimavimus per ligaturam circa brachium hoc modo fieri. Quoniam vero absque notabili incommodo, praesertim venarum & sanguinis, ligatura fortius adstringi nequit, ejus loco praeparavimus bacillum ligneum, uti Livi, cujus extremitati globum am-hrae applicuimus. Ligata igitur eadem vesicae parte HI intra duos bacilli nodos NO, impletum iterum fuit vas mercurio, & factum Vacuum. Verum tamen hac nova experimenti methodo nihil obtinuimus, quoniam quamvis aer lentius penetraverit implevit enim tandem vas ) nihilominus pressio externi aeris, tantopere intro pepulit vesicam, ut haec secum bacillum trahens, ambra tantopere transerit pannum , ut postea ad ipsum atterinon potuerit; neque bacillum retrotrahi potuerit, aut moveri, ut opus erat, priusquam Vas implebatur aere, atque interior cum eXteriori ad aequilibrium reducebatur.
Nihilominus aliquem fructum ex hoc Experimento colligere cupientes, de alio Vase ABC cogitavimus, quo credidimus nos facilius impedituros ingressum aeris, &simul superaturos difficultatem movendi bacillum in ipso vase. Impletum igitur fuit hoc vas mercurio per orificium A, clauso antea ore C, atque impotato pulvinari, uti in praecedenti experimento faciendum esse docuimus. Deinde ligata fuit circa hac ill im vetica ABC cui reflexae infusus fuit mercurius usque ad AC, ) ita ut ambra inlliterit segmento panni B, agglutinati vitro.
177쪽
PRassIONEM AE s. 6, Deinde, supra mercurium possitis minutissimis paleae frustulis, imposita fuit vesica, atque immediate ligata sub ora
reflega A. facto vacuo, movendo huc illuc bacilli manubrium, calefecimus supra pannum Ambram, quam cum satis calefactam esse arbitrabamur, eam admovimus nunc huic, nunc alteri paleae frustulo, quod in delapsu mercu- iurii per globum dispersum erat, sed ne unum quidem
Ambra attractum fuisse observavimuS. Animad Vertendum Cism-hini. tamen est nullam prorsus fidem huic eXperimento adhi- ratiota/hendam esse , atque effectum absolute non attribuendum essse defectui aeris, cujus parva , saltem quaedam copia semper in Vas penetravit; nam nunquam invenire potui- hic ejectuamus modum ligaturas ita stringendi, ut ille per occultis-y-- 6 simas vias in vas non intraret. Hoc forte accidit ob motum, qui in hoc experimento fieri debet, cum Ambra atteritur,
ut calefiat, cum enim ligatura nunc tenditur, nunc relaxatur, non potest non subtilissimus aer hinc inde penetrare. Praeterea observatum fuit, etiam postquam vas repletum fuit aere , Ambram quasi noluisse attractionem
eXercere, quamVis eam contra pannum B magna vi attriverimus: Hinc in initio suspicionem fovimuS, mercurium aliquas faeces in panno reliquisse, ita ut Ambra, postea ipsi affricta, aliquod tenue quasi velamentum receperit, quod obturaverit inconspicua Orificia, per quae virtus electrica effluere tenetur. Aucta in nobis fuit haec Ambra Na- suspicio, cum dari quosdam liquores cognoscebamus, qui- n his is
bus tum Ambra, tum alia similia electrica corpora perfu- botiibυ, --sa, vi attrahente orbantur. Cum tamen postea vidimus, siquo
eandem Ambram alii affrictam panno saepius per mercurium ' Dahisis . tracto lavatoque magnam vim electricam habuisJh, credidimus, forte madorem, quem gummi , dum agglutinatur pannus Vasi, in se habet, impedimentum virtuti electricae afferre. Quamobrem loco panni frusto pellis caprinae usi sumus, quam ope cerae sigillatoriae vasi afliximus, ut Omnem humorem efffugeremus; sed & hic labor
178쪽
o ADDITA MENTUM. inutilis fuit, nam sive fuerit vas aeris plenum, Vel eo Vacuum, Ambra nunquam aliquid attraxit.. Haec sunt, quae dicere vere possumus de Experimento toties incassum diversiis methodis instituto.
Experimentum felicius absolvit Bovi Cus cum Succini generosillimo fragmento, quod probe attritum, vim electricam non tantum plurimorum minutorum spatio, sed per horae quadrantem retineb ita. Recipienti vitreo immisit paleam plumamque, deinde Succinum hoc bene fricatum . educto aere ex recipiente demisit Succinum, donec fere a tingebat paleam, quam attraxit. Inter corpora electrica, quorum insignem catalogum Florentini Philolophi dederunt in seque iambus, non infimum locum tenet Vitrum; in hoc pericula feci, ab aliis tamen prius inventa & descripta, quae mam stilo docent, ad vim ejus Electricam Acrem requiri, aut saltem aliquid af re. Si enim ampla viti ea sphaera intrinsecus in te axem, filis circumdatum laneis libereque pendulis, receperit, haec torno imposita, circumacta , manuque extrinsecus valde attrita, vim insignem electricam in haec fila exercet, ea undique ad suam alliciendo superficiem . Verum si aerem accurate prius ex sphaera exhauseris; eamque ut ante agitaveris, astri erisque, nulla electricitas observabitur, nec alliciuntur a vitrea superficie fila. Si eandem fila pendula extrinsecus ambierint sphaeram, eamque circumvolutam, alteramus manu; attrahentur fila, vi quasi Centripeta versus sphaerae superficiem ; hoc fit, si acris plena relinquatur, sed si Adrem ex ea exhauserimus, quamvis eodem ac ante tractetur modo, nequaquam vim electricam in fila exercet. Tubum vitreum Aeris plenum fricemus manu, linteo, chartave , allicientur ab ejus electrici late plurima leviora corpora, mirisque subsultibus agitabuntur accedendo, recedendo; verum AC Cm accuratissime ex tubo educamus, perit illico plurimum ejus electricitatis, nec amplius levia corpuscula alliciuntur, nisi in minima distantia. Quamobrem ex his experimentis abunde liquet, dato Aer vitrum donari vi electrica : Sublato Aere, hac vivitrum orbari Uid. quoque HAU ΚsBEE P sic. Mecb. Experim.
179쪽
ADDITA MENTUM 7ISed Succini electricitas alio modo est comparata, quippe hiae
in vacuo perstat : quamobrem diversorum corporum vis electrica discrepare videtur indole dc proprietatibus. Cum tamen ex plurimis eXperimentis constat, vitrum in vacuo, etiamsi electricitate orbatum, non destitui vi attrahente qua tum suas retinet partes, tum alia sibi applicata corpora ; quam de manifesto liquorum adscensus in tubis capillaribus vacuo inclusis ostendunt, Colligimus vim attrahentem esse diversam a vi electrica, utraque gaudet vitrum; han C exercet in aere dumtaxat, illam ostendit, quocunque in loco dc quacunque in occasione ponatur. Plurima dantur corpora, qUae vi electrica destituuntur, nulla novi, in quibus vim attrahentem liquido ostendere nequeam: est haec universalis, altera singularis tantum virtus: perdurat attractio, quamdiu corpus perstat, electricitas raro ultra pauca minuta vel horae quadrantem extenditur post frictionem : pendet attractio a lege corporibus innata , electricitas ab effluviis subtilissimarum Partium.
180쪽
Ad cognoscendum qualis foret motus in visibilium exhautionum Ignis in vacuo. Cum ex aliis cognovissemus experimentis, calorem ignis non aequaliter quaquaversum moveri, sed multo magis sursum se distundere, quam versus quamcunque aliam partem; existimarunt aliqui contrarium posse accidere, atque in vacuo varietatem polle observari, eX qua admodum firmae conjecturae formarentur de causa naturalis motus hujus ignis, & hoc quidem ope hujus instru
Ti, xiv. fit tubus AB duorum cubitorum, in quem dum ad-λι. s. huc apertus est in A intromittatur Thermo metrum quinquaginta graduum, sed inversum, ita factum ea parte . qua sigillatum est, ut sustineri possit supra interiorem& angustiorem partem tubi C D, ad hunc e flectum praeparati. Ne vero, quando infunditur mercurius, Thermo
metrum labi queat, aut ostendendo ad globum superioris Thermo metri, a que hoc ac illud rumpat, alligetur flo, quod transeuns per orificium B, illud teneat, quando, ut impleatur, tubus invertendus est. Composito ita primo, immittatur alterum Thermos copium, quod prorsus aequale primo, etiam Omnino aequaliter cum ipso mutatur, atque hoc, Cum hermetice si illabitur orificium A, simul eadem liquefacti vitri massa asterruminetur. Instrumento sic praeparato infundatur mercurius, & fiat Vacuum, curando ut pars angustior CD sit altior cubito Iἰ, ne Thermo metrum, quod ab illa sustinetur , submercurio sepultum sit, sed omnes ejus gradus ab observatore libere conspici posi4nt. Tubo in hoc situ firmato, in-τΑh. xiv tromittatur magna copia igni S in Vacuum ope duarum sphae- Fig. 6. rarum ferri rubentis, positarum in aequali distantia a tubos