장음표시 사용
191쪽
PREssIONEM AERIS. 70TAn XVItem aliud instrumentum tutius seciliusque inVeniatur. Fig i. Vas igitur A B eg vitro consectum est, cujus orifici- Dosor ptisum AC eminet eXtrorsum revolutum est margine pla- , mensur
no , est ejus cavitas trium digitorum, altitudo colli AD ae j si quatuor digitorum, diameter globi D E est cubiti, al- perimentis rtitudo tubi F B est circiter duorum cubitorum, inferius
nori modo arsisse, sed explosa us eo utendi. suisse, & recipiens in fragmenta
Est hic effectus prorsus ei similis, quem BoYLLUS descripsit in Exp. v I .pit. I. de relat. Flamm. N Adris. Si tamen plurima grana simul dimissa fuerint in ferrum candens, flammam concipiunt , explodunturque, dc vas distringunt, uti quoque e X pertus est: HAUKs-L EJUS . EX quo CX perimento liquet, flammam dc explosionem hujus pulveris non pendere a compresione aeris atmosphagi i-ci, uti aliqui crediderunt ; quia vero in eodem pulvere diversa methodo tractato, alia BoYLE Us observavit phaenomena, ea hic adjungam. In satis amplam dc validam vitream ampullam pauca aliquot eXigua hujus pulveris grana immisit, aere hanc vacuam imposuit satis magna copiae candentium Carbonum, qui cineribus conspersi erant :Horum ardore Sulphureum pulveris ingrediens eX parte fuit incensum , caeruleaque arsit flamma , admodum ampla habito respectu pulveris ; praeterea
sursum : in repetito autem eXPerimento notat grana pulveris disjecisse. Agitavit postea Philosophus hunc pulverem alio modo, serae Scio peti, Pistotelli didit, quod ope Silicis in chalybem eXplosi aperiri posset,
pulverem nitratum more solito immisit, hunc apparatum res Cipiente teXit, e X quo eduXit Aerem, tum silex eXplosus in
chalybem, scintillas effudit in
pulverem serae, qui nequaquam incentus aut explosus fuit. Deinde pulverem supra chartam
in longi serie dispositum inclusit recipienti, eductoque Aere , ope vitri caustici radios solis ita pulverem direXit , qui ignem non concepit, sed fumum emisit, liquefactisque fuit ; idem
observavit HUGENIUs, qui addit , mercurium in indice mansisse immutatum fumumque de ciduum fuisse savum instar Sulphuris, residuum Crat masa nigra, quae carbonibus injecta,nitri instar ardebat, ita ut omni Sulphure orbata uerit. Verum hoc modo contingit cum vires Solis debiles sunt : cum enim hae sunt fortiores, grana quaelibet
192쪽
Ti, xvi Orisci urn B clauditur vesica , poniturque supra pulvinar
Fig. a. coriaceum, quod medio mercurii in quodam catino con- . tenti in soco Ustorii colliquescunt,
tandem accenduntur, at non valet granum accensum incitare sibi vicinum , quum id,
quod in foco est, tantum ac- Cendatur , si tamen diu radios in haec grana conjiciamus, tandem , notante HUGENIO , inflammantur omnia simul: fumo delapso, conspiciuntur actis nitrosae quasi , quasi parietibus vitri adhaeren
si quis hujus pulveris actionem Vario modo explicatam
quod prioribus eXperimentis inservi it eo usque calefeci, ut oleum Therebinthinse ipsi assii- sum in aperto aere, illico flammam Conceperit : hoc iterum recipienti inclusum fuit, eX quo educebatur aer, deinde oleum Therebinthinae guttatim affusum fuit ; id flammam non concepit, sed fumum aliquem eruch ivit , vitri lateribus adhaerentem, in indice mercurius stetit immobilis : agitabam deinde antliam, transit fumus
non mutatus per Aquam, quae embolum tegit : aperto recipiente odor Therebinthime erat manifestus. Experimentum 7. Ferrum idem valde candefactum accendit in aperto aere oleum Anisi
guttatim injectum : id igitur inclusum fuit recipienti, eX quo rapidissime eductus es: aer ; in ferrum deinde infusum Anisi oleum non accendebatur, sed fumum edebat Copiosum, in principio adscendentem , denique delapsum ; aut vasis parietibus adhaerentem : mercurius in indice aliquantum descendebat fere ad unum pollicem: Aperto vase odor exiit ambusti quid redolens, & diversus ab illo quem oleum Anisi edit: parietibus recipientis adhaerebat materia pinguis. Deprehendit quoque HALEs in Exp. 62 Veget. Stati s , pollicem cubicum
olei anisi destillatum suppeditasse 22 Cubicos pollices
Experimentum 8. Cum memorato ferro, iterum vehementer candefacto instillabatur oleum caryophyllorum, id in aperto aere flammam concepit : tum includebatur recipienti, CX quo
193쪽
Pnns s IONEM AERI s. grtenti innatat , tum vero Vas impletur. Sed quia , cum
Mercurius per orificium AC infunditur, directo lapsu in
exhaustus fuit Aer ; hoc facto in ferrum guttatim demissiim est oleum Caryophyllorum ; hoc in principio edidit flammam admodum parvam, Conicam, sed quae modo ad tempus unius mi nuti secundi durabat , tum m mus oriebatur densus, sursum devectus, & varie agitatus; hoc tandem se lateribus vasis applicante, iterum vas pellucebat; nihil mutationis passus interim fuit in indice mercurius. Ecce igitur oleum, quod in vacuo inflammatur, Cum alia olea destillata nequaquam flammam Capiant;ex ejusmodi experimentis discimus, Physicam generalem vix posse condi, nisi specialis ex singularibus CXpe
rimentis prius absoluta erit : forsitan hinc qui Omnia CXaminaret olea hoc modo, plura deprehenderet in Vacuo ardentia.
Experimentum O. In Ferrum idem ac ante candefactum, fuit in aperto aere instillatum oleum Taparum , quod extemplo flammam concepit : tum subito
recipienti immissima fuit , eductoque aere Oleum raparum
guttatim injiciebatur ; id inflammam non exarsit, sed in fumum mutabatur densum, qui cito ad recipientis fundum descendit, atque ejus parietibus adhaesit , odorem Vero ambustum spirabat : mercurius in indico stabat immuta
Experimentum IO. Camphora, quae in aperto aere tam facile flammam Capit, in vacuo demisia in candens ferrum, non accensum fuit, sed sursum volitando, adhaesit, sublimati instar, superiori vasis operculo; neque in Indice mercuriali ullum motum excitavit; idem observavit quondam BoYLEUs : insuper HALEs in Veget. Stati s Comburendo Camphoram in vase
generasse, nec absorpsisse pag.
Experimentum II. Alcoholis guttas aliquot affudi ad candens ferrum in aperto Acre, avolarunt hae illico flammam non capientes: inclusi nihilominus ferrum recipienti , visurus quid in vacuo fieret : educto aere in serrum guttatim effusum fuit Alcohol vini, id fammam non concepit, sed dispergebatur per totum Vas, laterat vasis tamen pura manebant, VC-
rum supra tabulam Aniliae omnis spiritus sub forma guttarum deciderat, merCUrius in Indice motu tremulo agitabat Ur,
194쪽
Εx PERIMENTA CIRc Atubum quam plurimum aeris, tam inter sua interstitia, TΑη. XVI. quam ad parieteS tubi, intercipit; ideo lubtilissimum vi-
Fig. 3. tre- vix tamen descendens : ex aper- lto recipiente odor exiit faetens, l
& ambusti quid spirans. Vi sis
ita nonnullis oleis , eX plorare volui Salinos Spiritus, & quasnam in vacuo paterentur mutationes sedulo adnotare. Experimentum. I 2. Incluso recipienti ferro candefacto, eductoque aere , infusus fuit in
ferrum Spiritus Salis Ammoniaci recens & fortissimus, qui illico excusius a sci ro in vaporis formam ad latera recipientis siccum Salem volatilem deposuit, in tabulam An tiar vero liquorem aquosum, subsidit mercu rius in Indice notabiliter, quotiescunque guttae defluebant in serrum ; verum posted ad cendebat, & satis cito : quod confirmat CXPerimentum HALEsii se in eget se Stati s , qui cum d achmam salis volatilis Ammo niaci eX retorta destillabat, observavit e X pansionem factitii aeris sui sie duplo majorem
quam naturalis aoris ad eundem calorem redacti, verum postea deprehendebat non fuisse gene ratum aerem, sed Contra naturalis aeris 2: cubicos pollices fuisse absorptos. Experimentum I 3. In candefactum Krrum vacuo inclu
sum demisius fuit spiritus Nitri, qui illico dissipatus suit, nullum
tamen vaporem aut fumum visibilem reliquit, nihil ad latera
vasis adhaerebat, sed omnis cecidit in Antilae tabulam , nec ullo modo mutatus aut minus corrodens quam ante deprehendebatur : mercurius in Indice stetit immotus. Agitata Anilia transiit fumus per Cmbolos cavos in Aquam , qUam penetravit illibatus, fortis , acidum spirans, densus admodum quasi aut aquam secum veXi siet, aut in ea condensatus a frigore fu i stet . Experimentum I . EX ploratus fuit quoque spiritus Salis marini, atque eodem modo in vacuo ad ferrum Candens affusus est, excita us fuit in recipiente Conspicuus fumus, qui& ad parietes ejus se applicabat, vase interim bene pellucente, cadebat tamina postea omnis ad fundum & antliae tabulam, mercurius in Indice nihil mutationis subiisse visus fuit. Exherimentum I s. Oleum vitrioli in vacuo affusum fuit ferro candenti, abiit in fumum densum , assurrexit in globos malores cavos supra ferrum, a
quo non illico repelli potuit, ad recipientis latera propulsum fuit, eisque adlimit : perpetuae
195쪽
Pnrs SIONEM AERI s. 73treum infundibulum A B C, & seque altum ac ipstim vas,
sumatur; atque curetur, ut ejus corpus AB semper sit ple-
concussio s supra mercurium Conspiciebantur in indice, haud aliter ac si 1 re in conspicua vapulabat. Experimentum I 6. Lixivium Cinerum clavellatorum eodem modo stillatum fuit in candefactum ferrum in vacuo , madnocum strepitu Sal projectum fuit
ad latera recipientis, quibus adhaesit, in mercuriali Indice tamen nulla mutatio conspicieba
Experimentum II. Inclusit HUGEest Us nigram fasciolam Vacuo , eamque vitro ustorio combussit ; eX ea ingens fumi quantitas attollebatur, quae pedetentim decidebat ; tumque fasciola nequaquam mittata apparuit ; postquam vero admissus fuit aer, deprendebatur COnversa in cineres. Philos. Trans.
Adhibui in omnibus EXperimentis indicem mercurialem , Ut Cognoscerem , an CX plorandum corpus ab igne in partes separatum , eas acquireret elasticas :haz enim per recipiens distributae, aeris instar mercurium in Indice deprimunt : Videmus plurima corpora has elasticas suppeditasse partes, alia Vero non ;forte quoniam alterius sunt indolis , forte quia majorem ignem , ut elassicae serent, postulant. Corpora sunt firma de Unita quamdiu partes sibi proximie sele attrahunt 3 Cum VC-ro ope Caloris aut fermentationis separantur a se invicem, atque ad aliquod recesserunt intervallum , incipiunt maXima vi sese repellere, atque nitUntUr , a se recedere ; haec vis , in iis
Corporib S, tum vocatur Elastica; aliquando ejusmodi partes dissicillime iterum ad se reducuntur , d . in corpus firmum
conjunguntur; aliquando id fit facilius ; vide NEWTONI Og-iicks, query ῖO, 3 s. hinc una ejusmodi particula non est elastica, sed plurimae simul sumtae ,
sese invicem repellentes mas amelasticam constituunt. Nonestioc fluidum elasticum verus Aer, qualis atmosphaeram constituit, sed prorsus ab hoc dilis crepat plurimis proprietatibus. Nam si intueamur Experimentum 8 HALE sit in Vegetable Stati s, factum in pomis , eX Co Con sat poma recipienti inclusa sibique commissa producere fluidi elastici quantitatem, quae 48 VO-
lumina ipsorum pomorum adae quat, cum a pondere atmosphaerae adhuc comprimatur; fuit ergo in ipsis pomis ad minimum 48 densius, atque in iis coercitum luid
196쪽
Plenum, ne collum BC vel tantillum aeris recipiat. Hoc modo mercurius placide in Vas adscendet, aeremque lento adscensu suae superficiei pedetentim expellet.TAs, XVI, Vase impleto, claudatur orificium AC lamina vitrea Ay Φῆ '' aliquantum conveXa, atque haec operiatur Vesica, arcte ligata funiculo per ceram ducto, sub infleXa margine o-rifieii vasis. Postea applicetur hinc inde vola manus parti inferiori globi, qui tantopere elevetur, Ut remoto pulvinari, orificium B ingrediatur mercurium ue tunc soluto nodo
fuit modo a vasculis mollibus &cortice molli : Sed quantis vi
phaericus, cujus quaelibet particula elasticitate sua resistit totia mosphaerae ponderi 3 sustinet
mercurium in tubo hic terrarum ad 3o pollices Rhenotandi-COS nonnunquam , adeoqHe 48 densior aer iustinuisset mercurii
pollices so 8 I o sive ad I 22 pedes, Cui ponderi sust inendo
nequaquam vasa mollia in pulpo- si pomorum substant a sussiciGnt;
quamobrem illud fluidum elasti cum in pomis cum 8 densius est, debuit esse alterius indolis
quam aer atmosphaericus : Sed quaenam Causa potuisset Aerem Iantopere Condens re in pomis pnon novi mortalium aliquem bono CX perimento ostendisse , se Aerem Condensasse magis quam Nou. BOYLLUs qui illum in volum cia i minus suriam a vi coeg t. Quaenam causa est, quae in pomo Acrem adhuc triplo plus condensasset Z non pondus atmosphaerae externae ; quare vis attrahens vasoru in id facere debui siet, sed haec vis an major erit ea, quam in suas partes exercet 'hoc est an partes vasa Constituentes , fortius attrahent externum fluidum, quam semetipsa ut cohaereant p dubito valde, nec id unquam huc uique observavi : verum vasa mollia pomorum parum cohaerent , hoc est parum partes se mutuo attrahunt ; adeoque vis interna non datur, quod A ei Cm tantopere Condenset : idcirco alia festindoles fluidi elast i ci a combussetione, fermentatione , aliisve causis producti, quam Acris atmosphaerici: Deprehendi quoque aliquando instituens eXperimenta in fluido ejiusmodi elallico eX farina & floribus Cercvisiae producto, id a pondere duplo majori
quam atmosphaerico pressum, celsiisse in spatium triplo minusquam ante, Cum atmosphaericus Aer tantum in volumen
197쪽
Pst EssIONEM AERI s. 8s nodo ligaturae, mercurius suo pondere orificium aperit,& libere exeundo vacuum facit. Quando vero in globo ea ponenda sunt, quae mercurio Tha XVI operiri nequeunt, aut ab eo dispergerentur , veluti sunt Fig, s. liquores, tum haec immittuntur Vasculo A; vel si quae sunt, quae in illo suffocarentur, ut sunt animalia, solemus tantum aeris in collo A D relinquere, quantum Vasculo, Vel animali includendo sufficiat. Hic enim aer vacuo facto, dilatando se in cavitatem magnae sphaerae adeo rarefit , ut sit, quasi non adesset, liceat ita loqui) nam revera propter maXimam raritatem nullum eorum effectuum impedit, quos Observare VolumuS.
Si vero pisces in globo ponendi sunt ; aer relinquitur, nec globus omnino Mercurio impletur, sed tantum aquae illi infunditur . quantum facto vacuo, stando supra cylin
drum Mercurii implere circiter dimidium globi possit,
unde pisces ibi se movere atque natare queunt. Cum vero aliquando includere voluerimus parva ani
malia, ut hirudines, lacertas , & similia, cum his simul
aer impletus fumo Sulphuris plus resistit compressioni,
HALςs in Veg. Stati s pag. 228. Praeterea hoc fluidum elasticum, quodcumque fuerit,est praesentiussimum Venenum animalibus, ne- qiae quid magis respirationi noxium datur; est autem Armo Dphaericus Aer productae vitae &respirationis saluberrima causa.
Sed & fluidum elasticum fam-tium eX tinguere solet omnem flammam omnCmque ignem, quem tamen optime alit Atmos phaericusaer ; ut alia praeteream
Plurima , quae Omnino suadent, siti idum hoc Elasticium minime
esse Aerem verum , quam Vis ipsi utcunque analogum sit.
Si quis vero desideret plurima Experimenta in Fluido Elastico ex combustione, putrefactione, fermentatione, estervescentia , eXplosione oriun-do,consulat EoYLEUM in Relat.
inter sammam N Aerem , in Continuat. Exper. P sico Mecb. Sed imprimis HALEst ubi in Hegetabel Stati s : Quaedam alia videri possunt apud MΑ-RIoiae LM in Libello de Natura Aeris: &apud Cl. 's GRAVEs AN Diu M in Elementis P sices.
198쪽
immisimus exiguam vitream, sed solidam sphaeram, Sestriatam, quae dum vacuum fit, hydrargyro innatat, TAs. XVI, clauditque ostium E tubi ita , ut haec animalia in globo Fing maneant, faciliusque obser Ventur. Haec omnia annotasse forte alicui superfluum videtur, sed qui in experimentis capiendis optime versati sunt, ex experientia sciunt, propter usum materialium instrumentorum difficultates dari, quae in periculis faciendis occurrunt, atque iis impedimento sunt, hi non modo non spernent has minutias, verum gratissimo eas accipient animo, dici enim nequit , quantae sint utilitatis, quan laque temporis jactura, iis cogniti S, evitetur.
Puomodo possit propingari talis sonus.
Instrumen rum pneumaticum electum ad hoc experimentum , Ufuare.
Tini innabulo loco pastilli eidem filo appenso, facto
que Vacuo, globum magna vi concutere incepimus, auditus fuit sonus ejusdem toni, ac si in globo aernaturalis fuisset, vel si aliqua fuerit differentia , haec profecto observari non potuit. Verum in hoc eXperimento deiideraretur, ut instrumentum sonorum squod fieri nequit nequaquam cum vase aliquid communicaret, alioquin enim affirmari non potest, utrum sonus sormetur ab A ere rarissimo, vel an ab aliis exhalationibus mercurii in vacuo, an vero a fragore ictuum metalli, quem vas per filum recipit, & per consequens, quem etiam recipit aer externus, illud ipsum ambien S. Meditati itaque fuimus ad hoc eXperimentum aliquo cum pneumatico instrumento faciendum, ut pote, quod non ab ictu, ut tintinnabulum, tremorem concipit, sed ab impetu, quem aer in egressu facit. Quoniam vero dif
ficillimum fuisset, si non penitus impossibile, ejusmodi instrumentum illi includere vacuo, quod ope mercurii
199쪽
PREssIONE M AERI s. 23 excitatur: in animum induximus illud vasi immittere, cujus aer per attractionem educeretur, quemadmodum Vacuum 1, nuperrime summa felicitate invenit BoYLΕtis in usum pq
suorum optimorum Oc nobilistimorum eXperimentorum .
inter quae hujus etiam meminit, verum desectu idonei
artificis, qui machinam componeret, in praXin non VO-cavit. Quamvis autem hoc modo Vasa non tam perfecte Vasa m/ΓαιeVacuentur, quam quidem mercurio, nihilominus aer ocuantur
adeo rare it, ut ex manifesto discrimine, quod in illis
essectibus apparet, qui revera ab Ordinaria pressione ae- attractionis.
ris pendent, satis facile deinceps judicari possit, quid in f
perfecto vacuo contingeret. NOS quae ObservaVimus,me- reo I in moriae prodemus, testantes nos haec potius memorare, scialem a ut modum indicemus, quo hoc experimentum facere A Nμώ
que errore, dici enim modo potest, noS id potius inciaO-pὰrimhium asse, quam absolvisse. Fieri fecimus parvum organum praeumaticum ABCD, unius tantum tubi, cunn folle in pede, qui hiabat in fistulam, per quam aer eXpellitur, sed quae erat magnitudi- ΤΑn XVII. nis hujus basis BC. Clausimus deinde hoc organum in Fig, a. pyxide senea F, atque intromisimus per parVum Ori' Tha X vir. fictum G, manubrium H I. quod Potitum Crat su- mg. a. pra fulcrum vel columnam KL, postquam insertum fuerat annulo M, qui cum virga ferrea ferruminatus erat. Transibat haec virga per utramque follis tabulam, quam recurvis eXtremitatibus ita amplectebatur, ut moto hinc illinc manubrio, modo una, modo altera tabula aperiretur & clauderetur, atque ita aer in tubum dirigeretur. Insuper sumsimus frustum tenuis corii in medio perforatum, per cujus foramen transmisimus orificium G, cui deinde corium stricte alligavimus: tum marginem corii exteriorem circa manubrium arcte Vinximus, quo modo aeri viam praeclusimus, & propter mollitiem ac flexibilitatem corii, motus ad manubrium huc illuc libere pellendum requisitus dabatur. Omnibus ita compo-N 2 sitiss
200쪽
83 ExpERIMENTA CIRGAstis, & beneficio liquefacti misturae ob thurata junctura
TΑε. XVII. operculi Et incepimus educere aerem eX pyXide ope Ant-Fig 3 liae Prieumaticae, cujus cochlea inserebatur orificio Oper culi N. claudendo ad singulas emboli agitationes episto-mium O, ne cum expellitur per valvulam P quod repetendum es ad singulas emboli attractiones aer eandem pyxidem ingrediatur, atque irritum reddat laborem e XLudicia ea- perimentatoris. Post multa S emboli reciprocationes, qUanop 'Am do superstes aer adeo rarus evaserat, ut corium orificii fisa ,. iis G Omnino in vacuum intraret, & cum vis robustissimi ho- se. minis non sufficiebat ad educendum embolum, incepimus huc illuc movere manubrium, atque pressimus rari stimum Suisti, betavi aerem per follis fistulam, ut sonum audiremus. Sed ut velum immutatus fateamur, ne minimum quidem audiri potuit discrimen inter
' si VJ q, hunc illumque, qui in eadem clausa pyxide aeris natura-iti ali . , lis plena CXCI abatur, imo ne quidem inter illum, qui cci C. in Aere ar- batur cum aeri S ma Xima quantitatas ope ejusdem antliae
2- in pyxidem impulsa fuit. Hinc dixerunt nonnulli quasi
s stiri '' jocando ) vel aerem nihil facere ad sonum, vel eum in nonnullorum quacunque sui conditione sonum aequaliter producere. bis Figura . Tab. XVII. representat valvulam P pro exi perimexii. tu aeri S, qui successive caVitatem antliae ingreditur, majorem Vera.
Experimenta, quae hic a Florentinis philosophis traduntur ,
numque in vacuo superstitem probarent, non videntur tanta accuratione capta, ac desiderari posset : magnus Compositusque instrumentorum apparatus, plerumque Vitiis obnoXius, hos perspicacisiimos caeteroquin viros illusisse, & in errorem conjecisse verosimile est. Abunde hac tempestate constat ex plurimis de Sono factis periculis , campanam di quodcunque aliud sonorum Corpus in Vacuo inclusum, nequaquam sonare, utcunque pulsetur , agiteturve: ut vero hoc e X perimentum rite siccedat, sedulo cavendum est, ne recipienti inclusa campana motum suum cum ipso recipiente, ut lave ejus parte communicet, tum enim edu