Tentamina experimentorum naturalium captorum in Academia del Cimento sub auspiciis Serenissimi Principis Leopoldi, Magni Etruriae Ducis, et ab ejus Academiae secretario [i.e. L. Magalotti] conscriptorum

253쪽

CONGELATIONES.I3 Istiem in aliquo latere destructae erant, aliae per totum corpus minutissime erant fissae. Atque Observatum fuit, Ris, iis . . tum praesertim collum fuisse distracium, cum tota sphae- ra glacie operiebatur , quia aqua Colli, utpote in minori in i plu- quantitate, primo abibat in glaciem, & ita forsitan cur-θhais his vaturam vitri primo findere incipiebat. Post hanc partem congelatam reliqua aqua quaquaVersum Vim eXercebat , vel quia partem colli debiliorem inveniebat, vel quia aqua in ipso congelata inserviebat alteri instar cunei contra vacuum internum ejusdem colli, atque ita id facile rumpebat destruebatque. Hoc postea secutum non est, quando sphaerae pars superior eXtra glaciem eminebat, nec hac operiebatur. Quantus fuerit impetus hujus rarefactionis, eκ eo comprehendi potest , quod quando colla

perpendiculariter ad hori Zoni Cm Crecta erant, cum rum-- .pebantur, usque ad altitudinem duorum aut trium cubitorum saliebant, magnamque glaciei quantitatem, qua it vii Aquae Vasa cooperibantur , in aerem quaquaversum displode-VI '

bant. anaum.

QUINTUM EXPERIMENTUM.

Tandem in animum induximus sphaeram fundere eX Ο-Thη. XXI richalco, crassitiei circiter duorum Philippaeorum, Fig. I, quae nullam aperturam quam in fundo haberet, sed quae claudi poterat accuratissima cochlea , & ferrumine. Ut vero postea integram sphaeram glacialem eXimere possemus , incisuram levem linearem in superficie vasis fecimus, in qua, facta congelatione, VaS torno impositum subito secari posset: Hic vero aliquid admirandum ab aqUa ea. factum fuit, cum enim abibat in glaciem, hic loci vas di 8 3 fra fregit, insensibilem inaequalitatem, quam levi m ma i ncisura metallo etiamsi crasso induXerat, reperiens. Quam- Tha. XXL obrem aliam composuimus sphaeram, quam in omni sui Fig. a.

parte aeque densam firmamque reliquimus, quae glaciei fuit

254쪽

Ex PERIMENTA CIRCA fuit imposita, sed nihilominus & haec, omnesque aliae suerunt autem multae ruptae fuerunt in diversis locis , in quibus Aqua minorem resistentiam eXperiebatur.

SEXTUM EXPERIMENTUM.

TAa. XXI. andem in sphaera purissimi auri, ejus magni-ὰ , . . A tudinis, ac in figura delineata est, periculum feei A .. ' mus. Haec autem in multis congelationibus nullum ruinsphaera manifestum signum edidit, quod in principio non

parum admirati sumus, hinc nonnulli ita ratiocinari in-Lis p ἱ-Z'A cipiebant, forte spatium rarefactioni necessarium sumi po- congeiatar tuisset a crassitie metalli, quod propter suam mollitiem 1:άg, v viribus aquae sensibiliter condensaretur, eodem modo ac stannum, argentum & aurum, malle O lusum, per totam Raribe tam suam substantiam in minus volumen densatur. Sed cum

T ci deinde Observatum esset, sphaeram, quae in principio suo

Aib. ' fundo parumper applanato insistebat, post memoratas congelationes non amplius stare posse, colligebat quilibet facillime, unde hoc oriebatur. Quia sphina satis accurate ad figuram globbsam reducta Videbatur, ut tutius confidere pollemus supponamus eam ab aliis congelationibus nondum fuisse fractam o utrum in eodem statu maneret, an Vero aliquantum incresceret, circulum vel filum orichalceum fecimus , qui accurate caperet Aurum eae. sphaerae Circulum maXimum. Ejus ope ad quamlibet conten itur , gelationem examen instituimus, deprehendimusque sphae- semper dilatari: nam purissimum aurum propter su- qui iis .r am mollitiem & flexibilitatem semper magis magisqueex- Δῶ tendebatur & attenuabatur. Quin imo si sphaera forte ex fuso composita fuisset metallo, multo plus eXtendi potuisset, sed quoniam constabat ex duabus partibus secum in- Sphaera au- vicem ope ferrumini S argentei conjundiis, tandem rumpebatur, atque ruptura, quae a ferrumine argenteo ori batur, usque in ipsum aurum pergebat.

rumpitur

257쪽

Ad mensurandum quanta sit vis rarefactionis Aquae vas inclusae, dum congelatur. Ut hanc mensuram investigaremus, cogitatum fuit de

componenda sphaera metallica , praecedentis simili, sed rotunda, & quam judicabamus adeo crassam fore, ut vis rarefactionis eam rumpere non posses: hanc aqua A in k- impletam cochlea clausimus, & more solito congelatio-j in sph.erani commisimus. His ita factis, in principio invenimus aquam abire in glaciem non transudando per in Ctalli PO - gelatur non ros, nec illud rumpendo. Tum iterum sphaera torno im- N Mando polita fuit, atque ab omni parte uniformiter i en uisti mum quasi folium abra sum fuit, curando ut quantum fieri posse tura misist-set, figura maneret sphaerica . Quo facto, secunda vice metalli. sphaera impleta fuit aqua, & glaciei impolita, cum autem

nec tum in tu S Congelata rumpebatur, iterum illam semiam misi iso attenuavimus, donec tandem ob congelatam aquam sub- tiem cupri,

tilissimam si duram agebat. Hoc experimentum cum tra- ' bus repetuum fuit 1 phae S, quarum crassi silma erat, quem ' bus a tiae. admodum in figura Tab. XXI. delineatur. Colligi proinde eX hil ce potest, quaenam fuerit maXima crastities, quam superare potuit rarefactio a quaei va si incluse , dum congelabatur. His ita detectis illam vim comparare si omodo voluimus cum pondere; quod obtineri polle videbatur. si funderetur ex eodem metallo, ejusdem roboris & crassi- pura i tu, t. tiei ac sphaera fuerat, annulus, formae conicae, ita ut huic inseri posset conus ferreus, cujus eXterna superficies accurate Congrueret cum interna superficie annuli, praeterea hoc ferrum tantopere eminebat supra annulum,

quanta circiter erat hujus altitudo Quibus ita praeparatis cogitavimus de his imponendis crassiori lapideae tabulae, in medio foramine rotundo per tuta, aliquantum

258쪽

a 3 EXPERIMENTA CIRCA ampliori, quam interior annuli erat cavitas. Nostrum nonnulli postea volebant ferreum conum pondere imposito onerare , vel a parte inferiori appendere idem pondus ex unco infixo axi hujus ferri, ita ut vis ponderis directe operantis traheret ferrum intra annulum, atque ita huic aequabilissime vim inferret: Cum vero ferrum ob applicatum pondus ad aliquod signum haerebat, addidimus eo usque moleculas plumbeas, donec pondus mininimum, quod annulum rumperet, invenimus. Ut tandem certiores essemus annuli cohaerentiam majorem non eVasiile ob contactum baseos supra asperitatem lapidis, apud animum statuimus circa foramen tabulae afferruminare laminam chalybis politam, atque etiam laevigare & polirebas in inferiorem annuli, ut hoc modo contactus in sola circuli circumferentia fieret, quo propter laevitatem politi chalybis, omnis attactus, qui minima resistentia annuli

Quomodo rupturam impediret , tolleretur. Quia vero ad annuli. ρος β tantae crassitiei resistentiam superandam pondere immen- , . . sis nobis opus fumet, arbitrabamur idem obtineri po1seeXaminando resistentias annulorum multo tenuiorum,

sed diversae crassitiei, ct altitudinis, atque in usum VO- cando pondera multo facilius tractanda , quoniam post repetita tentamina cognoscentes vires, quae ad quemlibet frangendum requirebantur , potuissemus eodem modo inVenire , quantum requisitum fuisset pondus , quod primum rumperet annulum , crassitiei ejusdem ac sphaera , atque ita proxime haberemus vires rarefactionis , quas aqua vasi inclusa inter congelandum

exercet.

isscultas Hunc nobis proposueramus conceptum , sed cum dein--: ' to in ceps observabamus in secandis sphaeris distrae iis, quod . M.,s,' Vel aliquis, Vel notabilis semper dabatur defectus ex fusione oriundus, vel ex locis inflatis, vel ex foliis uniti metaui bi impossis inferentibus metallo inaequalem cohaerentiam, quibus, nos incertos reddentibus,