장음표시 사용
411쪽
Ideirco hoc experimentum semper a nobis factum fuit sU- α,,bu Apra magnani tabulam, cujus asibi es secum invicem tenaci glu- nobis in hortine erant coniuncti, Ut & Ope cuneorum lianeorum loco cla-ς Zς .mς ἔφ
qua vicinia admissi fuerunt, semper sollicite omne ferrum deposuerunt, quod apud se in saccis gestabant, manifesto enina cognoscebatur, si quis tabulam cum clavibus appropinquabat, vel cum cultellis in sacco, hos effectus subito fuisse mutatatos, qui alioquin semper iidem observati fuerunt, remoto tantum omni Ferri genere. Per hOS tamen effectus, qui Pen- Pro. udere possunt a memoratis accidentibus, hoc est a diversa ac-disantiaris temperie, Vel ab aliis causis, quibus remedium afferre non Ipossumus, deprehendimus, quamVis distantiae mutentur, hoc irtihi ne perest, quamvis hae, in quibus acus fuit heri attracta per diversa dioersa me- inedia, non respondeant illis, in quibus per eadem media ho : rq die trahitur, nihilominus disterentiaS inVentaS HUSIT Odi diver-ibys, ibin sis temporibus dari sibi invicem proXime proportionales. poribus repe
Ad et idendum an actiones polorum in Magnete mutentur, eos conzertendo versus Terris polos post tos.
ne satisfacere possimus multis singularibus, quae ubivis in o Aioserum, suspenso manserunt nihilominus in genere quaedam dicemus, So bis is quae videntur posse aifirmari aliquo majori veritatiS fundamen- nem. to. Hoc est, Polum Borealem conversum ad Septentrionem, Polos Au- cx majori intervallo acum in aere suspensam attrahere, quam h, tiri, vertiis Austrum & versus Orientem. Versus Occidentem a- habet, di liquanto pluS, quam versus Austrum, & aliquanto minus si liquam versus Septentrionem. Polus Australis contra non so- sa, allum, ut videtur, trahit ab eadem distataria versus Austrum , orium aniquam Borealis veritis Boream, verum etiam conversuS adream attrahere pergat ab eadem distantia, quam versus Austrum a Vese
412쪽
Versus Orientem & versus Occidentem languescere videtur codem modo ac Borealis.
Quamvis pauca illustrissimi Florentini in Magnete pericula secerint , elegantia tamen 6c accurate sunt haec, quae commemoraverunt;
horum methodum imitari annisus fui in Dissertationibus P sicis de Magnete, quas nuper in lucem edidi : iis addam descriptionem simplicis machinae, quae sua utilitate sese non mediocriter commendat,& quam eXperientia approbat: Vocandam censeo EXPLORAT RIUM MAGNETICUM, quia ejus ope vires Magnetis, quae cum Ferro ab hoc lapide communicantur, investigantur. Usu D quentissimo didici dari generosos Magnetes, qui magnum Ferri pondus adse attrahunt, sustinentque suspensum, qui tamen cum Ferro, super si iis ducto polis, eXiguas vires communicant : Sunt alii, debiliorum attractricium virium, sed liberales admodum, id qui Fei ro magnas Vires tradunt. Sunt hi acuum nauticarum fabris utilissimi , alii vix ullius commodi, magisque Museis ornandis inserviunt :Quaesivi sollicite quemadmodum ex Magnetum magna Congerie elicere eos possem, qui liberales forent, qui usui artificum inservirent, imo quisnam omnium praestantissimus foret y Vis magna attractrix, quam Lapis in Ferrum exercet, aut quam ad magnam distantiam diffundit, hoc demonstrare, uti dixi, non poterat: Nihil prius proinde se osterebat, quam ut virga quaedam Ferrea, Chalybeave
supra eundem polum di versorum Magnetum eadem cum appressione dc aequalibus vicibus duceretur, atque tum CXploraretUr, quot- nam Ferreum pondus eX alterutra CXtremitate gereret : quum
nim plurimum Ferri elevaret, etiam maXimas vires ab eo Magnete accepisset, qui proinde liberalissimus esset statuendus : verum non nisi magno taedio inquiri potesst frequentissimorum tentaminum ope pondus illud ferreum, quod maximum est, & a virga gestatur, imo pro majori minorive dexteritate observatoris majus minusve pondus virgae apponitur ; quamobrem haec methodus est aeque incerta ac operosa, & postquam eam in Usus aliquoties vocaveram , rejeci. Tum meditatus sui de numero oscillationum, quas acuS naUtica Cuspidi imposita, postquam ad Magnetem applicata fuit, absolvit : quem in finem acum mobilem a meridiano magnetico so gradibus removi, tum sibi commisi, observans quotnam oscillationes describeret, antequam persecte in suo meridiano quiescebat ; quo oscillationum
415쪽
numerus major foret, eo vires a Magnete acui traditas opinabar esse majores: Sed praeterquam quod hanc opinionem demonstrare non potui siem, observabam eandem acum, eodem, die in arcu Jo graduum demisi na, non semper aequales oscillationes describere, nunc enimas, nunc 28, nunc RO conspiciebantur, quare haec methodus, quae tamen ab aliquibus eligi solet, improbanda omnino erat. Denique animadvertens acum nauticam eteque gravium Utrimque
brachiorum, adeoque stylo impositam ad libellam disponi, a Magnete Vero tactam deprimi sub libella, qua parte Boream spectat, &eo plus deprimi, quo a generosiori Magnete attingebatur, machinam sequentem fieri curavi, quae voto optime respondit, Sc cujus ope liberalitas Magnetis illico facillime detegitur. Est ACB acus Cha-TAn.lybea, 6 longa pollices, cujus pondus est 8o granorum, ejus capi-XXXI.
tulum aeneum est C, cavum intus cousque, ut circiter pollicis ul-l' g ira centrum graVitatis acus eXporrigatur sursum cavitas ; est enim ubi haec desinit, centrum motus. Sit utrumque acus brachium A C, A B prius seque grave, antequam Magneti admoveatur, non pol rit deprimi brachium A C horigontem versus, quin elevetur Centrum gravitatis acus, describendo exiguum arcum EF, quo autem AC plus dcprimitur, eo magis hoc centrum attollitur ; dc brachium CB majus momentum acquirit, dc AC minus, major itaque vis postulatur ad brachium AC multum, quam ad illud parum deprimendum , veluti in libris vulgaribus quoque obtinet, quarum brachium eo pitis inclinatur, quo praepondium ab ea parte majus su rit, est autem in his quoque centrum motus supra centrum gravitatis positum. Est N stylus aeneus, supra quem acus vertitur, transit hic per
pedem NM, ultra quem in serius prominet , atque.cochlea , ipsi NM quoque insculpta, donatur, ut posit altius attolli deprimive pro lubitu : pes N M praeterea mobilis est in crena P lamina: inseriori inflicta, ut accuratissime in debito figi possit loco , atque inferius ope cohleae firmari : tum stat perpendiculariter erecta lamella D G, circulariter exstulpta, centrum enim circuli ejus est apex f, & radius paululum major quam A, acus brachium , est vero ejus margo oblique exsculptus ita ut in aciem desinat, quomodo accuratius depi estiones acus obscrvari possunt. Ut intelligatur quomodo in partes margo hic divisus sit, inspiciatur figura a. in qua sit A VB libra, 6 pollic. cujus centrum gravitatis in V, centrum motus in f superius, ut in acu, deprimatur a pondere brachium, R V, ut acquirat situm erit centrum gravitatis Librae in E,
416쪽
A D D. I T AMENTUM.ducantur perpendiculares a R, E S ad horigontem , quae sunt directiones gravium, atque in has scribantur aliae perpendiculares excentro motus R, S. eritque pondus in o ad libram in hoc siturctinendam, ad Librae gravitatem, veluti est IS ad j R. quaerantur nunc calculi ope fS ad fR, uti i ad 3o, aliique casus in quos S ad fR, uti i ad 29. tum uti I ad 28 &c. dimini que ex punctis R , perpendicularibus R a usque ad marginem circularem D G in machina : notatis hie in eo his punctis, habebitur divisio, cujus ope videri poteli, an vires acum deprimentes, sint ut 1, 2, 3, 4. Usque ad ῖς. atque ita ad notari quantum vires deprimentes in uno casu superent eas in altero. Datur insupergrave K suspensum ex filo ΚΙ, circa stylum H volvendo, ut K attolli deprimive possit; exstat supra laminam cuspis L, Cui respondet apexpcnduli K, quando machina persecte horizontalis est, qui ut acquiratur situs, tres sint cochlea: O OO, quibus tota machina insistit &dirigitur. Postquam hoc instrumentum tabulae procul ab omni Ferro horizontaliter impositum fuerit, ut sit in meridiano Magnetico, acus AB aTricetur Magneti, cujus liberalitatem, sive vim communicantem CXplorabimus, i ad minimum so aflricationibus factis vel ad polum Boreum, vel ad utrumque polum, imponatur acus cuspidi fN . deprimetur parte Borca horiZOntem Versus, no-retur ad quem usque gradum ; deinde eadem acus alteri Magneti applicetur, illico vim a priore acceptam amittit, eamque secundi Magnetis acquirit, majorem minorem 'e: caeteroquin igni commit-renda fuistet acus , ut priori vi, qua a Magnete imbuta erat, orbaretur, sed eXperientiso ope didici, hunc inutilem esse laborem, susticere Vero, si tantum actis, quomodocunque impraegnata, super altero Magnete ducerctur. Si ab hoc acus multo plus deprimitur quam antea ab alio, etiam liberalior erit hic magnes, cX acus extremitate Amajus pondus suspendere poteris, quam in primo periculo potuisses, quod cui ucit evidenti illine majoribus viribus Magneticis impraegnatam
nunc esse actam, atque j deo etiam magis deprimi Versus horizontem. Hujus machinoe beneficio cXpertus fui iterum, Magnetes, qui magna serri pondera elevabant, non tamen plurimum virtutis cum acu communicasio, quippe erat aliquis qui bene armatus 6o libras facile clevasset, qui acum ad gradus modo deprimebat, alius qui libras
tantum trahit, acum depresiit ad 7 gradus , alter generosior ad 9 gradus, alii ad gradum quemcunque inter hos intermedium , constantissime vero acus ad eundem gradum deprimebatur imbuta vi ejusdem Magnetis, quamvis modo ante supra generosissimum Magnetem ducta fuerit. E X-
419쪽
IN AMBRA ALIIS . U ECORPORIBUS VIRTUTIS ELECTRICAE.
Uirtus electrica, ut unicuique notum est, in corporibus, quibus inest, molli vel valido attritu excitatur. Prieceteris hac virtute Succinum flavum excellit, post quod Cera sigillatoria optima Lacca vocata) sequi videtur: ' Hanc pariter
a Componitur haec cera eX Gummi Lacca & Cinnabari Mei curii , quorum neutrum ullam vim electricam ostendit, mista ambo plurimum Virtutis hujus nancisDcuntur : conspicua haec potissimum sit postquam laneo panno affricata est Cera, Camqtae CXe cet in omnis fere generis levia, auteXigua corpuscula, quorum, si tenuia & oblonga fuerint, attrahuntur cuspides, atque a cuspidibus iterum aliorum cuspides, non aliter quam si acum ex Magnete suspenderis, ejusque cuspidi aliam acum admoveris, & huic tertiam. 20. Sit sphaera vitrea
diametri vel f pollicum, circa diametrum discus habeatur ligneUS, cinctus undiquaque filis laneis libere pendulis, quae si e porrigantur,instar radiorum sphae-PARs II.rae se habeant, deinde probe se
cetur Cera sigillatoria, teneatumque in intervallo trium quatuo ue pollicum a sphaera, fila intus in ipse pendula attrahentur, a cedentque locum versus, qui C ram spectat. 3'. Si tenuissim rum lamellarum resegmina aenea tabulae imponantur planae, atque vitro plani fundi lcgantur, cera sigillatoria prius fricata sipra vitrum teneatur, a qua illico res gmina movebuntur , motumque haec aliquamdiu, Cera licet amota , producent : bina tamen haec cXperimenta non omni tempestate succedunt, sed tum, quando Aer siccissimus est, ut & vitrum
bene exsiccatum, mundumque. 4'.
Circa cylindrum ligneum, diametri pollicum circumsundatur liquefacta haec cera ad crassitiem
420쪽
82E X PERIMENTA IN AMBRA Corpora quae riter sequitur Adamas Polygonus h , Sapphirus albus, Sma vi elemico ragdusς, Topagus albus, Spinellus, & Balas litis. Post haec
δὲ--.. sunt omnes gemmae pellucidae, tam albae quam coloratae, qua-σmises peliam rum aliquae majorem minoremve attrahendi vim ostendunt 4. in mura Revera haec virtus non videtur sequi proportionem duritiei
' corporum ' Quoniam tener Spinellus & Balassius, quod vim
dimidii pollicis ; tum imponatur
cylindrus torno, ut velociter circumverti queat ; circa ipsum tamen prius trochus cum filis laneis libere pendulis ponatur : Cylindrus dein velociter actus teratur digito, aut panno laneo, immediate sub filis, haec omnia erigentur, trahentur versus cylindri
axem, & cessante cylindri motu aliquamdiu attrahi pergent : Cum
tum instituitur, teriturque a digito cylindus, alter digitus ad alicujus fili extremum admovetur, illico hoc a digito recedit. '. Si iub cylindro eodem probe attrito calidoque lamellarum
metallicarum resegmina teneantur, in magno intervallo advolant nonnulla ad cylindrum, alia projiciuntur: quemadmodum bene demonstravit HAUKsAMUs in Physico Mech. Experam.b Adseribit etiam BoYLRUs vim electricam Smaragdo, licet GiLB RΥUs eam deneget, qui quoque in Carneolo hanc vim non observavit , attamen BoYLEUS Carneolum cXploravit, in quo dabatur electricitas , aliumque possedit, in quo non inerat : In genere notandum, dissicillimum esse dictu in quibus Corporibus obtineat , a quibus absit haec Vis, cum aliquando in iisdem sileat hoc tempore , copiosa vero adsit tempore alio.c Notat BovLvus se non o servasiE ullum corpus, quod ratione suae molis tanta electricitate gaudet, quam Adamas, inprimissi sit asper nondum politus, tum enim multo plus attrahit quam politus.
d Inter lapides vi electrica do
n nTo in Tract. de Magnere Lib. 2. C. 2. Carbunculus, Iris Gemma, Opalus, Amethystus, Uincentina , Bristolla, Berillus, Belemnites.
e Est: vis vitri electrica insignis, imo eam Succini quam plurimum superat, quemadmodum ex describendis experimentis apparebit. I'. Ex albissimo vitrotubus praeparetur cavus, diametri cujusVis , quo tamen amplior, co melior est, idcirco sepe sui ut sus tubo diametri duorum pollicum, nec longitudo refert , praestat tamen qui Eo aut *O pollices longus cst ; laterum crassitius