장음표시 사용
421쪽
ALrisqUL CORPORIBVs ELECTRICI s. 83 attrahentem attinet , durissimo Adamanti & Sapphiro cedere non observatur. Post gemmas veniunt Vitra Crystal-ties sit vel li vel , pollicis aut densor, non interest. Sit hic tubus vel utrimque apertus, vel ab alterutra parte, imo utrimque clausus,dc manu Comprehendatur e tremitas , deinde altera manu charta alba, pura, durior, silcca Capiatur, quae circa tubum pon mr, atque hac tubus secundum longitudinem, manum adducendo
reducendoque fricetur fortiter, &celeriter, donec notabiliter incalescat : interim supra tabulam ponantur tenuia oblongaque metallicarum lamellarum resegmina ,
plumae, fuligo lampadis, aliave similia levissima corpuscula, super quae tubus perfrictuS, manu motrice & charta prius sublata , teneatur quietus ad intervallumi et pollicum, si crassissimus adhubitus fuerit, vel lente propius admoveatur, si tubo minoris diametri utamur, conspicientur sequentia phaenomena. Omnia Corpuscula eriguntur, attolluntur, ad tubum advolant, cuspide ad eum
diriguntur, non plana superficie;
motus, quo feruntur , est ali-liquando admodum Vel OX , attamen oculo semper distinguendus: runtur haec corpuscula ad totam tubi superficiem , non ad infimam modo partem : Resegmina quaedam lamellarum Parte tenuissim 1 vel cuspide se prius tubo applicant, tum aliquamdiu quies,
Cunt, dein convertuntur & latis. sima superficie tubum amplectuntur, arcte ipsi adhaerendo, ut vix
digitis avelli queant, & si avellantur eXtemplo iterum advolant; ita, ut non nisi labore separentur : Postquam nonnulla corpuscula aliquamdiu adhaeserunt tubo, vi magna ab eodem iterum repelluntur. Alia vix elevantura tabula, quin in eandem prosternantur, alia leviter tubum attingunt & illico propelluntur : Alia
quae velocissime abiguntur : Nonnulla manent qua11 suspensia inrem,medio intervallo inter tubum tabulamque : Quaedam corpuscula moventur, secundum tubi longitudinem , non tamen tubum
contingendo ; alia cuspide sua tu-bum contingunt & cuspide seruntur secundum totam tubi longi tudinem : Alia attrahuntur, repelLluntur , iterum attrahuntur, idque vicibus iteratis quamdiu vis
electrica operatur, atqUe motu inordinato inter se VolVUntur. Quaecunque tamen repelluntur . velocius fugiunt, quam accesserunt, imo ipsa fuligo in chartam prostrata strepitum edit prae impetu, quo abigitur, quem neqU quam sua gravitate tantum lapsa edidisset : imo saepe quaedam corpuscula ad triplo majorem distantiam abiguntur, quam attra-
422쪽
8 EXPERIMEN ΤA IN AMBae Ali,s Ambra alba & nigra, s inter quae corpora nullum sere vigoris aut virtutis discrimen deprehenditur, cum omnia languidissime
mena p .rfrictus edit tubus ; sunt autem eo fortiores tubi essessus, quo propius Corpusculis admotus fuerit. Huc usque quietum consideravi tubum , verum interim
horigonti parallelus Circumvertatur manu leviter tum accessus recesusque corpusculorum fiunt
Copiosiores, imo nonnullse tubi partes aliis fortius, & quidem vicinis, operari conspiciuntur. Si
omnia haec Plici nomena Contemplari cupiamus, oportet ut aliqUO-ties experimentum faCiamus, nunccnim haec clarius apparent phaz- nomena alia vice iterum melius
videntur alia. Est tamen aliquid probe hic notandum, cum tubUmmanu pCrfricamus, quippe frictio desinat oportet, Cum mantis fricans ad manum , quae tubum capit, pervenerat; tumque memoratae corpusculorum attracti
nes dabuntur ; si autem frictio
desinat, cum manus friCans a manu tenente tubum reccilerit, interdum omnis vis attrahens quas remota est, n 'C essectus conspicitur , aut eXiguus; non est
hoc tamen perpetuae veritatis, nam
observavi quoque essi hum attra- tractionis suis e cundem, sive Ultima frictio inaucendo sive addi Cendo manum peracta fuerit, id
bum diutissime, eum arctissime
CompleXUs, attriveram Si, quo tempore periculum hoc fit, Aersuerit humidus , inquinatus C spirationibus multorum spectat mrum, tubus non bene siccus, aut hyemale frigus, attractio est multo minor, quam si tubus ad ignem prius fuerit valde exsiccarus de calcfactus, tempus vernale I sc-
m. Sed notandum, non omne vitrum aeque aptum este huic e
perimento, Britannicum molle di purissimum multo maiori vi praeditum este nostro aut duriori Ge manico saepe deprehendi, imo incidit in manus aliquando Vitrum, satis purum, quod licet calidum
siccissmumque foret , et probe
mundatum , nihilominus nullas vires e ctricas monstrabat. quo tempore Britannici vitri virtus itilico & copiosa expergiscebatur 'otiosum & iners cst quoque id vitri genus, quod cum levi calore in lampadis flamma illico luquescit, pulverem quasi Salinum album in superficie contrahit, as
perrimumque evadit. 2'. Si ci ca tubum perfrictum, optimisque viribus donatum circumvolvatur sindon aut Xylina teXtura admodum rara, tubo licet proXime corpusculis, quae attrahi si lent, admoto, nullum obser v vitur phaenomenon, quod demta
423쪽
ALII sqUE CORPORIBVs ELECTRICI s. 8s operantur. Ceterum nec Lapis LaZuli, nec Heliotropium, e nec Jaspis, nec Achates , nec similis generis opacae gemma VI
lamella chartae , loco sindonis ne atque Aere readmisso. 8o. Si cy-s 12 his, circumponatur , tumque tubus lindrus Vitreus solidus, Uusdem margaritae,icneatur supra metallica resegmi- diametri ac tubus, inserviat e Heliotrona , haec sursum deorsumquesperimentis, hic quoque attritus motu inordinato supra tabulamisicuti tubus, aequalem, saltem μοσΨμςmoVebuntur, non tamen ad tu- non minorem , attractionem hum attrahentur. 4o. Verum ne- stendit, quam generosissimus tu- ' is a ira bus. Alia cXperimenta vitri at- hunt.
tractionem spectantia instituit HADRshRI Us cum Sphaera Vitrea,
quaqUam agitantur a tubopuscula, interposito assere ligneo.so. Si tamen corpuscula memo-
rata aut fila pendula lanea tegan- l circa quam fila pendula eX tro-tur vitreo vase , attrahuntur ab cho suspensa attrahuntur, cum alia admoto tu . quamquam minus, i teritur rotata Celerrime sphaera, quam si vas tegens abestet . quod quae videri possunt in P sic. admirandum, quoniam tubi Virtus j Mech. Experim. hujus autoris, electrica coercetur a rarissima sin-iquorum mentionem fecimus su-done, dc a porosissimo ligno, transit vero per solidissimum vitrum, ut & per chartam multo minus sin)one porosam. 6o. Impicatur tubus arena bene CXsiccata, aut infundatur cera sigillatoria liquefacta, atteratur Ut par est, supra corpuseula dicta positus , vires attrahentes Non exercet, nisi in
proXima distantia, dimidii polli
pra in Experimento cum Ambra in vacuo facto, pag. o. P I Huc pertinent omnes eX vitro aut Crystallo adulteratae gemmae , tum
vitrum Antimonii , & vitrum plumbi. f BoYLEus quoque testatur se in omnibus Crystallis, in quibus periculum fecit, vim electricam d prehendis ste , quamvis eam cis, vel minoris : excusa illico I Crystallis denegaverit Kincti arena eX tubo, attractio peragi- l Rustur more solito. Alium effectum ab insusa cera eX spectaveram, quam animadverti. Io. EX tubo eodem eXhauriatur, Aniliae ope, Aer, teratur ut ante , It
ex nigro bitumine in rei in Concrevit, atque in Britannia, Gei mania plurimisque locis estoditur: tum Sulphur vulgare ; hoc tam rum viX attrahet Corpuscula, nisi praecipue vim electricam ostendit,
in minima distantia ; electrica in- s prius caleat, dc deinde frice-stauratur tubi virtus, aperto sipho- s tur.
424쪽
ferentiam attractioni Ambrae inducere et a
in omnibus corporibus electricis operantur.
nec lapides, nec marmora nobiliora, nec gemmae marinae, Ut Corallia, Margaritae, nec metalla, nec crystalli salium vim attrahendi habent, quanquam id ab aliquibus traditum est h. Ex eo forsitan oriri potuit hic error, quia viderunt minima frustula paleae,chartae, aliorumve corporum, illa contingentium, iis applicata mansis . Hoc quoque observavimus, verum id fortasse evenit, ut nonnulli riunt, quia in his corporibus aliquae admodum CXiguae asperitates dantur, quibUS minuta compuscula intruduntur, unde his leviter affixa manent, atque elevata sequuntur horum motum. Fallaciam hanc evitare volentes in animum induXimus negare hanc virtutem, nisi in iis corporibus, quae, Postquam attrita, levissimisque corpusculis opposita sunt, ad aliquam distantiam haec attrahunt. Atque ita deprehendimus sClummodo hanc vim in memoratis supra corporibuS. Observavimus quoque, mutationes, quas Succinum ab accidentibus externis, veluti calefactione, conglaciatione, in-undtione variorum liquorum recipit, easdem prorsus ese in gemmiS, Omnique alio corpore, quod facultatem attrahendi possidet. Verum tamen est, in SucCino, utpote majori virtute donato, id evidentius observari; idcirco, omissis aliis , de hoc solo ratiocinabimur. i.
h Ueluti G1Ln Retrus in Tract. e Magn. Lib. 2. C. a. qui dicit, caelo sicco, dc cum Aer media hyeme rigidus fuerit, & clarus tenuisque attrahit etiam Sal gemma, lapis specularis, di alumen xlipeum , atque Arsenicum, sed imbecillius. Ceterum plura memorat GILBERTUS corpora, praeter haec a FLORRNΥiNIs CXplΟ- rata , quae etiamsi fricata, non tamen alia attrahunt, Velute Sin .ragdus, Carneolus, Chalced nius, Alabastrum, Porphyrius, Lapis lydius, Silices, Haematites, Smyris . non Ossa aut Ebur, aut durissima ligna , Ebenum, Cedrus, Juniperus, Cupressus. i Est tamen eieci rica vis Succini exigua respectu virium attrahentium Magnetis, quippe g nerosum Succini frustum, trium unciarum pondere, calidum asiamininaque ViX qUartam partem grani hordei attollit: cum exiguos vidi Magnetes, qui pondus et vabant
425쪽
AL 1 Is UE CORPORI Bus ELECTRICI s. 87 Succinum igitur, omnia corpora, quae ipsi Offeruntur, , Succinum sola flamma excepta, ' , attrahit , deprehendimus vero sebi' 'μ sum estis quod Plutarchus assirmavit, id nempe non attrahe-Zoi, re corpora illita oleo, vel sebo , vel ut alii dicunt affricta plantae, quae Basilicum, appellatur. Praeterea attrahitur fu--n., mus, quod non absque voluptate conspic itur, si perfrictum momorabilis calidumque Succinum alicui fumo ex candela extincta exeun sum', quiti lente admoveatur, quippe subito ad Succinum hic advolat. - Deinde pars illius adhaeret, pars vero veluti a speculo reflexa, in altum adscendit, interim qui adhaesit fumus, in exiguae nubeculae speciem colligitur, quae prout Succinum frigefit, in fumum iterum dissolvitur, & avolat. Flamina e contrario non solum non attrahitur , sed etiam Flamma δε- Succini fricti & prope ipsam aliquantulum detenti vim extin s uis aut guit, quamobrem ut hoc attrahat, denuo fricandum est. Imo
turque cidem flammae, id illico demittit. Corpus uti Ardentium carbonum ignis non est: ita inimicus viribus Suc- ' .n hJ cini, quippe eas excitat, imo dc sine alio attritu. Verum qui- mota fam-dem es , cas, a solo calore oriundas, Cile admodum langui
das , E ectus di-vabant quingenties sua gravitate majus. Difieri praeterea vis Electrica a Magnetica, haec enim Perpetuo retinet sibi applic tum Corpus , quod attraxit ;verum vis Electrica Succini raro diutius durat, quam paucis horae minutis, quibus elapsis vel relabitur, quod antea a Succino attrahebatur corpUS.
h Modo exigua levia sint corpuscula, quae ipsi objiciantur;
non autem tantum Succini pulvisculos, sed majora fragmenta allicit, quam quidem aliorum cor-
l Notat BoYLzus Adamantem' ium. etiamsi validis electricis viribus
donatum , non tamen fammam attra se, cum fumum manis
sto allicit : addit tamen nobilissimus autor se sibi nondum sitiss cista in plorando, Utriam electrica attrahant ignem, an non; cum viderit aliquod cicctricum
corpus attraXise incensam levem materiam , Verum cum cineres
adhaesse animadvertebat, dubitavit an ignita materia, an Cine res attracta fucrint.
426쪽
EXPEαIMENTA IN AMBRAdas, sed addito attritu evadunt illae validae vigentque. Glabis, sti Glacies per se sola non nocet Succino, mista vero cum Sanuis nocet te & Spiritu Vini, adeo debilem ejus virtutem reddit, ut in-S- ς ν' terdum aliquot horis opus fuerit, imo quoque longissima va- ὸm kl e .i Edaque frictione ad vim in eo resuscitandam Sale , Spi- Quamobrem aliqui crediderunt, hanc jacturam virium non , modio ab incremento frigoris oriri, quod glaciei inducit asper
si h in Yὰ-siim sal & Spiritus Vini, sed potius a quadam subtilissima ru
ta manet. bigine, aut a quolibet velo, quod propter Salis tenuissimas Assi R b G partes Succinum contrahit, vel ab humefactione Spiritus Vi-
aliquibus ni, qui Cis unus CX us liquoribus , qui viribus attrae tricibus
- Fς b on omnia corpora vim Succini excitare possitnt; si enim F ih b fricetur super corporibus laevibus & politis, Veluti vitro, crycini inper stallo, ebore, metallis politis, gemmisque manet vis sopita 'ar; f. sis mortuaque: Quae ut eXcitetur, requiruntur in corporum su- sh si bi, Persicie inaequalitates dc asperitates, quales habet pannus, lin- ejus virtu teum, & seXcenta alia, quae numerare non juvat. Praeterea, p - caro humana vim Succini suscitat; id tamen verum est aliquam Cis o huma- Plus, aliquam minus ad hoc valere, imo deprehendimus alina vim πρ ' quos homines, supra quorum manus licet Succinum, quocun- b: que Dicuerimus modo, non tamen unquam, ut attra hionem
quando non. CXCrCCret, Cilicere potuimus
Suetinam Vulgo crCditur Succinum corpora ad se attrahere , Sed est haec a tio reciproca, nec minuS propria Succino, quam cor- b, ah j poribus, quiae ab ipso attrahuntur, vel ad minimum illi adhaerent.
retiis. h. m Non dubitandum est de hoe
adhaereus. Florentinorum observato Succinum ad ignem calafactum vim electricam eXercuisse ; attamen multa eXaminavi Succini fragmenta, in quibus ad ignem ca- . factis vim electricam non Observare potui , priusquam fricasn rentur; idem procul dubio animadvertit GiLBRRTUs , idcirco tradens , sive Succinum tepeat, sive caleat aut ferveat, sive ad fammam usque urgeatur, festucis admotum non attrahere, in Tr.
427쪽
ALII squE CORPORIBVs ELECTRICI s. 89 In hoc periculum fecimus, vidimusque, Succinum sto appensum, pendulumque in aere, vel instar acus Magneticae lupi a cuspidem libratum , frictum calidumque obviam ire corporibus , in proportionali distantia ipsi oblatis, imo eorum motibus prompte Obedire. Vina buccini etiam percipiunt liquores, quorum minimas Liq*ρ guttulas hoc attrahit, iis Mercurii non eXceptis : Uerum ta- men est, quod si hae minimae non fuerint, Succiniam ad CaSque supers- dirigeridas vim non habere, quare simul ac attracita sunt, eas G dimirtit. Cum vero postea superficiei liquorum stagnantium ''q ' μ' Ostertur, ut & Mercurii, ne guttam quidem allicit, thd in tumorem superficiem infra se positam reducit, quae instar guttae mox lapsurae, sed inversae, ver US ipsum elevatur, nam trahuntur ad mutuam unionem partibus suis acutioribus. Hiccssectus melius in oleo & Balsamo, quam in alio quovis li
Sunt aliqui liquorcs, quos, cum Succinum iis madefactum Emeris di- fuit, etiamsi pollea fricetur, non attrahit, alii vero sunt, In V s quibus non producit eundem effectum. Liquores primi m kiij itioisa 4neris sunt universaliter Omnes Aquae naturales & stillatitiae, omnia Vina,'Aceta, Spiritus Vini, omnes liquores accidi, '
omnes succi Aulieri, omnia ilUlda qUae In Corporibus anima impedivisi, libus praeparantur, Balsamus, Omnes liquoi CS artificialeS, VCl- quaenam nos.
uti Julapia, Elientiae, Spiritus, Olea, & quaecunque destillatione eXtrahuntur. Contra id non faciunt, & quae sunt secundi generis, Oleum petrae, oleum commune, Oleum amygdalarum dulcium, & amararum praelo expressum , sebum, lardum, tandem languentum pomatum sive purum , sive Odore forum mutatum, vel miXtum cum Ambra, vel MO-
scho, dummodo in hoc nulla essetitia vel oleum admistum
n Non modo Succinum naturale vim electricam habet , sed quoque ejus caput mortuum, post PARs II. destillationem residuum, nigminia fragile, amo hoc generosius a trahit.
428쪽
mirandus , observ/uus in attractione adamaniam.
Essectum satis singularem in adamantibus observaVimus. Qui polygoni vocantur, numerantur inter gemmaS, quarum - vis electrica maxima est. Sed tabulati sunt adeo debiles , de tam imbecillium virium attractricium, ut interdum omni virtute spoliati videantur. Opinantur nonnulli, planam Corum superficiem nullam relationem cum hoc effectu habere posse :Observatur enim, Adamantes majoris crassitiei fundumque havbentes, quamvis obtusorum angulorum de supra rotam applanati fuerint, Optime attrahere : Quum tabulati, qui fundum non habent, quales solent esse ad extremitatem Morallis quod Colaiane vocatur) dc qui vulgo radii appellantur, quamvis sint maximi, dc aliquamdiu magnaque vi fricentur, non a trahunt, vel adeo languide, ut Opus sit, ad ita loquendum, ut fere attingant frustulum chartae vel paleae, quod attrahendum ab ipsis volebamus. Dubium non est, quin aliquando dentur, qui habeant aliquid virtutis, sed nobis hos invenire rarissime contigit. Semel tamen aliquis in manus nostras incidit, quem, etiamsi plurima in eo pericula multis diebus fecerimus, Co tamen nunquam deducere potuimus, ut attraheret. Post anni spatium cum hunc effectum alicui ostendere vellemus, annulum eundem, cui hic adamas erat infixus, sumsimus, eumque more solito levissime supra pannum D tum admovimus nonnullis chartae fragmentiS, quae vehementer attraxit: Saepius hoc experimento repetito idem observatus fuit effectus magno cum stupore ab iis omnibus , qui anno elapso toties incassum ejus attrahentem Virtutem CXplorave
rant. Contra ut in principio dictum est) adamantes polygoni , hoc est illi, quorum naturalis figura octaedra est,
raro aut nunquam attractricibus viribus spoliati observan
Tandem ad impediendam vim Succini Sc omnium aliorum hujus generus corporum, sui it, si tenuissimum velum inter haec Sc corpus attrahendum, ponatur. Quin imo cum infolio chartae aliquot exiguas fenestras fecissemus, quarum prima
429쪽
9IAL 11sQUE CORPORIBVs ELECTRICI s. ma capillis dense reticulatis, secunda vero tecta erat cle ganter telae tenuissimae carpto subtili , tertia folio praetenui Auri erat occlusa, per harum nullas Succini vis penetravit.
Ante Florentinos Gir Annius prodidit, Succini virtutem suλ- cari a vapido aere estiato, vel ab aere humidiori ; vel si charta aut linteum aut sericum rarum ipsi imponatur. Vegetabilium resinae, imprimis quae duriores di sicciores sunt, fricatae vim electricam monstrant, imprimis Gummi Copai, cujusvis attrahens est insignis, major tamen vis repellens, deprehendi eandem vim, sed infirmiorem in Thure, Resina Gu aci , Resina Jalappae, Benzoino, in Colophonia vulgari cum lateribus tritis in ista, imo in s bla Colophonia bene excocta : in residuo post destillationem mixti peti olei Spiritus Nitri idemquoque notavit Bo
In resinis tamen mollioribus. 8c quae fricari vix possunt, raro vis electrica eXpergiscitur, quamobrem eam non deprehendi in Myr ha , Lacca, Asphalio, Aloe, Gummi animor, Galbano, Ammoniaco , Camphora , Stirace, Asia faetida, Pice. Si capilli humani sint moderate sicci teneanturque prope manum
calidam attrahuntur a manu : verum ducantur capilli ter quaterve intra digitos, illico ad distantiam dimidii pollicis a digito attrahentur. Praeterea auris catuli tenuissimis longisque pilis ornata ducatur intra digitos, quo facto vi clectrica donati pili a digitis attrahen
Si pluma quoque intra digitos ducatur aliquoties , vis electricadus excitatur, qua ad digitos accedit Si fila serici , cujuscunque coloris do subtilitatis quoque inter digitos ducantur vim notabilem electricam acquirunt : imo si fascia tenuis eX Serico inci a digitos fuerit ducta, longitudinemque habuerit i l pedis, elcctricam vini ostendet ad distantiam s vel 6 pollicum , est tamen humida tempestate vis haec minor : Vi eadem Electrica donantur lanae , lintea, charta alba & fusca, ramenta ligni piceae, corium, charta pergamena , membranae Intestinorum bovinorum, quae atri aliunt om-M L nia