장음표시 사용
401쪽
PROBANTIA NON DARI LEVITATEM POSITIVAM.
Est antiqua .la celebris controversia, utrum ea, quae leVia opinionum Vulgo dicuntur, talia sint sua natura, & per se sursum inversi ui detendant, an vero nihil aliud sit illorum adscensus, quam quae-, 'is' dam expulsio a rebus gravioribus facta , quae cum majorem musto levia vim ad descendendum habent, atque inferius se locare nitun μν tur, illa levia premunt, & ut ita loquar , ad adscensum cogunt. Haec doctrina , quae nostris temporibus aliquantum specialius proserpsisse videtur, non Omnino ignota fuit anti- arma exquis, imo multi Philosophi eorum temporum, inter quos praepμssivit M'ceteris PLATO in Timaeo, probabilibus argumentis hoc asibruerunt. Et tanto ille ulterius progressiis est, inniχus probabilitati hujus opinionis, ut non solum eXistimaverit, corpora graviora pose sursum pellere minus gravia, velut aer ignem pellit, verum quoque his graviora , veluti esses aqua respectu aeris,' quotiescunque admistione igniS levior redditur. Hoc Eadem elo- autem adstruere in memorato Timas dialogo voluit, cum 'εdicit, ignem egredientem CX calloes Vliceribus terr , quia1n-ri gressum non habet in vacuum, impellere aerem sibi contiguum, maeo.
qui non solummodo locum ipsi cedit, sed etiam illi adimit si pop/ρ Ucas humidi partes, quibus sociatur , & quas successive prmit, donec tandem ad sedem ignis adscendat. Et hoC qui- humidi facta dem non alia ratione accideret, quam quia corporum humi-: E
dorum naturalis gravitas propter conjunctionem cum illab isiuisem .ioj- nova levitate temperata esidi. Quicquid sit, in confirmatio-H ni Philonem huius sententiae duo hic tantum experimenta afferremUS,
quorum robur Iorsitan eXiguum numerum luppleb1t oc com- ta in Acade- pensabit. mia capta.
402쪽
PRIMUM EXPERIMENTUM. Sit cylindrus ligneus ABC, cujus basis BC attingat pes
secte planum horiZontale DE,& ne aer ambiens, intrando inter ambas superficies, impediat quominus contactus fiat accuratas, sit basis cylindri obducta lamina metallica , plana& laevigatissima, alia autem priori similis investiat planum, cui imponantur exigui cene vel argillae aggeres undiquaque circa cylindrum ABC, inter hos infundatur mercurius, qui adscendat usque ad F , quo modo operta manebit, & adversus aeris ingressum munita junctura contingentium superficierum. Postea CXtremitas A alligetur parti G bilancis G H, brachiorum aequalium, cujus axis sit I, tum alteri termino Happendatur pondus L aequale ponderi absoluto cylindri ABC. Tum ad oculum patet, elevando cylindrum AC a plano 1lipposito, non suisicere pondus L, nisi novum pondus addatur termino H, donec duo pondera L & M clevent cylin-rum AC res stentem duplo majori Vi Contra elevationem , nempe vi proprii ponderis aequalis L, & vi contactus, sive horroris vacui, vel alia vi diversimode appellata : Vis remanens lin rui E- ponderis 14 non tantum aequabit , sed superabit vim coni ctus I f,ha,M superficiei. Q/lidaiij. Meniurata hac vi quae in nostro instrumento erat trium ii accArato brarum in immissus fuit cylindrus ABC vasi cylindrico NOP is tanὴ ab ligneo, Vel terreo & Vitro Obducto, aequalis altitudinis, vel lamis , a. majoris, atque adeo profundo, ut basis BC tangat basin ratur 4 Ar- Ο Ρ vasis, sit haec basis quoque tecta tenui lamina metallica V f sq, vel vitro plano & puro. Deinde infundatur Mercurius in vas
stim Moreti. N V ad quamCUn ille altituUinem , imo clenique operiat cyrio . lindrum ABC, hic nunquam a basi divelletur. Sed si tandem manu basis BC ab OP abstrahatur, & cylindrus ACMo eis, , sibi libere relinquatur, tum subito & magno impetu adscen- innatat. re & Mercurio innatare videbitur.
Aiis.H. Quaeritur modo quanta sit haec vis elevans, quae supponi-
403쪽
LEVITATEM POSITIVA Μ. 7 Itur esse vis levitatis. Haec a nobiS ita inventa est: OneraVi- rata Dis ii
mus basilia A cylindri tali pondere Q , quod sufficiebat ad ele- ipsum deprimendum ad fundum, & impediendum quominus 'Cnataret Hoc pondus in nostro CXperimento erat circiter slibrarum, quamobrem conclusimuS tantam ese mensuram Virium qua itarum. Nunc considerandum est resistentiam e mis)biis contactu ambarum. basium non esse majorem tribUS libris, uictus Bissy,
dictum est, de vis suppositae levitatis in cylindro reperta fuit e perimento quinque librarum. igitur in tali casu vis levitatis fuit major b quam illa contactus. Adeoque redeundo iterum ad cylin- hendi itir, drum ligneum AB, conjunctum sua basii BC cum basi OP, goae levita- duas vires, sibi oppositas, in illo consideravimus; unam scilicet trium librarum, quae est illa contactus, quae ipsum retinet ue altera quinque librarum, quae est levitatis, quae illum elevare conatur; Ergo minor ViS deberet superari a majore, Sc c., lis Q ita cylindrus elevaretur ; Sed hoc non sequitiar, nam cylindrus , id quod non divellitur; dicendum igitur videtur, id quod cylindrum elevat & enatare facit, essis quid aliud quam leVitatem. m. ., A
Sit vas ligneum ut ABCD, in cujus fundi crasitie a tor- ino excavetur hemisphίerium EFG, persecte aeqUale glo- XX vll.bo eburneo H, cujuS circuluS maXimuS EG congruat margi- Fig. 3. ni circulari hemisphaerii : Totum vas deinde impleatur argento vivo, sub quo totus globus sit submersus. Manifestum est, Gluo, . pondus argenti vivi a fundo Vasis sustineri, atque impediri burnetis mercurium ne currat, propter accuratum ContactUm Circum- ι. serentiae EG, inter iniuriorem convexitatem globi, & con- : Oh bcavitatem hemisphaerii, hinc non potuit Mercurius descenis concavo, dere, aut sua circum pulsione globum impellere, adeoque na- qμq tural1s levitas eboriS, ii cletur, Poterit nunc bene per graVl1- imm fassimum ambientem Mercurium elevare globum, ut enatet. Sed sera , te f- hoc non observatur, globus manet immobilis in suo loco sub P ς - qua betcunque altitudine Mercurri. . sendit, Nec
404쪽
72 EXPERIMENTA CONTRA p iis, tiam Nec regeri potest, horrorem vacui, quem Natura habet, libere circa quod sequi deberet cum inferior globi pars a concavitate Va-i 'φρῆ sis avelleretur naturali levitati globi essechum suum denegastior possit re, nam Iacto foramine P I in tundo Qusdem vasis, per Mercurius. quod aer intrans hoc spatium adimpleat, quod vacuum polim q - divulsionem remaneret , nihilominus illobus non adscen
est ut impe' Quia vero etiam dici posset, globum, quem aer ab ins '' Γιis mori parte alluit, non em leviorem sed graviorem, claudatur
denuo foramen, & dilatetur cavitas vasis ut ELG, ita ut tantum Ora & supremus circulus EG, sit aequalis circulo maximo globi, sed hemisphaerium EFG non amplius conveniat concavitati ELG, ut clarius apparet in figura. Tum impleatur Mercurio ELG, & submergatur deXtre globus , donec maXimuS UUS circuluS conveniat orae cavitatis , dc quamvis non fortiter prematur in supremo circulo EG, ut potist minima & insensibili vi in ipso moveri, nihilominus licet vas plenum Mercurio maneat, globuS non movebitur. Neque poη' Denique ne in dubium vocetur , an Mercurius, qui globo hi sis incumben , ipsum suo pondere premebat, impediat quomi- per globum nUS globus enatet. Capiatur loco globi H vas vitreum A B C D, cujus superficies sit portio coni, cujus parS circularis minor & inferior aptetur orae EF, circumfuso circa vas mercurio, id immotum perstabit. Ut autem manifeste cognoscatur, an aenaX unio inter vitrum & Mercurium concepta, & repugnantia Naturae ad vacuum permittendum, superare possint momentum levitatis vasis A BCD, mensuretur vis hujus contactus sumendo Mercurium, qui vitrum ci cumdet, atque hoc assigendo termino G bilancis GH aequalium brachiorum, addatur successive pondus alteri CXtremo H, donec vitrum separetur ab ora EF, sit hoc pondus I. quod a nobis observatum fuit unius librae : Postea impleatur denuo vas Mercurio, & in illo vitrum ita ponatur, ut innatet.
Deinde ut in altero experimento oneretur Vitrum tanto
405쪽
LEVITATEM POSITIVAM. 73 pondere, quod ipsum lente deprimat ad fundum, ibique retineat. Hoc pondus quod a nobis fuit observatum et, librarum erit accurata mensura illius momenti, quod Ortum a levitate vitri ABCD creditur. Majus igitur erit illo, quo vacuo resistit, & quod deprehensum fuit unius librae. Si
proinde levitas sit causa, quae enatare vitrum facit, illud separando etactum suum producere deberet, quoniam ejus Vis superat illam contactus, ipsi re si stentem. Sed hoc non facit, ad- Confrmis is,
Coque videtur per hoc siccundum experimentum adhuc consim C=' - p
mari, id quod in primo concludebatur, hoc est, illud quod glo
bum eburneum iu vitrum attollit, este quid aliud quam terita praecedenti.
Levitatem positivam dari, per quam, veluti principium nonnullis corporibus inhaerens, ea sursum serri, contra sententiam D MOCRITI ET PLATONIs , invenit propugnavitque ARISTOTELTs; qui duo loca contraria in natura, sursum nempe deorsum , dari statuens, terram esse infimam arbitrabatur, quia cunctis munda--nis subjicitur corporibus, atque infra Aquam & Aerem, demer gitur, quousqne ad locum infimum, quod mundi centrum est, descendat ; inde conclusit, Terram absolute & simpliciter gravem esse. Quia autem aerem ipsius Aquae densitatem penetrare, atque super eam adscendere: tum ignem perforare seque aeris ac Aqust densitatem observabat, & ad supremum locum adscendere, Aerignisque absolute levis ponebatur , adscenderet quippe uterque levitate positiva, qua donaretur. Hanc ARISTOΤELIs opinionem prolixe resutavit doctissimus Eo-RELLυs in Tra I. de motubus a GraCit. Cap. q. plurimaqua attulit
argumenta, quibus levitatem positivam non posse dari ex ipsis Aristotelis principiis evicit. Meretur quoque de hac re consali GLAnxius in Notis ad Ro-
ne coram societate.Londinensi habito de Gravita . Quare hac tempestate abunde evictum est, levitatem positivam non dari ; verum omnia corpora es e gravia, Aerem Ignem polle ponderari ad bi- lancem; omniaque corpora in vacuo demisia eX alto, descendere deorsum aequali cum velocitate, quia omnia in superficie Teri gravitatis donantur viribus aequalibus.
406쪽
Quoniam stupendae Magnetis operationes ivasti instar pelagi sunt; in quo licet multum detectum fuerit, restat verosimiliter longe plus inveniendum : Non ausi fuimus tam arduam aggredi provinciam, nec illius intricatis operationibus nos immittere, apprime gnari, magnum longis simumque studium, nec aliis interruptum speculationibus r meus is quiri, ut nova in Co tententur eruanturque inventa. Ne quis tribusve de hac materia Obser-
gares, & forsitan non omnino novas, imo & illius sunt indolis, ut captae non sint certum in finem, vel cum determinata industria claborandi aliquid de Magnete, sed tantum Casii sunt inventae, Vel quaesitae in scopos singulares a nonnullis Academicis. Verum qualescunque fuerint, eas tamen silentio premere noluimus, finem non alium intendentes, quam communicare aliquod, utcunque eXiguum, quod speciem veritatis prae se serre Videtur.
quassi magno lumine Philoso- novimus enim satis has an
is .isi; Vationibus superbire & gloriari atem. Phiam Magneticam ditassemus notationes esse admodum vulo Ad investandum , an, Ferro o Chalybe exceptis, jo- Ddum vel idum corpus detur, quod inter Ferrum is Magnetem positum, ejus virtuti aliquam mutati rem asseri, zel eam omnino imperit. τι,. Tn una parte capsulae ligneae ABCD ponatur pyxis iraiati-XXVIII. ca, circa ejus acum, spectantem punctum E , ab altera g parte capsulae moveatur Magnes, qui lente propiub acum ad-
409쪽
moveatur, donec haec unum percurrat gradum , hoc est v niat ab E in F. Tum figatur Magnes, atque in loco capsu-M ZisHis,lae vacuo, inter acum & Magnetem, ponantur vasa vitrea Arena, cum Mercurio, vel lignea arenae plena, vel limaturae metal- t, lorum, modo non sit ex Ferro, Vel ex Chalybe, nec selida mkisbi , cx his metallis facta parallelepipeda, aut ponantur diversant' impe-.SaXa, vel Marmora, atque semper acus immota in puncto perstare videbitur. Tandem hoec vasa impleantur Spiritu Uini, qui accendatur, neque hujus flamma vel minimum Mag-Neque neticae virtutis dissipabit, quae acum direxerat in F, sed acus Hm s*m' tantummodo interposita tenui lamina Ferrea vel Chalybea , R ovi Nut notum est, Sc moveri & redire ad punctum E conspicie-Chahbi isetur. Non solum memorata corpora virtutem Mailneticam T q non frangunt, 1ed et1am 1upra se mutuo quinquaginta aureOSρ δεῖα, δε- Orbes cumulavimus, & observavimus acum supremo Orbii vim
positam motibus Magnetis obedire, qui fundum infimi orbis
Ad subtilius adhuc cognoscendum an virtus Magnetis transeuns per Saria fida mutationi cuicunque subiciatur.
Ex tenui filo in medio vitrei vasis AB suspendatur acus h. Magneti affricta, in ejusdem vasis fundo collocetur cy-XXVIII. lindrus plumbeus, ex cujus superiori basi promineant duae Vis cuspides cupreae vel alterius metalli, modo non sint Ferrear nec Chalybeae, una posita sit in centro, altera ab hac distet intera vallo crassitiei nummi piastri.) Postea ita dirigatur acus, ut verticalis sit cuspidi in centro, ponaturque Magnes ea in distantia, ut acum nondum moveat, Verum ita appropinquet, ut acum semper suo polo directe respiciat, utque hujus simus CertioreS, Cum admovetur magnes, radat una sui superficie regulam CD, assigam medio asseris, cujus superficies sit ad
410쪽
Omnis diverstas quam producit Magnes attrahendo
libellam posta, quae transeat per ambas cuspides, quarum illa quae non est in centro, directe Magnetis polum respiciat. Interim ad acum accedens Magnes, in eam tandem sua virtute aget, quam acus sentiens incipiet lente moveri Magnetem versus: Tum non quiescebat observator, sed lapidem tardissimo motu ulteriu5 promovebat, donec acuS a plumbo recedens occurrebat secundae cuspidi, quae proxima erat Magia ti , hic tum subito figebatur, & notabatur in regula qucenam distantia inter Magnetem acumque foret, quando ejus Punctum erat supra E. Removebatur postea magnes, & circa acum circumfuse fuit Aqua vulgaris, tum eodem modo ac ante admotus fuit mag-neS, qui tantoperC ac antea trahens, fecit ut acus redierit ad punctum E , iterum notata hac distantia effusa fuit Aqua, c-jusque loco vasi immistis diversis liquoribus , captae fuerunt distantiar, in quibus, facta eadem Magnetis applicatione acus fuit attracta. EX hisce igitur apparebit, nec Virtutem magneticam frangi, ncc augeri a diversiis fluidis, per quae penetrat. Verum quidem est Magnetem in variis distantiis acum attrahere, sed hoc provenit a medio graviori vel leviori, acum innatantem leviorem gravioremve reddente ; unde haec vis acum e majori minorive intervallo movet : nam Observatur, diversas distantias, in quibus ad Magnetem accedit, inter se proportionem reciprocam specificae gravitatis fluidorum, hoc est minoris ponderis in ipsa acu, habere. Hinc inter eXploratos liquores maXima distantia, in qua attractio dabatur, erat in aqua salia, minor in Aqua vulgari, minor in Spiritu Vini,
Animadvertendum tamen est, si hoc eXperimentum diversis temporibus repetatur, fieri poste, ut hae distantiae variis vicibus discrepent. Sed considerandum eli, hoc ab accidei tibus CXternis oriri polle, quemadmodum foret diveria aeristCm 'CriCS, acu S rubiginosior, vel mundior, vel accidentalis vicutia ferri, quod alteret, vel quovis modo virtuita magia ticae directionem divertat, aliaeve causae sinules. Id-