장음표시 사용
81쪽
de Num oribus purgandis. MQuod superest, commemorabile illud est in cautione prudentis atque periti Medici, ut obseruatione singulari eorum, quae sponte fiunt, quaeque apparent, bene recteque imitandi solertiam consequatur. Nam cum prima sit ad veram laudem
medendi commendatio, ut, qUae Contra natUram fiunt, accommodate excludantur, aut in pristinum statum, quoad eius conatus fieri poterit, tuto, Cito et iucunde reuocentur; nos quidem eXClUsionis modum natura duce tenebimus, quam si sequamur, nunquam aberrabimus: Natura enim sui diligens et conservatrix morbos depellit pe-pasmo et crisi: Eius autem conuenienter omnia molientis imitatorem se, obseruatorem et adiutorem fidelissimum praestare is debet, qui artis magister praestantissimus dici et esse velit. Sed ne decipiamur specie recti, Contraque, et bene, et
Conuenienter cuique medendi occasionem arripiamus, iudicium et experientiam adhibere oportet. Ac 1ane adhibendi ratio explicatur hoe proposito vacuationis exemplo, ad cuius imitationem artificiosa omnis vacuandi molitio facillime comparatur. Nam deiectione et vomitione pu gantur humores, qui toto corpore vitium Con- Cepere, natura et arte. Eodemque modo colli-quamenta, et alii humores sine delectu sumptomatice excluduntur. Ac nihil in promptu magis quam artificiosam vacuationem moliri vomitu aut deiectione quo iure quaque iniuria. sed ut naturalis bono fit aegri, sic artificiosa in bonis ducitur atque laudari solet, qua eXemplo naturae, qualia purgari decet, purgantur et eXcluduntur. Verumenimuero qualia purgari decet, eiusmodi esse intelligimus; primum quidem, eX iis, quae purgandi necessitatem indicant, modos aperiunt, rationem denique omnem praelaribunt.
82쪽
Deinde vero ex ipso effectionis modo et consequutione. Effectionis modus in aegri alacritate cernitur , dum scilicet fertur aluus vomitioque cietur; consequutio autem in adiumento et alleuatione, cum finis purgandi sit. Eaque omnino sunt duo iustae vacuationis argumenta, quorum sane veritas in sensus communis bonitate lucet
splendetque, nec ullis erroribus obsolescit. Quid enim facilius mente animoque peragratur atque concipitur, quam illud, quod in peruagato Medicorum sermone versatUr, in Commotionibus alui et vomitibus vltro obortis, si, qualia purgari decet, purgentur, prodest id maxime, perferuntque alacriter; sin minus, contra: Sic etiam vacUatio, si, qualem moliri necesse est, fiat; hono fit et alleuantur, sin minus, contra Est enim id aeque sensus communis iudiciarium atque illud: Totum est maius sua parte, et bis tria faciunt sex, et quae sunt eiusmodi.CΟNGENI ΤA FORMA naturalis, Communis,
et propria cuiusque naturae in temperamento, inhabitu tum uniuersi corporis tum singularum partium, quarum beneficio corpus administratur, temperamento et dominatu cuiusque humoris:
Ac si diceret, operae pretium non est Medici
assectionis modum et consequutionem eXpectare, in omni purgatione, quae sponte suscipitur, neque id vacat aegri periculo artificisque contumelia, quod in eo assectionis modo et consequutione tantum defixus non ante praeuiderit sinistros euentus aut prohibuerit: aut contra sperarit et
aduoparit secundos. Explicanda est igitur pra stantis iudicii vis, quae in signorum, Caussarum, et corporum similium ac dissimilium distinctione posita est: Eius autem comparandae et erelican-
83쪽
dae ratio haec est. Nam prima cognoscendi, praedicendi, et curandi ratio ex formae connaturalis quae cuique propria est) distinctione ducitur. REGI o, sitU, natura, Ventis et aquis, so
Nos ,institutus et insitus: Institutus in vitae ratione,et vitae instituto, mores insiti sunt, qui corporis temperamentum sequuntur,ut biliosi irasci celeres, victLib. I. yi LInstituti,quiexΡhilosophiae studio aut diuinis literis comparantUr,ut apud Ciceronem lib. de fato, fertur de Socrate, quo nihil sapientius, nihil temperantius, etsi natura mulierosus extitisset. Sic ex diaeta variorum morborum dispersorum principia causaeque ducuntur. AETAS, nam illa temperamenti et habitus mutationem affert Prima infantia congener est muco et aphthis; secunda diarrhoeae et conuulsioni epile-pticae; Tertia strumis et lithiasi; Pubertas et adolescentia sanguini et haemorrhagiae 3 Iuuentus hili et febribus acutis ardentibus, labi; Constans melancholico succo et haemorrhoidibus ; Senectus excrementitiis humoribus, unde apoplexiae et cachexiae, siccitati corporis, cruditatibu catharrhis tussi eris.
citatis, caloris, humoris, frigoris, VentorUm, tranquillitatis, nubium, procellarum, serenitatiS, praeterito tempore aut praesenti, principio, medio et fine, sine intermissione, aut cum intermissione. MORBI STAT Vs, hoc est historia, morbi species, magnitudo, mos, situs, unde salutis aut
mortis, secundi aut sinistri iudicii, cris eos ipsius
et diei critici argumenta petuntur. NIMIETAS, PAUCITAs scilicet excretionum, qUae Vi naturae suscipiuntur . nimietas
enim inhibendum, sistendum; paucitas coeflun
84쪽
α8 Hippocratis Magnidendum: ac nimietas, pracitas rerum adhibendarum in qualitate, copia, frequentia) congeneres sunt formae rerum habendarum, et ad communem et propriam cuiusque naturam debent referri.
UNDA Τ, ut biliosis parte superiore, pituitosis inferiore, cum morbo aut sine morbo.
ΜEDELA, DECLINATIO, medicandum
aegri natura insinuat: Aliquando medicationes periculosissimas esse quascumque declarat, itaque praestolandum satius. XI.
σπασις. ἐπὶ τοισιν ανω, κάτω. ἄνω,
dos, per obliqVa, qua viam Uf- ut, qui rereret', quibus sursum deorsum, qui bres deorsum sursum aut deficcandi locus es, out quibus
85쪽
superiora, aut quibus inferiora, stuleluitur, aut quibus se dabitur dolor.
RES CURANDos, quae derivatio est aversio humoris, qui constitit, per loca eX euentu incommoda fluentis , ut in cynanche incipiente brachii vena secatur ad reuulsionem: Consistente autem vena, quae est sub lingua. PER O B L 1 QV A , Vt, si per os confluat humor, ad nares derivetur, contra si ad nares tumore aut vicere obsessas, ad os, palatum. QVA VIAM AFFECTANT natura et hUmor. AUT REVULSΙΟ, humoriS, quo non expedit ad loca et per loca lege naturae incommoda fluentis hoc est in contrarium auersio,vt ad haemorrha-giam symptomaticam, immoderatam, cucurbitula hypochondriis amXa; menstruis supra modum fluentibus ad mammas. Reuellimus autem vel ex inferioribus ad superiora, vel ex superioribus ad inferiora; vel ab anterioribus ad posteriora, Vela posterioribus ad anteriora; vel a dextris ad sinistra, vel a sinistris ad dextra, ut brachio dextro male affecto secabis venam sinistri lateris, nisi assectio sit diuturna, tunc enim derivatione est opus κατ 4ιν,non reuulsione ex opposito Si oboriatur in Utero phlegmone, venam dextri brachii secabis;vbi Vero constitit, vena cruralis est secanda e directo.
drome biliosi humoris ad caput, quae phrenitidis
metum adfert, aluum ciere oportet. Q v I B V S DEORSUM, SURSVM. Reuellendum est. AUT DE SICCANDI LOCUS EST, AUT QVIBVS S V PERIOR A , ut caput sero et humore
respersum, sacculis exmilio, furfure, sale et frictionibus. AVT
86쪽
AUT ONIBUS INFERIORA, ut tibiis oedematosis ;AUT ELVITVR ut clystere, hordeato.
ctione, fotu, decoctis seu apoZematis humorum acrimoniam infringentibus, quorum remediorum finis est mitificatio.
XII. Mii τα εκκεχυμωμενα εις το εισω ἀπο
VAE DIFFUSA SUNT, per totum eo poris habitum motu symptomatico aut critico, Vt idterus criticus, eXanthemata, variolae et morbilli.
medicamento scilicet vomitorio, deiectorio, ut praeceptum est in comment. in hissor. de Simone Iect. a. lib. VI Dii quo loco hoc commune Continetur praeceptum, ut diffusus humor siccando vanescat, quod humores totius substantiae vitiosi deterius nobiles partes assicerent, qUam antea affectae fuerint. Hic notandum verbum P χυμωσις apud Hippocratem significare suffus1onem humoris non egressi e propriis conceptaculis , αχυμω ς vero significare sustusionem humoris e propriis conceptaculis egressi. Vide quid signi ficet συνεκχυμουν, id est, Coessianuere, comm. inpari. s. sect. a. lib. VI. Epid.
87쪽
de Humortibus purgandis. 311ICCARE OPORTET, supple, medicamentis diaphoreticis, frictionibus, balneo, Iazonico et cataplasmatis, qualia ad Simonis exanthemata praescribit Hippocrates, discutientibus scilicet.
Perturbatio, perfusi', ablutio, quibor ad anum secet sit, Pude couredia
tur, exo*itur, gut medissimelirum, aut ulcuy, sivi quispiam coactus humor et concretua , silit germen, aut tus, ore ercus , siret sinim
culum, silit siesus, aut otia ossessio.
PERTURBATI o alui, cum scilicet fertur aluus cum torminibus, biliosis, mordacibus, acribus aut serosis excrementis, quae abradendo aut exasperando molesta sunt, excitantque aluo tuis multum et sedi morsum; atque flQ ταμεως η ταράχης nomen absolute positum accipi voluit, cum lib. I. Aph. istud ipsum de mentis alienatione intelligi velit. PERFUSIO, clysterum iniectio valet ad perturbationem alui sedandam. A B L V T I o,hoc est ani,intestinorum, Vicinariamque partium fotus et lotio ex aqua calida,oleo,lacte, cum scilicet constricto et coacto musculo sphinecteres
88쪽
ctere, adstrictior fit aluus, et motu peristallico intestina mouentur Contra naturam inferne sursum. QUIBUS AD ANU Μ SECESSIO FIT, UNDE CONCEDITUR, EXOLVITUR, Unde
quasi colo transmittitur. AUT MEDICAMENTUM purgans scilicet, ut in eo, qui cum epoto scammonio saeuis torminibus cruciaretur, quia propter infirmitatem naturae ferri aluus non posset, acerbioris pyri usu leuatus est ; quod tum medicamenti vis venefica alui perturbatione aut clystere eluitur. A U Τ V L C V S, Ut in dysenteria Vera, quae in vicere recti intestini consistit, cum tamen dysenteriae nomen absolute positum ad omnem excretionem sanguinis pertineat, etiam sine ulcere.
ET CONCRETVS , Ut in dolore colico a pituita vitrea resoluta: Pituita enim in corpore bifariam peccat, nempe alienae substantiae admistione, et propriae corruptione, idque tribus modis, resolutione, quae fit aut in aquas, aut inflatus, Ut in Uitrea contingit; concretione, Vt in gypsea; aut putredine, Ut in febre quotidiana a salsa.A V Τ GERMEN seu germinatio ae soboles viscerum male affectorum , quae bubonibus et torminibus declaratur. AUΤ FLATUS, qui triplex est, silens, sonorus, stridulus; aut inflatio praecordiorum, etiamsi flatus non eXeat. AUT ST ERCUS, cum scilicet induruit corporis raritate,hepatis calore,picroelioliS a , Vrinae profluuio, tempestate aquilonia, a qua constringitur sphincter musculus, huic assectioni fotus aquae calidae in ano prodest. Caeterum το σῖτος inneiatro genere alimentum declarat; in masculino
sit honos auribus) sordes intelligit, ut est apud
89쪽
de Humoribus purgandis. 33 Ilippocratem sect. s. part s. Lib. VI Epid.
AVT ANIMALCULUM, VisVmbrici, ascarides, vermes lati; lumbrici tolluntur clysteribus ex decoeto absynth. marrub abrotan. aloe et myrrha. AVT AESTUS, Ut in febre ardente , Ctam sanguis, maioreS Venae, arteriae, intestina aut lumbi aestu incandescunt. AVΤ ALIA A EF E C TΙΟ, Vt ileUS, qUO eX-
cluduntur faeces aut chylus. ΡΟrro Voluultas, in quo chylus reiicitur per Os , est calamitosior, causa quidem, quia nimirum defraudatur genitis: quando vero per os stercUS reiicitur, est calamitosus symptomate, etenim inficitantur spiritus; posterior fit inflammatis crassioribus intestinis.
Haec vero attendenda sunt, qlior sum, quae ultros ut aut sinVelit, de ant; oret cuiusmodi iuvi y flulae oborientes ob exustioue, quatenus sunt eius es, ut aut no- cognt siret prosit. Ingui e C
90쪽
poris, motus, eriendi et resdendi vici tudo, somnus, vigiliae, i sectatio, inclissim, borror. Ex quibus omnibus quid faciendum stlit pro
diagnosim, et prognosim, et ad remedii adhibendi occasionem Captandam.
PARENT, DESINANT, id est, bonis aut malis aegri rebus, remissione morbi, an syrnplomatUm accessione, ut vomitus, deiectiones, profluuia sanguini s, urinae, sudores ; nec solum habenda ratio est, atque VirUm lege natUrae morbi potentes, aut morbo impares, aut Contra per propagationem causae morbificae; nam ut scribit Galenus, cap. 7. Lib., I de Cr us, cuiusque partis excretae reliquiae eius affectae indices sunt: Si enim coctae fuerint, eius incolumitatem significant, sin crudae, contrariam dispositionem.
A V T EIU S MODI SVNT PUSTULAE OBORIENTES AB EXUSTIONE, humoris acrimonia et effera Vi. UVA TENVS SUNT EIUSMODI, UT A VT
NOCEAN Τ, scilicet cum morbo sunt impares naturae potenteS per epigenesim, non autem pertranslationem a parte nobili ad ignobilem, ut in Critone , qui oborto abscessu in magno dextripedis articulo post biduum interiit. AUT PROSINT, Vt in Herophonte, qui oborto in crure abscessu defunctus est morbo lethali: Ac si diceret, ut vero illi abscessus prosint aut noceant, haec erunt tibi argumento.