장음표시 사용
211쪽
chus Mytilenaeus , LOnd. iros. 12. cujus eruditi &humanissimi Viri dono utor. Recudi jam dicitur eadem versio Hahe Saxonum. Cum versione latina Veteri, & interlineari nova Ariae Montani: Syriaca item& Arabica, atque AEthiopica, quibus singulis latina versio adjuncta est. Tomo quinto Bibliorum polyglotton Londinensium Briani Naiton L i Gy 7. fol. Syriaca & Arabica occurrunt etiam in Polyglottis Parisiensibus 16 1'. fol. Syriaca litteris Syriacis & Hebraicis descripta in Polygi Ottis Regiis Antvverpiensibus A. 1 fol. Graec E cum versione D. Lutheri Germanica & praefat. Io. Ninkleri I
Praetereo editiones Graeco latinas librorum N. T. haud omnium, ut Evangeliorum & Actorum cum versione Vulg.& BeZae commentariisque selectis a Balduino Walaeo Lugd. Bat. I 6 s 3. . Matthaei, Lucae, capitum X. XL Joannis, Actorum, Capitum XII. prioris ad Corinthios, &Epistolarum l. & et . ad Timotheum ad Titum &Philem. Iacobi item trium Ioannis & Iudae cum notis eruditis Io. Prica L Lond. 166 o. fol. inter Criticos sacros.
XVllL Versiones Noli de tamenti.
Pleniorem versionum Biblicarum atque adeo librorum novi foederis quoque notitiam haurire licebit lectori e Christiani K ortholtiἶ μακαρ του libro erudito de variis Scripturae editionibus Kil. I 686. q. Iacobi Usserit Historia dogmatica de Seripturis & sacris vernaculis cum auctario viri doctiss. H. Warthoni Lond. 1689. 4. &e Rich. Simonis Historia Critica N. T. libro secundo ac novis ejusdem in Hist. N. T. Observationibus. Iam olim scripta Apostolica in omnes fere omnium gentium linguas translata esse testantur Eusebius Orat. de laudibus Constantini p. 662. Chrysostomus homil. LXXXI. in Matth. XXVI. p. 8 s.
ubi Persas, Indos, Scythas,Thraces, Sauromatas, Mauros & Britannicarum memorat incolas insularum)&Homi l. L in Joannem p. I 3. Theodoritus V. Therapeui. p. 8 I. cubi mentio linguae Romanae, AEgyptiae, Persicae,Indicae Armenicaeque,Scythicae atq; Sauromaticae &Anastasius Sinaita in Hodegoc. XXII. p. 3 39. Sed in praesenti suffecerit mihi bre-Vem quandam versionum N. T. quae exstant veluti indicem subjicere, ordine litterarum.
Eraptiaca sive Coptica MSta exstat in Bibl. Vaticana, in Parisiensi Regis Galliae & in Bodlejana , e qua loca quaedam produxit qui editionem ejui moliebatur Tho. Mareschallus in notii ad vers Gothicam.
212쪽
Vi e Rircheri prodromum Coptum c. VIII. qui ante annos mille & tre centos conditam existimavit, Simonii Hist. Crit. N. T. lib. 2.p. I9O. seq.Hottingeri fasciculum p. 188. seq. Epistolas Huntingtonianas p. M aeq. Cadita quaedam hujus versionis descripsit & ad editionem cum versione& notis paravit redux nuper ex Anglia Clariis. Ho mannus Picenensis. thiopica ' prodiit Romae Ao. 1i 8. seq. prae milia Eusebii Eoistola ad Carpia num& Canonibus Evangel. apud Valer. &Ludovi cum Doricum Fratres Brixianos. Ex mutilo facta exemplari, cujus lacu-Das Petrus Testa TZii onus AEthiops e Graecis & latinis exemplaribus e plere coactus fuit. Hanc editionem recuderunt Londinenses in opere Polvglotto, retentis mendis veteribus & novis stuperadditis, judice obo Ludolfo commenti ad Hist. AEthiop .p. 298. Idem Ludotrus praeti ad Lexicon AEthiop. inhiops meus in multis versionem editam diserre ebat ab exemplaribus Motis patriae suae. Joannem Postlientum praepositum Ecclesiae S. Georgii Coloniae curatorem editionis Romanae male ra-cit Imbonatus Bibl. latino Hebraicap. 417. Recenti aetate Ludovicus Caldeira & Ludovicus de Agevedo Lusitani e Soc. Iesu Novum testamentum Amarana lingua verterunt teste Philippo Ategambe &Nic.o' 'R ' Vessione, Bibliorum quam plurimae exstant, de quibR Matthaeus Potius in protegomenis ad novi stimam Iacobi Ι.Regis justu&auspiciis adornatam &A. I 612. primum editam,quam cum commentariis suis vernaculo idiomate edidit Lond. I 6 8 8. fol. operi nondum absoluto immorauus. Vide etiam,si placet, de illa versione Io. Durelium in historia rituum Angliae p. a is . & documenta ad Guil. Burneti Historiam reformationis Angliae p. 2iseq. edit. Francos. Galieri Delaeni, Henrici VIII. biblio scopi versionem N.T. allegat Tho. Gataker' p. Z: Adversa r. edit. Lond. Omitto antiqκiores, quas memorari non proferri in lucem videas Bedae, Alfredi & quae in Bibliothecis Angliae adhuc' MSS. occurrunt sub x) nomine Niclefi &c.
Anglo Saxonica versio antiqua quatuor Evangeliorum char chere Anglosaxonico excula Londmi A. I 67 i. 4. cura Matthaei Pari eri Archi Ephantuariensis& Io. Foxi. Deinde emendatius,ad latus versionis priscae Gothicae, cum animadversionibus eruditis Tho. Mares challi. Dordraci I66s. Amst. 168 . . Ar ,
' Hanc & plures alias rariores N. T. editiones versionesque evolvere mihi licuit in Bibliotheca collegae mei honoratiss. conjunctissimique Jo. Frid. Winckleii. Aie Xandrini Codicis lectionibus congruere A thiopicam obiervat Millius in prolego . Rddi T. P lzΙ. u) Wiclesi non esse, contendit Warthonus ad Usseri de scripturis vernae p. 4a6. liccta Cicisso Anglice translatas esse S. Scripturas neutiquam dubitat.
213쪽
NOVI TESTAMENTI. LAE. Iri s. 193
Arabicae tres diveris N. T. versiones exstant, una quae reliquis
praestat, a Tho. Erpento ex MSto Lei densi edita Ao. 1616.4. Alterae Gabr. Sionitae recensione legitur in Polyglottis Parisiensibus , atque inde in Londinensibus. Tertia ab hac parum distans, vulgataque omnium prima Romae A. I s 9 i. fol. Addi potest etiam quarta in Bibliis Arabice jussu congregationis de propaganda fide editis ibid. 167 I. fol. 3. Uol. quam subinde ad Vulgatae versionis lectiones interpolatam esse indignatur Simonius. Armenica quam Uscanus Episcopus Uuschva anchae, jussu Iacobi Caractri Patriarchae Armenorum & Concilii ab ipso A. 1662. congregati separatim Amstelo dam. 1668. 8. & in Bibliis integris Armenice
I 666. . excudi curavit, cum sacrorum librorum codices in Armenia rarissimi essent & jam so o. Ioachimicis venderentur , nec parum inter se discreparent. Confer Rich. Simonis Hist. Criticam religionis Orientalium p. I 7. seq. &lib. 2. Hist. Crit. N. I p. 196. seq. Antiquam Versionem Armenam non a Chrysostomo ut vulgo tradunt vel Gregorio primo Patriarcha,sed Chrysostomi tempore a discipulis Isaaci Patriarchae Armeni Mose Grammatico, Davide Philosopho &Mampraeo clancinn tam tradit Clemens Galanus lib. I. c. VII. p. 6 .seq. Belgicae versiones variae exstant, sed reliquis facile praesertur quae
a viris doctissimis jussu potentissimorum ordinum composita, notisq; insignibus illustrata prodiit primum A. 1637. Di, De hac aliisq; interpretationibus Belgicis sacrorum librorum vide sis Io. Leus demi Philologum Hebraeo mixtum p. o seq. R Rev. Henricum Ludolium Benthemium in libro de statu Ecclesiarum & Scholarum Belgicarum capi
Robemica exstat in Novo Testamento Polyglotto Eliae Hulteri& in Bibliis Bo hemicis Ao. i s 96.16i3. excnsis. Joannis Hussi versio Bo hemica perstringitur a Melch. Incho fero in Historia sacrae latinitatis p. 26 Danisae versiones duplices exstant: vel quae e fontibus ' a Joanne Paulo Re senio Selandiae Episcopo fuit composita, ac deinde a Io., vani n-gio emendata; vel quae e Germanica D. Lutheri interpretatione profluxerunt. De utrisque consules Theologos insignes Kortholtum lib. de
Variis Biblior. editt. capite XXVIII. & Jo. Wandalinum in Epistola ad Magnificum D. M ayerum quam hic versionisLutheri Historiae p. 68. seq.
214쪽
inseruit. De Resentana vide sis etiam Io. Mollerum V. C. in Hypo'mnematis ad Albertum Bartholinum de scriptisDanorum p. 297. Esthoni ra habetur interprete Goselienio. Quin imo duplici Iingua Esthoni a atque Lettica quae in Livonia obtinent,Novum Testamentum sed & uni versus sacer codex prodiit auspiciis Regis Sueciae glorios memoriae Caroli XI. & cura D. Jo. Fischeri P μακαυτουLivoniae
tum Super intendentis Gens ratis, Rigar, I 6 Sy.& Finnica sive Finnonica N. T. versio interprete Micho Agricola Rectore Scholae Aboensis prodiit Holmiae I s484 teste Baagio &Messenio, apud Sche ferum. Integer deinde Bibliorum Codex illa lingua trans- Iatus curante Auchilla Pet aeo Holmiae is a. fol. apud Henr. Gyser, cum oraefat.. Petrati & aliorum trium Professorum Academiae Aboensi s. Gaditas versiones N. T. enumerare dissicille est. Itaq; de antiquioribus a saeculo usque XIII. videat lector quae Simonius, Elias duPin, aliiq; observarunt. Recentiores sunt rὶ Drancisci Heroni qui Lovante sium interpretationem interpolavit. A. I 646.. 2 Michaeus de Marolidis, Erasmum potissime secuti A. i 6 9 r6s 3 mono sit Ameoti x Oratorii D. I. presbyteri, cum notis Criticis. A. I 566.& 1 688.4o 4 Ioaci se Misi si re de S I , ejusque sociorum de hyperaspistarum Fusi&-nHῶ Λ. x667o Prae vulgo venit nomine versionis sansen istarum veIMontensis, ac saepissime recusa esst, &gravissime impugnata , y nec trepide defensitata. F) antonii Godessi A. 1668. quae paraphrasis potius est sive ut ab auctore ipso vocatur versio explicata .. 6 ) Domini ei Bohurii S. I. A. 1693 . & i7Oy. 7 Carolii Hurei Profestaris emeriti Paris. cum notis A i 7 Oa. 12. quatuor Volum. 8 Ri - Simonis G cum notis
Criticis. Triviii iii i O t. s. duobus Vol . 9) Joa is Clerici, una cum Commentario. Amst I Oue . . IO) Davidis Martini qui Genevensem Bibliorum versionem emendavit notasoue addidit. Amst. 17O6. sol Germanicae Vel ante D. Lutherum nostrum prodierunt,ue I eum sunt subsecutae. Antiquistimis interpretibus N. T.. accensendus venit infri
x Animadversiones in hanc versionem a Claudio Briissono editae sunt Delphis Batavor..
I Vide Adla Er A. 368 6. p. 2or. seq. . & Rev. D. Io. Frid. Mayeri Ecclesiam Papaeam Luthera nae Re formationis Patronam & clientem p. 0o. seq. Paschasius vero QNes Dellius versio siem illam Monten sena fere est secutus in praeclara sua edit. N. T. Observatio nibus Moralibus i llustra rata ab Condemnata es. Simonii versio a Cardinali Noalli G ArchiEp Petiris X Bessueto Epiruscopo Meldensse. Defensitavit: s auctor in re monstratione adversus Cardinalem, &lib IlI. Epis seleel. p. et go seq . Vide etiam sis quae in verssione illa Deprehendim tur in Memoriis litterar . Trivult. Iroz. part.1.2. S. seq; edit. Amst.
215쪽
0 ui sub Lothario Imp. Evangelia versibus Theotiscis reddidit,
editus sed mendose admodum a) a Flacio Basil. is i. 8. Tum qui Tatiam Harmoniam veteri lingua Theotisca convertit , Ot-frido non valde ut videtur junior , Vulgatam cum perspicua versione & eruditis notis a Clarissimo Io. Philippo Palthenio, Gryphisu valdiae iros. 4. De Bibliis Germanicis ante Lutherum impressis tum etiam de MSS. quibusdam & de versione ipsa
laudati mina Luiberi, ejusque variis editionibus,translationibusque adire operae pretium est Historiam ejus versionis scriptam a Rev. atque Magnifico D. Io. Frid. Mayero. Hamb. i7o I. . Neque aliud habeo quod in praesenti addam ejus observatis,quam NovumTestamentum e Lutheri versione in Iudaeorum gratiam laudabili instituto itteris editum esse Hebraicis a M. Christiano Mollero Pastore Ecclesiae Sandoviensis. Franco furti ad Oderam i7oo. q. Post Lutherum Germanice vertit libros Novi foederis , ne de Iohannis Evangelio per Nic. Crumbachium Germanice A. i y22. Lipsiae vulgato , aut Epistolis & Evangeliis annuis Ao. Is i. a Georgio HolZajo S. I. illustratis dicam in Hieroumus E erus D res d. 1 27. Tubing. a y 34. 8. & in Bibliis Germanicis Io. Eccii IS 7. Isi 8. I 6O2. l. Tota quoque Biblia Germanica Io.Diemsergisu, transtulit A. Is sq. fol. qui&ipse in N. T. insistit vestigiis b Emseri.
Postea A. i s Sa. C. .irἱVenbergius, Sc deniqi A. I 662. Lbeologi Moguntini. EReformatis praeter Bibliorum interpretes figurinos A. I D. Psiatorem Herbonensem A. i6o . . Novum Testamentum Germanice transtulit Amauis Polanus Basil. I 6Oῖ. S. & non ita pridem Jo. Mur cui Reitze,
Offen baci i7Oῖ. atq; iterum Iro 6.8. Enostris quoq; nuper sar Erus Trinier novam versionem dedit Graecis etymologiis, constructionibus, temporibusque contentiolius inhaerentem, quam propterea splendido
titulo inscripsit ei ne mit dem S rund text genauer ubere in trestende liber fisi tingdes Ne uendestamentβ. Amst. r7Oδ. 8. Germanicis Versibus totum N.T. A. l67s. 8. Stendaliae expressit Daniel Bombardi, Super intendens vet. Marchiae Generalis hoc ipso anno I o7. nonagenario propior defunctus. Notum deniq; est a Socinianis duplicem versionem N. T. Germanicam editam est e, unam quidem plerisque ex illorum coetu probatam, Racoviemem A. 163 o. 8. auctoribus Christoph. Ostorodo , Ioach Steg manno, Jo. Crellio &c. alteram privato ausu compositam a Ieremia Fe bivero Amst. I 66O. 8. Bb 1 Criti-
ab Meliorem editionem quam a Lambecio & nuper a JO. Schiltero τω μακαρίτη cassum exspectavimus, utinam publico tandem impertiant qui bene possunt nobilis fini Viri Frid. Rostgaardus vel The doricus von 8tade. . Vide D. Mayeri Eccles . Papaeam &c. p. 82.
216쪽
Gothicam versionem quatuor Evangeliorum auctore ut crediis
tur c luphila licet aliud nuper visum praestantissimo Hic hesio ex argenteo codice qui in Bibi Upsaliensi asservatur descripsit & glossario notisque illustravi Franciscus Junius fit. In lucem edita est litteris Gothicis, addita versione Anglo Sax. R notis Tho. Mareschalli Dordrac. 166s. Amst. I 68 q. 4. Deinde latino typorum charactere excudi curavit &versionem Istandicam notasque addidit Georgius Stiernhelmius Hol-miae 167I. Gracobarbaram Maximi Margianii versionem N. T. iam memoravi supra p. I9O. Recordor etiam me legere latinam vulgatam N. T. interpretationem exstare redditam Graece, perinde ut olim versionem latinam V. T. quam ex Hebreteo concinnaverat S. Hieronymus sua jam aetate Graece translatam a Sophronio resert in Catalogo c. 13.4. & lib. 2;
in Rufin. Referri etiam hoc loco possunt qui Paraphrasi Graeca poetica libros Novi Testamenti reddiderunt, ut Evangelium Ioannis Nonnus qui saeculo quinto Christiano scripsit,& lectiones Evangelicas atque Epistolicas avorum nostrorum memoria Io. Dc sesius Hebraica versio exstat in N. T. polyglotto Eliae Hulteri. Ut omittam MStas quas viri docti laudant N. T. interpretationes & duplicem versionem Hebraicam Matthaei de quibus supra pag. I 2 6. & versionem Hebraicam Epistolae ad Hebraeos a Milia stero editam, aliamque re cens elaboratam a Frid. Alberio Christiano exJudaeo aeditamque Lips. A.
16 6. cum praefatione Theologi insignis Io. Bene ilasti Carpaovii, qui Munsteriam in Codice sito non reperit citaq;parum abest quin neget editam e lis. Sed e sto mihi editio Matthaei Hebraici Mun steriana Basil. 13s78. in cujus calce Epistola ad Hebraeos latine & Hebraice legitur. Lectiones Epistola ruin & Evange librum Hebraice editae sint ab eodem Elia Hultero , sed di itionem in illa versione haud satis castigatam observat Jm bonarus Bibl. Hebraeolat in . p. 3 3 Ibidem lego Erhardum Schig-gium Steliborarum Helvetium Evangeli a Joannis & Lucae Hebraica
versione dona fle. Memorat&p. yo. Friderici Petri Evangelia anni- Iersaria Hebraice conversa Antvvei p. i s 8 a. M Georgii Jayeri e Soco IEM Novum Test Hebraice versum cujus mentionem secit Ribaden ei existimo. At D. Lutheri versionem Germanicam N. litteris Hebraicis excusiam nuper prodiisse, dixi paulo ante in versionibus Germanicis. Leet nes quoque anniversarias Evangeli Oruria Hebraice edidit Guil. Robert sonus. Lond. 1661. 8. Hiber
c) Vide Bamari inventar Eccles SueoCossior. p. 26. & Gaorgii Frid. Heupelii eruditam
217쪽
NOVI TESTAMENTI. Lib. IV. c. p. 397
Hibernita N. T. versio interprete Guil. Daniele lucem vidit auspiciis Nil helmi Uillarii equitis aurati, Lond. I 6oa. . recusa ibid. I 6 II. q. Confer Arnoldi Booti indicem auctoruin animadversionibus sacris praemissum, vocabulo vernacu , &de Hibernica versione V. T. quam aΚingo adornari curavit Guil. Bedellus Κilo moriensis Episcopus, Guil. Burnetuna in Bedelli vita p. i itaseq. &Simonium lib. 2. Hist.Crit. N. T. p. sΙ6. seq. Hillanica quae Eliae Hulteri N. T. polyglotio inserta est auctorem habetCassiodorum de Reyna, qui tota Biblia transtulit Basil. I s69. q. Novum Test ex eadem versione paululum mutata recusium A. I f 9 s. ut Cypriani de Valere Biblia Hispan. Amst. 16or.& Novum Test. separatim A. t Sas. Exstat& versio Hispanica N. T. interprete Francisco Dryandro sive de Enginas de A qui folio) A. i s 4r. R Joannis Pere Iii Venet. ij so. De antiquioribus versionibus Biblicis Hispanicis videri possunt Nicolaus Antonius in Bibliotheca Hispana veteri T. a. p. s 7. &Rev. Caspar Lindenbergius in erudita Epistola d) de non contemnendis ex lingua Hispanica utilitatibus I heologicis.
Hungarica N. T. interpretatio prodiit Oppenheim. I 6I2. 8. Amst. 16 6. I a. & universorum Bibliorum, Casparo Carolo interprete Herborn.i686. 8. Exstat& versio Georgii Kaldi SocJesu,Viennae I 626. fol. Idem Kaldus A. Is 29. etiam Evangelia & missas per annum legi solitas Hungarice Vulgavit. . . Blandica versio Evangeliorum edita est a Clari 1. Stiern hielmio una cum Gothica versione,de qua supra dixi, Sue cica item ac latina . Ceterum de Isiandica duplici totius S. Scripturae editione Ao. Is 84. &I64 . excusa videndus Io. Mollerus V.C. in Hypomnematis ad Albertum Bartholinum descriptis Danorum p. 227. Itancae versiones N. T. quae hodie legi solent vel Antonio Bruc-ciolo debentur ex edit. Bibliorum Veneta I s 3 8. q. vel Joanni Dio dato
Getae v. 16o7. I 6 r. fol. vel alterutram harum interpolatam referunt, ut Brucciolanam quidem editi O N. d. Veneta 111s 96. Sc. Antiquior est Nicolai Mater mi Abbatis Benedictini, paucis
Visa, quam excuderunt Veneti A. 14 I. I 77. I O . IS OI . Ne dicam de
Bibliis Italice excusis jussu Sixti V. A. 1189. sed mox iterum suppressis, de quibus Gregorius Leti in vita Sixti V. parte 3. libro IV, p. 3 8 s. seq.
d Legitur in Novis litteraciis maris Baltici A. Iror . mense Octobri p. oe .scq.
218쪽
Lavonica lingua vidi Evangelia atque Epistolas Dominicalesi excuses in manuali Lapponico JO. TOrnaei. HOlm. 16 8. forma octava majore, sumtu Regio.
Latinae versiones Bibliorum atque adeo N. T. vel antiquae sunt vel novae. Antiquae fuerunt innumerat, ut ex Hieronymo & Augustino multi annotarunt. Prae ceteris probata fuit quae vetus Dalica e) appellata est , ut verborum tenacior cum perspicuitate siententiae. Hujus
specimen Evangelium Matthaei edidit JO.Marcianaeus Paris 169s. 12. Et totius fere Novi Test. versio ante Hieronymiana restitui posset e Codice antiquissimo Berae & altero Regio Paris. Vel CIaromontano. Equidem quae veteres illas secuta est Hismumiava, omnium sere priorum usium sensim abolevit, itaque hae uti non dubitarunt, si non Augustinus ipse, si certe Salvianus,Eucherius,Pro fer,Fulgentius, Iunilius, Petrus Chrysolog8,Gregor in M. g) &c. Eadem hodie venit nomine versionis vulgatae,cuj' editio antiquissima est A I r. ' quam deinde secutae siunt
Moguntina A. 147 2. Norimbergensis i q7i. An tu V. tq87 Coloniensis 1479. Veneta I 97. aliaeque innumerae. In emendando latino interprete post Vallam&Erasimum suis in N. T. annotationibus, diligenter versati sunt quorum prae ceteris probandae editiones Rob. Stephanus, Lucas Brugensis, Lovaniensies Theologi , Sc Sixtus V. ac Clemens VIII. Pontifices. h) Luculenta quoque editio Regia Paris. I 6 2. l. typorum charactere majore o Cto voluminibus. Veterem versionem interpolarunt Ilidorus Clarius is 4 Renatus Benedi tus, i si 8. Lucas ct Andreas Otiandri 139 a. ici .& Paulus Eberus I 3 74. Inter
Hanc editionem Joannes Faustus de Petrus Scheser pararunt Moguntiae & tanquam scripta manu essent vendiderunt ejus eXempla Parisiis pretio so. coronatorum. Hi ne ex multitudine illorum in suspicionem artis Magicae venerunt , donec comperto typographiae artificio sententia Partamenti fuerunt absoluti. Vide Serarium rerum Moguntina r. lii, i .& CheVillierum in Originib' typographiae Paris. Parr. i . c. I. e) vide P. Pithorum de latinis sacror. Biblior. interpretib Us, p. s . seq. Opp. Paris. I O9. 4 f) Augustinum Hieronymi versione usum in speculo & alibi notat Jo. Morinus Exerc.Bibl. p 4gi. seq. 8c Marcianaeus prole gom. ad Bibl. divinam Hieronymi 3. 4. Sed Augustini speculum interpolatum esse contendit I ch. Simon in Critica sive Censura Bibl. Hieronymianae p. 26. seq.g Gregorius M. praef. in Moralia : Series Apsu ca cui praesideo utraque etatione ut stir, veteri Italica L Hieronymiana. )hb Perquam nitidar sunt sed non minus rarae hae editiones prima Sixti praecipue excusae in urbe Roma typis majoribus. 4 & fol Quoniam autem in posteriore Clementis editione multa emendata atque aliter posita fuerunt quam in Bibliis Sixtinis, hinc Tho. l amesius libellum quo utramque inter se contulit inscripsit bellum Papale. Lond. I O. 4.
219쪽
Inter recentiores Laurentius Valla Novi Test. versionem edidisset teste Erasmo , ni a Pontifice fuisset prohibitus. Jacobus Faber Stapulensis non modo Vulgata IV. Evangeliorum versionem asteriscis & obeliscis distinctam ad Graeca exegit, sed&Epistolas Pauli dedit ex duplici
versione, veteri&sua recens elaborata, additis commentariis. Eodem tempore Novum Test. vertit praeter Complutensis curatores editionisTkissemus A. I 616. Hic suam versionem saepius , ut supra notare mememini emendavit &Matthiam Flacium A. i s 7O. ac Matthiam Hasen re L ferum Ao. 16r . interpolatores est nactus. Biblia universa transtulit Santes Pagninus Lugd. I s 28. Pagninum interpolavit Arias Montanis concinnata versione interlineari A. Is 7 I. Ante Montannm Tigurini A. II 3.& Seb. stellio A. Isso. tota Biblia transtulerunt cujus posterioris ver si oemendatior recusa est A. I 373. & cum defensione versionis N. T. contra Begam , Lipsiae r 8. I. De interpretatione supra dixi, praeterquam memorandus etiam Erasmus Schmidius qui A. I 6F8. N. T. a se trans- Iatum cum commentariis dedit in Iucem , &qui libros lacros universos de integro latine reddidit operi immortuus praeclarus doctor Sebasti nis Schmidius Argent. I 694. 4- Paraphrasin latinam N. T. Erasmo debemus,&qui Hammondi paraphrasin ex Anglico Iatine vertit, atque Harmoniae suae Evangelicae
paraphrasin & ipse subjecit, Ioanni Clerico V. QMetaphrasin Poeticam Evangestorum, ne de Seduli o & Probae Faltoniae centonibus dicam, versibus latinis jam olim dedit Iuvencus, Actorum Apostolicorum Arator: at Episto Iarum Paulinarum Metaphrasin Elegiacam Franciscus Bonadus Augeriae presbyter Basi L I 1 3 7. 8.Letties & Livonica. Vide supra in Esthonica. Utvarica Biblia interprete Samuele Bogus lao Chylinslii Lituano Iucem viderunt Lond. i 66o. Quod vero Micraelius in blist. Eccles p. 778'. Nicolaum quoque Rad Zivilium Olicae Ducem qui A. isos obiit Biblia in Lituanicam linguam transferenda curasse scribit, de Po- Ionica videtur esse accipiendum, de qua infra. Differt autem Lituanica diale estus a Polonica, Servica, Bo hemica, Croatica&c. ut Gallica ab Italica &Hispanica, vel uti Esthonica differt a Finnonica & Lapponica. sitanica versio N. T. jussu Illustris & praepotentis Societatis Be Igicae commerciorumAuae in Indiam Orientalem exercentur edita est Amstero d. 168 i. l. recent ita a Bartholomaeo Heynen & Ioanne de Vooght.
220쪽
latea lingua Novum Testamentum reddidit Daniel Brou-vverius A. 1668. q. Evangelium quoque Matthin a Joanne van Hasel Malaice versum memoratur in versionibus centum Orationis Dominicae junctim editis. Molcovitiea. Vide infra stus sica. Persica Evangeliorum versio duplex typis exscripta exstat , una E Graeco composita circa A. Q is i. & e tribus MSS. cum versione Abrahami Wheloci Pro f. Cantabrig. & notis ob fatum auctoris non ultra caput XVII. Matthaei deductis Lond. i6s . l. Altera facta E Syriaco & cum vers1one Dapidis Clerici & Thomae Gravit notis vulgatum tomo quinto operis Biblici polyglotti Waltoniani. Confer de hac versione Simonium 2. Hist. Criti N.T. p. 7.&2OJ. &Hottingeri fasciculum p. ii 2-a 27.
De Historia JESLI CHRISTI & Historia Petri quam in gratiam Echebaris magni Mogoris Persice condidit Hieronymus Xavertis , dixi in Codice Apocrypho N. T. pag. 3 8I . & 8 2 8. seq.Polonice libros S. Scripturae primus reddidit Io. Leo poliensis teste Staravolscio descriptoribus Polo n. p.79. Hieronymi Leopolitani circa A. C. is 3 6. clari versionem celebrat Sixtus Senensis. Sed cel herrima sunt Biblia auspiciis Nicolai Radai vitii i Ducis Olicensis edita Brestiae in Lituania, i 663. l. Recula Dantisci I 632. Amst. 166o. 8. Novum Testamentum quoque Thorun. Ii 8S. Amst. 1686. 8. Simonis Budnaei antiTrinitarii versio Bibliorum Polonica prodiit in Lituania A. Novum Test. e versione Martini CZedro vii Ao. I 3 77. . & Ualentini Sinaicii Racov. Isa O. i 2. Denique versio Bibliorum e versione Iacobi Wiecie Soc. Jesu, CracoV. 1109. Idem iecus teste p. R9 a. Sotvvello, Harmoniam quoque Evangelicam Ian senii, Evangelia & Epistola, anniversarias praeterea N. T. cum argumenti S capitum notisque Polonice versii praeso dedit. Eodem tempore Iustum Rabum ex eadem societate Polonicam Bibliorum translationem coniaci nasse Sotu vellus
Rusea sive Mosco vitica versio Bibliorum prodiit Ostro blae A. 1 81. L Exstat quoque Novum Testamentum separatim typis exscriptum. Codicem ante 4OO. annos manu exaratum memorat Stephanius notis ad Saxonem Grammaticum p. 1 I. Vide & de hac versione Simonium lib. 2. Hist. Crit. N. T. p. a 23. seq.&JO. Sauberti prolego mena ad Varias lectiones Evangelii Matthaei p. 46. seq. Novam versionem