장음표시 사용
191쪽
LIBER TERTI Vs. Ignem prope diuinam totidem pene iam quot ab origine in finem suum habita & conseruata fuit annis destitutam collapsiam & obliuioni magna CX parte datam,paucis enitamur libellis in notis
clam lucemque educere.Sed fore neminem arbis tror tam iniquum existimatorem, qui non poti us intelatos etiam supra vires conatus laudet: si
infinitae rei impossibilem a nobis explicationem desidere exigatque abistulam Illud autem polliceri ausim,scriptam a me rei publicae Romans
administrationem tanti futura,tam multiS abundaturam vel institutis vel exemplisivi quaecunqueu Graecis & aliarum gentium nationumque ac
ipsius urbis Romae doctissimis , sapientissimis, eloquentissimis viris,sive, ut appellant, politica siue de re publica,sive de principum principatuqumque regimine scripta sunt mora atque inferiora duci possin his quae non disputata a nobis dc edocta quod nesciremus: sed prudenter ex sgitata a maioribus probe gesta,& constanter coseruata tantum,tam amplum tam gloriosum peperisse & auxisse impetium ostendemus.administrationem vero esse dicimus ciuilem guberna stionem, in qua nec rei militaris, nec morum &consiuetudinis singulorum neque honoris & praemiorum publicς tributorei,triumphi, ouationis, trophaei, partim ratio aliqua habeatur Sed prae; mittedam fortasse quis dixerit,& causiam & ra; tinc condendae urbis,& ipsam aedificatione ab initio ad culmen ait etia inclinatis imperii principia breui narratione perducta. Cui parti vide; mur satisfecisse in Roma,qua descripsim',instaurataeaedificads aute ipsius urbis causa,regis
192쪽
muli Sc confluetis ad eu multitudinis tuitionemqussit no absurde dici posse videm'.ratione maq; si causiam & sipercaelestem,que singulare fusisse ab effectu conita dispositionem postponere volumus,hanc dicere pollumus: quam apud Ti, tum Livium Camillus libmmilitibus Romam a Gallis captam linquere meditantibus in dissita sionem adducit: saluberrimos esse in quibus sit
aedificata colles,flume opportunum quo ex mes diterraneis locis fruges aduehantur, quo mariti; mi comeatus accipiatur:mare vicinii ad comoditates,nec expositu nimia propinquitate ad periocula classiti externam nationum Italis medium ad incrementum urbis. nactam bonu locu arguo mentu fuisse ipsam magnitudine tam nouae VUbis: trecentesimus nam sexagesimus quintus an; nuS Vrbis tunc agebatur. contrariti tamen dixis se videmus milites Romanos apud eunde Liuiuin septimo . Qui enim in praesidio Suessiila' &campanorum manserant, illecti dulcedine agri agitaru t,consilia, eodem scelere adimendam esse campanis capuam, per quod illi ea antiquis cubtoribus ademissent. An enim aequii esse dicebant
dedititios suos illa fertilitate ait amoenitate P frui,se militando festas in pestileti ait arido circa urbem solo luctari . Et quide Romanae urbis aerem autumno semper grauem,ac prope pesti lente fuisse multi ex priscis scripsere. Sed unico Iulii Frontini testimonio cotenti erimus, qui deductibus tractas sic dicit de aquis in urbe a Traiano principe optimo introdum s:nec perseunres quidem aquae otios, sint. alia mundicia
rum facies:purior spitit',8c cauta grauioris caeli
193쪽
LIBER T E R T I V S. Is quibus apud veteres aer urbis infamis erat remotae sunt.Sed ad gubernatione: ea bipartite a no his tractanda erit,ut urbis ipsius & illi continentium primo intrinsecum, post Italiae & prouina
claru imperio subditaru extremu regimen ostendamus: intrinsecique regiminis tot erunt partes quot magistratus ab urbe fuisse duxerimus ostedendum,a quibus etia nascetur ratio externi res
giminis describendi & ones has partes sub ma; tori alia diuisione tractari oportebit,ut regu pri mo,deinde stantis & integrae reipu&post principum siue imperatorii tempora seorsium singulas1uas habuisse gubernationis formas doceamuSQuanq de ipsa qua primo positimus loco regu
teporis administratione pauca fiunt quae ad nos stram facere intentionem iudicemus Satis enim costat omnibus vel mediocriter eruditis: septem fuisse reges , qui per quatuor & quadraginta ac ducentos annos urbis Romae imperium tenue; mi.apudi eos magna fuit senatorum & quorus da ex magistratibus auctoritas,a quibus & aliis postea additis magistratibus,liberae urbis Romς rescribere magistrat' aggressuri,rei ipsius nomedimniamus. Magistrare inquit FestuS, est mode M.qi a Marari unde magistri,non selum doctores artiti,sed Magistri. etiam pagorum,secietatum,vicorum,collegiorti, equitum dicuntur: quia omnes hi caeteris magis
possunt. Unde & magistrat',qui per imperia potentiores sunt q priuati,quar vox duabus significationibus notatur: nam aut ipsam persona des monstrat,vi dicimus,magistratus iussit: aut hos Norem,ut cum dicitur,Titio magistratus est da;
tus Et Cicero legum secundo, Dicam de magis
194쪽
stratibus,id est enim profecto, quod costituta religione rempublicam contineat maxime. Magis stratus habet hanc vim,ut praesit praescribatque recta & utilia & coiuncta cum legibus: ut enim magistratib' leges,ita populo praesunt magistratus Veret dicitur,magistratu legem esse loque,tem:legem autem mutum magistratum .Quod cum dico, legem a me intelligi nil aliud volo ciimperium,sine quo nec domus vlla, nec ciuitas, nec gens,nec humanum uniuerstim genus stare, nec rerii natura omnis,nec mundus ipse potest. sonatati, Igitur a senatoribus incipiamus, quos centu nus.. - '' mero Romulum creasse Liuius in primo scribit. Pastitis Patre si ab honore,& patricios eorum progenis es,& senatores ob aetatem esse dictos. De quibs quid regum temporibus egerint,quantum p eoorum auctoritas valuerit,pauca sunt diceda.Mox Decursae tuo enim Romulo centum patres in decem de, u*ς - curias diuisi sunt:& viginti singulis quini dieb'Interregnu regebat fu1ti anno uno id interregnum. Ita patres centum gratiam inierunt,summa potestate populo facta : decreuerunti ut cum regem po
pulus iussisset, id sic ratum esset si patres auctos res fieret:quod quidem bonum grauem initium usis adeo valuit,vi semper postea quandiu respublica stetit, in legibus magistratibusque rogans
dis fuerit obseruatum. Tullus rex postea allegit in senatum Albanoru patres:& Tarquinius Priascus centum alios patres addidit,qui deinde mi. norum gentium appellati sunt. Ciuitate autem post creatos consules libera, quot numero senas Minorum tores Vsque ad C. Caesaris tempora per singulasgςntium, aetates fuerit nunc ostedere,ut cis
195쪽
rum magistratuum origine pariter ostes abad singulorum officia & gestas res gerendarumve fas
cultatem ac potestatem redeamus . Secundo lis
bro Liuius de primis consulibus tractans dicit: Deinde quo plus virium in senatu frequetia elisam ordinis faceret,cςdibus regis diminutum patrum numerum,primoribus equestris gradus electis ad trecentorum summa expleuit:traditum; que fertur,ut in senatum vocarentur, qui patreSquaque conscripti erant:cui sententiae concordat
quod Moyses primo Machab eorum de Romas nis scribit in haec verba,Et quia curiam fecerunt sibi, & quotidie consultant trecenti viri consiliium agentes Atal quod inquit eodem loco Liubiis,Dum nullum fastiditur genus in quo eniteret virtus,creuit imperium Romanu .Festust Pomspeius differentiam ponit, quae in senatorum nos minatione sequuta est: Allectos fuisse dictos, qui Allectu propter inopiam senatorum , ex equestri ordine in senatorum simi numerum allecti . Nam pa tres dicebantur,qui erant patrici3 generiS LQHρ - ., homscript1que,qui senatu erant scriptis annotati. Lisi seripi bro autem xxis Liuius ea narras quae post cladem ad Cannas acceptam prouisa sunt, scribit, Octuaginta senatores,aut qui eos magistrat'gessera unde in senatu legi debere cu sua voluta/te milites in legionib' facti essent,fuisse allectos.
Et infra XXII I,C. Teretius cos. ex Appulia accersitus,M.Fabio Buteone dictatore in sex me
ses dixit,q & ce ser tu fuit:tu legi qui aediles,tribuni ple.qus resve fuerat:tu ex his q magistram cepissent,qui spolia ex hoste fixa domi habeo corona accepissentata xxv ra
196쪽
cum ingcti approbatione hominum in senatum lectis ex teplo magistratu se abdicauit.Quo au
tem modo senatores aut in demortui locum,aut amoti subrogarentur,infra in censoru magistrastus descriptione ostendemus. Ad consules veniedum est,quorum primos fuisse constat, qui regi, bus eiectis creati sun Iunium Brutum & Tars quinium Collatinum. Consulem autem nominastum esse inquit M. Varro de lingua latina, quod populum & senatu consuleret. Et Nonius Mars cellus,quod consulat senatum. Cossiderasse enim existimo Nonium consueuisse a tribunis potiusu a consule populum consuli . Cicero autem leogum II,Consiles regio praesunto imperio:hisi praeeunto iudicando,consulendo praetores, iudisces apparento:militiae summum ius habentome mini parento: iussa ijs populi suprema lex esto: eundem magistratum ni interfuerint decem ansni ne quis capito: ciuitatem annali lege seruanto: duella iusta iuste gerunto: iciis parcento : se &seruos continento: populit siui gloriam augen:
to:domum cum laude redeunto.Magnam consulis ossicii & auctoritatis partem Cicero in supeσriori lege exposivit . Idemq; oratione pro Rabi; rio perduellione ad Quirites habita inquit,Summum in consulibus imperium summu in senatu consilium. Et pro Plancio, Honorum populi fionis est consulatus,quem magistratum octingemti fere consecuti sint.Sicut autem consules exasEti s regibus primi regisi magistratum in popu
lum coeperunt, ita P. Valerius moderatione sua Publicolae cognomen assecutus, imperis quidem
regi, potestatem & insignia omnia siub consulu
197쪽
LIBE R TERTIVs 8rtitulo cum collega retinuit,modestia tamen usus fasces securibus vacuefecit,& numerum fascium pro dimidia diminuit:legem tulit de prouocatio; ne ad populum, qua interposita ciuis nec verbe; rari nec necari poterat: sedes suas ex summa vestia ad fori infima transtulit Licet vero supra CD cero in legibus dixerit,nemini costules debere parere eos dictatori paruisse constat: quandoquide Pnsules di
Liuius octauo dicit, contulibus villis ante tepuS bant. abdicare se magistratu, quo maturius noui comsules aduersus tanta belli molem crearentur, M.
Valerium Coruinum,M. Attilium Regulum costiles fuisse:cum autem consules principio condistae crescent1st reipublicae ex patricijs creari se, litos , plebs ex suo quot corpore creari magnis obtinuisset contentionibus:alia prope durior co; ditio ipsis creandis iniecta est,ut non nisi ex prs: clara stirpe oriundi consules fieri possent:& licet id nulla esset lege praescriptsi,difficultates tamen interpositae erant,ut petituti consulatui quaestiiram,& sdilitatem prius gessissen ludosis & alia magnae impens, munera populo aedidissent, de quibus infra suo loco dicendu erit: primusq; CD
cero sicut oratione pro Murena dicit,claustra illa nobilitatis effregit,ut aditus ad consulatu postea sicut apud maiores fuerat, non magis nobilitati, quam virtuti pateret. Unde in constulatu suo orationem habens secundam in legem agraria Rulli non indigne gloriatus est, se fuisse unu ex omς nibus nouis hominibus,de quibus tunc meminisse possent, qui constitatum petierit qptimum ii, citum fuerit,consul factus sit cu primu petierit. Quo in consulatu procuratorem cu consules lia;
198쪽
berent perpetuum,Cicero fecit anuum.no enim consulibus multa vel publice vel priuatim gere Proeurator re & administrare minutiora per seip s licebat, onsulum, quae huic procuratori exequenda committebam turdSi quia consules ut senatum cosulerent creastos supra fuisse ostendimus,summa eis solis contingebat audi oritas,cum senatus permitteret ius heretve, ut curaret ne quid respublica acciperet
detrimenti:sicut Plutarchus in Pauli Smylii vista,Senatusconsulto summa rerum consulibus datur,ne quid detrimenti respublica accipiat:quod non crebrius a senatu agi solitum,quam cum inagentis metus & grauis periculi discrimen reipus blicae immineret.Et Cicero in Miloniana oratiosne, Quaquam quis hoc credat,CmPompeius cusenatus ei commiserit ut videret, ne quid detris menti respublica caperet. uo uno versiculo sastis armati semper consules fuerunt. & idem Ciscem oratione in legem agrariam Rulli prima, Omnes qui se saluos volunt,sequentur auchoritatem consilis,soluti a cupiditatibus, liberi a deliar L, k ii, ctis,cauti in periculis,non timidi in contentioni, primus dis buf.Dictatorem Rornae primum fuisse T.Lar
QR 'se gium Liuius secundo libro dicit, cui auctoritas
summa sine prouocatione esset . Et cum is mul
lique post eum patricii generis fuerint, tandem Μ Πssius primum de plebe dictatorem fuisse C. Maniliuesci pio Liuius libro septimo ostendit. Dictatorem dissi, Dilai b, Μ Varro quod a consile dicebatur,cuius di unde '' Sto audientes essent omnes.ssit Plutarchus in Popeii vita dictatore scribit caeteras potestates disesbluere praeter tribunitiam. Pompeiust de iuris
origine, Proditi sunt dictatores a quib' nec proa
199쪽
uocaditus fuit,& quibus etia capitis animaduersio data est. Nam cum populo Romano aucto crebra bella orirentur,& quaedam acriora a finis timis inferrentur, interdum re eXigente placuit maioris dignitatis magistratum constitui. Hunc magistratu quonia siummam potestate habebat non erat fas ultra sextu mensem retineri, & his dictatoribus magistri equitum adiungebatur sitis equ tum. quomodo regibus tribuni celeru. Cicero de fini, Tribuni crabus bonorum & malorum,di statore dicit a ma Φ' μ 'ioribus magistrum populi appellatum fuisse.Se, Magisternecassi epistola nona centesima, eum quem nos PRPR '
dictatorem dicimus & in historiis ita nominari Iegimus,apud antiquos magistrum populi vocastum .Hodieque id extat in auguralibus libris,&testimoni est,quod qui 'ab illo nominatur,magister equitum est.quod auto Pompeius hic & SOneca dixerunt de magistro equitum,Varro sic affirma magister equitum,quod si imma potestas eius in equites & accen s. Hinc Liuius libro texti Dictator L.Quintius Cincinnatus, magister equitum Seruilius Hala, qui Melium interfecit, domus diruta aequimelium appellatum.Et libro xx I I, .Fabius Maximus dictator*.Minutiumagistru equitii tunc primu dixit Sed a quibus& quomodo creares dictator Liui' lib. x X v II, Decreuit senatus ut cosset M. Valerius ex Sicilia vocatus priusq ex urbe discederet popul mgδῆ 2Aita Iret,qu e dictatore dici placeret eumque que popu areici Ius iussisset diceret dictatore .si cosut noluisset,ptor urbanus populu rogaret.Si nec is qde vellet,
tu tribuni ad plebe ferret.Cum cosul se populurogatum negasset s suae potestatis esset, praeto L ij.
200쪽
remi vetuisset rogare.tribuni ple.rogarui plebsque 1 ciuit,ut Q. Fulvius qui tum ad Capua erat dictator diceretur.Sed quo die id plebis conciliulaturum erat,cossit nocte clam in Siciliam absit, destitutit patres literas ad M.Claudium mittedas censuerunt,ut desertae a collega reip.subueniret,diceretque quem populus iussisset dietatorem: ita a Claudio cos.Fulvius dictator dictus .Fuerulenim & alij solo pene nomine di statores,claui ob Dictatores sedandam pestem figendi causia unus sicut Liuia dandum. US V II. Dictator figendi claui causa ad sedanda Dictator pestem: & alter de quo idem Liuius via I dictas VR ' - Φηρ tor feriarum causa dictus,tribus omnis supplica
Praetor tum ire placuitPraetor tertius in urbe magistrastus dignitate fuit a praeessendo, quod Liuius insnuit,dictus . Et tamen Varro de lingua Latina, Praetor dictus quod praeiret exercitum .Et Ciceam legum O, Iuris disceptator qui priuata iudiacet iudicari ve iubeat,praetor esto:iuris ciuilis cu*stos esto:huic potestati parento:quotcunq; senatius creuerit,populusve iusserit tot sinto.Et Liuious V. dicit, primum praetore ex patribus qui ius in urbe diceret creatum fuisse,penes quem magistratum omnis publici priuati Q iuris potestas,ut& nouum ius condere,& vetera abrogare facubiti, honora, taS esset Idque ob magistratus honorem ius honoriui se ratium appellatum est Cum tamen regia illi eΩsent insignia,ut apparatu cosilibus pene par VbLinore, deretur,lictores non amplius sex habuit. Pompo 'raet i nius autem de origine tutis,Prstor creatus est clitus praetor consuleS auocarentur a bellis finitimis,nel esset qui in urbe ius reddere posset . Hic primo urbas