장음표시 사용
171쪽
OBER SECvNDus 6s histriones & saltabant.hinc Las Palladis discipulus cum iam magistrum superaret,id quod elegater catauerat a populo coactus est saltare aisti nesque inter turpes viros non habitos fuisse ostedit Rostii Amerini cum Cicerone amicitia , &oratio: in qua populum Romanum reprehendit Cicero , quod Roscio cantante tumultuatus sit: qui scripsit librum in quo histrioniam oratoriae comparauit.Habebant autem histriones merceodem ex publico diurnam mille denarios:sine pro Valgalibus. de aes us ex hoc questu filio duces urna. ties sestertium reliqui ludorum & eorum a quibus maiori ex parte sdebantur origine dicta,va; tias ip rum aut partis maximae species breui ter complectemur . Fuerunt namque de quibus est dissiim Troiam & capitolini, fuerunt scenisci,quos Liuius in vigesimi quarti,primu ab sdilibus curulibus factos eo anno memoriae prodita dicit. Fuerunt Apollinares de quibus Liuius vis gelimoquinto: censiuerunt patres Apollini lass Apollina e, dos vovendos faciendosque: & quando ludi es sent facti , duodecim millia aeris praetori ad rem diuinam & duas hostias maiores dandas . Atreorum senatusconstitimui decemviri sacrum Graesco ritu faceren hisque hostiis: Apollini boue auurato , dc capris duabus albis auratisiatons bosue foemina aurata . ludos praetor in circo maxiomo cum factimis esset edixit, Ut populus , qui eos ludos spectaret, stipern Apollini quantum commodum esset conferret. haec est origo ludo dorum Apollinatium: victoris non valitudinis ergo factos populus spectauit coronatus matro nae supplicauerunt:vulgo apertis ianuis in propa
172쪽
Iitudo, qua rex turcho Tum ad belliogradum fusus fuIt. Ioanes Carvaiat.
tulo epulati sun celeber* dies omni cerimoniaσrum genere fuit.Ludi Apollinares senatus decreuit ut in perpetuum voverentur: quos ad nostra quossi aetatem peruenisse constat.siquide hi fiunt quos per extremos Carnis'riusi dies,in circo flas minio ubi nunc agonis est appellatio, fieri quo; tannis videmus.principio enim mutationis prus denter factae a gentilium superstitione ad ritus Christianos:ut aliquid Apollinarium appellatio nis ipsi ludo remaneret,prope lancti Apollinaris Ecclesiam, ea etiam ratione institutis locus ludis
est retentus: nec multum Variat tempus, quan
do hi sileut & illi ad finem Februarii ut plurimuaeduntur:& quando hostiae illorum , sicut decuit
siunt omisi retinet consiletudo aliquod victoriae simulacrum faciendi sicut eos victoriar ergo inschoatos Liuius asseruit:quale proximis dieb' fusit spectaculum omnibus nobis gratissimu,qui ec clesiasticae Romanae reipublicς membra curiam sequimur Romana, cum in eodem circi flaminii
agone praelij similitudo quaedam fuit,quod prae;
clarissimum aeternassi dignum memoria aestate proxima gestum est: ad Danubium qua fluuius influit Sauus. cum Maumeth turchorum impesrato supra ce tu milia in exercitu habes,ad Bellogradu oppidu aliquadiu oppugnaret:machinisoque & bombardis ppe isto aequatu fusius,& suis quibusq; meliorib' ad sexdecim milia occisis Hogatus,bombardas &vim pene infinita machinamentorsi ac armorti amni terrai amisit.Lstum
quippe nobis & dulcissimu fuit inspicere peris natum quenda Ioanne Carualal Hispanu Cardinale sancti Angeli indumeto & ornamctis resta
173쪽
LIBER SECUN Dus. 69rentem: ristianorum & Romani Potificis exaercitui in illam ducendo Barbariem praeesse. sed laetius erat videre alia in perina IoannemCapis Ioannes castraneum ordinis flancti Fracisci fratre: qui mul, ' 'RRδ tis cotinuata annis opinione sanctitatis lato imopleta miraculis,milites adduxerit Iesu Christi vexilla sequutos: qui celeberrimo Ioanne huniat Vayuoda trasylvano duce,pauca hominu millia supradictam in barbatis caede Midere:fuerunt. ad id circi agonis spectaculum ex nostratibus,in genio,& doctrina cultiores nonulli,quibus ea die
Romanam rem lacertos adhuc mouere, Romas num celebrari nomen apparuit.Cum tantra adohuc res aduersus scythasTanais olim &Ripheoσrum montium accolas tu hos: maximae partis
Asiae Sc Europae dominatores sub Romanis siognis Romanique legati nomine geri,non magis ob spectaculi quod ante oculos erat ostesionem quam ob recentis victoris refricata memoriam videretur. uidem his in ludis apollinaribus susefectis etiam quod habet Liuius propemodii strauatur,o vulgo apertis ianuis epulentur. Namq; die illa urbaniores quil Romani aut conuiuia celebrantiaut cibaria inid consuetudine introduσcta vicinis amicis missita .cum tamen plebs infima ad tabernas vinarias in propatulo comedant Isi cibus est pulte costo aromatibus confectus Ludi etiam fuerunt seculares,quos Festus dicit cetesimo quom anno fieri solitos.Vnde misror Ρlinium dicere Stephanionem primu toga tum saltare in illis instituisse,& viris p sui tepo ris saltauisse. Et Suetonius stribit Domitianum fecisse ludos seculares copulata ratione temporu
174쪽
ab iis quos Augustus dederat.Fuerut & ludi Romani de quibus Liuius decimo. Coronati primu ob res bene gestas bello,ludos Romanos specta.
Ludi Ror uerunt,palmaeq; tunc primu translato ex Graescia more victoribus datae.Et libro xxvi ludi Ro, mani pro temporis illius copiis magnifice facti,& diem unum instaurati, & congi, olei in vicos Ludi plebei singulos dati.Ludos plebeios scribit Quintus A. sconius Pedianus fecunda actione inVerrem exoactis regibus pro plebis libertate datos fuisse:aut pro reconciliatione plebis post secessione in au tinum:quos postea L Sylla post victoriam insti, tuerit. Et Liuius in xxvii. aediles plebis ex anubetatilio argeto signa mea ad aedem Cereris dodere,& ludos pro temporis eius copia magnificita st apparatus fece sit.Circensies ludos describere agagressum subiit animum recordatio ipses & albos quosdam commodius ostendi posse: si ludos, simul & spectacula prout inpenumero dabatur ostendemus. specum autem Plutarchus in prosblematibus dicit locum esse unde despicitur, &spectacula inde spectacula esse dicta.Vt itaq; a promiscuis 4ς incipiamus.Cicero Calvisio: Circentes erant,quo genere spectaculi ne leuissime quidem teneor, nihil nouum,nihil vatium,nihil quod non semel spectasse sufficiatiquo magis miror hoc,millia virorum currentes equos insistentes curribus hoomines videre. Et ad Marcum Marium Cicero:
omnino si quartis ludi apparatissimi, sed non tui
stomachi. Deliciae vero tui noster aes pus,cuius modi fui ut ei desinere per omnes homines luceret:IS iurare cum coepisse vox eum defecit in
illo loco,si scies sal Nec id quidem leporis hal
175쪽
LIBER ς ε c V N DV S Volnierunt quod istent mediocres ioci. Apparatus enim spectatio tollebat omne hilaritatem,:quident deleetationis habent sexcenti muli in Clite;
nestra:aut in equo troiano crateraru tria millia: aut armatura varia pedita tus,& equitatus in ali*γδ pugnas quae popularem admirationem hasbuerunt, delectationem tibi nullam attulissent, Non enim te credo Graecos &oscos ludos desideo rare, reliquae sunt venation bina pCr singulo venatione, dies magnificar,nemo negat:sed quae potest esse homini politico delectatio, cum aut homo imbecillus a vale tissima bestia laniatur,aut praecla in bestia venabulo trafuerberatur Extremus elephantorum dies fuit:in quo admiratio magna vulgi atq; turbs,delectatio nulla extitit:quin etiamisericordia quaeda cosequuta est,ati opinio huiusmodi,esse quanda illi belluae cu genere humano iscietatem. Sive aute Plinius ab hac Cicero nis epistola,sive alivde impsit .de elephatis hscdissutius scribit quae simul cii plurimis ab eo es
feremus. Elephantes in circo pugnarunt Claudii Heshale.. pulchri aedilitate curuli aduersus tauros: Popeis altero costulatu,dedicatione te pli Veneris victilicis in circo viginti gerulis ex aduersio iaculatibus,
mirabili unius dimicatione, qui pedib' confossis
repsit genissi' in cateruas,abrepta scuta iacies in sublime. Vniuersi eruptione tentavere no sine veNatione populi circii dudiis claustris ferreis.Qua de causa Caesar dictator simile edens spectaculueuripis harena circundedit. Nero aute equitatu
disposuit. Sed Pompeiani amissa spe eruptionis supplicauere populo inenarrabili habitu otis sese quada lamentatione coplorates lato populi do
176쪽
Iore,ut oblis imperatoris ac munificetie honori suo exquisitae,flens uniuersius cosurgeret,dirasi deneganti Popeio poenas quas breui habuit imo Precaretur. pugnauere & Caesari dictatori tertio consulatu viginti contra pedites quingetos. Ite rumlitotidem turriti cum sexagenis propugnastoribus eodem quo priore numero peditum, &pari equitum ex aduerso dimicante. Leonum sibmul pugnam Romae primus dedit Scsuola praefectus in curulisdilitate: Ρ5peius magnus in cirsco iubatos cccxv..Caesar dictator cccc. Senatuς consultum fuit vetus,ne liceret Aphticanas pari theras in Italiam traducere. Contra hoc tulit ad
plebem Cn. Aufidius tribunus plebis,permisit
circensiu gratia importari.Scaurus aedilitate sua primus varias misit.Cn.Pompeius deide.ccccx. Augustus ccccxx.Ide postea in theatro Romae ostendit tigrin mansuefactam in cauea.Claudius Nero quatuor pariter masuefactas .camelu equo
similem collo,pedibus & cruribus bovi, camelo capithalbis maculis rutilum colorem distinguestibus:Caesar ludis circensibus primu dedit.Pompeius ludis ostendit primus chatim calliraphiuquem vocant: emgie lupi,pardoru maculis. Ideceptios ex aethiopia, quoru pedes posteriores hus manis cruribus, priores manibus fuere similes. hippopotamum & cro odilos quatuor M.Scausrus aedilitate sua temporario theatro dedit. Do; mitius aenobarbus aedilis curulis vrses numidiscos centum & totidem venatores aethiopes in
circo.Fuerunt quoque in spectaculis ludisin plui rima quae infinitum & simul superfluum fuerit hic referre: sed pauca quaedam no istum specta;
177쪽
cula sed ob ipsa diuersis aedita temporibus prae dictis addere non piget.Letulus Spinter primus
in theatro vela superinduxit apollinaribus ludis. inducta Caesar etiam dictator totum forum Romanum& viam sacram intexit,& Clivum capitolinum in munere gladiatorio.Marcellus Brore Augusti Octauia natus pariter in auuculi aedilitate kales dis Augusti,ut litigantes in umbra essent. Caesar postea dictator in aedilitatis mune patris fune bri omni apparatu harenς arieteo Vius est.Nero Pompei1 ineatru operuit auro in unu diem quo Tyriaati regiArmenioru ostederet.Claudius pulcher scena primus varietate colorum adornauit: C. Antonius argento:Petreius auro:Catulus e
re & auro. De Caesare aute in dictatura scribit Despecta, Suetoni'. AEdidit spectacula varii generis.Mum gladiatorium: Ludos etiam regionatim urbe rosea, & quidem per omnium linguarii histriones Item circenses,athletas.Naumachiam in foro depugnauit Furius Leptinus stirpe praetoria,&Q. Calperius senator quondam actori causiarum. pirrhicham saltauerunt Asiae Bithyniarii; primcipum liberi cum ludiis. Venationes arditae perquini dies,ac nouis ime pugna diuisa in duas ascies, quinquagenis peditibus,elephantis vicenis, trecentis equitibus, hinc &inde immissis. Nam
quo latius dimicaretur siublatae metae,inP earum locum bina ex adueris constituta erant repagmia. Athletae stadio ad tempus extructo in regio ne campi martii cucurrerunt per triduummauali praelio in monte caelio defosso lacu, biremes ac
triremes quatriremesii tyriae & aegyptiae classis magno Pugnantium numero conflixerui ad γε
178쪽
spectacula tantum undit confluxit hominum, Ut plerit aduenae inter vias tabernaculis positis maneren ac saepe prae turba elisi exanimatique sint plurimi. Et in his duo senatores. De Augus Is Lu' Rutem Suetonius:Spectaculorum assiduitatem ' & magnificentia omnes antecessit, fecit nonnusquam vicatim.Athletas quoq3,extructis in cam, po sedibus ligneis. Nauale praeliu circa tyberim. Ad scenicas quot &gladiatorias operas,& equi tibus Romanis aliquado usus est. Spectandi coafusiorem more correxit,ut quoties quid spectasculi ubiq; sderetur,primus subselliorum ordo vacaret senatoribus. Romae legatos liberarum λιciaruml gentium vetuit in orchestra considere, cum quosdam etia libertini generis inibi depres hendisset.Milite secreuit a populo,multis e plealbe prius ordinem assignauit, praetextatis cuneusuum & proximia paedagogis:foeminis vero glas diatores quidem quos promiscue spectare selene fuerat,nisi ex superiore loco spectare cocessit: δε, lis virginibus vestalibus locum in theatro separatum contra praetoris tribunal dedit.Athletarum spectaculis muliebrem sexum omnem semouit: ipse cu spectaret nihil agebat,Caesaris reprehenssionem timens,qui solitus fuerit epistolas lectitas re & scribere &rescribere. Spectauit studiosissi me pugiles, Scmaxime latinos,no legitimos attordinarios,non quos etiam commiscere cu Graeacis solebat,sed & cateruarios oppidanos inter angustias viarum pugnantes temere , ac sine arteis
Athletis confirmauit priuilegia,& ampliauit:hb1trionum licentiam adeo compescuit,ut Stepha;
legatarium cum in puerilavi habitum
179쪽
LIBER SECUN Dus 72 ei circumtonsam matronam ministrasse compeatisset,per trina theatra virgis caesium relegauerit. Et de Caligula Suetonius scenic ludo. α De catim. due & varii generis ac multifariam secit, quosita specta. nocturnos,accensis tota urbe luminibus.Mirmib*μ lonem e ludo rudibus secum batuentem & sipo, te prostratum con dit ferrea sica,&more victo rum cum palma disicurrit.Et Claudius circo mas imo marmoreis carceribus auratisque metis, 'S'quae utraque & tophea & lignea fuerant excubto,propria senatoribus constituit loca promistue spectare solitis,ac siupra quadrigarium certamen Troiae lusit. Exhibuit hessalos equites , qui se roS tauros per spatia circi agebant. insiliebant. defessos,& ad terram cornibus detrahebat.Gers :manoru legatis in orchestra sedere permisi sim, Plicitate eorum & fiducia commotus:qui in po putari deducticu animaduertissent parthos&axmenios sedentes in senatu ad eadem loca sponte
transierunt,nihilo deteriorem virtutem aut consditionem suam praedicates.Ad Athletarum spesctaculu inuitauit & virgines vestales, quia Olim pia quoque Cereris sacerdotibus spectare licet. Titus Vespasianus princeps optimus amphim theatro quod nunc coloseum appellant dedicatio, Thermisi iuxta celcbriter extructis, in qui eiacula. ibus nunc sunt vineae fratrii fanctarMariae nous, munus aedidit apparatissimu largissimum p : dc nauale praelium in naumachia veteri,qua fuisse
docuimus prope ecclesiam sancti Petti, ubi de, pressus est locus.post sanctiMichaelis ecclesia:Et gladiatores, ait uno die quinq; millia onisgenea
ris serar u.Domitiasse est frater spectaculi ma
180쪽
gnifica assidue & sumptuosa aedidit, non in armphitheatro modo,veru & in circo,ubi praeter is lenes bigarii & quadrigarum cursus,praestu etiaduplex equestre & pedestre commisit,ac in amo Phitheatro nauale quoi,venatries gladiator estes noctib' ad lychnosmec viroru modo pugnas, sed & foeminarum, naualis pugna pene iustaruclassium etasso & circumstructo circa tyberim lacu,ubi nunc circa sancti Sylvestri monasteriti, ει viam flaminiam depresso in loco vineas esse horto si videmus.Nunc quiaHelius Spartianus Hadrianum scribit fabulas omnis genetis more antiquo in theatro dedisse,verba libet aliqua aps ponere,quod supra a nobis desideratu fuisse non
dubitamus.Scenam,Orchestra,Mirmillones, Ρωtomimos declarat Ρlacidus grammaticus no imcelebris.Scenam esse dicit camera hinc indeco posita .quae in umbrae locum in theatro erat,in quo ludi actitabantur. Item scenam dici arboruin se incubantiu quasi concameratam densatio, nem,Vt subterpositos tegere possit.Item scenam vocati compositionem alicuius criminis,quae disgna sit agi in theatro exclamationibus tragicis. Vlpianus autem iureconsultus titulo de his qui notentur infamia scribit.Scena est viLabeo diffini quae ludorum faciedorum causa quolibet lo,co,Vbi quis consistat moueaturi spectaculti sui praebiturus,posita sit in publico priuatol vel in Theatrum Vico,quo tamen loco passim homines spectandi causa admittantur.Nbsque h Cassiodoro in Roma ostendimus instaurata: theatrum graeca apppellatione viserium interpretamqu&l turba cosueuiens emi a videatur & videat Et scenam