장음표시 사용
541쪽
autor est infantes primu tacta terra voce emit tere,quae fandi postea det initium: unde rem diruinam Maio mense vult Fatuae deae factam fuisse.Ρrima nascentium pericula sunt,cu e gemeblis altero mortuo superest unus,quem inde Vopi: scum dicunt: & cum genitrice partus difficulta: te re doloribus mortua, Vetre caedutur, quOS ap 'pellant Caesares,eoq; modo Scipione Aphrica, num maiorem,Caiumcd Caesiarem,& Manilium qui primus Carthaginem cum eXercitu intrauit, natos asserit Plinius. Agrippae autem dicti sunt qui nascendo pedibus primo ordine peruersio sunt egressive ire.Vnde Ronas Peruersia & Ρro,sa deae fuerunt, quibus ob hoc supplicabatur.
Contingit vero plerunque ut nonnulli ex infanstibus adulterio incestuve coceptis necentur, aut exponantur. Vnde Ulpianus iurecosultus, Neca: re videtur non tantum is qui partum praefoca
sed is qui abiicit,& qui alimonia denegat,& qui
publicis locis misericordiae causia exponit,quam ipse non habet. Primus morum qui alendis infantibus publice adhiberetur,Lustria fuere, in qui; bus nomina accipiebanta eratq; puellarum octasuus dies,p uerorum nonus,quod foeming viris cutius crescat & perficiantur.Sed parua in Roma nis propter multitudinem fuit nominis notitia. Vnde scribit Asconius secunda inVerrem actriosne,Moris fuisse,cum aliquis Romanus ciuis ostedendus esset,signifi caretur aut praenomine suo, aut nomine, aut cognomine, aut a cognatione, aut a tribu in qua censeretur,aut a curia, aut a cesium,aut si erat senator vel eques.De quibus vitio
mis cum satis supra sit dictum, de praenomine,
542쪽
TRIVMPHANTIS ROMAE nomine,cognomine,& agnomine dicamus .P Agnomen, mumi agnomen ab agnatione in qua quis na
P tus est,dictum constat. Praenomina Vero pauca,& varis significationis fuere. Lucius,ut inquit Festus,praenome est eius qui oriete luce natus est. Cneus a corporis effigie a generando dictu a Gretco. Ρrgnominibus foeminas etiam esse appellatas testimonio sunt Cecilia & Terentia, quae ambae quintae sint solitae appellari. Pari modo Lucia &cognomen Titia. Cognomina Variam habuere originem. Lisuius in secundo.Ualerio mutatio aedificii a Velia
infimum in forum,& submissio fasciu,& leges
latae,cognomen Publicole dederunt.Et libro se,ptimo: Titus Manlius Gallo ad Anienem occiis torquem a mortuo accepit: Vnde Torquato illi cognomen fuit. M.Valerius miles a gallo prouos CatuS, cum pugnaret,a coruo adiutus stuperauit. Inde Coruinus cognomine appellatus. Et libro nono: Papirio Cursori pernicitas pedu dedit co; gnomem cum . . Fabius forensiem turbam excretam in quatuor urbanas tribus coniecisset, Masximi cognomen accepit.Item XXX: Aphricani cognomen militaris primo fauor, an popularis aura celebrauerit,incertum .Primus certe hic imperator nomine victae a sie gentis est nobilitatus. Et xxxv I,Lucius Scipio ad urbem venit, qui ne cognomine fratri cederet, Asiaticum se appellari voluit. melius LentuluS'Sura,cognomenatum id nactus,quia cum rationem exposceretur male administratae quaesturae,ratione sibi non esse reddendam, sed tantum suram,sicut pueri in sphaerae ludo faciunt,praebcnda respodit.Et Sci Piones nonnulli volunt cognomine ductos quod
543쪽
' LIBER v III. 88 Cornelius patrem pro baculo iuuit. MessaIa cos gnominatus,postq Messanam vicit urbem.Et ab Aemilio dictus est Aemilianus,a Seruilio Seruistianus.Corneliorum familiae princeps cu desponsa filia vades posceretur , asina pecunia onustam duxit, unde & Asina cognomen habuit. Tremes lius Scropha,quia porca absconsa sub cetonibus in quibus iaceret uxor, iurauit nullam aliam esse in domo porcam.Et Augustus in Troiano ludis cro Nonium Asprenatem lapita debilitatum,au. reo torque donauit,passus cp est ipsum dc poste
ros Torquati ferre cognomen. Claudius imperastor Gabinio secundo Chaucis gente Germanica superatis,cognomen Chaucicus vfiurpare concessit. Idem tamen imperator peregrinae conditio nis homines vetuit usiurpare Romana nomina dii taxat gentilia .Domitio rure reuertenti iuves nesgemini augustiore forma ex occursu imperasse traduntur,nuciaret Senatui ac populo Roma
no victoriam, de qua incertum adhuc erat, atque in fide maiestatis adeo permulsisse malas, Ut ex nigro rutilum arris assimilem capillu redderent. Et Antonin' imperator Caracalla cognome nactus est a vestimen to quod populo dederat, di misso usit ad talos,qd ante no fuerat: &Varro de agricultura scribit multa habuisse Roman S co cognomo
mina. & infra, Auus meus primo appellatus est Scropha,qui quaestor cum esset Licinii in Maces donia prouincia relictus exercitus, dum praetor rediret,hostes arbitrati occasionem se habere vioctoriae,impressionem secere. ceperunt arma, tab
544쪽
ma ab arbos tibin 1 emorum cognomina. aominis,
exierunt cotra.dixit celeriter illos se ut scropha orcos disiecturund quod fuit.Nam nostra aetas eporarios ac piscinas protulit ad mare,& in eas greges piscium e pelagis reuocauit. Propterea appellati Sergius Orata, & Licinius Murena.&Plinius habet, antiquis cognomina ab arborisbus multis fuisse: Fronditio illi qui contra Hananibalem tranato Vulturno rem praeclare gessit, quia frondatione arborii delectatus. Stoloni deadit pampinatio inutilis.Pilumno qui primus pia
Ium inuenerit. Pisones a pinsendo. FabiGLentusli,Cicerones,prout quiscy Optime sereret. Iuni rum familiae bubulcum nominauerunt qui bene bobus uteretur. Lactucini qui multa usi lactuca. Seruis autem multis nomen simul & cognomendabat dimidiatum patroni cum adiectione praea nomen,in hanc formam Quintipor,Quinti sero
UuS.Marcipor,Marci .EOSVero ex liberis qui pastre incerto,aut ex patre certo, sed non legitima uxore geniti erant, Spurios dixerunt maiores,
quod Sabinos asscrit Plutarchus mulieru pudem da sporon appellasse.ideo qui legitime natus nos i t,sed ex concubina,& scorto, contumeliae cau
sa spurius appellatur. Sed ad pueros rodendum
est .Eos monilibus, quas Vocabat bullas, exorna
bant,propter Tarquinium priscum, qui primus filium ob superatum hostem Hetruscum praete xta,bulla aurea,& annulo insignivit:vel ut est in Plutarchi problematibus,deferebat pueri inge. nui super nudum pectus huiusmodi bullas,ut inacestuosi,& in pueris debacchantes,id in seruis, quod minoris erat notae, non in liberis ab illa recognitis committerent flagitium.Et Macrobius
545쪽
LIBER VIII. 89 addit fuisse eam bullam ad eordis larmam, ut ipsit etiam pueri intelligeret corde & virtute vistiendum .Festust item addit eam bullam a Grs,co sermone B ουλκ,quod est consilium, dictam, quia ea parte corporis bulla cotegere id est pes
eius,in qua naturaliter est consiliu .Unde cu Aes milius Lepidus puer hostem congressuS Occidise De puero, set,& ciuem sieruasse statua ei in capitolio bulo rum indole lata,& incincta praetexta fuit posita .Et postquaad praeclara puerorum facinora est ventu, Maroci Catonis magnam indolem ornemus,qui cum in domo M. Drusi auunculi educaretur,& ad euLatinoru oratores pro ciuitate impetranda missi essent,nec precibus nec minis a Q. Popedio it latis adduci potuit,ut pro illis oraret: idemi ad Syllam a paedagogo ductus, cum proscriptorutabula vidisset, interrogauit cur nemo esset qui
tyrannu occideret,& se id facturu,si gladium habere obtulit.Fuit vero maioribus magna in erudiendis pueris diligetia,de quibus habet in octauo Livius.Autores habeo, consueuisse tunc Romanos pueros, sicut nunc Grqcis,ita tuc Hetrus scis litetis erudiri. Graecis autem postea omnes gueti, ''passim fuisse imbutos, Sc ea ratione adolescentes Athenas mitti confiueuisse, magis constat, q Vt testimoniis indigere credamus : tamen librorum Ciceronis de officiis initium legetes facile id poterunt nosse.Non tamen deerant ludi Romae,in quibus pueri & puellae etia erudiebantur.Liuius in tertio. Virgini venietr in foru cibi nant in ta; bernis literarum ludi erant) minister decemuiri Ludi sita, manu iniecit. Nec maior fuit literis q moribus VRxum
arudiedis pueris dilige tia, quibus Festus scribit
546쪽
TRIVMPHANTIS ROM AEn has fuisse obscoeno uti verbo. Vnde praelesinitextat' xtatus sermo sit dictus, qui nihil obscoenitalia ' φ' haberet.Et Plutarchus dicit,pueros cum iuraret Herculem, id sub tecto facere prohibitos, quod Pueros per inaustria sit institum, ut du pueri iurare Heri
subf'iecto culem volentes domo exue Iubentur, per eam iurarτPIO moram deierare desuescant: siue quia Hercules
hibi β' ii ' ' n semel iurasse perhibes,& Pythius Apoblo hominibus proposuit,melius esse si absq; iuras mento affirmare discerent. Vnde subiicit Plutarchus philosophorum Graeciae grauissimus , non aliud quicqGraecis seruitutem & mollitiem at tulisse Romanos existimasse,quam gymnasia dc palaestram,quibus relanguescerent puerorum 6cadolescentium animi .inde'puerorum amores,os
gni,inde somno & deambulationibus iuuenum corpora corrumpi, inde saltationibus, & motui composito initium esse. cum contra dicat Aulus Gellius scholae pueros vacasse Romanos, quod vel bum graece a vacatione dictu significet, caeοῦ merea n , tertS rebuS omissisvacare liberalibus studiis pueαrnio cibo S ros debere: quos idem affirmat, si plurimo cibom hebetio, nimio somno v tan tu r,fieti hebetioris ingenii. M DRwii- Et Plutarchus dicit,nemo foris praeter pueros ii beros coenabat, Vt verecunde & pudenter volus Di. - ptates accipere pueri assuescerent,maioreS natu,& magistros spectatores habcntes . Et paremtes in liberorum adolcscentium aspectum se ex hibebat,quia sicut Plato scribit,ubi senes imp dentes sint,adolescentos fieri turpissimos necesse est. Et Cornelius Tacitus. Mos habebatur prin cipii liberos cum caeteris id aetatis pueris sedem
res vesci in aspectu propinquorum, propri S
547쪽
LIBER V IIr parciore mensa. Et Suetonius in Claudio Impetratore. Adhibebat omni coenae & libertos suos, cum pueris & puellis nobilibus, qui more veteri ad fulcra lectorum sedentes vescere turluerique quos parentes domi,& in scholis seuere contines bant,duobus maxime temporibus in publicum
ducebatur,vno cum ad aerarium anno aetatis descimo ibant professuri,& in libris Elephatinis tri. bui suae ascribendi. idq; Iulius Capitolinus Gors
dianum imperatorem fecisse scribit . altero cum ad annum septimumdecimii dimissa praetexta togam assumebant virilem. Unde est quod Plu, tarchus in Bruti vita scribit. Cassium ad caedem Caesaris euntem multi sunt prosecuti, quod filiutunc virilem togam assumentem primum duces rei in forti.& de puerorum insti tu tione pulchruin Pauli Aemili vita Plutarchus praebet exeptu. Docuit aute filios Romanam disciplina, quam ipse doctus erat,& Graecas insuper artes.Non λlum enim gramatici,sophistae, rhetores, verum etia fictores, pictorest,& equora canum venastionum magistri circa adolescentes versabatur. Ipse vero pater nisi quid publici muneris impes diret, eoru exercitationibus studii si intererat. Quando autem tapissime supra parentum facta est mentio,Vlpianum audiamus iureconsultum qui sint dissinientem: Parentesvirtu sexus acacipere debemus,sed in infinitu quaeritur: & qui, dam parentes ad tritauum appellari aiunt,supe; riores maiores dici,hoc veteres existimasse Poma poni' refert.Sed C Cassius omnes in infinitu parentes dicit,quod & honestius est,& merito obstinuiti Paulus vero gradus praedictorii aliorumsso
Pueroaduobus temporibus in publieum duactos. Parentes. Haiores.
548쪽
'. ista ita quo pmpin IV rum sic Ponit. Patruus patris fraAVRRV ter. Avunculus frater matris. Amita patris is misisma. ror' Matertera matriS soror. Patruus magnus, ghu, frater aui. unculus magnus, auiae frater: amisis. φώl ta magna,aui soror. Matertera magna, auiae a A Tma ror.PatruuS maior,proaui frater.Et multos alios
magna. Isimus omittendos.De infantibus puerisit adus, que praetexta fatis dixisse videmur.Ad natu masiores Veniamus, maiorest & consuetudinem osmnis vitae illorum pro parte aliqua ostendamus.
Qua in re a generalibus inchoates,ad particula: ria descendemus. Veteres, inquit in problemati bus Plutarchus, festis nihil omnino negotij ge Tebant, aut curabant, sed rebus diuinis prorsus dediti erant.Et M. Cicero quid de moribus sin gularum urbium & gentium sentiat, in oratiosne legis Agrariae contra Rullusecuda sic osten; dit. Non ingenerantur hominibus mores tam a stirpe generis ac seminibus, quam ex his rebus quae ab ipsa natura,aut a consuetudine suppedi; tantur,quibus alimur & vivimus. Carthaginem z. ' seS,fraudulenti,&mendaces,non genere,sed nastura loci,quod propter portus suos multis & vas xijs mercatorum sermonibus ad studium fallendi Ligure, Eu studio quῆstus Vocabantur.Ligures,montani,duri ait agrestes .docuit eos ager ipse,nihil feren do,nisi e multa cultura ac multo labore quaesita. Campani semper superbi bonitate agrorum, &rumhz'' fructuu magnitudin urbis salubritate,pulchri rudine:& quod Cicero ad suu no faciens proposi
zz ζ' uit in oratione,cuius hac particula Aulus Gellius
549쪽
habet,Cogitate cu animis vestris,siqiiid vos per labore recte feceritis,labor ille a vobis cito reces det,benefactu a vobis dum vivetis no discedet. sed si qua per voluptate nequiter feceritiS, volvo Ptas cito abibit,nequiter factum illud apud vos semper manebit.Similes aute grauibus huiusmodi M. Catonis sentetijs Cicero ipse diuersis in los Senietis cicis habet. Titio em scribes inquit, Homines nos 'di 'esse meminerimus,ea lege natos,ut omnib' telis fortunae proposita sit vita nostra: neque esse recussandum quo minus ea qua nati siumus conditio;
ne vivamus,nem tam grauiter eOS casuS feramus
quos nullo modo vitare possimus .Et Aulo Tor, quato Cicero, Simus igitur ea mete,qua ratio &Veritas praescribit,ut nihil in vita nobis praestanodum praeter culpam putemuS,eacy cu careamuS, omnia humana placate & moderate feramus. Atilisc eo pertinet oratio,Vt perditis rebus osmnibus tame ipsa virtus siele sustentare posse via deatur. Quam recte factorum viam imitata tu uentus Romana,id in primis boni moris serua ui ut senectuti honorem haberet.hinc singulos senes singuli iuuenes deducebant. In conuiuiis iu ' 3 '' 'uenes & loco cedebat,& omni sermone,praeter;
quam Vno casu, de quo Aulus Gellius ex Tauri philosophi sententia dicit:patre scilicet filio suo in magistratu publico cum priuate quid agitur, Prsponi,& cotra in publicis. Unde est etia apud Romanos Fabii maximi factum,qui filio consu, Ii apud Ocriculum obuius,cu equo no descendes ret,a lictore iubente consule iussus descendit.In; quiti Fabius, Experiri volui fili, satin te costuleesse intelligeres.Grandesissi natu,maiorum,& sua
550쪽
probe gesta tibiis & carmine celebrabat,quo imuen tute instrueret. Qua ex consuetudine hebat, ut aut probi & pueri oc adolescentes essent Rosmani,aut siquidiin teneriore peccassent state,per
maiorum conuersationem emendarent. Notum
est enim id in viris plerisque clarissimis contigiuse.Manlius nassi Torquatus ab hebeti adolescens boni euase te ad imperiolum euatit. Scipio superior a luxustiola iuuentute ad summam perfectam. Virtustem.C. Valerius post luxuriosiam adolescentiam flamen factus a T . Licinio pontifice maximo,ad frugalitatis fanctitatiis specimen mutatus est. Fabius Maximus Allobrogus a perdita adolescetia in virum grauissimum, pariter Q. Catulus. Sylla Delix iuuentutem usi ad aedilitatem egit flagitiosissimam, vino,luxui, ludicrae arti indulsgens.post vir fortissimus fuit,multa prsclare gessiit ante ciuile bellum breuiter superius narrata. Et solido erant urgentissimoi iuuentuti ad imi tationem exemplo virtutes publico facto ostem Quare, pii far perpulchre enim ad rem,Cicero ad Letulum, Lais., inquit , stripsisse Platonem,quales in Republica
osse. principes essent , tales reliquos solere ciues esse. D. hubi E. ix' p pRuς 'publica Romanorum liberalitate
Romanoin cuius eXemplo no liberalis crescere iuuentus nes, exam quiret,dice da sunt.Liuius in quinto,Cum anxios patres teneret cura auri inueniendi quo donum
fieret Apollini pro ex luendo Camilli voto caspiendis Vehiis emisso,matronae quicquid auri in
ornamentis habuerunt,contulere, unde cratera
aureum Apollini mitte dum esse famim.Et librox IIII Liuius, Conuenerunt domini eoru quos T. Sempronius ad Beneuentum manumiserat,