장음표시 사용
561쪽
LIBER vrrr. 97st diuisatum,principes quoq',qui eis praeponum
tur,diuisios esse inquit Varro, P unus villicus, al*ter vocatur magister pecoris. isil ut habeat scris De magis Pia,Oportere dicit Varro, P sitne literis idoneus ' Pς-x non esset,qui rationes dominicas pecuarias consficere posset.Hanc vero pecuariae & pastionum partem secundam cum villarum adiacentiis imul tractare cogimur, quod licet Varro nomisna principibus, ut appellauit, earum diuisia desderit: unam tamen & eandem simul curam eos habere oportuitivi dum villicus non selum aedi ficia villae,sed coniuncta illis vivaria,Ornithones, leporaria,& ferarum claustra curatamagister vesro pecoris non magis ovium & boum, aliarum
P animalium, Q cicurum & clusioru siue anima,tium,sive piscium pastionis habet rationem, Papiris familias res rustica bene siuccedat.Et quidem in pecuaria postqua Varro laudes ovis supra dis
xerat,de bobus secundo loco scribit:quorum ausctoritatem in pecuaria maxima esse vult oporater praesertim in Italia,quae a bobus nomen hasbere existimatur.Potuimus hoc in loco quae sua
pra in vectigalium partibus sunt a nobis dicta repetere de ovium Sc pascuorum quaestu, qui in Apulia & Samnitium montibus a Romanis fiebat: & de vaccaru, equarum, caprarumqy greqgibus alendis,ex quibus magna villae & patrita. milias accedit utilitas.Sed haec & similia prouea Varrone & Catone, aliisq; vel praepostere haσbentur,referre oportet; primumcd pecuaria ap= Peruari
pellasse maiores omnia ex quibus populus Roamanus haberet redditust quia diu hoc solum voctigal Romanis fuit,locupletesl,loci,id est agri Locuplete
562쪽
plenos. A diuisione tamen rei rusticae quam Vatroposuit,incipientes,omnia praeterq villae aedis ficia in ipsas tres partes conferemus,etiam a eae teris scriptoribus excerpenda. Rusticae discipliso thones nae,inquit Varro, genera sunt tria: Ornithones, leporari piscing. Omithones dico omnium ali tum quae inter parietes vilip solent pasci.Ex qua ruidem alitum pastione maiores aliquando frustus captos esse affirmat Varro,q ex toto fundo capi consueuerint. Aliquando enim vidisse diciegreges magnoS anseru,gallinarum, columbaru, gruum,pauonum, necno glirium. Ex quibus reabus scriba librarius libertus eius in annos singualos plus quinquaginta milia capere dicebat.Et in eodem dialogo Accius affirmat Certe nosti masterterae meae fundu in Sabinis, qui est ad xxvir lapidem via Salaria a Roma.In hac villa qui est ornithon,ex eo me quini milia scio venisse turodorum denariis temis .Quid autem proprie sineae unde habuerint originem ornithones, sic ha*bet Varro. Primus ille gradus maiorum nostros rum erat,in quo essent aviaria duntaxat, in pla no cohors,in qua pascebantur gallinae, & earum frustus erant oua & pulli.Alter sublimis in quo
eo lambis lumbar. Alterum genus columbam est clemensvως- tius,quod cibo domestico contentu intra limina
ianuae solet pasci.ex his duabus stirpibus fit mi re scellu tertiu genuffructus cauis,ati concedunt in locu unu,quod alii vocant peristerona iij pe
risterotrophio,in quo uno saepe vel quins millia
erant colubae in turribus,aut summa villa. oleo amb*m barri duo genera: Vnum agreste,quod habetur in Q g ' turribus ac culminibus villae,a quo appellatae
563쪽
LIBERVIII. 98ssint incluta, Nihil celerius, laecsidius. Cotra autem aviaria sunt nomine mutato, quod vocatur Aulama ornithones, in quibus stabulantur turdi & pauo nes .Auiaria scribit Plinius primu instituisse iniclusis omniu generum auibus M. Leliu Stra ε chisu, nem Brundusii equestris ordinis: haecque eadem Strabo auin sunt aviaria quae dicit Varro nomine mutato vos cata esse omithones,in quibus stabulentur turdi& pauones. Et infra:De ornithone qui fructus causa fit,no nisi pingues sumtitur turdi igitur te Rudo,aut peristyliu tueri debet virgultis,aut reate ferreo,in qua millia aliquot turdoru aut merus Iaru includi possint:praeterea alis quoque aues,qugPingues veneut care,Vt turtureS aut coturnices,
Refert aute Plinius Corneliu Nepotem scripsis, se turdos paulo ante Augusti statem impinguari coepisse.Et ciconia magis placuisse q gruem . Et
inmper addit ipse coturnicibus veneni semen auam ingratissimu esse cibum, qua ob causam eas dam; nauerint menta, simulque comitialem propter natre morbu,quem soles animaliu sentiunt praeter hos minem.Sequitur Varro In hoc tectu aquam V nire oportet per fistulam,& eam per canales anagustos serpere,qui facile abstergi possint.De pastionibus nostra memoria,inquit greges haberi coepti, &veniere magno.Ex his M. Aufidius Lurco supra sexaginta millia numos in anno dicitur capere. Paulus iureconsultus de legatis. Auibus legatis,anseres, phasiani, gallinae,& aviaria de i. hentur. Phasianatii autem & pastores anserui no texacti se, continentur. Alexandrum Seuerum imperatore um. Mammea genitum Christiana,laudibus a nobis inpissime celebratum, hoc Ioco supra Vires exsi
564쪽
tollare gestimus. de quo habet Helius Spartus
nus. Habuit sane in palatio unu genus voluptastis,quo maxime deIectatus est in quo sollicitudines publicas sub auit.Nam aviaria instituerae pauonum,Phasianorum,gallinarum,anatu, Per daeum, axime palumborum: quos habuisse ad viginti milia perhibetur:& ne earum pastus grariaret annonam,seruos habuit vecti gales,qui eos ex ouis & pulcenis & pipionibus alerent.Et nos ster Cicero ad Papytiu Paetum. Plures pauones confeci, quam tu pulIos columbinos. Proxima
o. - ν, fuit alitum pastioni,alendarum apum industriat stisne de qua & si multa dici possent,inirgilio sumens
daasiatis erit pauca ab eodem Varrone vel trunca acciPer Uberrimos qui inde prouenerui fructus quaestiisq; ostendentia. Auctorem Varro inquit, habeomon solum qui alvearia sua locata habet quotannis quinis milibus pondo mellis, sed fras tres ex agro Falisto locupletes,quibus cum a Pa tre relicta esset parua villa, & agellus non sane
maior iugero uno, hos circum villam totam alauearia fecisse,qui nihilominus aut peraeque dicearent dena milia sestertia ex melle recipere se sealit rapes cum examen exitum est,quod fieri se, Mid n in let ' in educatae prospere sunt multae,ac proge n iras in coloniam mittere volunt:ut olim crebre Sabini factitarunt,propter multitudinem libearorum.Sed iam veniendum est ad secudam pro ximae diuisionis nostrae partem leporaria, cuius verbi vim sic ipse exponit Varro:Leporaria te accipere volo,non ea quae tritavi nostri dicebat,
ubi ibili lepores sint: sed omnia septa ac affixa vilis quae sunt,& habent inclusa animalia,quae P '
565쪽
scuntur.& infra,in Ieporario pater tuu3Acei prs terquam lepusculum nihil vidit. neq; enim erat magnum id sep tum,quod ut nunc haberent multoS aprOS ac capreas, complura iugera maceriis concluderentur. Aulus Gellius, Vivaria veteres quandoq; leporaria dixere,in quibus omnia clau I m. derentur animalia: quando. roboraria a modo ros ζ Mclaudendi roboribus 1 sicu t praeclarum virum C simam medicu in triuio Mugelli villa habere vi demus .Et Plinius.Viuaria feram primu Romae uiuanta se, istituit Fului' Lupin'.Nec diu imitatores defue rarum. re L. LuculIus,& Quint' Horte sius .Varro au te sic habet.Quintus Fulvius Lupinus dicit in Tarquinieli habere septa iugera quadraginta,in quo sint clausia no solum ea quae dixi,sed etiam oues. praeterea in eodem consepto fere haberi solent
codiceria ex arborum corticibuS,atque alvearia, Codiceria.
atque etiam dolia ubi habeant conclusos fixes. Tertium est genus quod in Gallia & Hispania nascitur,simile nostro lepori, quem cuniculum cunisho appellant. Apros postea habuere in leporario, nec magno negotio ibi exceptiuos & cicures.nas e fundum emit in Tussculano hic Varro a M. 'ippio Pisone.Vidisti ad buccinam inflatam cer Bueesns Beo tempore apros & capreas couenire ad pabu nuu D ras
Ium:cum e superiore loco,e palῖstra apris effvn e enim 'deretur glans,capreis vicia, aut quid aliud. Ego vero,inquit ille,apud Q.Hortensium cu in agro Laurenti essem,ibi istuc magis magnificumvidi, Nam silua erat, ut dicebat,supra quinquaginta Iugerum, maceria septa, quod non leporarium, sed theritrophion appellabant. Ibi erat locus excelsius,ubi triclinio posito coenabamus, apud
566쪽
quod Orphea vocari iussit: qui cum eouenisset castola & cithara,& canere esset iussus, buccinam
inflauit,ubi tanta circ fluxerit mox ceruorum,
a prorum, & caeterarum quadrupedum multit do, ut non minus formosum mihi visum sit spes Etaculum, si in circo maximo aediliu ,sine Aphriscanis best ijs cum fiunt veuationes. Quando autecontigisset commoditas,venationibus delectari sunt prisci.Plmi' orator Cornelio Tacito.Aproatres equide pulcherrimos cepi. ipse inquis s ipse, non tamen ut omnino ab inertia mea & quiete discederem. Ad retia sedebam. erant mihi prosxima, o venabulum,aut lancea, sed stylus & pugillares:meditabar aliquid,enotabami,ut si manus vacuaS, plenas tamen ceras reportarem. Et
Macrobius in Saturnalibus scribit,Venatores asprorum si noctu apros deferebant,acutum infragebant alienum,ut a putredine seruaretur. Terstiae tandem parti piscinis intendamus: de quibus Varro . Similiter piscinas dico eas quae in aqua dulci aut salsa inclusos habent pisces ad villam. emantur ea quae seruoru diligentia tuearis .His tribus generibus priscoru frugalitatem bene, &posterioru luxuriem male viam fuisse dicit.aqua enim non nisi dulcem habuisse priscoru piscinas scribit:in qua duntaxat scaros & mugiIes pisces alerent. sed breui post L. Philippus & Hortenssius tam referctas piscibus habuerunt piscinas, ut Cicero eos piscinarios. appellauerit. M. Cato
Vticensis haeres a Licinio relictus, pisces qui in
ad quas tres partes comode oc utiliter habendas, parari oportere vult Varro tria artificum genera: aucupes scilicet,venatores,& piscatores,a quib'
567쪽
eius piscina era x L milibus vedidit. sed siua stote luxurie propagasse, leporaria & piscinas pro ferendo ad mare,& in eas pelagios greges pisciureuocasse, p ter quas appellati sint Sergius Or
ta,&Licinius Murena.Nam vivaria cochlearum
scribit Plinius a Fuluio Hirpino instituta fuisse in Tarquini est,paulo ante bellum Cssiaris & Ρωpeii,distinctis generibus, ut separatim essent al*bae quae in Reatino agro nascuntur,separatim Illyricae,quibus magnitudo praecipua,Aphricanae quibus iecunditas, Solitanae quibus nobilitas. Quin & faginam earu comentus est lapa & fars re. C.FOU Hircius uno tempore Caesari sex mi, ita murenarii mutua dedit in pondus,& propter piscium multitudine quadragies sestertio villa eius venijt. Et Pollio equ es Romanus ex amicis Augusti vivariis murenarum immisit damnata macipia. Antonia vero Drusi uxor,murenaequa diligebat,inaureis addidit,cuius fama multi baulosvidere cupiueruut,in Baiano sinu cenici ab urbe milibus semotos .Murenas vero a freto Siculo scribunt Gellius & Macrobius flutas fuisse habi, tas, si c dictas,l fluitarent pinguedine, & a sole torrefactae. Fuerut aute apud maiores in pretio& deliciis pisces aliqui, quorum aut immutata sunt nomina,aut periit sipecies.Scribit nans Pli; nius multu suis teporibus fuisse in honore,quoruunus septe milib' fuerit emptus,cu tame nullus Vnqua inuetus sit qui excederet pondo. Et Sene; ea quarta de centesima epistola, Mullum ingens iis formae Tiberius Caesar missum sibi, cum in macellu deferri Sc venire iussisset:amici, inquit,
omnia me fallunt, nisi illum multu aut Apiciusn iii
Licinius Murma. Flutae. Mullus ο
568쪽
emerit,aut P .Octauius.quinq; sestertiis ApiciusAς pes emit piscem que Cssax vendiderat. Et acipenserqui squama esset inueris,in magna pariter existismatione erat. De quo Macrobius.Scipio Aphri; canus cu acipe ser piscis & rarus & Precio carui
sibi esset allatus,vnu & post altu ad coena cui res fert Cicero inuitabat.Uontius quida inquit:Vis de quid agas, acipenser iste paucoru hominum LVP est. Lupum piscem Plinius multi facitam esse diαcit, praesertim si inter duos pontes esset captu ubi stercora laberet.Vnde no magis proprie tuς Caius Titius,quam nos nuc ganeones & aIeatos res,lupos inter duos pontes appellare possumus.
Sed aetatis nostrs docti,lectione Plinii delectati,
acipe seris dc mulli nullam adinvenire possint inter nostri temporis pisces similitudine,lupum esse contedunt,que vulgo sturionem appellant, qui in Tyberi & ad pontes nunc extantes Optismus capit. Quod aute ex Plinio supra diximus Ciceronem Philippii & Hortensium piscinarios appellasse,sumptu est a Plinio ex epistola Cices ronis ad Atticum, ubi sic est. Mihi vero ut inui; deant piscinarii nostri. Tribus rusticς disciplinggeneribus explicatis,alia ad agri cultura,ad ipsas 1 eius disciplinae genera variis facientia modiscemus.Eriti a re diuina initi. Agru si Iustra,
grorum. ueriS,inquit Cato,cures lustrare Ianum Iunone;
vino:praefaturus sic dicito.Mars pater te pre cor quaes 3,ut sciens volens propitius mihi sis, domui familigi nostrs. Boues feriis coniungere licet.haec licet facere,aduehant ligna abalia,frumentu,quod no daturus eris mulis, equis,asinis. feriae nullae nisi in familia sint.Partem vero hanc
569쪽
LIBERTO Iin pecuaria esse inquit V rro, quae no paratur Vt ex his capiatur fructus,sed propterea ut fructus ex ea sint,muli scilicet, cineis & Pastores. Votu Votum γε Pro bobus ut valeant,Cato sic docuit facere.Mar hq
ri Silvano in silua interdiu in capita boum singula votum facito, farris pondo tria, laridi pondo quatuor & dimidiu,& pulpae idem in unu licet
coni cere.Eam rem diuina feruus vel liber facito: mulier ne adsit. post rem diuina, rusticam disici, Plinam sic edocet Cato. Ager quando instruitur Ccc L iugerum,uillicum, villicam,operarios,bubulcos tres, asinarium bubulcu, opilione, trede cim boues,trinos assinos clitellarios,molas asinas rias unas,trusatiles unas,hispanieses unas,abacu num,lectum in cubiculo unum,iectos loris sub, tentos quatuor. Et si exit centum iugerum ager, Asinarios,plostrarios duos, Asinu molariu Vau, Abacum vnum,arcam vestiaria unam, armaria Promptuarium unum,Ornamenta bobus & ali,nis inlirata tria. Loram bibat familia mensies tres,mense quarto, quinto, sexto, septimo,octa Mo, in dies sextariu,id est in meses congios quin Q.Vestimenta familiae tunicam pedes tres & ses ais .faga alternis annis.quoties cui. tunica, aut sagum dabis,prius veterem accipim:vnde centos nes fiant familiae. cibaria, qui opus faciunt,per hyeme tritici modios quatuosep aestate modios
quatuor & dimidiu.copeditis,p hyeme panis podo quatuor.Vbi vineam fodere coeperint,panis Eondo quint,vs p adeo dum ficus esse coeperint, deinde ad pondo quatuor redito. Villici Officiu= via esst,
quae emi pararique oporte quae cibaria,quae Ueo rium.
stimenta familiae dari oportet, eadem Vti curet,
570쪽
faciatq; moneo:dumi dicto audiens sit,hoc amplius,uti ante aduentum domini quae opus sindmi pN parentur curenturi diligenter.Villicae quae sunt ossicia. Si eam tibi dominus dederit uxorem, ea
esto contentus,ea te metuat facito,nenimium luxuriosa siet.Vicinas aliast mulieres quam mini mu Vtatur,neve domum ad se recipiat .Ad aram nequo eat,neve ambulatrix sit.Rem diuinam ne
factat iniussu domini,aut dominae. Scito domi. num facere rem diuinam pro tota familia.muns da sit,uillam conuerse mundet habeat.Hanc villicae disciplinam nostri teporis nulli per Italiam Proponi oportet,quod non seruos, sicut maiores nostri,sed rusticos habemus semipatronos, VXO
res suas frugi mulieres,& sibiipsis utilissimas haabentes .pars tamen unica fortassis fuerit memoaranda agricolatoribus Roma incolentibus r. quos TumVXOres perpetuae sunt ambulatrices, ad arasque urbis singulas pene singulis ambulant dies bus. Sequiturq; in villicae dilciplina Cato,Calendis Maiis festus dies cum erit,coronam in focum ardeat:per eos denique dies Lari familiari pro copia supplicet. Cibum tibi & familiae curet, uti coctum habeat.pyra arida,sorba,ficos,Vuas passas seruet in sapa,& pyra &.nuces in doliis & mala.Vuas in urceis & myrteis in terra obrutas, S nuces praenestinas recentes in urceo in terra o
rutas habeat,mala Scantiniana in doliis .Haec o nania quotannis diligenter ita condita habeat.Farinam bonam & furfur subtile sciat facere. Vnuautem hac in re M.Cato,ut in caeteris,sapientis
sime scripsit,humanissimu &utilissimum fore,ut diligant vicini,nec familiae tuae sint malae. Tra