장음표시 사용
41쪽
eci fra Sabinos pugnanti Romulo ingens auxilium ab Etruria advexisse,& a qu Coelio monti nomen, uni ex septem Urbis Collibus , factum esse , Historici tradunt , apud eumdem Pighium tom.3. An. Rom. ad an.V.C. DCXLVI. Doctissimus Andreas Scotti in indice ejusdem operis, seu in Ideu Romanae Disoriae , quam addidit in editione An-
tuerpie n. an. 16 II. , cognomina referens hujus Familiae , scit. Caldus α Rufus α Sabinus , Vicinianus addit α L
ILLE SCRIPTOR , CHRISTIANORUM CiCERO : Idque ex eo
confirmari potest , quod in fronte Θ OFI, ab adolescentulo Lactantio compositi , ac in titulo Carminis do Phenice , illud duntaxat , in quibusdam Mss. Codicibus Iegitur , quia eo tempore ab eodem in lucem prodie-vunt quando videlicet nondum cognomentum aliquod adeptus fuerat ; iuxta antiquum Romanorum morem , apud quos adolescentibus priusquam togam virilem sumerent Puellis antequam nuberent , praenomina , dccognomina non imponebantur ; ut Quintus Scevola tradidit , teste Auctore Epitomes de nominum ratione , quae Valerio Maximo subjicitur , R a quibusdam Tito Probo tribuitur ; quae omnia uberius infra sumus suo loco de claraturi , quum de Lactantii parentibus agemus disi. II. xx
X. Hrmianax : Sophronio per calami excursum , Firmilianus , seu ut in quibusdam Mss. Codicibus, Fiminanus ; cognomen esse facile mihi persuadeo a patria Firmo sive potius Firmio deductum ; in Piceno clarissima olim Romanorum Colonia , a primis Eeclesiae saecul is. Urbe Romanae Apostolicae Sedi semper constant issime devota , dc 1 Sixto V. P. O. M. , ac Cive suo, in Metropolim erecta an . MDLXXXIX. per Apostol. Const. XCV.
42쪽
Mos quippe erat Romanis ea omnia appellare cognomina , quae proprio nomini postponebantur ; & tunc praecipue quando ex Gente, aut Provincia armis subacta, vel ex Patria , clara gestorum fama, illustrata , aut qua-
eumque simili ratione, petita , viro alicui imponebantur. Flor. Epit. Decad. Iv. l. v M. Luci a Cornelius Scisio, qui cum Antiocho bellaverat , cognomine Fratri coae urius , Asiariotis Useuatus es . Cicero pro Murena cap. xiv qudim Iaudem ille , Africa MFresia , coguomine 'inferebat. Macrob. Satur. l. I. cap. 6. Hulerius Maximus , postquam Messanam Hrbem Siciliae nullissimam cepit, Messala cognominatus es. Ex Patria vero Iuinius Fabiuι Fulcini nus ex Fulgineo . Marcus Melissus Spoletinos ex Spoleto Grammaticus . Aurelius Valerianus Dioclerianus ex Dioclea , Candidianus , Galerii Maximiani filius, ex Concubina genitus , qui ex Candidiana Mansione ubi natus, nomen etiam sortitus fuerat: Ne alios Lactantio Coa vos recenseam , ik a natali loco cognominatos , eo praesertim tempore , quo inclarescere apud extraneos illis contingebat; hac ni fallor ratione , quia cognomentum a patria desumptum , quum constans sit , de extraneis minime commune , omnibus notius esse potest , multoque tacilius indicare queat ad unam potius personam certam , oc determinatam , quam ad aliam quampiam pertinere , si sorte in pramon ine , ac nomine convenire plures homines diversarum partium , aliquando coni igisset. XI. Linantius: utrum agnomen sit , an secundum Cognomen , incertum omnino est ἱ nam si ex adoptione provenerat , agnomen esse dici debet , quia sic nomine adoptantis , adoptati cognomen agnascitur , sicuti eadem persona adoptati , familia: agnascitur adoptantis; & tunc tela est antiquorum Grammaticorum regula , qua doce-D a ' nrur ,
43쪽
mur , illud agnomen esse , quod quarto Ioco in den
minationibus apponitur . Sin minus: secundum cognomen erit , sive ex lactea dicendi facultate , ut quampluriabus placuit , sive ex alia quacumque caussa ad consangui- meorum distinetionem extrinsecus quaesitum , ut mos erat
Latinis , aliisque Gentibus , de quo luculenter agunt Isidorus , Sigonius , Panvinius , Fabricius, Pitiscus , M eellus, Κrieghius , & alii , ad quos patet aditus . maia
ethius vero , quum nullam analagiam, seu affinitatem L ctantium inter , & Laneum eloquentiam adinvenire pometuerit , nomen istud Familiae esse putavit ; Quoniam V
teres etiam aliorum Uirorum , qui hoc cognomine arpellabantur , mentionem habent. Ego autem , ut inge nue de more loquar , nulli bi alium hominem hocce cognomento donatum ante Lactantium nothrum vidi , quam
vis plurimos Luctatios , seu Lutatior me offendisse meminerim , praecipue in Romana Historia . Novi equidem aliquos Lactantium Placidum appellare eum , cui Glog πVeteres latinae; in Ovidii Metamorphoseon argumenta nec non in Statii Thebaidos commentaria tribuuntur ; sed a huc sub judice lis est , quod nam sit verum nomen ejus λει hac de re videndi sunt Gemerus in Bibl. , Uossius de Us. Loiu. Ioseph Maliger ad Eu sitim , Bartius Ru
Statium: Thom. Muncherus Praefui. tom. 2. Uthogrupis. Ictin. , & Fabricius Bibl. lat. L.2. cap. xv I. nota a. ubi haec habet.
α Lutatius in Thebaidem jam Venet. I 9o. l. cum: Statio lucem viderat, sed in AEMIII idem primus edidit in Lindebrogius e Ms. Codice Francisci Pithaei . In Ca-' talogo Pseudonymorum Uirici. Uincentii Placcii p. a I 6.α pro Luctatii Commentario in Statium , Typographusta perperam in Tacitum excudit. Porro Christianum; Scriptorem suisse apparet ex iis , quae in IV. Thebaidos
44쪽
m scribit pag: IM. Dei vocabulum sciri a nulla homi- . - num potest, sed quid Veritas habeat, percipe. Ηum jusne Dei nomen sciri potest , qui nuta tantum rem git , continet cuneta , cujus arbitrio deserviunt, eum jus nec aestinaari potest mundus , nec finibus elau- , α di Sed cum Magi vellent Virtutis ejus , ut putata bant , sese comprehendere sngulas appelhationes , α quas per naturarum potestates abusive modo desi-. α gnarunt , & quasi plurimorum nominum nobilitatem Deum appellare eonati sunt quasi ab effectu , cujusquem rei ductix vocabulis , sicut Orpheus secit, & Moyses m Dei summi Antistes , & Esa jas , 3c his similes. α PIuram huius scholiastae Ioca illustraeuit , emendavisque Thomas: Munkerus notis ad Mithographos latinos:& sub Laetan-.α ti, PIacidi nomine. Nos etiam nonnulla vidimus in Uaticana Bibliotheca commentaria exaratae . Vidi etiam de alio Lactantio mentionem fieri apud Ruinarium ita Act. Martyrum Sine. pag. 78. , ubi profert aeri procon- . sularia Martyrum Scillitanorum ex Baronio ad an. CCII. num. iv Sed ibidem observo, eum appellari Laetantium,
quare judicent Eruditi ; nobis enim nihil aliud heic comjeetari posse videtur , nisi quod veros milius sit, Lactantium , secundum cognomen esse Firmiani nostii , non tantum ab eloquentia, quantum a dicendi facilitate petitum; Ii quippe , qui facile sua senis in aliorum animos insinuant , Laetantium mulierum, seu nutricum ad instar , auditores suos verbis alere , oc isti.ab illorum ore pen- dere , eleganter dicuntur , tamquam parvuli a Laeta lium uberibus ; unde ovidius in Epist. Penelopis ait L Narrantis conjux pendet ab Ore Viri ia& Virgilius Wi M. AEneid. 6s t.
.... geminos huic ubera cistam
Ludere pendences pueror , ct lambere matrem
45쪽
Et B dato teste , Lactantia Celsus voeat omnia , qvie lac emittunt l. a. c.28. λ lac , mel , ideoque LACTANTIR , atque omne pisorium Uui I & Per translationem inintilianus ait : . . Iactandi ingenii gratia ta Plurima autem cognomina Laetantii aetate maxime in usu erant , & nullus eorum temporum Imperator , aut vir literis , vel armis quomodocumque illustris invenitur , qui duplici saltem cognomine non distinguatur . XII. Hactenus de Lactantii nostri denominationibus , de quibus ultra non eramus acturi , nisi contra nostras hasce nominum declarationes plurima militarent argumenta , quae dubitandi caussam olim aliquibus dederant de Lactantii patria inquirentibus , nunc autem quibusdam adeo invicla videntur, ut eum Africanum asserere non V reantur; inter quos Balutius , Fabricius , & Heum annus , cui subscripsit Langi et , collatis curis effata nostra prostemere , ac , tamquam jamdiu prostrata , percalcare videntur. At avita in Patriam nostram pietas , tantique Civis direptio, illos de opinione sua audacter gloriantes , me intactos praestrire non sit nunt , quare eorum momen ta hete paulisper perpendere non piget, ut appareat, quam debilibus sundamentis illorum opinio innitatur ; propte -rea enim subjicimus hanc secundam dissertationem .
De Lueti Caelii Firmia3i Lactantii Patria, Parent
Ι. TE Firmanat Urbis in hujusce dissertationis limi-4 ne , aut in progressu , ita aliquando abripiar
46쪽
iniuria, tantum illi Civem venoicare gestiam , summo rum virorum in hac controversia, jampridem vulgata, j dlata cum suis iandamentis, heic breviter exponam , eloque perlustratis , quid alii senserint, quid de semet pso dixerit Lactantius , ingenue reseram , ut inter eos xqui adhuc ambigunt, Aser ne , an Italus Firmianus fuerit, tandem aliquando , si Superis placet , conveniat,& nuda rei veritas omnibus innotescat . II. Eos inter , qui de scriptoribus , rebusque Ecclesiasticis , ac de illustribus Viris , a magni Hieronymi temporibus ad Bellarminum usque , scripserunt , nullus de Lactantii patria quantionem movit : superfluum sortasse putans, de re sollicite inquirere , aut etiam dubitare , de qua ipsum FiRMIANI cognomen , ab eodem S. Hieronymo , ceu anthonomastice usurpatum , satis de illius pati ia unumquemque certiorem reddebat . Verum Annalium Ecclesiasticorum Parens Baronius ad ann. CCCII. num. XVI. Joseph Isarus in Lactantii vita , suae editioni inserta. Posse vinus in inpariatu sero : Balutius in notis ad librum de Mortibus Versecutorum. Duta Pinius tom. I. Bibl. Tille mont . to m. vi. Comm: Aro h M. Gel. Oudin. iπD Iem: novis curis impie aueto ad Beuarm. Nourrydis III. in Loi p. I. Art. Ii Michael a S. Ioseph in Bibliaruphia Critica , aliique, quos infra laudabimus , quamvis nihil certi se apud Scriptores. de Laeta iii patria reperire potuisse fateantur , aliquibus tamen ducti coniecturis, Africanum potius , quam Italum , L ctantium suillis crediderunt; eoque processit haec opinio ut Iohannes Albertus Fabricius, in Gymnasio Hamburgenti Theol. D. , oc Proseisor inter Protestantes magni nominis alleveranter dixerit hisi. Bibl. Iatinae num. I. ad Dieron. cap. 8 . de Seripi. EccI. α Firmiani nomen pro-za prium est , & undequaque, potius quam a Patria Fir-
47쪽
α nio tractum , quae Siccae Africae potius , quam Firmium: Agri Piceni , in Italia oppidum , vel Fornaae Campa-α niae fuisse videtur ; licet in sermonibus Bernardini dem Bustis nominetur Lucius Coelius Firmanus teste Ber-α nardo Moneto tom. q. Menag. p. 8S. III. Quatuor opinio ista innititur fundamentis, vide licet . Primo quia Siccae in Numidia Arnobium Rethorem audivit Africanum . Secundo . Quia in Scholis Africae Adolescentulus Sympositum scripsit . Tertio . Quia ex Africa Nicomediam usque Od orieon sa) hexametris composuit versibus , ut de iis omnibus S. Hieronymus testatur lib. de Viris illustr. c. SO. , cujus verba haec sunt m Firmianus , qui & I actantius, Ar-α nobii Discipulus . . . Habemus ejus Sympos una , quod: Adolescentulus scripsit Hori orieon de Africa us-α que Nicomediam hexametris scriptum versibus Rc. Quibus denique addunt Isaeus , Qui nitedsius , & He
Quarto . Quia a Fimmo Hrmanus , non autem Firminus fuerat dicendus . Quae omnia hisce verbis comprehendit Heum annus ab initio si. XUIII. ad finem usque XX. fuae ρrxfationis ad SINossum Cςterum vulgata est' opinio , Laetantium cognomen Firnrioni accepit e ata patria Firmo , agri Piceni oppido , sed hic quidem er-α ror facile confutatur . Primum enim ostendemus inse- α rius , Firmianum fuisse proprium Lactantii nomen , ne-α que adeo a patria inditum . Deinde Firmo oriundi non α Firmiani priscis appellabantur, sed Firisani. L. Iaru-α tis Firmani meminit Cicero lib. II. de divin. cap. 7 α ac Plinios lib. VI. epist. ig. scribit, se acturum in foro a b
48쪽
α eausam Firmanorum . Alter quoque Plinius σJ castel-α tum Firmanorum in amio Piceno commemorat .Perpenta dentes hoc alii, simulque pro certo supponentes , Ita tu lum natione esse Lactantium , in eam venerunt opiniori nem , Formianum eum dicendum esse a Formiis, urbem Campaniae . Refert hoc Ptolarnaeus Flavius Anconita-:z nus , Conjectaneorum b) eapite LXXXIX. addens , sera nec probare id , nec improbare . Nos vero existimam mus recitasse hanc opinionem , esse eam resutasse . Sci-α licet turpe es, ut Lactantii nostri se verbis hic utar, tu hominem ingeniosum id dicere , quo su neges , probareta non possit.: Sed quid multis Studuit in Africa Lactantius indeta a puero , docuit in Africa, tamdemque ex Africa evota catus est a Diocletiano Imp. Nicomediam . Merito igi-α tur Afrum eum ortum esse , credimus , ac tamdiu cre-α dimus , donec id firmissimis convellatur vel argumen-α tis , vel testimoniis . Cumque Siccae primos aetatis α annos transegisse Lactantium exploratum sit , quidnita credamus , eum Coelii se) Aureliani, Medici, quem: & ipsum Siccensem nil se constat civem , sive municita pena fuisse Z Uideo quidem , Celeb. Walchium exm stylo Lactantii probatum ivisse , eum non esse Afrum . α Sed quam infirmum hoc sit argumentum, vel ex eo paret tet, quod tot nobis supersunt Africani Scriptores, nihil α trahentes e natalis solifribtigine . Quem enim fugit,m Afrum fuisse Terentium , cujus stylum certatim collau-α dat universus Philologorum ordo i Afrum fuisse Cypria-α num , de cujus dicendi genere hunc judicat in modum α Lactantius g) noster : Erat ingenio facili, copiose ,
49쪽
α do,an Deilior in explicondo,an flore utior in persuaden-α do fuerit. Quis nescit, Afrum fuisse Augustinum, item-α que optatum Mileuitanum , quorum dictio satis pure, ta nitideque profluit Z Vt adeo mirum este non debeat , α nos nihil moveri illo Cl. malchii argumento , sed certa tum habere , Afrum fuisse Lactantium : quae sententiam etiam placet Tillemontio in Commentariis sa Histo-
α riae Ecclesiasticae, Baiugio, b) atque Cl. Fabricio sc) .
α Unde igitur, inquies, Firmiani nomen Fuisse hoc pro-α prium virorum nomen , illo aevo non infrequens , facita te sibi persuadebit , qui consideraverit , plura veteriri bus nomina suisse propria a Firmus tet deducta . Nonta enim solum ipsum nomen Firmus factum est nomen pro-α prium , sed etiam Firmius , Firmicus , Firminus , Firmilianua , Firmianus . Pari modo a Fausus habera mus nomina propria Fausii , Faustuli , Faustini , Hu- ' siniani ; a Marcus nomina , Marcionis , Marcelli , α Marcellii, Marcellini ; a Morte nomina MantiI , Mam: nui , Martiniani , Martialis . Eadem ratione ortata sunt nomina Probi, Probini, Probiani ; minii , nuin
Consili. cap. os . Flacchii euiuiuam si mentio in Lacta iii lib. de M. P. cap. is- n. 4. Flaesciani vero cujusdam meminit Au gust. lib. I. contra Aeadem. cap.ε.
50쪽
m audito Hrmiani nomine , continuo de urbe , hon inista patria , cui nomen Firmum, cogitandum est . Hactenus Heumannus , cujus ideo verba integra dedimus , ne illius momentis vis aliqua a nobis detrahi videatur , & quia nullus est , qui eo luculentius hocce argumentum pertractet .
IV Sed antequam aliorum Scriptorum contrariae iis iudicia referam , liceat mihi oro , obtestorque , adducta sundamenta paulisper collustrare; etenim satis debilia esse nemo cordatus non videt; ideoque quamplurimi emunctae naris viri rem in suspenso reliquerunt, exemplo Gelasii Papae primi, qui in decreto de recipiendis, Rabjiciendis libris ex Florentino Ms. codice antiquissimo , a Luca Holstento , & Emmanuele a Schelestrate maxime commendato, scripsit: Opusula Lactantia, Isse Africani, Isse Firmiani Sc. Adde Bellarminum , Lab-beum ad eundem , Gallaeum in vita Lactantii, Gulielmum Cave , Moreri, Ceillier tom. III. Hist. Auth. Sacror. c. 28. Christian. Iocher, & Iacob. Christ. I selin in suis Lexicis , aliosq. supra laudatos. U. Milii itaque ad ima eorundem fundamentorum descendenti, & principem illorum lapidem collustranti , nedum debilia , sed satis nutantia , maleque iacta videntur . Nam quamvis S. Hieronymus, ex quo omnes hisce fundamentis vim tribuere nituntur, Arnobium dicat Siccae
in Numidia florentissime Rethoricana docuisse, & Lactantium inter ejusdem discipulos recenseat, attamen nusequam reperies, vel Arnobium alibi Rethoricae praecepta non tradidisse, vel extra Africam audiri non potuisse a Lactantio; quod profecto Criticis nostris erat validissiimis rationibus , atque authoritatibus firmandum , ante quam dicerent exploratum este Siccae in Numidia Firmiani fuisse Arnobium Rethoricae praeceptorem . Non enim desunt Scriptores , qui Romae asserant , Arnobium docuisse , ibi-E a dem