장음표시 사용
471쪽
item Studiosum istum, ut dixi, illum Doctum. Seneca saepe hoc discrimen ingerit.
Ei laesa Vt: Hoc interest inter CONsvMMATAE S. pientiae virum aliun 'ROCE DENTIS.
Nota de Proce is lianc vocem, q' si in via progressi. Alibi: Nostrii in vitium est,
rem, ille primus igitur describitur, qualis esse .lcbet, & in exemplum: alter, qui solet interim est), sed in dispari etiam gradu.Nam Seneca alibi duo, alibi tria genera rotato. Proficientium facit. Duo, his verbis: In ipsis sapiemiam Sectantibus magna dis imma esse,
fateamur necesse est. Alius iam tantum tros cit, ut contra Fortunam audeat togere oculos, sed ravi pertinaciter. Ilius intantum, ut pusit cum illa conferre tuitum. Si tam peruenit a
sum m , etiam Duciae plenus est. Quae sic legenda & diffinguenda moneo vulgo confuse: in quia postremum illum a vero sapiente hoc uno remouet; quod labi non possit, sed tamen timet. At qui iam in summo, nec potest nec timet, securus videlicet sui. Ex his aliis eius versis discas, ubi
F istola tria genera facit. Inter ipseos, inquit, Prof cientes funt magna discrimina. Iu tres cla es, ut quibus Ἀ- acet, diuiduntur. Trim: Dut, qui Sapisutiam nondum habent, fidiam tu vici nia eius con iterunt. Qui sint hi ruaeris qui omnes iam Alfectus ac Vitia posueruNt: quae erant complectenda, d dicerunt: sed: is adhuc ine perta siducia est. Iam ibi sunt,ubi non est retro
lassos, sed hoc Etas de he nondum liquet. Iam
uligit illis bono si o si ui, nondum considere. Secundum genius est eorum, qui maxima ani
pusint in eadem relabi. Tertium idud genus, existra multa , magna mitia est, sca non extra
via. Sunt pluscula, quae addit: haec intelligentiae sufficiunt, nec superfluere indoles mea amat. Illud moneo, in eodem Se
r ii a ncca alibi, Venus tertium eorum Poni, clut Sa-ι xta. se in , prentiae a udunt. quam uou quidem contigerunt,
tu conoeectu tamen, ω velut sub ciu habent.
Hi non concutiuntur, uec de rem quidem non
dum .n sicco, iam in portus vi. Sed minus accurate ibi distinguit ut 'idere est, miscct-que ipsuin sapicincinxi nen Genus hoc
tertium, ptimum illud propiemium, quod diximus, asti det de tangit. En tibi discrimina. nam plane Imperitos ac rudes, nullo hic loco habemus. Enimuero & primus ille ordo infrequens, nec scio an Zenonas, aut Cleanthas admittat: ita reliq iis aliquid spei est de animi, ad perueniendum. Imo de Tertio cogitemus: bene nobisium agetur, si in bunc adm ttimur numerum. Magns felicit te naturae, magnaque sost assiduά intentione ij secundus occupatur gradus : sed nec hic
quidem contemnendus e i color ter tuis. Ego te de me voveam hic est e; effugisse multa &magna vitia; de doctrina atque exercitio adulteriora niti.
Docem Sapientiam, e disti: neque a Deo ta natur ἱ tantum eo. Omnibus etiam offerri.
DOCTRiNA , inquam. Nam Cynici .
olim & nostri sanxerunt: σπι δ -- ἀπι-: ali) irim doceri post. Hoc ideo firmandum, quia alij aliter: dc pars est, aut inter initia, stoicae doctrinae Iam suere qui a Deo essὸ dicerent, suere qui a Natura. A Deo, Plato interdum asserere vid tur, atque inscii eam ita alibi loquitur: Θεια μοίρα, ανd νοῦ : diuina serie, sine animi i. ποά. Imo & Protagoram sedulo reserat , Socrato, conscia tem doceri posse. Etsi Plato non semel it in alia, & Disciplinam quo sum aliter tot libri cius λὶ admiscet. At quindam a Natura petebant, ut dixi. atque ita Trogus: Scythis Naturam dare, 'uod Graeci L . r. n. su utiae doEctrina, praeceptisque philose
phorum, consequi nequiuerunt. Declamator . etiam Quinctilianus argute: Ego mores N A- Ἀα Ci puto, ω propriam curusque naturae virtu-ςς
tem. Aha forsitan disiuntur, Iuaedam experia mentis coae sienda sent, boni mores constant voluntate. Et vero Seneca ipse adfitetur, quos
dum sine subtili institutione euasisse 'obos, I sque profecti assecutos, sim nudis tantum praeceptu obsequebamur. Et Curii, Fabricii,
Coruncani, nonne tales fuere Prosecto qui- vadam ex hominibus e regia sertiti indolem, tu ea quae tradi flent, Ane toneto magistrio peruenerunt: ἴην honesta complexi sunt, cum trimum audiuerunt. Quae ita vere dici, etiam ex Stoico sensu, fatemur: scd hos tales pleneta plane Sapientes esse, non item admittamus. Ratio consummata talem facit,c summari aute sine Doctrina Dei opera excipimus nonpo si. Vt plene hcc intelligas, habe.
472쪽
habe. Non excludi aut Deum, aut Naturam , a Stoicis : sed Doctrinam tamen ad persectionem, itemque ad facilitatem adiungi. Ecce Natura semina Bonae mentis nobis
ingenuit, somites, & scintillas: quae in alijs
magis minusque elucent, ut est animi tem- pcrius . sed tamen opinionum prauitate, in omnibus hoc a Nariira ectum iam corruptum est: ideoque Doctrina adiuuandum, instaurandum, depurandum. Non enim ut
Sol ipse nubes obiectas dis lipat sua vi, de
perrumpit: ita hic est: adiutorio opus, dii. Leob. rectione, dc exemplo. Cicero: Iussos quidem
Natura nos est e fa Zos. tautam autem ei e com ruptelam malae consuetudinis, it ab ea tamquam igniculi ex mu tur a Natura dati, exortau-turque confirmemur vitia contraria. Quod
si ad Naturam vivere liceret, negat idem alibi, quidquam ese, cur qu quam rationem, marivum requireret. Itaque facile ad Sapientiam iter dicunt, quia est sequi Naturam. Fabius hoc recte : Breusis institutio
vitae honesLe beataeque, si cre . . Natura enim nos ad optimam Mentem genuit: adeoque disere meliora volemibus promptum est, vi Vere intuenti iliud magiis mirum sis, malos e se tam multos.
Recte, inquam: sed de illud ex eodem sub
scratur , virtutem etsi impetus qusdam a Natura si mi , tamen perficiendam Doctrina e. Haec sunt germane Stoica. ignicillos, scintillas, semina, impetus ad Virtutem habemus: ut ipsam habeamus, excitanda illa velut statu Rationis sunt Se Disciplinae. Et Aristoteles ita veristitiae: G Ksi pol, coe , φύοπ ύγὸ I- oirsi: Neque a Natura igitur, que praeter Naturam inseritur Nirtus. Seneca noster: Omnibus Natura dedit fundamenta semenque virtutum : OMNES ad OMNIA ista nati sumus : cum irritator accessis , tunc ilia animi bona, velut sopita excitantur. Irritator autem est Doctrina, quae Scientiam
Boni Malique diuidit , de ne in eligendo
aberres facit. Bonum Natura vis 3 malum vitas Θ ecce hoc tale re de ratione est, illud opinione. Ort is igitur est, quod ait Cicero, dea principia, quae a Natura accepimus, consequenm exquirere : donec id, quod volumus, sit essectum. Virtus amata nobis omnibus Natura est , Honestum optabile : sed non facies utriusque statim nota. Tamen leui, ut dixi, conatu de manu luctione aperitur. Zeno ipse in quadam cpistola : Φία
tionem uacta, ς' Praecept rem candide docentem, facile venit ad ye se Lamuri tutis comprehensione. Haec nostri: quid Academici Z paulo diuersi eunt. Nam pro Platonis sensu
haee Apuleius : Hominem ab A pe ipsa Vrque I Phil
'trumque pro due ingenium e c. Habere qui dem femina quae im v TR ARVMQFE. rerum, cum nasiendi oririne copulata, quae educatioris Distri fin1 in alteram Abe mi pa tem emicare.
Semina , ccce, de ipsi a noscunt sed in quo disci linen λ quod illi ea in utrumque valere volunt, bonum malumque: nostri, in bonum tantum. Nam Natura ipsa tem per ijs bona. Hinc illa verba, quae de ante
atti i: Nutu praeclo se est 'irtus, omnibus ha- sm.De Esici, omnia a mittit. Et stoicum do ina Galeno positum, de exagitatuni : A mmcάν- Θ M , ὸς cis rλ καλι, g in . . ἔπιν Omnes homines ad Virtutem comparandiam aptos e cc - idoneos.' Quod ille negat, de corporum temperiem vult inspici, ut alius alio magis ira morominusve sit, imo non sit. Argumento et 'iam utitur; Si a Natura, inquit, virtus, dc opinione dumtaxat deprauamur: cedo, quis primos homines insccit, cum nondum aliena malitia fuit 3 A se ergo habuerunt. QAtque hoc ita urget, ut Posidonium etiam, magnum illum Stoicum , hic vero vi ctum desciuisse ab ijs dicat, de cum Academicis sensisse. Nescio. argumento tamen responderi vel ex Seneca nostro poterat, de
non calumniose occurri. Nam dicantii stri , Pronos i os homines , quamuis egi uia ri ', tat is vita fuerit, fraude carens, non fuisse
tamen Sapientes. Inici lege , ad pei sectum Sapientes. Non enim negaueram, inquit, ui . alii h ratus viros, ', ut ita dicam, a diis recentes : sed quemadmodum omnibus indoles fortior fuit, , ad laborem paratior, ita non erant
INGENIA omnibus CONSvMMATA. Nouenim dat Natura virtutem : ARs est, bonum
H i. Mihi videatur res sic confici. Fatemur paullatim opinionibus sensibusque alienis, aut exemplis, deprauari homines: sed do ante illa qui fuerunt, non habuξte Naturam persectam: de bidum inca aliquid aut nubilum, Doctrinae radio depurandum de illustrandunt. Nisi sit: potest aberrare Ratio, 5: bonum quidem cupere sed capere . etiam malum. Quid, quod a Materia prima incentivum aliquod mali est3 de quo in Physiologia videndum. Rr DIS-
473쪽
De Notionibus , quae ad Doc nam scit t. Auid, ν quoti bces eae, accurate dictum. Ax P. Capere in parte haec videor: solide de plene, si de Ianicus is illis de Semini bus magis aperis & diducis. Li Ps. Non me cxtra rem & lineas tu ducis 3 Tamen sequor, ut sequi me ctiam libete de libenter pollis. Audi. Igniculi isti non aliud quam inclinationes, iudicia, & ex ijs notioncs sunt, a recta in nobis Ratione. Scito eni in Stoicis placere, partem in nobis diuini Spiritus este mersam, id est illamipsain Rationem: quae si in suo loco & luce luceat, tota pura, sincera, recta, diuina sit: nunc corpore, velut carcere, clausa coercetur , de opinionibus agitatur aut bducitur: & tamen retinet originis suae stam mulas, de Venim Honestumque per se, & sua indole, videt. 'litae sam mulae, siue Igniculos mauis dicere Graecim'θοῦ eua πυρο , παύσι α appellant exserunt se M ostendunt in sensibus quibusdam, aut iudicijs, quae omni hominum generi fere, Ic optimae cuique natura eximie, sunt insita aut innata. Id Graeci tactis siue N
Dones vocant, item Anticipationes:
de quia passivae, atque insitae, Mam c ψτους, communes 5c Ingeneratas aenominarunt. AvD. Bene. sed cur niculos, aut Scintillas
Lips. A Stoicorum id quoque sensu: quibus purior hic Animus est Ignis , poliet docendum. Sed de re ipsa, Communes sunt, de agnitae vel admisse hominibus, ideoque Plutarchus librum titulo praescripsit,
κοινων Arωων, De communibus notionibus: id
que aduersus Stoicos, quos vult mertere eas luis Paradoxis, aut oppugnare : audiendum mihi adhuc, non cleaendum. Atque vi aliquid diffvnaam de Notionibus pauci capiunt in scito ea sipsas principia dc standamenta Stoicis Scientiae ac Sapicntiae esse. i ver eis. Ci m ex eorum mente: Iesum hominem Natura non fiam celeritate mentis ornauit, sed e iam Sensu tamquam stedites adtribuit ac nun- . cios , . rerum plurimartim obscuras nec sat sapertas Intia Pentias incohauit, quasi FuNDAMENTA quadam sCIENTI AE. dicit hic Ἀ-telligentias, de alibi etiam Notitias quae consonant scilicet Notionibu . Sed ait obscuras incohatas : alibi adumbratas : item complicatas , iuuoluto: quia Doctrinae ductu atque opera dirigendae, de in lucem scien- ' μμ tiamique euocandae sunt. Idem Cicero: N.
rionem a nego , quod Graeci tum μα- , tum indicunt. Ea est iNs ITA ὸν ante percepta can pi cepta cum que formae cognitio, en dationis indigens. Vides insitam' vides enodationis indigentem Duplici Gr co nomine adficit, de parum distinguit: secerunt illi, de plus h redimi ipsam duplicem ponebant , I in , Naturalem ἐν Artificialem. Illam quae esset si uersalo quaedam, dcvn uersabum. vi Notitia Equi, Albi,Nigri: quae opera sensuum fit, ut dicunt, G siue adminiculo artis. Alteram , η γ OI δί - πέρα - -- , ἐπιμος M: quae sit opera industriaedoeZrinae nostrae. Sub his etiam illas vulgares de cottidianas Notiones comprehendi
scito, quae impressa Phantasia quaque si bili gignuntur : sed de nostrae illae huc reducantur. Et cst sane omniti magnus ad Scientiam vel Sapientiam usus: adeo aut sine his Cicerone aditi putante J nec intel7egi qui Lqu m, vec quaeri , ῆec di tutari posse. Itaque idem ille inter beneficia Naturς ponit, quod comprehensionem dedisti, quasi normam scien- tauta ri principium sui: mn e tostea Notiones
rerum animis imprimerentur, e quibus NON PRINCIPIA sOLv M, sed latiores quaedam ad
RATIONEM inuenien ium mae reperiuntur.
Haec in Academicorum libris binis, qui h die exstant: de in ijs germanissima fere Stoicorum decreta. Quomodo autem, de qui bus velut gradibus ad Scientiam ducant, idem optime expressit: Mens is si, inquit,s sensivum fons est, atque ipsa sensus , vatum
νim habet, quam intendit ad ea, quibus mouetur. Itaque aliqua T's sic ai pit, ut hi spatim
latur: aliqua sic recondit e quibu/Memoria oritur. Cetera autem similitud LucoHiituit: ex qu:bus esciuntur Nolutae rerum: quas Graeci tum Enruo tum vocant. Γὸ cum accessit Eatio, argumentiet e conclusio, rerumque innumerabilium multitudo , tum e ycrceptio eorum omnium apparet, g eadem L.
tio pro Prea ab his gradibus ad Sapientium ut uenit. Omnia partite, de velut ex professo doceat, adfert: quae breuiter examinanda sunt, de illustranda. Ait, Mentem ipsam. Ita. nam ea Phantasias siue Elisa recipit, id est sic M , Animae : Plutarcho ex Stoicorum pii incnte dissertim scriptum. Deinde, eam uera nempe ab impressa Phantasia: dc vid tur ad Chrysippi verbum mentemque respexi se qui Phantasiam non etii resonen in animo, ut Zeno, sed α' ovocabat, aut interpretabam Kid est Mutatis nem. Pergit Cicero, aliqui Visa si arripi vi
474쪽
MANV DvCTIONI s AD STOLCAM PHILOSOPH. LIB. II. 47 Igaram utatur: ubi distinguit Vis siue Phantasias, in Praesentantisi de Manentes. Illas, lux momentaneae sunt, & pereunt; istas, uae recoduntur, ut ait: Ic reliqua eius sensus essent. Supplenda facile, ex alijs. qui Ma- ventem Phantasiam , volunt Notionem cisse. Ita enim praeter Plutarchum, Philo Iudaeus:
tam pro tonem. Sed amplius Cicero: Equi bus Memoria oritur. Quae Graecis est in M.& hanc illi usirimν nαν, - dicunt: bilem c habitualem impresonem. Deinde, tera aut eis sim itu imbres conssiluit. Quis Zan Memoria' non puto: nec sic Stoici. Iino illis post Memoriam E succedit, i siue Μ. o, Us , dc definitur,4 r i m. multitudo Memoriarum c. milium. quod Cicero polica tangit, sed palum si haec sincera omnia o distinguit. Deinde, lyci ex iis
Notitriis rerum. Neque hic ordo pro Graecis, qui hodie quidem exstant , aut mihi situ vis : qui Notitias 5e Memoriae de Arti ante mittunt. Clausula est, accedere Rationem, dc ad Lapientiam peruenire. quod verissimum, Iur M. cst: & idem Cicero sese explicet: Primum est iure egentia, deinde consequentium rerum cum primis conum AOO Qmprehen o: ex quo videlicet, quid ex quibusique rebus e clatur,idque Ratione, concludimi , singulasque rei desin mus: ex quo Scientia. Nimirum Dialecticae
Latione gr Ratiocivatione , certum compre
hendimus , dc Notioncs illas stabilimus. Habes de quS: sito : an aliud desideras 'o. Superaddi de A tisiciabbus prae nostra opera producantur. quomodo id fiat3, . . L. Lius, Cicero ille idem tangit: Cum rerum nil Notiones in animis fui. aut Vsu aliquid cognitum sit, aut conmumone, aut Similitudine, auteoliatione rationis: hoc quarto , quod extremum
positi, sis rum notitia est GAD. Senecam id . 1 . . illu stret, qui Lucilio quaerenti, Vuomodo ad nos Boni Honestique notitia peruenis et Respondit, Hoc nos orere Naturam non potui di Seu mbu Stoicis videtur, inquit, ob erua- geri se, cin rerum saepe Me arum inter se Cottitio , per analogiam nostro intellictu
Bonum fidi Honestum iudicaute. Et pluscula ibi Hri ... Hac: sed ma rartium vide, qui plenius
haec de et alle tradit. Eorum quae uoscuntur, inquit, id est, Notitiarum da per Casum aut Inci entiam E, σαὶ nosiimus, aba per Similitudinem, δή Analogiam, alia, Tran P r. LIPSI O erum To iv. tionem, an compositionem c Cicero Guiuuectionem J denique alia per contrarietatem.
Exempla deinde dat singulorum , in ipso
videnda : neque bis minutis mihi censeo insistendum. Illud villius moneo, Notiones in praestanti natura ut plicati ores esse, desacile Rationis iudici jque opera educendas : quod quibusdam euenisse, ante A tem scientiamque natam , paene sit fatendum. Item, Usum earum magnum esse ad omnem vitam de virtutem ; si eadem ludici j bonitate rebus applicentiar. Epictetus hoc monet atque ingerit : Cave, inquit, Notiones singulis rebus temere 2 et a- p xio.
oraculum : & vult hoc dictum , quod ipse diffundit. Ecce Notio est in animo, Mala mitare , Bona siqvi: at cum ad facta venitur, alias notiones tibi sormas, Hoc set ud Malum , bonumque e ' : quae re ipsa non sunt, de sic principio bono, in finem prauum desinis, & ipse te fallis. Communis autem illa Notio, duce Ratione ad vera bona malaque, certo & sine errore, aptanda erat: non ad illa, quae Vulgus aut Opinio tibi dictant.
ioctrinam duplicem eo, Dumatica est
Paraeneticam: utraque laudata.
Seo ut in gradum viamque reponamur, a qua leuiter tamen discessimus : vides Sapientiam doceri,& Igniculos Notioncsque ad eani ducere: sed a quo, di quomodo etiam doctri 3 Ab ipsa Philosophia , ut
liquet : atque id via duplici, ' cretorum, dc Praeceptorum. Illam Graeci G i ta appellant, hanc ob reis e nos reddere Decretoriam de Traeceptorum possimus. Apta diuisio. nam sicut ipsain totam bipertitam fecimus, contemplativam de Am me V rique ecce parti ductorein suu in damus,
Senecae verbis in Contemplationcm i litin Epist. . tio tradis , Q Aonem Admonitio. bistitutio,
475쪽
De Notioniblis , quae ad Docis; nam sciunt. Aui , ιν quoti bces eae,accurate diictum. AVD. Capere in parte haec videor: solide& picne , si de lanicus 1 iliis & Semin bus magis aperis & diducis. Lips. Non me mitra rem & lineas tu ducis 3 Tamen sequor, ut sequi me ctiam libete de libenter postis. Audi. Igniculi isti non aliud, quam inclinationes, iudicia, & ex ijs notiones sunt, a r cha in nobis Ratione. Scito enim Stoicis placere, partem in nobis diuini Spiritus esse mersam, id ellillam ipsa in Rationem: quae si in suo loco & luce luceat, tota pura, sincera, Dista, diuina sit: nunc corpore, velut carcere, clausa coercetur , de opinionibus agitatur aut.bducitur: & tamen rctinet originis suae flammulas,& Verum Honestumque per se, & sua indole, videt. Istae stam mulae, siue Igniculos mauis dicere Graeci
απnS M, ζώπυρ , ἐνου υα appellant exserunt se de ostendunt in sensibus quibusdain, aut iudici js, quae omni hominum generisere, S optimae cuique naturae eximie, sunt insita aut innata. Id Graeci eno M siue N
itones vocant, item Anticipationes e
de quia passivae, atque insitae, D ε ιφυ-
- Communes 5c Ingeneratas a nominarunt.
AvD. Bene. sed cur niculos, aut Scintilias Lips. A Stoicorum id quoque sensu: quibus purior hic Animus est Ignis , postea docendum. Sed de re ipsa, communes sunt,& agnitae vel ad militi hominibus, id quePlutarchus librum titulo praescripsit, es
χρπων ὀφιων, De communibus notionibus: id
que aduersus Stoicos, quos vult mertere eas suis Paradoxis , aut oppugnare : audiendum mihi adhuc, non cleaendum. Atque
ut aliquid dissuta iam de Notionibus pauci capiunt in scito easipsas principia & sundamenta Stoicis Scientiae ac Sapientiae esse. i mi Q, Cicero ex eorum mente: Ipsem hominem PQ- tura non silum celeritate mentiis ornauit, sed etiam Sensu linquam satessites adtribuit ac num. cios, in rerum plurimarum obfur, nec sis apertas Intel7 entias incohauit, quasi FvNDAMENTA quaedam sC i EN TI AE. dicit hyc In re egentias, de alibi etiam Notitias consonant scilicet Notionibu . Sed ait ob curas incohatas : alibi adumbratas : item complicatas , inuolutas: quia Doctrinae ductu atque opera dirigendae, & in lucem scien- riamque euocandae sunt. Idem Cicero:
tionem appesio , quod Graeci tum ἔποψ , tum ira ire dicunt. Ea est iNSITA ante peree- an pracepta cuiusque formae cognitio, e darion is indigens. Vides insitam' vides enodatioris indigentem' Duplici Gisco nomine adficit, &parum distinguit: secerunt illi, & pres. ω his Q, ipsam duplicem ponebant ,
Naturalem P Artificialem. illam, quae
uersabum vi Notitia Equi, Albi, Nigri:quae opera sensuum fit, ut dicunt, ne adminiculo arist. Alteram , a uisio δε α Moii πιμελc M: quae sit opera industriae γε do Dinae nostrae. Sub sis et lain illas vulgares & cottidianas Notiones comprehendi scito , quae impressa Phantasia quaque stabili gignuntur : scd &nostrae illae huc reducantur. Et est sane omnia magnus ad Scientiam vel Sapientiam usus: adeo mi sine hs '.4 α Cicerone adstipulante ὶ nec intePegi qui Lquam, nec quaeri, nec di putari possit. Itaque idem ille inter beneficia Naturς ponit, quod Comprehensionem dedisiet, quasinorma scim- i.A Ltiae, principium sui: inde postea Notiones
rerum animis imprimcrentur, e quibus NON PRINCIPIA SOL v M, sed lariores quaedam ad
RATIONEM inueniendum ta reperIuntur.
Haec in Academicorum libris binis,qui hodie exstant: & in ijs germanissima sere Stoicorum decreta. Quomodo autem, & quibus velut gradibus ad Scientiam ducant,
idem optime expressit: Mens iis,inquit, ome i. Arusenseumfons es, atque ipsa se tu , Naturalem vim habet, quam intendit ad ea, quibus mouetur. Itaque aliqua Uisa sic arripit, ut his tim latur: aliqua sic recondit . qui ιMemoria oritur. Cetera autem similaudini ucoestituit: ex quibus esciuntur Notum rem . quas Graeci tum Enescis tum vocant. l. ci m accellis Ratio, argumentiqve covclusio, rerumque innumerabilium multitudo , tum ycrceptio eorum omnium apparet, eadem Ratio profecita ab ias gradibus ad Sapientiam per uenit. Omnia partite, de velut ex proscido doceat, adscit: quae breu iter examinanda sunt, de illustranda. Ait, Mentem ipsam. Ita. nam ea Phantasias sive Ebsa recipit, id est is --αa Animae : Plutarcho ex Stoicorum pu mente disertim scriptum. Deinde, eam ma-i nera. nempe ab impressa Phantasia: dc vid tur ad Chrysippi verbum mentemque respexi se,qui Phantasiam non mi rei ovem in animo, ut Zeno; sed M.ωωσιν vocabar, aut interpretabatur,id est Mutati
476쪽
. MANU DUCTIONI s AD STOICAM PHILoso PH. LIB. II. ψ7Istatim utitur: ubi distinguit Visa siue Phantasias, in Praesentauriis de Mauentes. illas, quae momentaneae sunt, de pereunt; istas, uae recon untur,ut ait: Ic reliqua eius sensus essent. Supplenda facile, ex alijs. qui Manentem Phantasiam , volunt Notionem cite. lta enim praeter Plutarchum, Philo Iudams:
tam prolationem. Sed amplius Cicero: E quibus Memoria oritur. Quae Graecis est in cde hane illi ira, uis e Diiκri Ni dicunt: bilem iis olem impresonem. Deinde, te autem si nihludimbreae congituit. Quis 3 an Memorial non puto: nec si e Stoici. Imo illis post Memoriam εμπ ρία succedit, iri siue Us s. dc definitur,is τό ix , inruia non : multitudo Memoriarum consimilitim. quod Cicero postea tangit, sed palum si haec sincera omnia θ distinguit. Deinde, coici ex iis
Notitias rerum. Neque hic ordo pro Graecis,
qui hodie quidem exstant , aut mihi sint
visi : qui Notiti. ι Sc Memoriae de Arti ante mittunt. Clausula est , accedere Rationem, dc ad Sapicutiam peruenire. quod verissimum, .n Niti est: dc idem Cicero sese explicet: Primum es intel gentia, delude consequentium rorum cum primis coniunctiost Q re usior ex quo G
delicet, quid ex quibusque rebus e clatur, id uentione, concludimus , si utraque res definimus: ex quo Scientur. Nimirum Dialecticae quodam conii , λ M: viemes,
statione Rutroci vatione , certum comprehendimus , de Notiones illas stabilimus. abes de qu,sito : an aliud desideras 'v D. Superaddi de Artificialibus , 'ae nostra opera producantur. quomodo id fiat 3
iri. o. I ius. Cicero ille idem tangit: Cum rerum Notiones in animi i liant aut Vsu aliquid cogestum sit, aut Comuu tame, aut Similitudiue, aut coliatione rationis: hoc quarto , quod extremum
m i. nonorum notitia Z ficta. Senecam id ε . i. illustret, qui Lucilio quaerenti, aeuomodo ad
nos Boni Honestique notitia peruen et ' Respondit, Hoe nos orere Naturam non potui e.
Sed nobis Stoicis videtur, inquit, Obseruatio co egi sie, in rerum saepe struis inter se
οἱ io , per analograim nostro intel tu Bouum Honestum iudicante. Et pluscula ibi. , vide: sed magis Laestium vide, qui plenius
haec de et a te tradit. Eorum ouae ras u turi, inquit, id est, Notitiarum Aia per C suis aut Incidentiam a πὶ noscimus, aha pere Similitudinem, alia Au dogiam, alia Trans I. OPSI Operum T . iv. tionem, an Compositionem c Cicero Couiu Bon dentque alia per Gutrarietatem.
Exempla deinde dat singulorum , in ipso
videnda : neque his minutis mihi Gnseo insistendum. Illud villius moneo. Notiones in praestanti natura ut plicati ores esse, de facile Rationis iudici j que opera educendas : quod quibusdam cumille, ante Amtem Scientiamqtie natam , paene sit fatendum. Item, Usum earum magnum esse ad omnem vitam Sc virtutem ; si eadem Ii dicij bonitate rebus applicentur. Epictetus hoc monet atque ingerit : Cave, in- quit, Notiones singulis rebus temere gre
oraculum 1 dc vult hoc dictum , quod ipse diffundit. Ecce Notio est in animo, Mala mirare, Bona sequi: at cum ad sacta venitur, alias notiones tibi formas, Hoc Chil ud mulum , bonumque e e : quae re ipsa non sunt, de sic principio bono, in finem prauum desinis, de ipse te fallis. Communis autem illa Notio, duce Ratione ad vera bona in alaque, certo de sine errore, aptanda erat: non ad ista, quae Vulgus aut Opinio tibi dictant.
Doctrinam duplicem eo, Dumatic me
Paraenesitam: utraque laudata.
SED ut in gradum viamque reponamur, a qua leuiter tamen discessimus : vides Sapicntiam doceri, de Igniculos Notione que ad eam ducere: sed a quo, de quomodo
etiam doceri 3 Ab ipsa Philosophia , ut
liquet : atque id via duplici, Decretor , dc Praeceptorum. Illam Graeci αλπτα appcllant, hanc moi reis e nos reddere Decretoriam de Traeceptoriam possimus. Apta diuisio. nam sicut ipsam totam bipe litam secimus, Contemplativam de Actiuam: utrique ecce pani ductorein suum damus,
de Senecae verbis in Contemplationcm in titu uia. xcij. tio tradit . , Ac nem Admonitis. Institutio,
477쪽
Apuleius etiam Cresulta vertit. Quid ea suntξ generalia' quaeaam capita, de velut leges , ad quae reliqua otiania Doctrinae vel examinentur. vel reserantur. Siquid ab his disside , imprium &adulterinum habeo: si quid conuenit, agnosco, & tamquam tessera data, in ius conti litii admitto. Ea certa, firma, rata sunt: &, ut in ipsa militia Aquilae aut Signa, omni vi propugnanda. . ., 41 Decrcta cait Stoicus Cicero in Phi siphi ii cant ossi, si , quoram nullam sine sidere prodi
potest. Cum enim Decretum proditur , LEX VERI RECTi Qv E proditur. Agnoscis de-ihi: scriptionem 3 Iterumque idem : Mecretum
si bile, fixum, ratum esse debere, quod mouecinulta ratio queat. Sunt ergo M ura quaedam νο-ου , dominantes et eximiae sententiae, quae reliquum totum agmen ducant. Valdὸ ij opus. & sicut in mari sidera certa notamus,
ad quae cursus dirigatur , etsi alia atque alia velificatione: sic in notionum aut actionum multiplici varietate, omnia ad haec illustria velut sidera dirigenda, si ab errore tueri u lumus hunc cursum. Et vero nisi generalia quaedam ilia sint, quae singulorum certitu- ' aut rectitudo ei it 3 aut quis poterit de 'ric suadere , nisi qui summam totius mi Frius complexus est Hoc pater, hoc maritus, dominus. ciuis , bcne boneflcque faciet. Ita ne i dic mihi prius &suade quid sit B
num Honeibamque. Viuc inagaliter,inno- . center, calle: sic debes. Debeoὶ doce prius, Naturae hoc meae conuenire , de ad eam
ei se. Alioqui unde fides tibi, dictisque sit
auctorem desidero. Sicut drachmam arpenti auri ve siquis profert, boni quidem, ita quae imaginem aut signum Principis
non praescit, recusare eam ius de mos est
sic bonum etiam monitum suspectum habere, ut monetam , quod principis alicuius Decreti signo se non probat. Addo, quodvis magna, etsi occulta, est in Decretis; sed qua paullatim se exserit , ubi cultorem clinacia. Vii semen, quamuis exiguum,in bonam terram iactum, diffunditur Ac sic cxplicat , & multiplicein fructum profert: sic in bono ingenio Decretum. Denique Pr
Dist io. cepta vitam Scortum liis debent. Hoc interes, ait Seneca, inter Decreta philosophia Praecepta, quod inter elementa 6 membra. Hae eeae iens dependent, in horu- cairesiae serat hyst. omnium. Ergo huius partis dignitatem fru.ctumque tenes: cape & alterius. Absit enimo haec spcrnamus, cis dignitate postponi-inus: imo quidam, v tum solum intuiti, ani
ea censebant. . Sane antiqua sapientia nihil aliud, quam facienda miranda praecepit: e tunc longὰ meliores erant miri. Nimirum, ut
plena sit noctrina, iungenda sunt utraque:& sicut ipsa Contemplatio atque Actio, ii diuiduo contubernio socianda. Et dis sis
oportet, quae didicisti armis confirmes: quorum illi Decreta, huic Praecepta conducunt. Nam quamuis argumentiis cessinum sit,quae Bo- rdixei . , quae Mala sint: nihilominus habent Praecepta
partes suo: Prudentia, Iustitia. O cijsco flant: Oscia autem Praeceptis di 'nuntur. Quod si imbecilla, id est Proficientia adhuc
ingenia consideres: nescio an non maior ocpraesentior erit usus Praeceptorum. Nam a jubtilibus illis, aut altius petitis abhorrent: proxime alludentia admittunt. Iam quaedam, etiam sine probationeallabuntur animis: dici & se geri ea satis est, Natura ipsa
audientis inclinante. O ium enim honestarum rerum femina animi gerunt, quae Admonitione excitantur : non aliter quam scintilia, flatu leui adiuta, ituem fium explicat. Ecce cum audio, Te ori parce , Tense , A me LV contine: numquid rationem aut Decretum aliud requiram Z minime. Nam haec talia cum ictu naquodam audimus , nec viti bcet dubitare aut interrogare , aereare adeo etiam sine rarione ipsa veritas ducit. Sicut scaturigines aquarum in
agro aut horto meo si habeam, utor de irri-ἶO . nec primos ultria fontes inquiro: ita hulicem aliquis dicat. Tanain tutius meliusque t dixi, iungere, te ctiam de indole, si
consideras, coniuncta. aeuidenam ii tersim ilia.
ιγ Decreta philosi Praecepta,msi quo i a grueralia praecepta sunt, haec ρeciaba sed tamen se que res praecipit , atque adc.
utraque a m iuuat: sed occultius illa,aper lius illa. Sicut manuum, pedum,dc membrorum usus in aperto est,& sciasibus incut rit: in abdito cor de spiritus illi sunt,qui in tum S impetum hunc donant: sic de Prae copiis dicctae possis, palam iuuare, latentet Decreta. Ego vero de alia similitudine rein inraram, de simul Ordinem dicendorum.
Sicut in arbore Radicem habes,ex ca Truncum, ex lus Ramos,deinde ramulos aut Flagella : sic in Philosophia scito, primum aliquod Decretum instar Radicis habete, pr
ximum ut Truncum, minora ut Ramos;
denique copiam illam Praecos torum succedere dccx ijs surgere, vere Flagella ad animo cligendos de incitandos
478쪽
D I s S EI T. XIII. De Fine, siue Chun; Bonorum Ust quis illisse 'ORDiAMvκ igitur ab ipsa Radice, id est
Inue: a quo pendent omnia, ad quem reseruntur omnia : de qui velut parcns &rector quidam est Decretorum. Finem Graeci dicunt , paullo aliter in Philosopbia, quam vulgo: ubi esteistionem persectionemque rei sit miscat: vi in Homero, ac priscis. At primus Plato Pbilosophiae adiunxit, de restrinxit: pro eo , quod in vita viti-inum appetimus. Ideoque Cicero passim
vertit & appellat , Ultimum , Extremum, Summum. Necellaria haec cognitio: & Plato D τ idem censuit, mutilem omnem scientiam, imo noxiam, sine notitia optimi sinu. Quid Arii. 1 hie. stoteles λ eius scitum : λ is αε, ο δ Hi ἡ t. 9 cmii σκοπον ri: ,-δε συγ- ν σοῦ di ita: Enimuero ad miram et am utilis, ου magnum momentum habes coguitia Finis. atque sagittarii, qui sic opum habent , magis quod oporteti. de ui. assequamur. At Cicero: aeui e,im vita tam pere quaerendum, quam quis sit Fin is, quod e tremum, quod νltimum, quo sint omnia bene via uendi redieque faciendi consilia referendat Seneca noster: Proponami soportet Finem Iura: nu boni, a quem natamur, a quem emue Factum uo Irum Dictumque respiciat, veluti nauigantibu ad sidus aliquod diri euos est cursis. Pulchre: atque alibi caussam hanc stultitiae& malitiae nostrae aiserit , ignorare aut non assiduὰ eum meditati. Lucilio suo: M. ii. aeuoties quid furiendum sit. aut quid petendum, et les scire: a Summum bonum, propomtum tortus motae re luce. IIctum consentire de
. bet, quidquid alimus. nao di pauet singula, nisii cm iam vitae seae Suoma propossa eii. Nemo,
quamulis paratos habeat colores , similaudinem reddet, nisi iam con tit, quid meli pingere. Jῶὸ peccamus, quia de partibus Vrtae omnes deliberinus , de tota nemo. Scire debet quid talide, qui sagittam muli mutere, O tunc dirigere , ω moderari manu telum Clate, acri Ater, & suo more: imagine etiam ultu a, ad
illam Aristotelis accedente. Sed hic igitur P Finis talis, quid est 3 Definiunt Stoici: So
ICAM PHILOSOPH. LIB. II. 73tum. Cicero hoc ab ijs sum si x conuertit:
Extremum, omnium philosophorum scut euro , i. nerui tale se debet. ut ad id oreuia referri oporteat, i sum autem nussuam. Definitur & breuissime: αΓν ξ ατ : Vltimrem appetendorum. Q Ux mens est eiusdem Tullij, cum Fiues bonoruis
libris si is inscripsit: quia istud Bonum, reliquorum est extremum. Obscru i autem mos in S, siue o Fria, his finitionibus inscii, valde pro Stoico scasu: de miror viritin docti stimum, qui Stobaeuin vertit, utrobique hoc verbi neglexille. Nam eo significant,Finem suum ultimum elle, Conuenienter vinere Lationabili Naturae. Itaque Archc demus explicabat o πιλο in Zenonis, de qua statim πάria τὰ mi m S in uota ζ : Omnia offcia perficientem Viuere. Nam O cium definiunt , quod Latione si tam ' : itemque,
cBovem , ruralibus con titutiombiu conuenientem. Aznoscis igitur in eo & Lationcm, de Narurum : quae utraque dux ad Beatitudinem, siue Felicitatem. Ea enim con-
sensu est Finium Finis, sue ut Aristoteles
Perii Zin Finis est, quo potiti nihil puimus vltra νel eremus : Imper rectus , qui cum obuenit, etiam eremus. Veluti, Iustitiam adepti. plura volumus: at pel citatem, iam uihil. Itaque haec est, quo vota nostra eunt, parentum ducum: .. omnes homines, omnis sexus,
Sed diserimen sic icnue Stoici ingerunt: s ines iis .
sagittando, Scopus ille omnibus proponitur: cinii tetigi, mihi applico, dc Finem sum adeptus.
Eum se, Secundum Naturam iuuere: ω varia super hoc interpretatio. Avo. Iam striamus obsecro, si potest:aut certe colline iis , & eo dirigamus. Explica, inquam , & praei, qua via aut arte hunc Scopum tangam. Ll Ps Breuiter id potest, de consentiente paene veterum sensu. Nam Plato, de omnis Academia illa vetus,
479쪽
icebant. Idem Cynici atque alij plusculi. de Libro 'quibus communit cr Philo, ille iudaeus: τὸ
htit.uu Ovem dixerunt illi pristi. Quid nostri
Plores testes se osterunt: dimitto. satis isti cuincunt: vii nam & liquido satis declarent. Quid enim est Conuenienter Naturae vivere Hic distidium & pugna. atque adco Vt de- cantata illa ' υπ-λi hc, velut pomu aliquod - Eridis, in medium a Zenone iacta, Arcesilam alienavit 5 Academicos arinauit: ita haec Finis constitutio&explicatio, acre Stoicis bellum in Peripateticos, Epicureos, alios, cxcitauit. Quid facimus 3 industrie simul& caute inquiramus, & an non Seneca nostro duce 3 qui communiter caussam abe rantium a vero aperit: & tu hoc primum au-r, iii . di inquit, in quo hic erratur ' cum
omnes Bratam tutam Vtcnt; quod instrumenta
eius pro ipsa habent, dum iliam petunt, fugiunt. Nam cum si beatae et ita sit solida tranquillitas, , erus inconcu Nasiducia: filicitu imis casas col unt , per insidiosum iter 'itae, tritu taulum ferunt sarcinas, sed trahunt. Italo 1-s abcFecitae , quod petunt , semper absit . un i quo plus op ae impendunt,hoc se magis impediunt. a uiaeuenit in labyrinthopi perantibus,t sat os velocitas iv Hicat Diuinantia, imo diu na verba. Quid aliud olim&nunc plerosque a recto Fine vel intollescit
do , vel appichen cndo , at sici ruit; quam vilium ci insistimabilium aliquot rerum
ae limatio dc amor λ Ita Voluptatem olius, Indolentiam, opes, Val crudinem , cIterna omnia, aut facere aut iuuare Felicitat in voluerunt: &haec esse inter CONvENIEN IANATURAE. De alijs loquor Z inter ipsos Stoicos controuersis mentis haec uriba : de
sippum intellirere adit Zenona scd i tu . si
et oluntatem Naturae. Videamus , siue audiamus, si placci, prunum consulares aliquot vellit Scia atores: & quidem sentcntias suis recitantes ex tabella. In Stobaei Eclo
i γε - A: Finem Z uo sta edidit, Con- r. Denrcnter et ruere. quo est, fecundum et vim rationem γ' concordem sibi v diere: quasi imalia variantia aut pugnantia infeliciter Naut. e
tuleruut, Contiementer naturae Dcre : crinccnscrcvt mnus, quam pro re, Zenonium istud
distam ese. Sane Cleanthes prunus, cum eius sectum locumque s cepi et, adiecit, Natur sinus deinde hoc; tm clarius volens reridi re, ita extolli: P uere secundam perilium e rum, quae Natura curviunt. Diogenes porro, re Iam rationem ac in usum meorum , q se cuniam Naturam sunt, electione aut reἰrmone. Arche metus denique, vivere omno a V Ia ci
raxiem . Haec ibi. In Ocmcnte Alexandrino de eadcin, & quaedam alia, aut ali-
480쪽
dana letiora , aut longinquiora . illa sonant: Zeno Stoicus mem censet, Secuudum virtutem ituere. chambes, Convenienter Naturae vivere, in re ia ratioue ac ratio iustique. quadruelectione eorum, q fecuviam Naturam sunt, pastum arbitratu . Autipater , euu auditor, tu
sine lusu eligendis, abi ci eudis autem contrariis. Ar edomi, eligentem Vivere ea quae secundum Naturam sunt maxima γ' praeci ua, nec ees transibre. Panaetius, vivere secundum appetitiones insitas a Natura. Posidonius, Vivere cov- templantem tantur rum Neritatem ordinem. In quibus distentum alibi perte notes ab illiis Stobaei, magis tamcn certo & fidelitat meo iudicio ex lariptis. Laertius quidem ropius istu in accedit. cuius habe item vera. Nam in re illa capitali, cur iudicia verbatim non conquiram, o consignem 3 ille sie
mus, Hecato. Iterumque, simile e i in consonat, Secundum Virtutem νι uere, illi Secundum peritiam Natura meo: Dum vivere ι ut ait
pus. Diogenes autem , Finem ait se plane, rem ratiocinari si r dirigere in Ae Zione eoram quae Natura consecutiunt Archedemus 3 ma nificia implentem vivere. Haec si cum Sto
baranis confers,illustres illa & approbesi etsi in aliquo etiam dii sensu.
Prima ranon is sententia explicata, de conuenientia Vitae.
SED quid te morori sententias vid ,clige: mihi satis, viam signa de his velut astris.
Platone efferam. Nam ego phr me qui cligam , aut viam ii sistam, in qua vatiasse &vacillaile culmina illa video Tuam facem specto , & MAN v I vCTIONEM cxspecto: quia mibi hic cinaenue fateor; tenebrae &chaos. Lips. Allucebo S dirigam igitur, ut copia in ei ij aut iudici j mei erit. Sobaeana illa itotaine Videmu de illustra nitis, credo haud ma no opere desidet .mam ali piid iri.
Nam alia etiam huc aptabimus, dc ducemus. Aiebat apud eum. qu i cuinque scriptor: Finem Zenonis esse, M. conuenienter ere. quod alibi ideiri breuius citam dixit. τ ὀ υλο sis, conuenientiam ipsam De Nitu's, negat fortiter addidisse: dc mihi persuadet, risi communis traditio rc pugnat. Suae Cicero pro eo est. apud quem Stoicus Cato, Summum hominis bonum positum e I in eo, qu=d xi i i R..
si hiacet. Nuat & solitarie hoc effert: etsi ali bi aliter ed hie profectis verius iidelius S e. Quid igitur eli haec ὀι - - Non aliud,
quam per Virtutem coueniens consentietas
que sibi vita, eadem semper in sciasu,& ni i
i inpeditur actu. Seneca: virtus CONVE- rp. io. N NTI A constat. Omma opera eius cum ipsa concor aut est co ruunt. Iterumque: cedit, ut persecta virtus sit, aequ.ibtiis, ac tenor vitae
per omnia CONSONANs sibi : quad. M poli fieri, nisi rerum siciei itia contingat, ars, qum diuina Cu humaua usamur. Hoc sapientis proprium,hoc Felicitatis sundamentum & argumentum. Seneca: Licet relanquam desinitioris Sapientiae veteres, hac ρ im con
tentus esse. Vui de 3 Sapientiat Sempe idem vel k, atque idem nocte. Quid si autem praua aut salsa velim 3 respondet: Licet exceptiunculam si 'ini. ιί am non adiiciam, mi Tefctum sit, quod vel LP ' potest cuiquam semer idem licere, nisi
Lectam. Atque iterat Loe alibi: Non con-rpi'. e . tineit tritu ui itas, nisi immutabile certumquem cium a pio: ceteri, decidunt sibinde, si repoπuτtur,Winter o se appetitaque alternis su Dantur. Si vis eadem semper vel , Pisa oportet velis Itaque Sapiens ad unam aliquam regulam se componit, & sine a Iu -s m. re. xx.
num d sensione , vita emi unius qmisi coloriae . Hoc planisti me, ille apud Stobaeiun, ita
interpretatus est: duin vult esse, Gaio , o M - .: ad unam ratiovem μ' conse irentem et tuere: additque, inflices istos, qui
δ ut sibi uruum. Et bona fide, non
potest certior nota utriusque. Sapien-D. . triti sua non placem: omu is Stubilia laborat fosidio sui. Itaque vide na: i illima compositum semper & placidum , cum pace& concordia animi, erectinia sed modelium, Δ:cum mansuetudine magnum. Hunc aut cm, quid λ cottidie noua vime sus amenta paven- tres mi. tem , udi Nouat spes etiam in exitu lumbinum.