Hermanni Boerhaave ... Tractatus de viribus medicamentorum

141쪽

De V seidis. 793. Hactenus de effectu quem habet particula viscida in lipsum Vas cui impacta est; videamus jam . quid factura sit respectu Vasculorum laterata Bum. Particula visida AB, Vasculo impacta, idemque obthurans , impe dit quominus Fluidum per illud transeat; quapropter Fluidum vergit versus Canalem lateralem C Dia hunc

autem nequa

quam ingredi σ- potest, quin si- ω G

mul dilatet ; ---- , ex illius vero II dilatatione augetur vis laterum con tractilis, & consequeliter motus ostiuiatorius. vehementior evadit , indeisque Fluidi cursus velocior fit: &hineeli quod, in Febribus , eator statim

post frigus advenit. σ' q. Εκ dictis patet, maximas muta tiones in Corpore oriri a Fluidis , quatenus in Solida impingunt, eaque destruunt; non autem a Solidis tanquam prima causa Fluida afficiente.

142쪽

CAPUT VIII.

De indole nostrorum Humorum , ἐν spe ciatim Sanguinis1.-Mnes qui sunt in Corpore nostrois Humores , originem ducunt a Sanguine; antequam itaque illorum naturam intelligamus , Sanguinis indoles prius est in vestiganda. a. Omnia Liquida quae fluunt in Corpore nostro, hac lege incurrunt, ut a Iartibus in partes mota tandem ad Coredeant. Liquidum autem illud quod peristomentum in Corde haeret, vocatur Sanguis qui distribuitur inde ad omnes Corporis partes, quae hunc accipiunt pro diversis secretionibus peragendis; constat enim Sanguis partibus heterogeneis, ut adipe, bile, aqua,&c., quae lummodo secernunt ur, & immutantur: Sic igitur quicquid in Vasis Corporis .separandum est, illud ex Sanguine separari debet. Porro variis modis materies San- guinis investigari potest ; verum quo' niam simplicia facilius intelliguntur, ab iis incipiendum erit. 3. Sensu percipimus . Sanguinem in omnibus Animalibus, Hominibus,ma

143쪽

drupedibus, Uscibus, Volatilibus Rep-ptilibus, humdem esse , & ex tribus . hisce constare partibus; scilicet , 1

Ex aequa fere insipida, aliquant Ium odora, quae igni exposita in vaporeςabit, scelidum trans, colorans solvens omnia Salia composita , ω si melicia, ut & muri axica, acida: .uu- de sequitur eam non esse spirituoso- salinam, ut nonnulli volunt Chemiaci; spiritus enim olea tantum , non sales essolvunt; praeterea spretitu mnes producuntur vel seririentalicare, ut inflammabiles, vel Zpuir factione.

ut macri sive salini; deinde haec

sanguinea , uti & omnis, communiS , vi frigoris in glaciem conerescit , dccalore admoto in aqyana' purissima in iterum resolvitur; spiriti o vim Wirigoris i maxime intensam' illudunt i sicut videmus in liquoribus . valde spis

a' Ex ea parte quae Serum Sa ngui nis appellatur: haec vero pars emi quorqui id naturali suo statu nod rubet , sed pellucet y turbatus putem flavescit, requi vi se oris non facile con latur, at calori exmsitus, ' Ovi album inisi Istar, indurescit, parte acquosiore a UO-

vx ea parte: quae toti rubedinem

conciliat, & quae, vi caloris non minus, a P ue

144쪽

λ P R. C A p. VIII. De is le- suam frigoris , in ' massiam rubram. ,' tirmam, tenacem , insuiam dictam , reducitur. Si autem Sanguis e Corpore extractus, in vase quolibet per a-- liquod temporis spatium quiescere per, mittatur, avolat primo pars Rcquosa, tanquam subtilissima, deinde separa-- tur Serum; & quo copiosius hoc fit, eo minor evadit infula , & quidem post 3 vel ' dies pars rubicunda penitus evanestit, in Serum scilicet conversa: hoc vero Serum , si Sanguis ex. Corporibus morbosis depromptus fue-- rit, quandoque nigro, navo , aIiΟ-v colore non naturali donatur PHaec nudo oculo observantur: maeros piorum

autem ope ulterius detectum est , Sanguinem constare particulis sphaeria ιis Fluido limpido innatantibus , quM in Vasis majoribus figuram suam sphae-

.icam retinent, dc rubrae apparent , d versus angustias Vasorum Ovale&sunt, atque a rubedine ad flavescentiam vergunt: praeterea compertum est,

unamquamque obaemiam constare ex aliis 6 minoribus, & haram quamlibet ex aliis 6, & sic deinceps i qui- bas ab invicem separatis, statim eva-

Conser LEEUUUENHOEXII experi tenta de sanguine, in suis insolis ad Societ

nescit

145쪽

nostrorum Humorum , be. 33 nescit color earum ruber. Ista sep ratio fit in minimis solummodo Valis ,

& in hunc ἡnena. institui videtur, scilicet ut Succus Nervosus dc Lympha subtilissima exinde fiant: haec vero sphς-rularum separatio, quam rubedini Se- vanescentia sequitur, per medica meu- ta veheὲsentia procurari potest.

q. Εκ dictis tequitur, Calorem non esse causam conservantem aequabileri fluorein Sanguinis: Calqr quippe Sal - guinem, extravastatum inspissat ; praeterea manet fluiduo in Pilcibus, quorum. corpora sunt frigida; si vero isto

sit extra vasatus, grumescit, aeque ac

humanus. Hinc causa fluorem sanguinis conservans non est: aliquid Sanguini proprium ; si enim ex natura

Sanguinis oriretur, ejus fluiditas tum maxima esset, ubi maxima, reperit

Sanguinis copia, scilicet in Vasisma joribus: in his autem minor est fluiditas atque motus; nam in his maximae coagulationes fieri solent , ut liquet in cadaverum venis. Caloris siquidem absentia, concrescunt Liquid' in nobis; hic vero C loris desectus a cidit ob deficientem simul Fluidorum motum . Igitur actio Solidorum, per quae fluit Sanguis , est causa fluoris eju dem; cessante etenim Solidorum acti . ne, cessat quoque Sanguinis motus: D 6 hoc

146쪽

PR. CAP. VIII. De indole

hoc sequenti experimento confirma- tur. Si tempore brumali Ranae tor pidae aut Vespertilionis arteriolae, ad hibito microscopio, conspiciantur, San- ruis i ii iisdem in grumos plane concretus apparebit; licet vero animal igni admoveatur, ut calefiat, attame Sanguis ille grumescens minime re- solvetur, nec prius movebitur, quam Cor se contrahere inceperit ; eo auis tem moto, movebitur etiam Sanguis,

& tandem, post varios Cordis ictus , fluiditatem pristinam recuperabit: Hoc

est experimeatum L EB Uvv NHΟΕΚIT 'Inde concludendum est , calorem esse concurrentem causam motus Sanguinis, non vero primariam; quia Soludorum ae ione cessante, cessant etiam& motus & calor. 'Examinatis hisce, ordo requirit 'ut Sanguinis propriet etes; seu dotes investigemus ' Sanguinis proprietates simi vel generates , quae scilicet aliis Liquidncompetunt ; vel Deciales , quae congruunt tantum quibusdam , & ideo petendae sunt ex natura specialis uniuscuiusque Liquidi omnes' dotes quae competunt generali Liquido, obtinent etiam in speciali 1 has duae au-aem pendent a regulis mathematicis. generales int, P. Q i d Sa

xuis ut omne aliud Liquidum ) γ-

147쪽

nostrorum Humorum , 8 stius patiatur quasdam partes a se ave iali , quam integram molem simul in veri. 2 auod condition illae adsint, quae ad morem necessariae sunt; sesit-cet, α ) Tenuitas maxima partium r

lative ad nostros sensus ', h. e. , quod partes maxime exiles sint, adeo ut earum una seorsim tactum nostrum visumque fugiat. β Cohaesio inter partes tam levis, ut facillime separari possint . γ) Omnium partium aequalis

vitas . Ex illa vero gravitate singularum partium, resultat totius comm nis materiae gravitas Hinc quia omnes particulae sunt graves, aequaliter ses

stinent; nam pressio & gravitas totius

materiae oritur tam ex conamine

descensum, quam ab aequabili partic larum gravitate Motus profectilis', quo Fluidumilatere premente vasorum versius aliquod punctum desertur. Hae sunt autem generales Liquidorum proprietates.. o. Liquida omnia in Corpore nostro circulantia εἰ Corde proveriai t ; in quo autem multo magis spirituosa re acquosa sunt, quam in reliquis Vati': ex Sanguinis enim e Corde latinaedi te 'depvompti unciis decem, plus quam F v. acquae simplicis separapi 'possunt,

148쪽

Ε6 PRO L. CAP. VIII. De indola

-acquosa mutationem patitur a tribus

causis profluentem; scilicet, a Salibus do plicibus, Animalium nempe Vegetabili uinque ; a parte serosa de spiri- tuosa; a parte rubicunda ad calorem

crescente . Acquae particularum ultimarum dc minimarum moles dete

minari nequit ; sunt enim seque pellucidae ac Αer , ideoque visim nostrum, vel optimis microscopiis adjutum , esseaiunt ; atque ita lunt exiles , ut per meatus plantatum nullo modo visibiles transeant; imo Antilia Pneumatica docet , eas transire posse per poros ipsi Aeri impervios et unde inserimus , maximam Sanguinis partem, ob fluiditatem &exilitatem, admotum aptissimam esse. Gravitas Ac- quae respectu Aeris, est ut I o. circiter ad, I: sed priusquam ejus propriaS facultates explicemus, exponendae sunt proprietates Liquidis nostris peculiares; hae vero sequentibus quatuor temmatibus comprehenduntur, vel potius

ex iisdem pendent & inseruntur . r γCuilibet particulae Fluidi nostri sita propria dc determinata est moles , figura, & soliditas. et Cui libet particulae sua est vis determinata , sive momentum , quo sui ipsius , ab aliis particulis quibus adhaeret, separationi renititur , & in concretionem tendit.

149쪽

nostrorum mmorum ,

, 3 Cui libet particulae tua est speei ea gravitas . q) In Liquidis nostris

varii sunt gradusi motus prose Stilis, quo fluere urgentur per rectam lineam . Porro quoad proprietates Acquae, notandum est Sales ivolatiles Animalium acquae innatantes, ipsa leviores esse; his enim eductis , Acqua ponderosior evadit respectu suae molis: Iam vero

e contra ab aliis Salibus immixtis , haec ponderosior fit; dc quo pIus Salium horum admiscetur , eo fluidita x, ejus magis imminuitur & tandem cum his concrescitia Inde patet igitur, quam , quar quidem est proxima sars Sanguinis nostri, mutari, quoad suam gravitatem , maxime salinis partibus innatantibus ς etenim quo, istae partex rigidiores , ac solidiores iunt, eo gravior redditur Acqua, & ad motum aptior et hinc etiam a salibus Ac quae nostri Sanguinis immixtis, v tiae fiunt ibi mutationeS-7. Respecta quatuor lemmatum ea quibus modo actum est Fluidi nostri partes varie peccare possunt. Nempe, quoad i. lemma ) a. respectu molis , idque -- possunt enim vel ni

.mi S Vel nimiis tenues esse: proinde Medicamenta quae in utroqu hoc Sanguinis statu conveniunt, sunt Resolventia, & Coagulantia. Sicorpuia

150쪽

' 88 PRO L. CAp. VIII. De indolepus aliquod sanum , evadat morbosum ex eo quod Sanguinis particulae ni mis crassae sunt , tum causa morbum producens necessario erit interna non Vero externa; quicquid enim Cor ingreditur, eκ Venis in illud deponi-ktur ; quod egreditur , exit per Art rias ; quicquid autem Venas intrat , vel ex Vasis Lacheis , vel ex Vasis Lymphaticis vel ex Vasis Absorbentibus in eas influit: sed oscula Vasio. rum istorum minus patula sunt, quam confinia Arteriae & Venae , sive plexus reticularis per quem Sanguis transit ex Arteriis in Venas , ut docet microscopium; ideoque particulae 'per Vasorum Lacteorum & Absorbentium oscula in Venas, & inde in Cor d

i latae, adeo exiles sunt , ut mole sua Sanguinis fluiditatem impedire'. n queant: quippe observavit LΕΕUvvEm

phae, multo minores esse partibus rubicundis Sanguinis. Hoc itaque respectu ; 'nullus fere cibus Corpori sano noxius esse potest ex sua mole ); cum ' particulae nimis crassae Vasa Lactea , & Absorbentia nequaquam ingredi possint ideoque vitium si ad

iit , es causa fit mere interna . Po ro quum nimis est: aucta moles particularum , vitio existente . in Corpo-