Eusebiou tou pamphilou euaggelikes proparaskeues

151쪽

4. Εἰκότως δητα μεῖς τουτων πάντων ἐλευθερους ημας γενεσθαι μολογουμεν, της μακρας καὶ πεπαλαιω- . 68μενης πλάνης σπερ τινος δεινης κώ χαλεπωτάτης νόσου λελυτρωμενοι πρωτα μεν του παντοκράτορος θεου

χάριτι καὶ ευεργεσία, δεύτερον λ ἀπορρητω δυνάμει

της του σωτηρος μων ευαγγελικης διδασκαλιας, καὶ τριτον σώφρονι λογισμω κρίναντες ἀνόσιον Hναι καὶ ουσσεβε τὶ του Θεου σεβασμίω προσηγορία τιμαντους πάλαι in νεκροῖς κειμενους θνητους ἄνδρας, και

ουδὸ σωφρόνων ἀνδρων μνημην ἀπολελοιπότας, ἐσχάτης bδε ἀκρασίας και ἀκολασίας μότητός τε και φρενοβλαβείας δείγματα τοῖς με αυτοῖς φυλάττειν παραδεδω-

τοι τας φρενας ἀπολωλεκόσι την σεβάσμιον παρευειν τιμην, τους τε δικαιοσύνης και φιλανθρωπίας ἀσκητὰς τοῖς δι' ἡπερβολην μότητος και ἀπανθρωπίας τεκνο

ΙΠοίαν δε οὐχ υπερηκόντισεν περβολην ἀσεβεια τοκαταβάλλειν εἰς ἄρρητα ἀνδρων και γυναικῶν μόρια καιεις την ἄλογον και θηριώδη φύσιν την σεμνην και παναγίαν που Ῥεοὶ πρόσρησιν. τοιαῖτά τε αἰσχ ρὶ καιαπανθρωπα θεολογεῖν, ita και επι των ε ἀνθρώποις

152쪽

κακουργῶν, εἰ κατελεγ χθείη, ταῖς ἀπο των νομων απαραιτήτοις ποπέσοιεν αν τιμωρίαις , ειαι τί χργη μηκυνειν

εὐαγγελιζομένους πάντα βάρβαρον μοὐ καὶ ita ληνατην ἀπο των εἰρημένων κακων λευθεριαν της τε ἀποτων ψευδωνυμ ων θεων αποστασίας το ευλογον εἰς ως

ανάγοντας , οπότε καὶ αυτῶν δη των σφόδρα δεισιδαι- μόνων οἱ πλείους, σπερ ε βαθεος κάρου ἀνανηψαντες, καὶ της παλαιας ἀχλύος το της ψυχης ὁμμα διανοίξαντες,

τον βαθυν ληρον συνεῖδον της πατρικης πλάνης, καιστάντες επὶ λογισμου την τερα οδὸν εἶλοντο, της παλαιας ἀναχωρησαντες; - οι μεν ὁμόσε χωρησαντες io της λης κατεπτυσαν θεολογία των σφετερων προ

γόνων πλατύ καταγελάσαντες, οἱ ἀθεότητος δόξαν

εκκλίναντες ἴτε επὶ τοῖς προτεροις στησαν ἴτε ξ 69 απαντος αυτῶν ἀνεχωρησαν, κολακεῖσαι δ και θεραπευσαι την οικείαν προθεμενοι δόξαν τὰς περὶ τῶν τεθρυλημενων παρ αυτοῖς θεῶν ληθεῖς στορίας μύθους εἰναι πεπλασμενους ὁπο ποιητῶν πεφημισαν, φυσικὰς εν αυτοῖς ἀποκρύπτοντες θεωρίας. Llν, ε και ὁτι μά

λιστα μηδεν φερουσιν ἀληθειας δεῖγμα ὁμως δ' οἶν

ἀναγκαια γενοι αν μῖν η κθεσις ει θεωρίαν τῶν καιπαρὰ τούτοις σεμνῶν ως αν και της τούτω αναχωρη-

153쪽

παρασταίη Φέρε ου και τούτων τον λόγον νωθεν bἀναλαβόντες ἐπισκε νώμεθα. 5. Ἀης μεν υν Ἐλληνικης θεολογίας, λέγω ε της πανδημου καὶ μυθικωτέρας καὶ πολυ πρότερον πης παρα Φοίνιξι και Αἰγυπτίοις τοῖς τὰ ἄλλοις, - την

μVημην οι προ τούτου περιέσχον λόγοι, τοιόσο τις ὁ τρόπος ἀποδεδεικται, οἱος δια των προεκτεθεισῶν φω- νων αυτων η των Ελληνικῶν συγγραφέων προοεOη'λωται Ii και χικότως in ἀρχαῖς πη in προκειμένης Ευαγγελικη. ΙΠροπαρασκευης χι. διάκρισίν και επίγνωσιν τοῖς ἐντευξομένοις προτεθείκαμεν, ζαν αυτοι μάθοιμεν μεῖς τε και ι τωνδε εἰσέτι νυν πειροι, τίνες οντεν πάλαι πρότερον. και οἴων εὐ πατέρων φύντες, dοπηλίκοις τε το πρὶν κακοῖς πεπεδημένοι, δυσσεβείας τε οποση και ἀγνωσίας Θεου μέθη τας ψ χας κατορωρυγ' μένοι, πη in τούτων πιπάντων 'θρόως ἀνανεύσεως και

ἐλευθερίας ξιώθημεν δι μιας μόνης της ευαγγελικης διδασκαλιας, ου ἄλλως μῖν πρυτανευθείσης ν διεπιφανείας που σωτηρος μων Ιησου Ἀρι του που Θεου ὁ ου μέρει γης, ουδ εν γωνία χώρας θνους ενος, καθ ίλης δε της ανθρώπων οικουμένης, εν τα της μαλιστα δεισιδαίμονος πλάνης ,περίσχυσεν οἱά τις Io νοερῶν και λογικῶν φυχὼν λιος, τὰς του οικείου φωτὸς

εφαπλώσας κτῖνας, ὁμου πὰν γένος ανθρώπων, βαρβάρων τε και Γλλη νων, ἄσπερ ἐξ ἀχλύος δεινης και P. Oζοφερωτάτης τε και ἀειδους νυκτὸς της δει πιοαίμονος

154쪽

πλάνης επι λαμπραν καὶ διαυγεστάτην μεραν της αλη- θους ευσεβειας του παμβασιλεως Θεου πάντας ημας μετ- εστησατο Διαρρηδην γουν αἱ προπαρατεθεῖσαι qui ναὶ νεκρων ειδωλα και ἀνδρων πάλαι κατοιχομενων εικόνας

πάντας πανδημεὶ τους ἀμφὶ την πολυθεον πλάνην κατά τε πόλεις -οὶ κώμας Ἀπτοημενου. θεραπευειν τω καὶ 1 περιεπειν δίδαξαν των πάλαι ἀνδρων δι' ὐπερβάλλουσαν του τότε βίου θηριωδίαν Θεο μεν του πάντων δημιουργου μηδεν λόγον ποιουμενων, μηδε της θείας και επι τοῖς πλημμελουμενοι τιμωροὶ δίκης εμπαζο- μενων εις πάσας δε ἀνοσιουργίας καταβαλλόντων. Oυπω γαρ εισέτι τότε νόμων καθ ους χρη βιουν συνεστώτων, οὐδέ γε της μερο πολιτείας εν ἀνθρώποις κατατεταγμένης, ἀνειμενου δε και νομαδικου του

βίου θηριώδους τε καθεστωτος, τοῖς με θρεμμάτων io αλόγων δίκην των της γαστρος ἀποπληρωσεων πλέον Οὐοεν ἔμελεν, ' οἱς και πρωτος ἀθεότητος ὁποικουρεῖ τρόπος οἱ ο εἰς βραχύ τι φυσικαῖς ἐννοίαις ἀνακινούμενοι Θεον και Θεου δυναμιν σωτηριόν τι καιαγαθον εἰναι χρημα διενοηθησαν, εὐρεῖν δε τουτονεθελησαντες αν μεν τὰς λυχὰς ειοῦ οὐρανον ἔτειναν,5 αυτόθι δε τη διανοία στάντες, και των κα Οὐρανον φαινόντων τε και φαινομένων φωστηρων καταπλαγέντες τα κάλλη, αυτ εἰναι θεοῖς ἀπεφηναντο Τρίτοι δεαλλοι σφας αὐτοῖς πι γης βλαντες τοὐς επι συνέσει των κατ αυτοῖς προφέρειν νενομισμένους, η και ρώμη

155쪽

σύμ ατος καὶ δυναστείας ἰσχυ των πλειόνων Ἀπικρα dτησαντας, γίγαντας τινας η τυράννους, η καὶ γόητας και φαρμακεαὶ ἄνδρας εκ τινος των Ῥειοτερων ἀπο-

πτώσεως τὰς κακοτεχνους γοητεια συνεσκευασμενους, η και τους αλλους κοινης τινος καὶ βιωφελους ευεργεσίας προάρξαντας, ζῶντάς τε τι καὶ μετὰ την τελευτην θεους πεφημισαν. Eνθεν αυτοῖς καὶ P τωὶ θεῶνοικοι νεκρὼν εἷναι ταφοι μνημονευονται ως ὁ λημης ε τω προς Ἐλληνας Ιροτρεπτικω ἱστορεῖ, του λόγου μάρτυρας δευτους Ἐλληνας Ἀπαγόμενος. EP δε σοι oφίλον, αυθις καὶ τούτου τόνδε Ἀράφοντος ἄκουε τον τρόπον

156쪽

P. 72 τε και τοῖς Κινύρου πογόνους κεκηδευσθaι. Ἀλλα γαρ πιόντι μοι τους προσκυνουμένου- μῖν τάφους, μοι μὲν Ουδ ra avaρκέσαι χρόνος υμα δε ει μη πεισέρχεταί τις αισχύνη των τολμωμένων, νεκροὶ ἄρ τέλεον νεκροῖς πεπιστευκοτε περ ρχεσθε

157쪽

σεβασμίως τεθε κε θεον ὁ βασιλευς ὁ 'Pωμαίων, τον ερώμενον hisΛu

Tαυτα μεν ουτος. Σ. δε τον λόγον ἐξ ἀρχης ἀναλαβων της εισιOαίμονος πλάνης ἐπίσκεψαι την διάπτω -

158쪽

σιν Φυσε μεν ουν καὶ αὐτοδιδάκτοις ἐννοίαις ἀλλον o θεοδιδακτοις καλόν τι και φέλιμον τυγχάνειν, O σημαινον την του Θεου προσηγορίαν τε κα ουσιαν 'παντες γαρ ανθρωποι κοινοῖς λογισμοῖς προειληφεσαν, του των λων δημιουργου τουτο πάση λογικ καὶ νοερα io ψυχη φυσικαῖς ἐννοίαις ποσπείραντος. O μην και P. 73 Ps προαιρέσει τὶ κατὰ λόγον κεχρηντο εἱ μεν γαρ

τάχα τις καὶ δευτερος, καί τινες ἄλλοι κομιδη βραχθεῖς. ων την μνημην τα Ἐβραίων περιεχει λόγια,εις Ουοεν των ὁρωμενων φαρμόσαντες την περὶ Θεοῖ εννοιαν, διαστρόφοις δε τοι λογισμοῖς επὶ τον του σύμπαντος κόσμου δημιουργὸν καὶ τον μεγαν των λων

ποιητην ε των ρωμενων ἀναγαγόντες, διανοίας Oμμασι κεκαθαρμενοι μόνον αυτὸν εἶναι Θεόν, τον πάντων σω- τηρα, και μόνον ἀγαθῶν οτηρα συνενόησαν οι ελ λοιποι παντοία λυχῆς αμαυρώσει περιτραπεντες κατα

ὶ βυθὸμασεβείας νέχθησαν ἄστε θηρίων ἀγρίων τρόπον

το καλὰν και συμφερον κῶ ἀγαθὸν με ινομματων καισαρκδς δονης στησαι. Ταύτη δε κατὰ τὰ προειρημενα

τους τῶν νομιζομενων του σώματος καλῶν και χρη- σίμων εἴρετάς, η και δυνάστας τινὰς και τυράννους,

και γόητας και φαρμακεας ἄνδρας, την φύσιν θνητοῖς και ἀνθρωπίναις κεχρημενους συμφοραῖς, ως ἀγαθῶν

χορηγούς, σωτηρας και θεοῖς ἀναγορεύειν, την σεβα- σμιον εννοιαν φυσικῶς αὐτοῖς νυπαρχουσαν φ ους

ενόμιζον εὐεργετα μετατεθεικότες. οσαύτη δ' ἄρα συνεῖχεν αυτοῖς φρενῶν ἀποπληξία in μηδεν τῶν

159쪽

πλημ μελουμένων τοῖς θεολογου μενοις πολογίζεσθαι, μηδ' ερυθρια επὶ τοῖς αἰσχ ρως περ αυτων φημιζομε- 5νοις, τὰ πάντα βε του. ἄνδρας βια τὰς παμ αυτων παρεχομενας φελείας η καὶ δια τὰς τότε πρωτον συνισταμενα δυναστείας τε κώ τυραννίδας ἀποθαυμάζειν. Νόμων γοῖν, σπερ φην δη πρότερον, μηδεπω τότε εν ἀνθρώποις πολιτευομενων, ηε επὶ τοῖς ἁμαρτανο dμενοις τιμωρίας επηωρημενης, Φοιχειαν και 'ρρενων φθοράς -κθεσμους τε μαι παρανόμους γάμους, μιαιφονίας τε και πατροκτονίας, τεκνων τε και δελφῶν σφαγάς, ναὶ μην και πολεμους και στασεις πεπραγμενας 5οντως τοῖς ικείοις προστάταις, ους θεους γουντο τε

και ἀπεκάλουν, σπερ εν μερει κατορθωμάτων και ἀνδραγαθίας ἀπεμνημόνευον, την τούτων μνημην ω σε - μνων και ανδρείων τοις ψιγόνοις ἀπολιπόντες. Τοιαυτα ν τὰ της παλαιας θεολογίας ην μεταβα Ιολόντες νεοι τινες εχ θες και πρώην επιφυεντες, λογικώτε P. 74ρόν τε φιλοσοφεῖν αὐχουντες, την δη φυσικωτεραν της περὶ θεῶν ἱστορίας δόξαν εισηγησαντο. σεμνοτερας

εὐρεσιλογίας τοῖς μύθοις προσεπινοησαντες, και μητε πάντη των προπατόρων το πλημμελες της δυσσεβείας 5εκφυγόντες, μη ' πάλιν την αὐτόθεν προφαινομενηντων Ῥεολογουμενων μοχθηρίαν υπομειναντες. Θεραπευσαι δ' ουν ὁμως ιδ το πατρικὸν αμαρτημα προ

θυμηθεντες επὶ φυσικὰς βιηγησεις και θεωρίας τους μύθους μετεσκευάσαντο, τὰ θρεπτικὰ και αὐξητικὰ της h

160쪽

των σωμάτων φύσεως ταυτ' εἰναι τα δια των μύθωνοηλούμενα ως η μυστικωτερον κομπάσαντες. νθεν ανιόντες και οἶδε τα στοι ζεῖα του κόσμου θεους πεφη-5 αισαν, υκ αὐτο μονον θλιον και σελην ν και στρα,

προσετ δε η και δωρ, ἀερα τε και πυρ, τά τε κτούτων συγκρίματά τε καὶ αποτελεσματα, ναὶ μην καιτους ωραίους π γης καρπούς, και τὰ λοιπὰ της ξηρας και γρας τροφης βλαστηματα α και αυτὰ ως Ι αν της των σωμάτων ζωης αιτια Δημητραν και Κόρην και Διόνυσον και σα αλλα τούτοις εμφερη προσειπόντες τεθειάκασι, βεβιασμενον και υκ ἀληθη των μύθων τον καλλωπισμὸν εισηγησάμενοι. λ ουτοι μεν

θεολογίας, ικοθεν ας καστος φευρε σεμνολογίας τοῖς περὶ θεῶν μύθοις προσεπενόησαν, κινεῖν τα πάτρια τολμῶντος οὐδενός, περὶ πολλου δε την ἀρχαιότητα καιτην συνηθη και σύντροφον, παίδων ἀγωγην τιμώμενοι. O γε μην τούτων πρεσβύτεροι χν Ἀσω ν τῶν 1 ανδρῶν θεοποι, και τα τῶν λόγων ζώων εκθεώσεις διετάξαντο διὰ , ,αι εξ αυτῶν Ῥησιμον κατὰ τὰς πρόσθεν ἀποδοθείσας αιτίας και τοι ἀλόγοις θηρίοις τὰς σας φιερωσαν θρησκείας, σπονδαῖς και θυσίαις και μυστικαῖς τελεταῖς μνοις τε και δαῖς μοίως τοις τε θεοποιημενοι ἀνδράσι και τὰς τούτων τιμὰς πάραν- τες ει τοσοῖτον δε ἄρα κακῶν λαυνον, ω δι περβο - λην δυπαθείας ἀκρατους τὰ ὁλκὰ προς αισχθρουργίαν μερ του σώματος τά τε ἀκόλαστα εν ἀνθρώποις πάθη ταῖς ἰσοθεοις Ἀκθειάσαι τιμαῖς, μηδεν το παράπαν ν