Eusebiou tou pamphilou euaggelikes proparaskeues

381쪽

στερά βασιλικην την κατα το ορθον λόγον πορείαν bεἷναι πιιΟάσκων. Τουτον γα- άπάση -υvai φυσικον νόμον βοηθον αυτη καὶ συμμαχον επὶ των πρακτεων ὁτων λων δημιουργος πεστησατο ' δι μεν τοῖ νόμου την ευ θεῖα αυτ παραδείξας ὁδόν, δια δε ηις αὐτη δε- 5 δωρημενης αυτεξουσίου λευθερίας την των κρειττόνων αἴρεσιν παίνου και ἀποδοχῆς ἀξίαν ἀποφηνας γερων τε καὶ μειζόνων πάθλων των επὶ τοῖς κατορθουμενοις, οτι μη βεβιασμενως γνώμ δε αὐτεξουσίω κατώρθου,

παρὸν και την ναντίαν λεσθαι εμπαλιν την τα χείριστα λομενην ψόγου και τιμωρίας εἰναι ἀξίαν, ἄτεοικεία κινησε του με κατα φύσιν νόμου παραμελη- σασαν. κακίας δε ἀρχην και πηγην ἀπογεννησασαν, φαύλων τε χαυτν κεχρημενην πιυς ες τινος in θεν sανάγκης αλλ ἐξ ελευθερας γνώμης κώ κρίσεως. Aἰτίαδη του ἐλομένου, Θεὸς ναίτιος υτ γαρ φύσιν φαύλην ὁ Θεος ειργάσατο, οὐδέ γε ψυχης οὐσίαν Ἀγαθω γαρ οὐδε πλην ἀγαθὰ δημιουργεῖν θεμις Ἀγαθὸν δε παν τι κατὰ φύσιν Pυχ δε πάση λογικη κατὰ φύσιν dπάρεστι ὁ αὐτεξουσιον ἀγαθον, και τοῖτο επ' ἀγαθῶν αιρεσε γεγενημενον. Φαυλως δε τε πράττει, ου την

φύσιν αιτιατέον. Οὐ γὰρ κατὶ φύσιν. παρὰ φύσινδε ηὐτὶ γίνεται τὸ ψαυλον, προαιρεσεως ν ἀλλ' Ἀλεφυσεως εργον. m γὰρ παρην ούναμις της τἀγαθοῖαἱρεσεως, ἰτε η τοῖτο εἴλετο. εκὼν δε τω κρεῖττον ἀπεστράφη που χείρονος μεταποιηθείς, τίς - τούτω

382쪽

τοπος αποφυγης λείποιτο της οικείας αἰτιω καταστάντιι νοσου του τε συμφυτου νόμου σωτηρος οἶ καὶ ἰατρου

παραμελησαντι -δη τούτων πάντων μηδεν λόγον ποιουμενος, αναγκης τε καὶ ἄστρων φορας ἀναρτων τὰ P. 25 παντα, της τε των πλημμελουμενων ἀνθρώποις ἀτοπίας μ εξ ημῶν εἶναι φάσκων τ αιτια ἀλλ' ε της ταπάντα κινούσης δυνάμεως, πῶς υκ ἀνόσιον και δυσσεβη λογισμον εισφερο αν Eιτε γαρ αὐτόματον καὶ ἀπρονόητον θείη την του παντος φοράν, ελεγχοιτ ανως αὐτόθεν αθεος, προ τω και ἀβλεπτεῖν περὶ την πάνσοφον ἁρμονίαν και την τῶν λων διάταξιν ευ και εν κόσμω την δι' αιῶνος κίνησιν ἀνακυκλουμενην ειτε θεου πρόνοιαν ἄγειν καὶ φερειν πιστατεῖν τε τῆσι και io πανσόφω λόγω διοικεῖν μολογησει, ουδ ούτω του Ουσσεβοῖς εκπεφευγε πη- ἀτοπίαν Ἀπεις'ν τῶν Ἀνb ανθρώποις ἁμαρτανομενων τους μεν πλημμελουντας

απολύει, ὼς μηδεν τῶν ἀτοπων εὐοικείας γνώμης διαπεπραγμενους, ἀνάγει δε την αιτίαν τῶν κακῶν επὶ την καθόλου πρόνοιαν ανάγκην αὐτην και εἱμαρμενην ἀπο- καλῶν, και πάσης της εν ἀνθρώποις αισχρουργίας καιἀρρητοποιίας μότητός τε και μιαιφονίας αιτίαν εἰναι λεγων. Και τίς αν ει τούτου δυσσεβης αλλος, τον τῶν λων Θεόν, αυτὁ δη τον ποιητην και δημιουργὸν τοῖδε που παντός, εἰσάγων επάναγκες 'κβιαζόμενον io τόνδε μεν ουκ Ἀθελοντὶ ἀσεβεῖν τοῖτο πράττειν, και α θεον εἰναι κα ἀνάγκην, και ει εαυτὸν βλάσφημον, τόνδε δέ, δι αυτὸς την φύσιν ἄρρενα συνεστησατο,

πάσχειν παρὰ φύσιν τὰ θηλειῶν ου κατὰ προαίρεσιν

383쪽

κατηναγκασμενον δε προ αυτου, καὶ αλλον ανδροφόνον γίνεσθαι μη παρα την οἰκείαν γνώμην π ανάγκης δε ελαυνόμενον του Θεου, ως μηδ' εὐλόγως ἐπιμεμφεσθαι τοῖς πλημμελουσιν, αλλ ήτοι μηδε αμαρτηματα ταυτεἷναι γεῖσθαι η των κακων πάντων ποιητην εἶναι τον Θεον ἀποφαίνεσθαι Ἐιτε γαρ αὐτος τοῖς πασιν επι παρων και πω παντα ορῶν και πάντα ἀκουων ταυταχπράττειν αναγκάζει, ιτε την του παντος φορὰν καὶ την τοιάνδε των ἄστρων κίνησιν αυτος τούτων ποιητικην κώ ἀναγκαστικην πεστησατο, ὁ ο τοιόνδε συστησας οργανον, κα την των θηρωμενων παγίδα μηχανησάμενος, χιν αν δευτος ὁ καὶ των ἁλισκομενων αἴτιος. Εἴτ' ουν αυτος καθ' εαυτόν, εἴ ουν πάλιν αυτος διατινος αλλης προ αυτου μεμηχανημενης αναγκης τους ου εθελοντας τοῖσδε τοῖς κακοῖς περιβάλλει, αυτος ανειη. και πιυς αλλος, ὁ πάντων κακῶν ποιητικός, και oουκετ α εν δίκ ἁμαρτητικος λέγοιτ αν ὁ ἄνθρωπος, αλλ ὁ τουτου ποιητης Θεός. Και τις αν τούτου γενοι p. 252αν τερος λόγων σεβέστατο Q ουν εἱμαρμενην εἰσάγων ἄντικρυς ρεον καὶ Θεοδ πρόνοιαν 'ξωθεῖ ῶσπερ ο τον Θεον φιστὰς τοι πῆσιν ἀνελοι ἄν τον περ ειμαρμένης λόγον. H γαρ ταυτον ἄν ει ὁ Θεὰς εκαι η ειμαρμένη, φθάτερον διεστὼς τέρου αυτον μενουν Ους α γένοιτο E γαρ την ειμαρμένην εἰρμόν τινα αιτιῶν εἰναί φασιν ἀπ αιῶνος ἀπαραβάτως και ἀμετακινητως ε της τῶν οὐρανίων στρων φορῆς καθηκοντα, πῶς υ πρότερα αν ει της ειμαρμένης τα σω bματικὰ στοιχεῖα, ἐξ ia και τα ουράνια συνέστηκεν, ντην ειμαρμένην συμβεβηκός τι σύμπτωμα λέγοι ἄν τις

384쪽

εικοτως ς Και πως αν ταυτον εἴ το συμβεβηκος τοῖς στοιχείοις τω ἐπὶ πάντων Θεω, ει δὴ τὰ στοιχεῖα α ιυχα και λογα κατα την οἰκείαν ἐπιθεωρεῖται φυσιν ὁ δε Θεος ες-σωμάτων αυτο ζωη καὶ σοφία τυγχάνει ν της ἐς αυτου ημιουργίας τοῖς τε κατὰ μερος στοιχείοις καὶτ των ὁλων ιακοσμησε την ἀπόλαυσιν δωρουμενος σου ταυτον αρα εος καὶ ιμαρμενη. Ε δε δὴ τερον, ποτερον κρεῖττον λλ ουδεν του Θεου κάλλιον, οὐδετι υναμικώτερον Ουκουν κρατησε και περιεσται του χειρονος, η συγχωρων κακοποι τυγχανουσατ ειμαρ- μεν αυτος α εφελκοιτο την αιτίαν, ὁ δυνατος ων επι - σχειν την κακοποιον νάγκην ου επεσχεν, ἀνηκε δεαφετον επι λύμη καὶ διαφθορα των πάντων, ἀλλον δε αυτος τουτο εἰργάσατο, ει δὴ πάντων και αυτης ειμ ρμένης ποιητης και δημιουργος εισάγοιτο. ι δ' a ουδεις αυτω λόγος της του παντὸς διατάξεως ἀθεων αὐθις ἀνακυψειε φωνη, πρὸς ν τὰς ἀκοὰς ἀποκλειστεον,της νθέου προνοίας και δυνάμεως ναργως ἀναφαινουσης αυτην εὐτε των καθόλου πανσόφων και τεχνικῶναποτελεσματων, εὐτε των καθ ήμὰς ἀναμφιλόγως την ελευθέραν και αυτε ξουσιον της λογικης ψυχης δυναριιν παραOεικνυμενων Καθ' ην καίτοι μυρίων ξωθεν εμ- ποοων τ τε του σώματος φύσει ταῖς τε κατὰ προαίρεσιν φ μῖν ὁρμαῖς κατά τι συμβεβηκὸς προσπιπτονTων, μως προς παντα της κατὰ ψυχην ἀρετης io τ ελεύθερον ἀντεχει, ἄμαχον και ἀηττητον ἐφ μῖν p. 253 των καλῶν την αἴρεσιν επιδεικνύμενον Τουτ δε μάλιστα και ὁ παρὼν καιρὸς της του Σωτηρος μῶν δι-οασκαλίας ἔργοις αυτοῖς παρεστησατο. Ori γὰρ ταυτα

385쪽

μη ψόφοι και κενα ρηματα, πάρεστί σοι το των θεοσεβων ἀγωνα επιβλεψαι, καὶ συνιδεῖν τους προαιρέσει ξαυθεκουσίω τους πόνου ς των περ ευσεβείας αθλων ἀναδεδεγμενους' ους καθ άλης της ανθρώπων οικουμενης

μυρία πληθη Ἐλλήνων τε και βαρβάρων ενεδείξατο,

πάσας με προθυμως τας κατὰ του σώματος πομείναντα αικίας, πῆ δε βασάνων εἰδος φαιδρω τω προσ- bώπω διελθόντα. καὶ τελος πολυτρόποις σχήμασι τηνἀπο τοῖ σώματος λυσιν της ψυχὴς ἀσπαστῶς καταδεξάμενα. Καὶ μην ουδεις ενταυθὶ λόγος Ἀπιτρεψειετην εἱμαρμενην αἰτιῆσθαι. Που γάρ σοι εξ αιωνος τοιουσδε ἀθλητὰς ευσεβειας νεγκεν η των ἄστρων φορά:H πότε ὁ των ἀνθρώπων βίος προ της του Σωτῆρος ημῶν εις πάντας ἀνθρώπους καταβληθείσης διδασκαλίας τοιόνδε προβεβληται καθ ὁλης της ανθρώπων οικουμενης αγῶνα Που δε τοιωνδὶ λόγων διδασκάλιον,

δεισιδαίμονος μεν πλάνης ἀναιρετικδ ενδ δε του επὶ πάντων Θεου γνώσεως διδακτικόν, παπιν ἀνθρώποις,

Ελλησί τε και βαρβάροις, ὁ πὰς αιὼν νεγκε Τί δεε αιῶνος των πάλαι ἀοιδίμων σοφῶν, εἴτουν βάρβαρος

ειτε 'Eλλην, τοιασδε ποτε ξιώθη ειμαρμενης, ω εις τον συμπαντα κόσμον διαφανῆ καταστῆσαι τον ὐπ' αὐτοῖ προβληθεντα λόγον, γνωσθεντα τε μεχρι κα τωνεσχατιὼν, καὶ Θεου δόξαν παρὰ τοῖς αὐτω καθωσιωμενοις κτήσασθαι ι δε αὐτ εξ αἰῶνος ου ην, ἴτε γεγονεν, dουτε ἀκοαῖς κουσται, ου ην αρα εἰρμδ αιτιῶν καιανάγκη o τούτων αἴτιον Πάλαι γαρ α δια της αυτῆς ἀνακυκλήσεως και περιφορὰς τῶν στρων ουδει ην φθόνος καὶ λλους τῆς αυτῆς τυχεῖν γενεσεώς τε καὶ

386쪽

εἱμαρμενης. κ ποίας δε ἄρα ειμαρμενης ὁ μεν μετερος Σωτηρ Θεος πιφανεὶς καθ λης της οἰκουμενης ἀνηγόρευται, οἱ δε πάλαι νενομισμενοι παρά τε Ἐλλησι

io καθύρηνται δια της του νεου Θεου διδασκαλία Ποία αυτων ειμαρμεν Θεὸν δημιουργον πάντων τἀπιν ἀνθρώποις κατηγγειλεν, εἱμαρμενην δε- εἷναι φάναιεξηνάγκασε Και πως η ειμαρμεν μη χναι εαυτη λεγειν τε καὶ φρονεῖν βιάσατο o δε οἱ της του 254 Σωτηρος μων ευσεβους νεκα διδασκαλίας παντοίους αθλους εκπαλαι γωνισμενοι, και εισετ δευρο διαθλοῖντες ; Μιας ἄρα και η αυτης τυχον μοίρας, ως υφ cob λόγω και διδασκαλία δουλωθῆναι. μίαν πε γνώμην και προαίρεσιν ενδείξασθαι, και ψυχῆς ἀρετην μίαν, να τε κώ τον αυτον ἀναδέξασθαι βίον, και λόγον

μεῖναι πάθας δι' ενστασιν ευσεβείας. Και τίς α ορθος τουτο συγχωρησειε λόγος, νεους κατὰ ταὐτό, και πρεσ-t βύτας, και πὰν μετρον λικίας, ἀρρενων τε και θηλειῶν γε , φύσεις τε βαρβάρων ανδρῶν, οἰκετικῶν μου καιελευθερίων, λογίων τε και παιδείας μετόχων, ου εν

γωνία γης οὐδ' ἰπω τοῖσδε οενομενων ποῖς ἄστροις καθ ολης δε της ἀνθρώπων οικουμενης, ειμαρμενης ανάγκη φάναι βεβιασμενους τόνδε τινὰ των πατρώωναπαντων προτιμησαι λόγον, και τον περ ευσεβείας ενος του πι πάντων Θεοῖ θάνατον ἀσπάσασθαι, τά τε

περ ψυχγῆς ἀθανασίας ευ μάλα δόγματα παιδευεσθαι, καὶ φιλοσοφίαν πιυ τημ εν λόγοις πη- δε βι εργων

387쪽

προτιμησαι Ταῖτα γαρ αν - τα καὶ τυφλω δηλα, ως ουδεμιας ανάγκης μαθησεως δε καὶ διδασκαλίας οικεια τυγχάνει, αὐθεκουσίου γνώμης και προαιρεσεως ἐλευθερας ναργη τυγχάνοντα παραδείγματα Γένοιτο δ' αν και αλλα του προβληματος παραστατικὰ μυρία, ντα πολλα παρείς, αυτος μεν τοῖς εἰρημενοις ἀρκεσθησομαι, σοι δε το σον νάγνωσμα των σεπτῶν σου

φιλοσόφων καταλειψω σκοπεῖν, ως αν μάθ9 οσον ἄρα dτων ' Ῥησμωοῶν σου θεῶν σοφώτερος η και βελτίων λανθρωπος ὁ του θαυμασιους χρησμους ψευδεῖς ἀπελεγχων, και τον ΙΠύθιον αυτον φ οἶς ε ησε περὶ

ειμαρμενης επιρραπίζων. κουε δ' ουν αυθις του την ξτῶν Tonτων φώραν το ικεῖον επονομασαντος σύγγραμμα, A ευ μάλα νεανικω φρονηματι τον πλάνον τῶν πολλῶν και αὐτου γε του Ἀπόλλωνος πανορθουται, δι' ων

γράφει τάδε κατὰ λεξιν

388쪽

'Eχθρε περικτιόνεσσι, φιλ ίθανύτοισι θεοῖσιν, εἴσω τον προβόλaιον ἔχων πεφυλaγμενος σο.

T γάρ, φησὶν ὁ Ἀργεῖος, ει βουλοίμην ἔξεστί μοι, καὶ δύναμαι,

ἀλλ' ἴθι, i κέτι μέ λε. p. 256 m γ&ρ ως ληθῶς επ' νθρώπω τί εστ ia . ω πολλον, καὶ βουληθηva II λιο εκπρολιπῶν κύριός εἰμι εγώ a μην κουον παρα πολλῶν και σοφῶν, τι εἴ μοι πεπρωται υβοί i ἄκρον ἱκέσθοικa ἱερ ιν χώραν κτίζειν, και ξομαι a κτίσω ειτε λέγοις, εἴτε μη, καὶ εἴτε βουλοίμην, ειτε η Ε δέ με δεῖ και βουλqθηναι τι μοι νάγκη στὶ καὶ εἰ μη βουλοίμην βουληθηναι, λλα σύ, ν Α πολλον, πιστεύεσθαι δικαιότερος. Εοικα δη σοι μὰλλον προσέξειν.

390쪽

δε ὁ Ἐπίκουρος, τί ἡ Στοά, ' τί οἱ νέοι, η τίς ὁ Ουτις, ἴτ

λεγοι τις ταυτα Ου a εἶναι πιστότερον μέτρον ου λεγω οὐδ' ει δοκε και ἄλλα τινα εἶναι, τούτω γ' a Traρισωθείη ' παρισωθείη μεν ν, υπερβάλλοι δε υκ αν Ουκουν, φήσειεν αν τις,