Eusebiou tou pamphilou euaggelikes proparaskeues

71쪽

U ME χὴ το μετὰ χεῖρας προάγων της Ευαγγελι

ταῖς o 'ξωθεν συνίστη μαρτυρίαις το μη ἀπεικὸς εἶναι τοῖς Ελληνας μηδεν οἴκοθεν σοφον πενην μενους, εἰ μη τι μόνην την εν λόγοις δεινότητά τε κώ ευγλωττίαν, τὰ πάντα ε παρα βαρβάρων σκευωρημένους, μηδε τὰ Eβραιων ἀγνοησαι λόγια. καὶ τούτων βε χν φερεικαθάψασθαι ὁτι μηδε της των σφετερων ε συγγράμμασι φιλοτιμίας καθαρὰς εφυλάξαντο κλοπης τὰς χεῖρας. Κλεπτας γαρ αυτούς οὐχ ὁ παρ ημων, ως φην, λόγος,

ὁ δ' ξ αυτῶν παρεστησατο. Oυ μην αλλὰ καὶ σφόδρα p. 5o 3

νέους μου φρονησε καὶ την λικίαν αυτούς, παρὰ πλεῖστον σον της βραῖκης λειπομενους αρχαιολογίας,

72쪽

εν ταυτοῦ δια της των όνων παραθέσεως γνωμεν. Ταῖτα μεν ουν ὁ προ τούτου ὁ δε γε παρων πείγεται λοιπον δη, ἄσπερ τι χΡέος, την ἐπηγγελμενην πόσχεσιν ἀποδουναι, και η εν τισιν, ε και η ἐν πῆσι,

τοῖς δογματικοῖς θεωρημασι προς τὶ in βραίων λόγια la συμφωνίαν των παρ λλησι φιλοσόφων εκφαναι ων

του περιττους παραιτησαμενος τον κορυφαῖον πάντων ανακαλειται, μονω χρηνα αντι παντων γούμενος γνώμονι χρησασθαι του προβληματος IΠλάτωνι' Ἀπεὶ και ουτος μόνος εοικε τλδόξη του πάντας ὁπερακοντίσας αυτάρκης μῖν σεσθαι προς την τοῖ ζητουμενου σύστασιν Εἰ δέ που δέοι σαφηνειας ενεκα της του ανδρος διανοίας, και τοῖς την κατ αυτον εζηλωκόσι φιλοσοφίαν μάρτυσι χρησομαι, τὰς αυτω εκθησόμενος φωνὰς πι συστάσει του προκειμένου Τετηρησθω δέ μοι το μηπάντ επιτυχως εἰρησθα τω ἀνδρί, εἰ και τὰ πλειστα αὐτω συν ἀληθεία εκπεφώνηται. Ο δὴ και αὐτο κατὰ τον δεοντα καιρον παραστησομεν ου αυτου διαβολης

απολογίας δε μετέρας χάριν, δι ην την βάρβαρον φιλοσοφίαν της Ελληνικης μολογουμεν προησμενι-

κέναι.

I. ις τρία διελόντος μέρη του Πλάτωνος το πάντα της φιλοσοφίας λόγον ει φυσικόν, θικόν, λογικόν'

εἶ - πάλιν τον φυσικὸν διελομένου ει τε την τωναισθητων θεωρίαν, και η των σωματων κατανόησιν, εὐροις αν και παρ Ἐβραίοις τω τριμερε τοῖτο της διδασκαλίας εἰδος, τι δὴ και παμ αὐτοῖς τα lμοια πρό -

σθεν η Πλάτωνα γενέσθαι πεφιλοσόφητο Πρῶτον δεν. 5Oντων Πλάτωνος ἀκοῖσα αξιον, εἰ θ ἴτω και τα βραίων

73쪽

ἐπισκοπησαι Θησω δε τα αρέσκοντα Πλάτω in αποτων τ αυτου πρεσβευόντων ων Ἀττικος διαφανης ἀνηρτων Πλατωνικῶν φιλοσόφων δε πη τα Ooκουντα τω ἀνδρὶ διέξεισιν, ἐν οἶς ἴσταται προς τους δια των Ἀριστοτέλους τὰ Γλατωνος πισχνουμενους. 2. ριχῆ τοίνυν διαιρουμένης τῆς εντελοῖς φιλοσοφίας, εις τε BATTIKOὶ

τον ηθικὸν καλούμεi ον τόπον, ast τον φυσικόν, κa ἔτι τον λογικόν, και os με πρώτου κατασκευάζοντος ημων -καστον κaλὸν καιaγαθόν, a τους οἴκους λους εἰς το ἄριστον πανορθοῖντος, δηδε και δημον συμπαντα πολιτεία τῆ διαφερούπιν και νόμοις τοῖς ἰκριβεστάτοις κοσμοῖντος του δευτερου δε πρὸς την περ ι των θείων γνωσιν διηκοντος, υτων τε των πρώτων, καὶ των αἰτίων, καὶ των χλων, σα κ τούτων γίνεται,4 δἰ περὶ φυσεως ἱστορίαν ὁ Πλάτων νόμακεν εἰς δε την περ τουτωνίμψοτέρων διάκρισίν 5 τε κα ευρεσιν του τρίτα παραλαμβανομενου oτι με Πλάτων πρωτος και μάλιστα συναγείρας εἰς εν πάντα τα si φιλοσοφίας μερη, έως σκεδασμενα και διερριμμέν ωσπερ τα os Ιενθεως

μελη, καθάπερ εἶπε τις, σῶμά τι και ζωον ὁλόκληρον πεφηνε d. την φιλοσοφίαν, δηλα παντὶ λεγόμενα. ἴτε γορ ι περ Θαλην, και ita ξιμενην, ab Avaξaγ-aν, καὶ ἴσοι κατα ταυτο γεγόνασι

74쪽

I αυτ μεν ὁ Ἀττι ς. Ἐπιμαρτυρεῖ δε τοῖς αυτοῖς καὶ ὁ Περιπατητικος ριστοκλης, ἐν ἐβδόμω συγγράμ'

75쪽

Τοιαύτης ουσης της κατα Πλατωνα φιλοσοφίας, και - ρος καὶ την Ἐβραίων ἐπισκεψασθαι, μακρω πρόσθεν Πλατωνα γενέσθαι τον ομοιον πεφιλοσοφηκότων τρόπον. Ευροι δ' ου και παρ αυτοῖς τηνδε συμφωνον την τρι- d

76쪽

με ρειαν ηθικων τε και λογικων καὶ φυσικων μαθηματων, τονδε επιστησας τον τρόπον.

4. Τὰ μὸν Ῥυν ηθικὰ πρώτιστα παντων φιλοτιμως ἐσπουδασμένα παρ αὐτοῖς ἔργοις πολύ πρότερον των λόγων μάθοις αν τὰ κατὰ τους ἄνδρας διασκοπούμενος. Ἐπεὶ και τέλος αγαθων του τε μακαρίως ην στατονορον, την εὐσέβειαν, την τε δια της των θῶν κατορθώ- p. 5Ι σεως προ τον Θεον φιλίαν γησαντό τε και μετεβίωξαν ἀλλ' ο σωμάτων δονην, κα Ἐπίκουρον οὐδ αλτην τριγένειαν των ἀγαθῶν, κατ ριστοτέλην, τα περισῶμα και τὰ ἐκτος ἐν ἴσω τοῖς της υ χης ἀγαθοῖς ἐκτε- τιμηκότα Ου μην ουδ την ἐσχάτην ἄγνοιάν τε και ἀμαθίαν, ην νόματι σεμνοτέρω τινες εποχην ἀνειρηκα - σιν ἀλλ' οὐδ αδ της ψυχης την ἀρετην πόση γὰρ ἐν ἀνθρώποις αυτη, και τί καθ' ἐαυτην ἄνευ Θεο προ τοναλυπον συντείνοι, βίον O τὰ παντα της ει τον t, Θεον ἐλπίδος, πείσματος σπερ αρραγους, ἐξάψαντες, τον θεοφιλη μόνον ἀπέφηναν εἶναι μακάριον. 'Oτι δη πάντων ἀγαθῶν ταμίας Θεος, ζωης ων πάροχος καιαυτης ρετης πηγη, τῶν τε περ σῶμα και των ἐκτος ἀπάντων χορηγος παρχων, μόνος α ει προς Ο μα κάριον βίον τω την προ αυτον φιλίαν διὰ της παναληθους ευσεβεια στειλαμένω αυτάρκης. νθεν ὁ πάνσοφος Μωσης πρῶτος ἁπάντων ανθρώπων γραφI παραδούς τον τῶν προ αὐτου θεοφιλῶν Ἐβραίων βίον, τοι πολιτικον ὁμοῖ και πρακτικον δι' φηγησεως στορικης πο- τέθειται τρόπον. Ἐς ἀρχόμενος ἀπ τῶν καθόλου την διδασκαλίαν ἐποιησατο, Θεδν τῶν ὁλων αἴτιον ὁποστη-

77쪽

μέρος προελθων τω λόγω, κώ βια της πων παλαιῶν ἀνδρῶν μνημης εἰς τον της ἐκείνων ἀρετης τε καὶ θεοσεβείας ζηλον τους φοιτητας παρορμησας ου μην αλλὰ

τεθέντων αποφανθείς, κατὰ πάντα δηλος 'ν ευ του dφιλοθεου τρόπου δια της τῶν θῶν πιμελείας πρόνοιαν πεποιημένος, σπερ οὐ και τουτο προλαβὼν ὁ λόγος εν τοῖς πρόσθεν φανερον κατεστησατο. Mακρον δ' ἄν εἴη καὶ τους ε ξης μετὰ Μωσέα προφητας, τους τε τούτων προτρεπτικους μεν αρετης δεποτρεπτικους β κακίας άπάσης λόγους, εν τωδε καταβάλλεσθαι. T δ' ει σοι του σοφωτάτου Σολομῶνος τὰς χθικὰς παραφέροιμι διδασκαλίας, αις κα οικείων λόγων ἀνεθηκε σύγγραμμα

Παροιμίας Ἀπονομασας, Ἀπιτόμους γνώμας αποφθεγμα- Qσιν εοικυίας άποθέσει περιλαβὼν μια; Και τον μενηθικον τρόπον ταύτη π παῖδες Ἐβραίων, ε παλαιῶν p. 5Ia πρὶν η και τα πρῶτα στοιχει μαθεῖν Ἐλληνας, αυτοί τε παιδεύοντο, και τοῖς προσιουσι της αυτης ἀφθόνως εκοινώνουν παιδείας.

5. ειαι τον λογικον δε τρόπον της Ἐβραίων φιλο- α σοφίας ου, καθάπερ Ἐλλησι φίλον, δεινότητι σοφισ- bμάτων και λογισμοῖς προς ἀπάτην τετεχνασμένοις δεῖν ωοντο μετιέναι, καταληψε δε αυτης ληθείας, ην ποθείου φωτος τὰς ψυχὰς καταυγασθέντες ι παρ' αὐτοῖς θεοσοφοι εὐροντό τε και φωτίσθησαν. Esi ' ἀκονῶντες τους τα οἰκεῖα μαθηματα παιδευομένους, λόγων τε αὐτοῖς ιερῶν παγγελίας, ιστοριῶν τε σεμνῶν διηγη-ματα, δῶν τε και επωδῶν εμμετρους συνθέσεις, και τι

προβληματα και αινίγματα, καί τινας σοφὰς και ἀλληγορικὰς θεωρίας μετὰ κάλλους εὐεπείας, και της κατὰ

78쪽

την οἰκείαν γλωσσα ευφραOους ἀπαγγελίας, ἐξ ετινηπίας αυτοῖς παρεδίδοσαν ἡλικίας. Ναι μην κα των πρώτων Ῥαθημάτων δευτερωταί τινες ησαν αυτοῖς Ουτ δε φίλον τους ξηγητα των παρ αυτοῖς γραφων ὁ μαζειν' ο τα δι' αἰνιγμων ἐπεσκιασμένα, εἰ και μητοῖς τῆσι τοῖς γουν προς την τούτων ἀκοην ἐπιτηδείοις, δι' ερμηνείας και σαφηνείας ξεφαινον Ταύτη τοι πάλιν ὁ σοφώτατος παρὰ τοισδε Σολομων ενθενδε ποθεν

την καταρχην το των Παροιμιων ποιησατο συγγραμματος, μονονουχὶ την αἰτίαν αυτ της γραφης ταύτην

εἰναι διδάξας, δι' ων αὐτοῖς ρημασι δεῖν φησε πάντα

ανορα γνῶναι σοφίαν και rasi είαν, καὶ νοησαι λόγους φρονήσεως, δεξασθαί τε στροφας λόγων, νοθσαί τε δικαιοσύνην ληθη, καὶ κρίμα a τευθύνειν. Iva δω, φησιν, κακοει πανουργίαν, παιδί τε νεω ἴσθησίν και εννοιαν. ῶνδε γαρ ὰκουσας σοφος σοφω- τερος σται ὁ δε νοήμων κυβέρνησιν κτήσεται νοησει τε παραβολην καὶ σκοτεινον λόγον ρησεις τε σοφων και αινίγματα. Καιio τὰ μεν της οὐ δηλωθεντο συγγράμματος παγγελίας

τοιαυτά τινα ν' τὰς δ' εν μερει των λεχθέντων προ- p. 5I τάσεις, και τούτων τὰς πιλύσεις, την τε λογικην πραγματείαν οἰκείως τ των ἀνορῶν σοφία τε και φωνη διαπασῶν των παρ αυτοῖς προφητικῶν γραφῶν φερομενην, ὁτω φίλον, της τούτων εντεύξεως τὰς βίβλους επὶ σχολης μετὰ χεῖρας λαβὼν εἴσεται. ἰ δέ τις και ης γλώσσης αὐτης φιλοκάλως γενοιτο εν πείρα ἴδοι αν, οἶ παρὰ βαρβάροις, ἄνδρας λογικωτάτους, οὐδε σοφιστῶν Ουδὸt Ῥητόρων ἀποδεοντας ν οικεία γλώσσp. Eἰεν δ' αν

79쪽

'Eλλησιν ηρώ- μέτρω συντεταγμένοι. Φασω γουν ἐξάμετρα εἶναι ταῖτα, δι' εκκαίδεκα συλλαβων πεποιημένα. Και τα λοιπὰ δε α παρ' αὐτοῖς στιχηρη δι' ἐπῶν λεγεται τριμέτρων τε και τετραμέτρων κατὰ την οἰκείαν αυτων συγκεῖσθαι. φωνήν. Mαι πω μεν της λέξεως αὐτοῖς δέ πη λογικῆς συνέσεως χει τα δε δητῆς διανοίας οὐδ' έστω παραβαλο ν ανθρώποις Θεοῖ ovὰρ και αυτῆς ἀληθείας λόγια δι' αυτων ἐκπεφων μένα, e θεσπίσματα, και προρρησεις, μαθηματά τε ευσεβη, και τῆς τῶν ἰντων Ἀπιγνώσεως Oόγματα περιειληφασι.Tεκμηρια δ' ἄν λάβοις της παρὰ τοῖς ἀνδράσι λογικης

ακριβείας ἀπο της ορθότητος της των νομάτων θεσεως, ης πέρι ,αι ὁ Πλάτων πη Ἐβραίων μαρτυρων δόξpδηλος ἄν ειη. και κατ' αυτό γε τοῖτο σύμφωνος ντn κατὰ του. ἄνδρας φιλοσοφία, , γουν ε τούτων διαγνωνα ράδιον. 6. Πρώτου Μωσεως μακρω πρόσθεν η το φιλοσοφιας doνομα εἰς Ελλογνα ελθεῖν διὰ πάσης αυτοῖ της γραφης

μυρία περὶ της των νομάτων θεσεως πεπραγματενε -

νου, και τοτε με φυσικώτατα των παμ αυτ παντων

τὰς επωνυμίας διατεταγμενου, τοτε δε τω Θεω την πίσιν της των χυσεβῶν ανδρῶν μετωνυμίας ἀναθέντος, φύσει τε ἀλλ' ο θεσει τα νόματα κατὰ τῶν πραγμα- των κεισθαι πεπαιδευκότος, πόμενος ὁ Πλάτων συμ- - i5

φερεται τοῖς αυτοῖς, ου ἄλλως η βαρβαρων μνησθείς, και παρὰ τοῖσδε φησας τόνδε σώζεσθαι τοι τρόπον,

80쪽

τάχα που του 'Eβραίους αἰνιττόμενος, πεὶ μηδε παρ' ἐτεροις βαρβάροις Ῥάδιον την τοιάνδε παραφυλάξαι θεωρίαν. Λεγει δ' ουν, Κρατύλω '

Καὶ προῖων ξης φησίν

h Ουκοῖν ἴτως ξιωσεις καὶ τον νομοθέτην τόν τε ἐνθάδε καιτον εν τοῖς βαρβάροις, ως ἄν το του ὀνόματος ε δος ποδιδω το προσηκον ἐκάστω εν ὁποιαισοῖν συλλαβαῖς, ουδεν χείρω νομοθέτην