Michaelis Angeli Giacomelli Prologi in Terentium ab Antonio Matanio illustrati

121쪽

Heautontimorumenon (σ) Terentii.

Procuratores quoque a scena vocati leguntur penes Graterum. Thesaar inscript. P. cccxxxi.

observandum in antiquis lapidibus persaepe legi saream ,

atque proscaenium cum diphtongo, qua neque oratores, neque grammatici , neque poetae iuxta consuetudinem, uti adnotavit Manutius Ortograph. rat. U. fetet. usi sunt , ne ipso quidem excepto Terentio , eiulaemque interprete Giacomellio. Prolog. ADIN. v. uti. Phorm. U. TIT. Hecyr. I. v. vi. Sit instar omnium , praeter relatas , sequens inscriptio uulsiniis in hortulo quodam . seu ad lacum Vulsinium in amphitheatro reperis . quam viet Irius Faernio dedit , quamque varietate aliqua ( oriographica dumtaxat , ut cum grammaticis loquar lego expositam a Muratorio. Noe. thesur. Tetem inscript. T. I. p. Cmxxiv.

t a Settieet hominem se insum punientem, vel excruciantem ex I Tὶν . & τιμω ta . vid. Eugraph. Unde m- rog. Ascev c. Calaburn. Aviolarum. Darap. Comm. tu Terent. Revera imira et lis My- . de quo Horatius sit r. L.

122쪽

aeae et

aer LXX xl. 3

Stobaeus rare. n. x. di Poenae genus ripis sa di Elam declarat Gellius. m I. Attu. L. N. e. xiv. Eisi fahelam dismidiatam vocat Sealiger Poet. L. N. c. ni. duplicem potius ex simplici factam declarat Terentius Proug. Heautont. v. vi. qaam in Graeca Menandri unus fuerit senex , filius unicus , una amica , servus unus , qui Omnes a Terentio tota conduplicati vemistiorem ipsam essiciunt fabulam . Eius vero di nidium vespere actum. duos nemph pri res actus, ac noctem transactam megalensibus ludis, dimidiumque alterum , nimirum tres actus reliquos , paullo ante solis ortum repraesentatos ex verbis eruitur Tere tiani Chremetis Menedemo nuntiantis ex Asia rediisse Cliniam filium . In haec etenim verba prorumpit e L ci ciri pro lueescit , ut est in Cod. Minelliano hoc iam celso

pultare ostium viciat 3 Heautont. AE . nt. Q. i. v. g. Sed Cod. Argentoratensis conferendus quoque cum Minelliano obsigni ficationis ei versitatem , quique plura cupit Petrarchae adnotationes conferat in Terentium, & argumenta Codd.MM. bibliotheeae Caesareae . Londinensis , di inomensis . Vid. Lembre. Biblioth T. IL p. Dccccxxxvii. Fabric. Biblioth. Latin. T. I. L. T. c. DI. Referta ceterum comoedia est senilibus praeceptis in adolescenti uim utiliratem , neque amoenitatiuus caret elegantioribus . Nam Chremes senex Sistratae matronae uxori iam gravidae imperat ut puellam si pareret eam interficiat . Puellam enixa, Antiphilam n mine Clitiphonis sororem , Philterae Corinthiae una cum annulo, quem de digito detraxerat suo . statim tradidie exponendam, eamque ad delcens Clinia Menedemi senis filius perdite amare coepit . At quum Philtera demortua esset , Clinia ex Asa redux effeti ut dum Clitipho meretricem Bacchiclem, cuius erat amore ii retitus , seu potius aliam ea dimissae sequitur, sibi, renuente licet Chremete , uxor tradatur Antiphda . Sed eius argumenti uberior, ac luculentior petenda descriptio cum ex ApDllinari , tum Mareto , quibus praeeuntibus fauilius est Terentianas fatabulas uitelligere is

123쪽

Si, quam frequentem operam(a 3 dedistis

antea ,

Nusquam locatam melius arbitrabimur. Bene valete (dj, di nos tueri pergite.

a 3 vid. maeomeli. Versic. in As . N. R. t 're aegritudine assido dicebat Chremeti seni Meta edemus senior. Tereat. v autont. Act. I. s. t. D. Lxxi. Daceria vero vertit stour moa charta je prens aev sive . sed Plautinus Lydus in secta , dixerat , apud magistrum assiderer . Bacchid. Ad . iii. sc. MI. v. xxviii. Fabri s raris i ita Charmides 3 qui apud carboara a dent. Rudent.

que aeo rum ut excitetis . versic. in Eunuch. v. xii. V ce ipsa multoties utitur ipsemee Terentius . Ait enim a quanimi a ad fritandam aveat industriam . Prolog. Adelph. v. xxv. Si erit adjutriae vostrae industriae. Prolog.

125쪽

EX ADELPHIS

Homine imperito nunquam quidquam iniustius.

Aeli. I. se. II. v. XVIII.

Istuc sis ere, non quod cute pedes m6do est Uidere , sed etiam illa, quae futur sunt.

Iespicere , tamquam in Deculum , in vitas

hominum

Iubeo , ctque ex aliis sumere exemplum sibi.

Nunquam ita quisquam bene subducta rati ne ad vitam fuit, suin res, Getas, nsus semper aliquid appo

126쪽

AD EGNATIUM SOMISIUM

EPISTOLA ANTCM MATA FI .

A ABs te tandia nihil litterarum . Diu certe T N est , vir humanissime . quod ne ipse quidem ullas ad te dedi, non jam oblivione amicitiae nostrae , sed partim litterariis , quibus premor, occupationibus , partim aliarum rerum curis , quae otium optare non sinunt. Siccine . inquies, amicum negligis p Attamen nemo est omnium , ad quem libentius , quam ad te scribam, neque ullius litteris aeque delector, ac tuis. Persaepe unus, aut alter elabitur dies, unum ex utilioribus studiis excipit aliud , scribendi tandem epistolas occasio prae tervolat . Quod quidem ipse fateberis , qui regiae scilicet ut valetudini prospicias optimi principis assiduo munere fungeris , non quod liberum omnino sit, sed quotidianis aulicorum moribus consentaneum is Huc accedit quod modo privatis , modo publicis distineris Taurinensis academiae negocEs . Dicium puta. id plura Aequa , ut video, saepe est inter amicos querimonia, & culpa promissiua. licet saepius involuntaria . Nec temere est si dolemus amice inviacem absque injuria, ct amice semper irascimur, pia nidi conscii quod amantium irae amoris redintegratio est . Haec petenda vicissim , dandaque venia. Fugatrix garrulitas imperitae relinquenda plebeculae , quae ossicium quodlibet urbanitatis ad iomnia sua detorquens milare , cuncta ad injuriam interpret tur . Id tamen factum duriter , & illiberaliter. Nu-

127쪽

a Lxxxvi. Pa

diusterilis Fastinio aestivis feriis in patriam remigranti hoc negotium dedi . te ut meo nomine iuberet salvere plurimum , scripturus ipse postea epitiolam quando mihi vacuum fuerit . tibique consecraturus prologum in Terentii Adelphos, novum illum quidem . & eruditissime perscriptum a Giacomellio .

videbam enim elucubratum tam concinne . tam eleganter , nihil ut esset cur me oblati muneris poeniteret . Ego autem propitio inserviens tempori venio ad eius prologi specimen , quum remigret animus nune demum mihi . Nosti profecto, mi Somisi, qui veterum doctrinam nullis terminis comprehensam mirifice imitaris . quam dissicile propriam Latine seribendi rationem ( Giaeomellium , aliosque pauculos si exceperis 3 Terentianae , Plautinaeque

adaequaverint recentiores . Ille vero rationem redditurus prologi . quid hoc stulti genus . de veterum fabulis quum loquitur . ad Latinam linguam conferat patefacere prius in animum induxit suum. Nisi

enim eam pulchre noeeris. qui ea agendi forma, quae cuique congruit loco . veritatem reddere Possis orationis, nisi ipsam redigas a l popularem loquendi consuetudinem 3 Prologo necesse erat . uti vides. pereleganti , qui eius fibulae argumentum enuclearet impensius . quam caeterarum , quippe quae Permulta complectitur moribus castigandis , & emolliendis idonea. Callidas reapse complectitur , ac veteratorias in ustrias complurium amantium, qui se,nilem eludunt arrogantiam , atque indomitos, quihus Premuntur . animi impetus coercere dum simulant . tune mixime serio triumphant . suisque sese student cupiditatibus mancipare . Nonnulla tamen , amabo te . eveniunt temere, ut sunt humana, quae Disilired by Go le

128쪽

vix audeat quis optare . Moralis huius fabulae ab Terentio constae ita per Gucomellium invenies expressam indolem , duorum ut fratrum ingenium ad filios inde traduehim exhibeat planh dissimile. Hine

utrosque . ut ille innuit, quum vitae ratio , ali quin diverse . amoribus reddiderit implicitos meretriciis , nuptiae tamen fiunt . quae insperatae protinus videbantur . Quid vero, multa ut conferam in compendium . tam urbana , quam agrestis serat senectus aperte nitescit; quid itidem juventutis ardor . quid rurpe denique lenocinium . Et quoniam hominum siet vita est quasi quum ludas tesseris , inspicere propterea decet, tamquam in speculum, invitas hominum, atque ex aliis sumere exemplum sibi . Nusquam enim ita quisquam bene subducta ratione ad vitam fuit, quin res , aetas . usus aliquid apportet novi, aliquid moneat . Haec in Terentiana praesertim fabula , qua multiplices patefiunt animi affectus , qui si forte enitantur in juvenes Cupiditate aliqua dissiuentes, tam subito eminus, cominus.

Jue provolare solent . ut senibus spe aliquando

ejectis tempus ad propinanda remedia videatur omnino deesse . Neque tacitus ullo modo praeterire possum . operosum scilicet suapte natura argumentum verbis ornare scriptorem nostrum , quam qui maxime . exoptare sese aemulari potius comicorum veterum negligentiam , si tamen negligentia est , quam recentiorum industriam . pandere examussim

eorum ingenia , qui partes agunt . Perlege quaeso , de si rem . uti est , invenies , mea haec dicta memineris . Neque postulo id gratiae apponas mihi, qui missas perlibenter facio verbosis ejusmodi urbanitatis delicias . His fruere , & quoniam me res

129쪽

longius aliquanto provenit , quam existimabam . satius est quidquid de peculiari animadversione aliqua dicendum superest , qualecumque eit . in aliam epistolam differre . quam propediem expecta . Heri me

redeuntem e suburbana domo , quo me contuleram, exceperunt communium litterae amicorum , quae

mihi quam gratae fuerint noli quaerere . Ualde , fateor , earum nonnullis sum recreatus, sed tamen aliis repente confectus insolito moerore , quum rhnunciatum scilicet mihi fuerit Hallerium tuum , meum, immo amicorum omnium superioribus mensibus morbo diuturno decubuisse , etsi nunc ex eo Propemodum Convalescit . Eius certe molestum mihi fuerat silentium diu protractum ; at illi silentii caussa longe molestior . Gaudendum vero invicem, eo quod ad perfectam Properet valetudinem, quam dum optamus totius litterati orbis negotium gerimus . Tu interim vale, mi Somisi. Natali die hanc seripsi epistolam .

130쪽

PROLOGUS ADELPHORUM

R g oluptas est, quam pretio quan- p

I Vbi quod agas procedit ex se, qtentia (bj . t

Quod nunc cum maxime experiundo (c intelligit

Grex su) noster ; qui laborem ubi vidit .

suum

Placere summis ex omni populo viris,

illu- a Dixit Terentius Davi personam referens vid tur esse quantivis preti . Andr. Act. U. Q. II. v. xv. t , J Simile quid penes Terentium . Nam Cliniae dicentem legimus Syrum e Vac tibi eae Puteartia tua thoeeit ut volebas ) obtigisse laetor. Heautont. Ae . lv. se. D. v. v. t c 3 In experiundo si restu ex . Terent. Adelph. Aeti

v. se. iv. v. iv. In experiundo is essem. Prolog. Hecyr. v. xxxviii.