De quatuor linguis commentationis, pars prior quae De lingua Hebraica et, De lingua Saxonica

31쪽

De Lingua Hebraica. populos in a V 7 quanquam ne id quidem, quod sciam, Scriptura; sed CP - , vel uris in quo non leve discrimen:) eo sequi, ut&dispersos dicat: vereor ne ratio eos

fugerit. Longe enim aliud est si quid ego intelligo ) divisos esse populosj

cundum linguas suas : id est, pro eodem populo habitos,quibus communis esset lingua ; pro diverse autem, qui

diversis uterentur : aliud veto,disper

ses esse. Dispersio hominum scilicet statim a confiisione linguarum: divisio populorum scilicet) aliquo certe, si non longo, post tempore, cum iam dispersi in rempublicam propriis legibus,institutis, moribus, lingua denique propria constantem & ab aliis diversam plane coaluissent. Sane si id voluisset sacra Scriptura, quod ex illa colligunt viri docti,mirum, cum capite X1. de dispersione semel itertimque meminit, de linguarum divisione vel varietate silere. Neque puto, si dispersione & divisione idem voluisset, tam

constanter observaturam fuisse discrimen verborum & II : quorum

hoc, ubi linguarum mentio fit, sepius adhibetur:

32쪽

De Lingua Hebraica. adhibetur: illud autem cap. XI. bis, cum dispersio, nec aliud amplius, indi

catur.

Iam si quis roget, quid hac dissentiendi vel aliter opinandi libertate

consequamur: non parum certe, ut

mihi quidem videtur. Hoc primum, ut linguae Hebraicae ius suum afferamus, cujus hoc eximium qsse crediamus, quod sola, Deo opi MaX. Onomatotheta, &, ut ita dicam, parente iactare se possit: quod verum non fuerit, si tot aliarum linguarum ad

Deum ipsum authorem, nulla inter veniente naturae vice, sit origo referenda. Secundum hoc erit, quod Hebratam, aliarum matricem, eadem opera

recte tuebimur: quod aliter,nisi multa supponantur,non intellectu facile. Postremo id consequemur,ut nostra,plus quam necesse est, fides, infidelium quod sane vel illorum causa vera charitas suadet: ludibrio non eXponatur. Quanquam enim nihil vetat, eosdem effectus & omnipotentiam Dei & n turam interdum producere; ut puta,

vitem vel segetem ante tempus maturescere, quae paulo post suo tempore sola

33쪽

De Lingua Hebraica.

sola natura sic autem vocamus statarn & ordinariam Dei potestatem & providentiam :) ope maturanda fuerat: clim tamen audiunt, qui Sacram Scripturam deridiculo habent, variarum originem linguarum miraculo tribui; id illi ita accipiunt ut-plurimum, quasi sic miraculo tribueretur, ut, absque eo fuisset, nulla insequutura fuisset varietas, sed una eademque ubique temrarum lingua per naturae ordinem in usu futura fuerit. Sed, an revera non sunt inter nos, qui ita sciscunt; & a mutis animalibus, ovibus, bobus,asinis,& similibus, quid homini naturale sit, argumenta petunt: imo qui provocant

ad philosophos, & hujus linguarum

varietatis causam penitus eis ignotam fuisse confidenter pronuntiant λ NO-stra autem longe alia semper fuit opinio, ut in tractatu De Sermonis ortu pluribus a nobis disputatum est. Caeterum cum dicimus hanc linguarum inter homines varietate naturale

esse, observo viros quosdam doctos in Verbo naturale mirifice nequid dicam, gravius impingere. utinam, quae vel Aristoteles, vel QSintilianus, aliique

veteres

34쪽

De Lingua Hebraica.

veteres de verbi istius usu & multiplici notione bene monuerunt, in memoria habuissent. Non enit i id quis quam in hoc quidem de diversarum linguarum origine argumento voluit, quod sciam; certas linguas certis populis aut coeli plagis ita paturales esse, ut proceritatem corporis Germanis

antiqui tribuebant, & omnis opinor aetas nigredinem Athiopibus,& si quid aliud, quod ejusdem sit generis : sed

naturam miraculo Opponimus, ut quemadmodum crescere hominum genus, in varias spargi terras, in diversos coalescere populos,diversis uti moribus& legibus; bellum esse inter populos, pacem rursus: commercia, scedera; imtercedere, violari : colonias mitti: hos ex antiquis sedibus exturbari vi; alios in locum succedere: haec & similia non esse quod miremur, cum ita sint homines, & ita ferat natura rerum, ut ista vulgo fiant: ita & linguarum inter homines diversitatem contingere. Hoc alliquis usum fortasse malit dicere, quia natura certum aliquid & statum promittit a verborum autem & linguarum sive mutatione sive duratione nihil sit incertius:

35쪽

De Lingua Hebraica. incertius: quemadmodum & Horatius. tibi de verbis,

Multa renascentur,quα jam cecidere, cadentqVe, uae nunc sunt in honore, vocabula, si volet usus, reuem penes arbitrium est, ct vis, 2 norma loquendi.

Atqui etiam iis, quae usu constant, sua natura esst; & haec ipsa, qua a naturalibus potissimum qisserunt, incertitudo,

a natura rerum communi est: ut non sine causa idem Horatius hunc qualemcunque usum naturae comparet,

Ursylvae foliis pronos mutantur in

annos; Prima cadunt: ita verborum vetus interit aetas rEt juvenum ritu forent modo nata, vigentque. At longe alia notione in vetere illa &inter Philosophos vexatissima controversia, Eι τα ονομαὶα η θέ r ; me ba sint ex caitu placitove, ut alii e primunt : an vero a natura ι naturae Vox accipitur. De quo nos alibi prolixe. Ad hanc autem controversiam

pertinet subtilis viri, Rabbi Levi BenGerson,

36쪽

De Lingua Hebraica.

Gersen, non insulse sane disputatio quam ad illam de linguarum varietate

causam α. προσδιονυσως trahunt VL

ri docti. . Haec nostra de linguarum confusione sententia, in quam nos sola veri similitudine inductos bbna fide profiteri possumus. Nec tamen diffitemur eam 'tanto magis nobis placere, quanto pr0- pius ad ea, quae super hoc argumentob. m. parens Is Casaubonus in Abeserariis suis reliquit, accedere postea Mnimadvertimus. Quo melius judices, Iector, en tibi ipsissima e)us verba; a De linguarum c u lane. Repeten-M tibus aliarum linguarum originem, νγ e fonte Hebraico, obiicitur Moses: D qui videtur dicere, Linguas t0to ge υ nere diversas repente extitisse in BDυ bel. Negantur enim sese intellexisse: D & inde volunt, omnes alias lin3uaso esse ortas in totum ab Hebraica di-υ versas. Nobis aliter videtur : non D enim tam novas rerum notiones esse tum inventas, quam novas veteris M linguae . ita ta- men, ut & plane nova quaedam vo- cabula tunc sint excogitata. Ηοe eo

37쪽

De Lingua Hebraica. D prphamRs ; quia certum est, eos γ- pulos, qui tum sp xsi sunt per varias

in regiones,non in extremas Orbis par- D tes repente transiisse, verum in pro a piores veteri patriae suae. Itaque ex

D illis sine dubio Assyrii, Syri,sorte MN Graeci, sunt primo nati, deinde ex. D istis alii porro populi, qui paulatim D ab ortus primi loco dilatati sunt ad D quatuor orbis cardines: donec pro-υ gressu temporis η κουμένη in 3a colis frequentaretur. Igitur si in D Babele linguae in totum diverse factat D essent, necessario Chaldaei, Assyrii, D Syxi, ααοκύους illas linguas retinuis D sent. Atqui contrarium videmus ac- , cidisse. Est enim verissimum, Limra suas caeteras eo manifesti0ra & ma- gi3 expressa originis Hebraicae vestibo gia servasse, & servare, quo D propius ab antisua & prima homi- νγ num sede abfuerint. Propinquitatem , hanc duplicem facimus, loci, ac tem D poris; nam proximui quis de popu-Dlus genu Hebraica, ct silua & rein ' rerum ratione,p xime ad illius lim 3 guam accessit. Longinquitas vero. υ & locorum di imporum, alienatis

38쪽

De Lingua Hebraica. is

D nem subinde maiorem innalit. Clorarum hoc ex comparatione lingu D rum Syriacae, Chaldaicae, Arabicae,ri,M nicae,&c.cum Hebraica. Carisamitin

D item, si Gracam linquam diligenteris spectes. Graeci primi in Asia habita .

D runt: inde Iones, vel, ut Aschylui a vocat Hebraice, Jaxones in Eur νυ pam trajecerunt. Nos autem obsedir= vamus, in antiquissimis quibusque 'D Graecorum scriptoribus, multa voc D bula Hebraica, quae postea vel desse. , runt es se in usu, vel admodum suaera mutata, observamus etiam Asiaticos . M Graecos magis ἔβροισον, qu1m Euro pae . Haec igitur sint nobis demor

Hactenus ille. Sed & hoc non pigebit addidisse. Quam variὸ sacra hac de turris Babylonicae aedificatione '& lin guarum confusione historia ab Ethniueis in multiplices fabulas detorta fuerit, notatum pluribus. Ab eadem quoque, ni fallor, Origine, quod de Momo suo tradiderunt; quem, cum Iupiter hominum generi, ut terrae gratificare tur, insensas, O perdend' eo vessus mine vel illuvionibus secum d*libera

39쪽

De Lingua Hebraica .ret, narrant intercessisse, non tam ne perderetur, quam ut alia potitis via: Nempe, ut satis odiorum & inimicitia rum seminibus inter se committeretur, ac propriis viribus & manibus rueret.

Impia sunt haec, ut quae maxime, & in Deum opt. M . cui nihil magis quam concordia hominum modo non ad malum) cordi est, valde contumeliosa sed quae tamen. ex prava & maligna

quam maligni autem plerique Ethnici in suis de Deo judiciis, alibi peculiari

Diatriba ostendimus: verborum interpretatione,quae in hac occurrunt histori traducta esse credibile est: praecipue etiam,cum Hebrari Doctores de rixis &caedibus inter operantes ex hac lingua-xum confusione ortis multa narrent:

ut doctissimo B torsio pluribus observatim. Non memini alium plenius' hanc fabulam narrare, quam facit E ,stathius. Erus igitur verba lectori hic

40쪽

De Lingua Hebraica.

Haec erant quae de linguae, seu se monis illa primaevi, quam narrat sacra Scriptura, confusione,& inde Orta tandem linguarum varietate sive divisione, ut Hebraicae suum jus, & nobis nostram in dubiis sacrae Scripturae locis &sententiis libertatem assereremus, praemittenda duximus. Per haec planior

jam nobis ad ipsam, & quae de ipsa, de dignitate praecipue a qua orsuri su

mus) nobis dicenda, via. . 'a I

HEBRAE L linguar ut ordiamur

inde) dignitatem per multa multi eapita diduxere ; ut antiquitatem, scerecunditatem ut quae omnium aliarum parens aliaque: sed nihil majus,quam quod ab ipso sit authore Deo, qui et' ω

t . . ru