장음표시 사용
371쪽
ter possem ostendere, sed de hoc postre-nio fatis Bellarminus. 33. Superest modo argumentum aliud perpendere, quo utitur micles.sumitur autem ab illo Lucae II. Hae v bis , qui aedi alis monumenta Prophe tarum , Partes autem vesri oeciderunt
illos , profecto tes eamini, quod eonsentitis operibus Patrum vesborum, quoniam i quidem eos occiderunt, nos a tem aes alis eoru epulchra . Reda
guuntur igitur Pharicti, quod Prophe
tarum monumenta aedificarent, nec mi
nor culpa tribuitur filiis , qui haec aedificaverant , quam Patribus, qui Prophe
Quot responsiones huic argumento aptari possint, non a me, sed a Patrum expositionibus evincatur. Et primo Am-hros in illa verba, sic ait. Propheticorum aedificatione tumulorumiceleris eos, qui oecideram, arguebant, O similium aemulatione factorumse esse quoque declarabant paternae iniquitatis haeredes. Non igitur sepulchrorum aedificatio, sed similium fallorum aemulatio arguebatur . Clarius Beda lib. . sit per Lucam eap. q. dicens : Non monumema Prophetarum ornare, sed interfectores Prophetarum imitari sceleris es. Rabanus vero explicans eadem verba Mati. 23. haec habet . Simulabant quidem se ob favorem susti eaptandum Patrum suorum hcrrere perfidiam, memorias Prophetarum, qui ab eis occisi unt, magnifice ornando inedin ipso opere ses cantur, quantum P ternae nequitiae consentiant, Dominum , qui ab eisdemprophetis spraenuntiatur, injuriis agendo. An non consenserunt
Iudaei operibus Patrum suorum , Christum crucifigendo, Stephanum lapidando, Apostolos occidendo, vel ejiciendoῖ
sed, si juxta litteram textum explicare velimus, non prohibemur , est autem
textus Lucae comparandus verbis aliis Mat. 23. ubi sic reperitur. Vae vobis Ser
hae ct Pharisaei h pocritae, quia aedific tis yepulchra Prophetarum, er ornatis monumenta jusorum, di dicitis, uissemus is diebus Patrum uosirorum, nomessemusinoeia eorum in funguine Pro starum; Itaque tesmonium esis vobisme
ipsi, quia filii sis eorum, qui Prophetas occiderunt, er vos implete mensuram Patrum se orum. Hypocrisis igitur vitium erat in Phariseis, quia eum aedificarent sepulchra Prophetarum , intus tamen pleni erant dolo & iniquitate,immo erant & homicidae,propterea & quς- rebant ipsium Christum, quem jam an mo occiderant , & ita operibus Patrum suorum consentiebant, propterea dixit Christus , implete mensuram Putrum vesrorum. Non itaque reprehendit eos, quod sepulchra aedificarent,sed animum, quo aedificabant; atque ideo dixit, eos este sepulchra dealbata, quia cum foris pii, ac religionis cultores apparerent sintus erant pessimi ac fraudolenti.
id exponit, dicens; occisum sepelire, duplici fine fieri posse, vel ut mortuo
honorem deserat , vel , ut compleat actum homicidae. Judaei vero aedificantes sepulchra Prophetarum , quamvis dicerent, se id facere pro honore de rendo , revera tamen faciebant pro secundo fine , ut constat ex iis , quae ρο stea faciebant, alios Prophetas, & Omnium Prophetarum caput oceidendo.
De adoratione Imaginibus exhibenda. q. I. Aliqua praenotantur.
aliquid dicendum, vel ita- tuendum aggrediamur , aliqua praemit tenda sunt, quibus praecognitis facili rem viam coeteris aperiamus . Et primo videamus Oportet, quid idoli nomine, quid imaginis significetur . fuerunt aliqui, inter quos prauertim Henricus Ste
372쪽
phanus in seo libro, qui linguae graecae
thesaurus inscribitur , affrinantes, per hane vocem Idolum significari omne simul aerum , aliquod numen , quod cultu & honore prosequentur homines, re praesentans , atque ita nullum discrimen ponitur inter idolum,& imaginem, ut patet ex definitione exposita, &ex
verbis , quae idem addit; subdit enim; Ex in surtur, apud Ecelesinui hos
appellat Iconomacos, Calvinum , Lutherum, aliosque imagines Sanctorum,
Christ, ct Trinitatis e e idola. Si enim
pro Ecclesiasticis indieare voluisset Sanctos Patres, & Scriptores illos, quos Ecclesia vera accipit, seosque de senseres profitetur, falsum omnino dixisset, etenim in septima Synodo adt. s. & 7. dictum est anathema illis,qui imagines arpellant idola.s . Est igitur aliquod discrimen inter idola, & imagines afferendum , quod quidem multiplex a Sacris Doctoribus affertur , & nos paucis , quantum fieri poterit,explicabimus. Origenis h mil. 8. in Exodum , & Theodoreti q. 38. pariter in Exodum, explicantium illud
Exodi 2 o. Non facies tibi sculptile , di
omnem similitudinem, sententia fuit, hoc interesse discrimen, quod imago, sic dicta ab imitando, si verae rei smilitudo , ut quando pingitur homo, leo&c. idolum vero sit smilitudo rei falsae, & quae
nec extitit , neque existit, & ita se is habent statuae Iovis, Mercurii &c. eum repraesentent Deos , qui nunquam suerunt , neque extituri sunt; quamobrem imagines, seu statuae Sangorum, Christi, & Sanctissimae Trinitatis nequaquam idola esse , quia reprehesentant ea, quae sunt, aut saltem exprimunt sermam sub qua apparuerunt, aut aliquas ipsorum proprietates . Haec Origenis explicatio Apostoli sensui dicentis I. ad Corint. g. Iduum vult es; satis cohaeret. Theo doretus vero, idem explicans, assertexempla graecorum, atque aegyptiorum, qui estingere solebant Tritonas, & Centauros , quos ipsie vocat Idola quia tan-
Tom. III. tum mente formabantur, nomen propterea impium a verbo graeco uos idest per ideam humanam effectum . Alii vero, ut Hesichius juxta Aristareum , &Theodorum idolum appellarunt umbram , & Eumathius phantasima . 38. Iuxta hane considerationem Idutum est figura rei minime existentis ,
aut possibilis, imago vero est alicujus rei subsistentis, aut possibilis similitudo;
Attamen S. Augustin. lib.6. quaest. veteris testamen. qu. I. dc Tertul. lib. de idololatria cap. . dicunt, idolum repraesentare posse rem non selum polsbilem , sed etiam existentem, attamen
tali modo , ut ipsi hujusinodi repraesentatio non conveniat, neque secundum naturam, neque secundum gratiam , &ita adorare daemonem est adorare id tum , quamvis revera daemon sit, imago e contrario sit verum exemplar, & n
his repraesentet id, quod alteri convenit. Hoc asserendum videtur, si verum est id , quod narrant, unde idolorum origo ad inventa est; nimirum , cuidam
raptum fuisse filium , & nimio dolore a sectum rapti filii imaginem fecisse, ueum, tanquam Deum , coepisse colere , ac venerari. Etiam juxta hane doctrinam , aliud est idolum , aliud est imago, quod nobis sufficit adversiis haereticos,
volentes imaginum cultum esse cultum
idolorum , proinde idololatriam . In ampliori etiam quadam fignificatione usurpatum est hoc nomen Idoli,
ita ut hujus inodi diceretur, quidquid
non esset Deus, sed tanquam Deus coleretur, sive esset imago, sive simulacrum, sive quaecumque alia res; atque hoe desumitur a S. Augustino lib. I . contra Faustum cap.5. ubi ait, Manichaeos pejores fuisse gentilibus, etenim illi adorabant Deum malum, qui non est, gentiles vero colebant ea , quae sunt, quan vis pro Deo colenda non sint, ut, Solem, Lunam, Stellas, elementa,& hujus odi. Sic loquitur etiam Athanasius in oratione contra idola, sic Tertullianus lib. de idololatria cap. 3. atque
373쪽
juxta hane doctrinam idolum differt ab imagine, nam idolum est, quidquid
colitur ut Deus, imago vero est similitudo alicujus veri exemplaris, quae si rem aliquam exprimat adoratione dignam , cum ipsa re colitur atque honoratur, dicitur autem smilitudo a nomine Graeco um quod est semptum a verbo νο quod significat a milo. 39. Quanuis juxta dicta idolum
complectatur simulacrum , hoc tamen illo communius esse videtur, & ideo Lactantius lib.6. Divinarum institutio num, sive de vero cultu, cap. IO. a P pellat hominem simulacrum Dei, n men hoc dieit a similitudine semptum esse,. in quo sensit quaecumque vera imago dici potest smulacrum . Ualden sis vero tona.3. cap. III. inquit, simulacrum dictum esse a simulando, idolum vero a dolo, videlicet bominum falsitate repertum ; Scripturis tamen sanctis inhaerendo semper simulacra sumuntur pro idolis, ut patet in ps i I I. pr. Ioan. ultimo; & S. August. in laudatum psal. asserit, quod a Graecis dicitur idolum , a Latinis appellari simulacrum . Exposita itaque hac distinctione inter cultum idolorum , S cultum imaginum, rem pustram prosequamur.
q. II. De Imaginum insibus . D Rimos Iconomachiae Patres, I fuisse Iudaeos , ac Mahumet
nos , ab omnitius scriptoribus tradi tur, sed de istis a nobis nihil reserendum est. Itaque de Hazeticis Icon machis , seu Iconoctastis, qui imaginum cultum prorsus delere contenderunt, erit nostet hic sermo. Fuisse Marcioni stas & Manichaeos, testatur Sanderiis lib. i. de imagini b.
cap. ultimo, nec leve sundamentum desium itur ex septima synodo act. II. ubi Tharasius de Iconomachis sic effatur. Imitati Hebraeos, Saracenos, Geum
riter , Samaritas , item Manis G amant astis, Sanctorum Imaginu utaufum prohibere voluerunt. Et in act. I. post fragmentum Epistolae Athanasii ad Russinianum , sic loquitur . Invenimus , ct Manichaeos respuisse imagines , se praeter hos Mareunisus eos, qui confundunt duas naturas . Quare juxta haec
postrema verba inter Iconomachos recensendi sunt etiam Eutichiani , seu Theopasthitae . His addendum esse etiam Faustum , censet idem Sanderus ex illis verbis ejusitem Fausti penes
S. Augustinum lib. ao. contra eundem cap. I. quae sunt ista. Item Pugani, aris , delubris , smulacris, victimis, atque incens Deum eriendum putant, Ego ob his in hoe quoque multum diversus incedo,
qui me usum, si modo sim dignus, ratio nabile Dei templum puto : vivum vi*πmasestitissimulacrum dic.
6 I. Non me latet, nonnullos e X recentioribus ab hac nota velle Manichaeos ac Faustum vindicare, eum isti tantummodo rejicerent imagines Dei, quem nullo modo pingi posse aut debere existimabant, nec unquam Augustinus Manichaeos reprehenderit, eo quod sanctorum imaginibus carerent; Parum mea interesset id concedere, non enim punctum hoc pro una vel altera parte
sustinere contendo , sed solum quid alii dixerint referre. Attamen si attendantur superiora verba, facile colligi potest opinio Sanderi ; Ita enim Faustus a Paganis reccdebat, ut nequaquam uti vellet simulacris , sed Qta oration os atque se solo contentus esse , itaque quastumque imagines rejiciebat; Augustinus autem eos in hac re non reprehendit, quia si punctum praxipuum,
de quo contra ipsos controversia erat, evicisset, reliqua erant consectaria. 62. Neque praetereundus Xenajas natione Persa, conditione servus , qui, relicto Domino , a Calendione Anti chenam Cathedram tenente primum acceptus fuit, sed cum Clericum ageret nondum baptisino regeneratus, suit ab
eodem inde pulsus, sed iniquis hominibus
374쪽
nibus in hoc mundo arridente fortuna , si tamen hoc dici potest, 1 Petro Cnapaeo Antiochiae Episcopo Hieropolitanus Episcopus creatus suit, dictus p stea Philoxenus. Contigit hoc an. Christi 83. imperante Zenone. De hoc Theophanes, Cedrenus, &Anastasius
Bibliotec. ad an. Zenonis i 6. haec nobis demendarunt. Xmajas Satanae Servus, Dominicam imaginem , ct sanctorurn non esse recipiendam docebat. Nicephorus vero lib. I 6. cap. II. hunc Principem Iconomachorum appellat. Hujus men
63. Nunquam tamen acriter adeo,& sacrilege in sanctorum imagines decertatum, atque actum est, quam sub Leone Isaurico, quem obseuro genere natum, ac vilibus exercitiis addictum , a Zonara & Cedreno accepimus . Hic Iudaeorum fabulis fidem siuam non ine driocriter committebat, imperium ab ipsis sperandum , una cum centum annorum vita promiserant , illud obtinuit ipsis non parum faventibus , ac stia putantibus, statim vero eorumdem siuasionibus , atque instigationibus Christi,
Beatissimae Virginis , sanctorum figuras non Qtum abolere , sed etiam comburere praecepit, immo Salvatoris imaginem , quae stupra portam aeream coli cata erat , per suos satellites dejecit; restiterant pro viribus S. Germanus Patriarcha Constantinopolitanus, & Gregorius Papa hoc nomine secundus; sed frustra Pharaonem obduratum deprecati sunt Moyses isti; primus centenarius Episcopatu se abdicavit, secundus habito Romano Concilio Leonem , c terosque illius haeresis labe coinquinatos anthemate percussit, atque illam Italiae partem , quae sith Graecorum ditione supererat, illi obtemperare, ac tributa rependere vetuit. Quot damna Ecclesiis , claustris, quot caedes religiosis viris intulerit, re inrunt Zonaras , Cedre nus , Paulus Diaconus, Baronius alii-
66. Leo, contra mendacem Iudae Tom. III.
rum praedictionem, expleto siui imperii
anno I 6. aeternas subiturus poenas, extremum mortalis vitae diem obivit; dira tamen ab ea commota persequi tofinem non accepit; ut Patris imperium ,
ita & iniquitas transivit in filium ; Constantinus iste fuit, qui quam rebus saeris suturus fuisset insensus, dum insacro sonte ablueretur, praedixit eventus , sacras enim undas stercore emisso soc-davit , appellatus propterea stercoreus, id est Copronymus. Multa cultores imaginum piique viri mala sistinuerunt , atque inter caetera conciliabolum 333. Episcoporum collegit, in quo sacrorum imaginum cultum damnavit, obstrictis etiam iuramento siugditis, quo confirmarent , nullam se imaginem adoraturos, teste Cedreno; anno imperii sivi 33. spicit una Diabolo commendavit impietatem suam in Beatam Virginem,
non ad salutem , sed ad aeternum interitum coacte execratus, ac se ejus rei eausa damnatum iri desperata voce contestans . Imperio successit Leo ejusdem filius , & post annos quinque desuncto
regnare caepit Constantinus cum Ireno matre pia ac catholica foemina. Electus iune fuerat ob sui pietatem ac conflantiam Patri area Constantinopolita
nus Tarasus, qui nunquam ad dignitatem illam capessendam passus est adduci , nisi prius de cultu imaginum restituendo Concilium generale habe retur ; initum de hac re cum Impera tore Consilium erat, 1 quo , datis epi stolis ad Adrianum Summum Pontificem, & Roma missis legatis duobus, qui ambo Petri nomine appellabantur convocatum est Concilium 33o. Episcoporum in Urbe Constantinopolitana, sed cum ab Episcopis Haereticis conflata fuisset seditio, ad Nicaenam urbem Patres se transtulerunt, atque ibi Nicaenam synodum, ordine septimam auspicati sunt, in qua sacris imaginibus restitutus est cultus, damnatique qui
illas frangerent, vel respuerent, cons matione accepta ab Adriano.
375쪽
6S. Non tamen tanto plause acce- io. qu.6, de Ayala de traditionibus 3. piuin suit sub initio Concilium hoc, parte traft. de imagin. cap. de earum quin inimo aliqui occidentalis Ecclesiae antiquitate. reclamarunt. Priesertina vero sub Pipi- 67. Fundamentum hujus sententiaeno , & Carolo Magno . Ab hoc isnodus ex variis capitibus de sumi potest . Pr, Franco furti ad Maenum habita est, de mo ex Scriptura . Exodi 2o. habetur. qua peculiaris seo loco erit sermo, tum Non facias tibi sculptile, neque omnem
scripsi sunt quatuor libri, Carolini diri Amititudinem dici Clarius vero Deutecti, quos intra non omittemus - ron. . ubi legitur. M 'mento, quod Dc-Post pacem iterum bellum , hoc minus loquutus sit tibI in monte Oreb, innovatum fuit a Leone Armenio Im- vocem verborum audivisi , imaginem pera re, & prosequuti iunt Michael nullam vidisti, observa ergo te 'sum, ne Balbus, necnon Theophilus successo- forte deceptus, socias tibi ullam similitures, quos improbissimos fuisse, po- dinem. Isaiae ctiam s. habetur. Cui stremum Iudaicae seste, & Necroman- Amile ecisis Deum aut quam im g tiae prosesibrem , scribunt Cedrenus 1 R nem ponetis ei Z Tandem ari. I . Genus Zonara in vita ipsorum , ergo cum simus Dei, non debemur exis
Praetereamus tamen antiquiora , mare, auro, vel argemto, aut lapidi artis
iacula; en numerandi forent Nicle fi- sulpturae, di cogitationis hominum D stae, & Hussitae, illorum mentionem sinum esse iis . facit Thomas Waldensis, istorum Ioan- 68. Secundum argumentum desenes Cochlatus tertio libro eorumdem mitur a Calvino, quia juxta G corum Historiae. Posterioribus temporibus ex- sententiam imagines sunt libri ignoran- eitata sunt semina perditionis ,& Orta tium , imagines autem ab Ieremia c. ioὸ Zizania. Carolstadius , Lutherus, Zum dicuntur doctrina vanitatis. Et Abac. a. vinglius , Melaneton , Calvinui, hi conflatilis dicitur doctor mendacii . Quin omnes serae pessimae, & homines in ceti' et rea ex imaginibus , sicut ex statuis, sa- diarii, imagines abradunt, frangunt, cile homines pertrahi possunt inerr eomburunt. Hisce expolitis ad Histo' reni. riam sipectantibus rem nostram perari 69. Τertio argumentari possunt au gemus . Moritate, praesertim Lactantii lib. a. de origine erroris c. a. ubi sic loquitur. Immq. III ginum ratio idcirco ab hominibus inventa est, ut ρυμ eorum memoria retineri,
An licitum I imagines Des, Angelorum qui fuerunt set morte subtram, vel M- risi disingere. sentia separati. Sed Deus non moritin, or ejus spiritus, ac lumen ubique diffsu-66. T Udaei primum , deinde haeretici Din abesse nunquam potes. Illum i pitur
I plures , contra quos praesens velle pingere est illum aut mortalem, controversia dirimenda est, dixerunt , aut absentem credere vel demonstrare . ' nullo modo licitum esse di pingere, & Denique id ratio siuadet, siquidem habere imagines, de quibus titulus in- Deus omnino incorporeus est, nec ubquirit; sed quod pertinet ad imagines iam habet figuram, aliqua igitur imagi-
Deum repraesentantes , fuit etiam , ne repraesentari non potest , aut id fiet quorumdam Catholicorum opinio asse- non sine ipsius injuria , quemadmodum rentium , Deum ac Trinitatem pingere inquit Seneca, qui reprehendit eos, qui expediens non esse . Ita Durandus in 3. Deos sculpebant in habitaculis hom dic9. q. a. qui & fatuum hoc dicit. Abul. ' num , cujus sententiam approbat S.Auc. . Deuteron. q.3. Henric. quodlibe. gustin. lib. s. de Civit. cap. Io. O. Ni-
376쪽
νo. Nihilo tamen minus dicendum est, usam pingendi Deum aut Sanctis.
sinam Trinitatem ex natura sua licitumelle, nec sine magna temeritate posse negari oc ultimum addo, quia existimant aliqui, id non esse tenendum tanquam dogma pertinens ad fidem . Antequam id probem , advertendum censeo cum Cajetano hic art. I. tri fariam similitudinem Dei a nobis eisn-gi posse. Primo ita ut velimus ipsius naturam & serinam ad vivum exprimere ;&hoc maximae dementiae tribuendum foret . Secundo ad exprimendam aliquam figuram corpoream , in qua hominibus apparere aliquando dignatus est,& se aliqua historia nobii exhibetur. Tertio ut ex sensibili figura possit intel-Ieetus noster ad invisibilem Dei naturam ascendere. Assertio. nostra proce
dit tantum de imaginibus Dei in secundo vel tertio sensu . Et sic probatur. i. Primo. Licitum est ita Deum nostris oculis objicere, sicut Deus mmetipsum hominibus objecit , aliter , scut nos injuriam in haereticorum sensiuiscimus Deo, ita Deus injuste in semetipsis in fecisset, atqui Deus semetipsu in
objecit hominibus stib aliqua figura, siutiqua nos ipsum eiBrmamus, ergo. Ad probandam minorem plurima sunt scripturae loca , in quibus hujusmodi Dei a paritiones nobis indicantur; I pQ sub mundi exordio, dicitur Deus deambulans in Paradici ad auram post meridiem ; & additur. Abscondisse Adam , O uxor ejus d facie Domini DeI. Ge nec 28. de Iacob legitur . ditque iet somni colam santem super terram, Oeacumen iluus tangens coelum , Angelos
quoque Dei ascendentes, ct defendenter per eam , ct Dominum innixum seriae duentem, Ego sum Dominus Deus dic. Porro esse innixum scalae sine figura corporea fieri non potest. Exodi s 3. dictum fuit Moy si a Deo; redam manum meam, o sidebis posieriora mea faciem autem meam videre non poteris. Vidit igitur Moyses manum & humeros. Quid de
Isaia r nonne cap. 6. fatetur, se vidisse Dominum sedentem super Blium excelsium , & elevatum Z Quid de Amos i nonne cap.9. assirmat, sie vidisse Dominum
stantem super Altaret Quid de Daniele
ecce illius verba , quibus describitur Deus. Aspiciebam, donee tisonipossisunt, oe antiquus dierum sedit, vesimentum ejus candidum, quasenix, ct ecpilucasuis ejus, quasi lana munda, thronus ejus flammae ignis die. Denique Mat. 3. Spiritus Sanctus apparuit in forma C lumbae . V idea igitur probatam min
licitum est per imaginem , & similitudinem exprimere, quod Deo tribuit Scriptura Sacra, sed Scriptura Sacra tribuit Deo, et ii mime incorporeo, corpus, membrorumque distributionem, ergo. minor manifesta est cuicumque illam legenti , quoties enim non legitur, dextera, brachium, capuli eadem autem proris in utroque cassi est ratio, nam
ideo hoc fit a scriptura,ut ex sensibilibus rebus ad invisibilem Deum aliquo modo
agnostendum pertrahamur tanquam per similitudinem analogicam, sive methphoricam , ac mysticam, idem autein in pictura contingere nos profitemur, nec
aliud a nobis intenditur. Quod si Scriptura membra tribuit Deo apsque perieulo, ut reponit Calvinus , quia limul
docet, Deum esse omnino incorporeum, etiam nos pingendo Deum, docemus, Deum omni membro & parte carere ;atque hoc est, quod Concilium Tridentinum sesis. II. cap. a. praescribit hisce
verbis. Iuodsi aliquando hi risi, o
ct narrationes Sacrae Scripturae, cum id
Ad Leplebi expediet, exprimi, dia
rari contigeris, doceatur posuist, Non propterea divisualem Agurari, quasim poreis oeulii conspici, vel colori ur, aut
I. Hoc potiori jure affirmandum est de imaginibus, quae Christum reprς- sentant, Christus enim fuit verus h mo, atque ideo in hoc punicto hostes non
377쪽
aue 8 An Sancti flat adorandi.
habemus nostroruna temporum haeretiacos, qui etsi dicant , Christi imagini
nullum cultum esse deserendum,de quare non est praesens disputatio, attamen pingi posse, non negant. Ualidius autem hoc probari non potest, quam afferendo plurima exempla ex historiis ,
quibus Christi imaginem habitam fuisse,
ac remansisse , declaratur . Prima fuit illa,de qua scribunt Euagrius lib. .c. 26. Metaphras in vita Constanti n. Damasc. orat. l. de imagin ., cujus scilicet ipse
Christus suo vultu, sitoque pretiosissimo Sanguine pictor suit, quamve misit ad Abagarum Regem I secunda , quas aliis praepono, illa est, quae Τaurini magno splendore reservatur , ac religione colitur, nimirum Sindon, qua corpus Christi mortuum involutum fuit, & in qua sui corporis figuram reliquit. Te
tia sit illa statua, quam commemorant Euseb. lib. I. cap. I 8. SGOm. lib.IAE. 2 . Damasc. lib. I. de imag: aliique, ea videlicet, quam in accepti beneficii memoriam , ac grati animi signum Mulier Lue. 8. a fluxu sanguinis liberata apud Paneadem erexit ; cui statuae prodigium hoc etiam adscribunt, quod ad ejus pedes herba quaedam exorta, cui usque ad pallium excrescenti cujuscumque generis morbos sanandi virtus collata esset.
Plures alias Christi imagines mihi primra tempora proferrent , sed adducta sussiciant. q. Magis dubitare solent, an Christus pingi possit in Erma agni, ad id indicandum quod Ioannes digito demonstrando Christum, dixit, Ecce agnus Dei qui tollit peccatum ; diffieultatem facit quidam Canon sextae Synodi n. 82.
propter quem Bartholomaeus Carranet 1 indicavit, non posse se representari; verba Canonis sunt ista . In Harum imaginum pistaris agnus digito praecur-fris indicatur; expressus es, qui res
mam acceptae gratiae, nobis per Isse agnum Christam Detiis nostram sendit: veteres igitur opos, ct obumbrata per
siae traditas amplefigentes, mariam tria primis curantes, di veritatem, tanquam
legis plenitudinem acceptamus. Dis e turpememur, di in eoiorum varietate omnium oculis subjiciatur eis Her AD , quo secundum hominem, sinus Gripus Deus noster, qui ab lupeuata munia ,
effigiatur es,pomae in imaginibus, pro
veteri agno, erigi debere declaramus. Cainnonem hunc legitimum esse, contendit Vasqueet praesertim ex eo, quod Adri
nus Papa , Tharasius Patriarcha, & Synodus septima eo utantur ad suam sententiam de cultu imaginum consirmandam . Ratio autem, qua praelaudatus
doctor movetur , est , quia praesenti veritate debent figurae cessare, agnus autem erat figura Christi,ergo non ultra Christus in figura agni est exprimendus. 3. Alii tamen arbitrantur, hoc ad- . huc licitum esse, atque in illo canone
non prohiberi imaginem Christi sub illa
figura, sed tantum prae serre imaginem Christi in Erma humana; ego vero existimo, id actum esse, quia tunc temporis nimia erat consuetudo pingendi Christum sub serma agni, & multo se quentior , quam in figura humana, non autem: abῆlute , quod quidem satis probatusius, qui, post canonem illum , etiamsi receptum in Ecclesia Latina, persev ravit, & hic Romae in pluribus Templis, opere Mosayco minus antiquo, quam stilla Synodus sub illa figura conspicitur
Christus Neque vero ratio illa producta , quidpiam probat,etenim quamvis agnus in veteri testamento fuerit Symbolum Christi, attamen figura agni nunquam pro Christo sumpta fuit in antiqua lege, sed incarpit in nova occasione desumpta ex illis verbis Joannis: Leee agnus Dei. Procul dubio autem magis errat Caseraneta, dum dicit etiam prohibitum esse,
pingere Spiritum Sanctum sub specie
columbae, etenim in canone de hac re nihil exprimitur, & haec non fuit aliquomodo in testamento veteri typus Spiritus Samsti, sed solum fuit in leg*Evan-
378쪽
geliea, quando Spiritus Sanctus apparuit. 6. Ex iis, quae prirnotavimus n. 7O.
facile propositis argumentis possumus respondere, prohibitum nempe esse, effcere imagines Dei in primo sensu . Arbitror tamen , testimonia Exodi, &Isaia: sc esse accipienda, ut prohibeantur simulacra, quae pro Diis haberentur, ideo Isaias ait, cui similem me secistist quasi diceret, vos colitis simulacrum ligneum tanquam Deum , cum ergo ego uin etiam Deus, secistis me
similem ligno. Sed hoc melius deci rabitur in sequenti. Potest enim aliqua res secundum se esse licita , quae tamen justis de causis prohibetur.
77. Imagines etiam sent doctrina , vanitatis, & conflatiles sunt Doctores mendacii, quando eorum opera habentur pro Diis, aut existimarent se revera naturam Divinitatis exprimere; imago autem Dei & Trinitatis nobis est doctrina veritatis, cum per analogicas Smysticas similitudines in aliquam Dei& Trinitatis notitiam nos promoveat. I 8. Ad tertium ex Lactanti O, cui Calvinus addere potuisset Origenem lib. 7. contra Celsium , Eusebium lib. I. de praeparatione evangelica cap. 6. Da ina en. . de fide cap. i . immo & Patres septims synodi ae . dicentes Christum pingi posse , quia est homo, Deum autem pingi non posse r Lactantius ibi
argumentatur contra Gentiles, qui simulacra proponere ad cultum religio sum necessarium esse existimabant, eos autem sic colebant, quos mortuos esse
arbitrabantur, illos igitur refellit , Ostendens, Deum verum, cui cultus debetur, semper vivere, & ubique sesse; neque vero nos dicimus , opus esse aliqua smilitudine, ut in Deum cultum nostrum impendamus, sed tantum vatide utile esse, ut illius, quem semper
vivere, ac ubique esse credimus, nec tamen videtur, aut nobis apparet, me mores simus. Ceteri loquuntur de imaginibus in pr. sensu a nobis exposito.
79. Quantum ad rationem, jam dictum fuit pingi posse res incorporeas , &quavis figura carentes. Augustinus vero approbat illam Senecae sententiam , quia putabant, vel simulacra esse Deos, vel Deos smiles esse simulacris. Contra Christi imaginem effetendam , illud tantummodo opponebant Ιconomachi, non licere, quia cum Divinitas nulla figura exprimi possit, sola humanitas pingitur, & sic a Divinitate separatur. Huic objectioni jam respondit Epiphanius Diaconus act.6. nomin totius synodi dicens. Cum Catholiea
Ecclesia Chrisum pingit humano Aura ,
non dimidit eum d Disinitate illi unita , magis autem de catam illam credit , quemadmodum aliquis hominem disingens, non inanimatum hominem facit, Ied ille animatus manet, ct imago, i urimara , ab eo quod illum imitetur, die tur . Ratio autem hujus est , quia sicut
licet anima in se ipsa pingi non possit ,
attamen qui videt imaginem hominis depicti, recordatur etiam ejus dignitatis , & animae, ita qui videt depictam
Christi humanitatem in memoriam revocat etiam ipsius animam ac Divinitatem , perinde &c.
De Angelorum imaginibus nihil addendum censeo, eum serme iisdein rationibus, quibus demonstratum est, Deum depingi posse, probetur etiam , posse Angelos, unice dicam quod de modo ipsos depingendi tradit S. Di nys de coelesti Hierarchia cap. a. depi
gitur , inquit, Angelus juvenili aetate , ut robur i ut, quod semper viget d
monseretur , alis, ut ejus celeritas de
claretur , in humana forma , quia fe-pe ita apparuit , di quia haec nobi
379쪽
q. IV. An satuae, di imagines in veteri testimentosuerint prohibitae. εο. π X hujus resolutione magis pa-
. tebit, quod num. 76. dictum est, ut primo argumento respouderemus . Non fuisse prohibitas statuas vel imagines sive rerum spiritualium sint, sive corporalium in antecedente demonstratum est, non prohiberi in lege evangelica, immo licitum ac utilem esse ipsarum cultum inferius ostendemus. Superest ergo inquiramus, an in lege veteri fuerit illi populo aliqua prohibitio a Deo imposita; in hae conir versa dirimenda plures sunt, &nini-naae notae pro utraque parte Doctores. Non suisse hane prohibitionem, aperte insinuat Beda in libro de templo Sal monis cap. I9. quod etiam indicat Ionas Aurelianentis lib. i. de cultu imaginum; sequuntur Burgensis in a. additione ad Lyranum in verba Exodi cap. ao. Non fiscies tibis prue dic. Walden. t m. 3. cap. IS a. Caiet. in eadem Exodi verba, Alphonsus de Castro contra haereses verbo, Imago haereti prima, Pa melius , Turrianus; immo S. Th. qu. 2S. Rrt. 3. inquit ad I. Dicendum, quod non proh hetur illo praecepto facere fuamcumque fui turam, o Isimilitudinem ,se ac re ad adorandum , Unde subdit, sadorabis es, neque eotes . Ex quibus recte insertur, statuas & imagines abs lute, dc secundum se nequaquam Divino jure suisse prohibitas.
In contrariam partem videntur inclinare Alberi. in 3. dis9. art. . Bona Uent. qu. a. art. I. Paludanus ibidem , Marsilius , Henricus , Catherinus, Sotus , Abulen . in cap. . Deuteron. Ego utriusque sententiae fundamenta pro mnam, ut inde quod probabilius existimabit, eligat sapientissimus Lector. 8ι. Pro sententia, negante hujusmodi prohibitionem, est argumentum quo utitur Beda laudato loco de templo Solomon. cap. I9. ad quod videntur caetera revocari, quae proserri possent; ecce ipsius verba; in quibus & ratio continetur . Sunt gis putent tu lege Domi-πi prohibitum , ne vel hominum, vel gu rumlibet animalium, sive rerum Ismu tudines sculpamus, aut depingamus in Ecclesia, vel alio quolibet loco , eo quod in Decalogo legis dixerit, non Deter tibi sculptile, neque omnem IMilitudinem ,
quae es in Cartis desuper , ct quae es tu
terris deorsum , nec eorum, quaesunt in aquissub terra, qui nequaquam hoe tarent ; F vel Salomonis opus ad memoriam revocassent, qui ct in templo iniurpalmas fecit, ct Gerubim eum variis eoelaturis in columnis itium mastranos , ct rete, in mari quoque aeneo duodecim
boves, sculpturas histriatas ,sed di in basibus laterum, fleui ct insequentibuι
legitur , Leones cum bobus, palmas , aves, ct rotas eum Cisrubim, di vario
pinurarum gener ecit; vel certe sit ut M psi opera considerossent, qui jubente Domino , di merubim prius in propiti torto , Opse erpentem ferit aeneum in
eremo, THur intuitu populus d verorum Ierpentium venenissalvaretur. Jam vi
des per Salomonem facta suisse stulptilia , & imagines, vides per ipsem Moysena , legis Divinae promulgatorem , sa- istum esse serpentem , & Cherubim , cur ergo dices, id absolute Dominum prohibuisset dices igitur, Salomonem tunc, & Moysem in legem peccasse .
8a. Secundo possunt ite argumentum exponere. Praecepta Decalogi sent tau-tummodo decem , sed si prohibitum esset, imagines, & statuas sacere, essent plusquam decem, siquidem primum suisset, Non habebis Deos aBenos. Secundum vero, nonsacies tIbiseulptile. Nam duosuissent peccata, unum habere Deum
alienum, aliud, faceresulptile . Ergo a Deo prohibitum fuit sculptile ad ad
randum, non vero ex se, & natura sua;& certe Salomon nunquam reprehensus
suit a Domino, quamvis sine aliquo D mini praecepto secerit leunculos , b Digiti od by Cooste
380쪽
alia hujusmodi. Adde insuper cum Ca-jetano, non dictuna fuisse, non facies sculptile sed non facies tui id est ut ad res , & colas; praecisa igitur adoratione non erant prohibita simulacra , & ima gines , & quidem adoratione debita Deo, idest latriae, nam aliquo pacto figuras Cherubim fuisse licitum Iuda leo
populo adorare, insinuat Damascenus lib. . de fide cap. I . ubi contra Icon machos opponit consiuetudinem Iudaeorum , qui tabernaculum manu Aum is, quia erat rerum coelestium similitudo,& Cherubinorum figuras, quae erant in propitiatorio, adorabant, & sic loquitur. Si populus ide Gerubinorum Aguras adorabat, eis Christini non pol runt imagines Dei, O Sannorum uru rari r Scriptura Divina eos, qui ful Alia adorant, Daeisoniisque viuimas offerunt , infectatur. 8 Hisce addere possumus . Imaginem Cassaris apud Iudaeos fuisse receptam, Mat. siquidem a a. seeit sibi Christus ostendi numisna , & interrogavit,
e ui es imago Hoc, ct superscriptis t
responderunt autem; Caesaris. In hunc loeum Optime ait Chrysostom. hom. o. Tu autem eum audieris, redde, inaesunt furis , Caesari , illosito iacere eum . flammodo, quae in nullo pietati meret ,
ct quia Faliquid tale fuerit, non adhue
Caesaris, sed Diaboli vecti ali tributum, quod tale est; imaginem Caeseris non improbasit Orsus. Prosecto, si sculptura haec fuisset contra illud; non faeies tibi seu tile; prohibuisset statim tanquam illieitum, unde Beda loco laudato c. I . Si fuisset boeiege vetitum, inquit, Do minus tentantibus Phariseis de tributo Caesari reddendo, in quo di imaginem. Caesaris impressam esse dicebam ψ π u quam responderet, reddue , quae sunt Caesaris Caesari, O quae uni Dei, Deo;
sed potius corrigeret eorum errorem d credo , non iacet vobis inpere ura auri,
O argenti vesiri imaginem facere Caesaris , quis talem sculpturann lex Divina
Tom. III. Postremo dici potest, conceden: do, non suisse prohibitas Judaeis secundum se imagines & statuas, siubtrahimus
Haereticis argumentum unum, quod n
bis opponunt, videlicet, eas Domino olim fiuisse odio & stoininio..8 . Pro alia sententia plura etiam momenta non desunt, & Pr. proponuntur ea, quae ex gravioribus Historieis colligere possumus . Ex Iosepho Hebraeo lib. i. contra Appionem de templi Ierosolymitani descriptione inter alia haee dicit Simulacrum vero, aut aliFuid anathema VI nequaquam es. Et Appioni opponenti Iudaeis, quod statuas Imperatoribus non erigeret, resipondit, Atius eum derire a Dari magnitudinem , modessamque Romanorum, quo-n lam subjectos non egunt, patrio jura transcendere. Erat igitur, patrium jus statuas non efiicere. Cornelius Tacitus ilib.s. Historiae refert, Iudaeos ineuis .fla, unumque numen intelligere, ac venerari, em profanum habere, imagines Drorum mortalibus materiis innectes hominum e etcre, ideo ue nullas ut .era in eorum urbibus, ct templis esse . Hae de causa Lucan. lib. a. ait, incerti Iudaea Dei. Appellat autem Deum in certum , quia.nulla similitudine, nee certo nomine Deum suum mente ado
83. Neque desunt plures Patres, qui idem tradiderunt. Origenes lib. q. contra Celsi in sernae seb initio de Judaeis haec habet. Apud quos nullum aliud numen erat Ne tum , quam Deus hujus rerum univer talis praeses, procul abi gnis omnibur Wmulacrarum opificibus, nam in Civitate eorum nultas pictor admittebatur , nullus saluarius, legibus
totam hoc genus arceutibur, ne qua occa-μpraeberetur hominibus cra s, neve animi eorum d Dei eultu avocarentur. Hoc clare expositit etiam Tertullianus lib. 4. contra Marcionem cap. 22.
postquam enim dixisset , Moysen , &Eliam fuisse agnitos a Petro in trans guratione loquentes eum Iesu, nec prius Z E ha