장음표시 사용
341쪽
3 et a De adoratione debita Chriso.
pernaturalia gratiae di virtutum modo quodam peculiari & eminentiori, quid igitur prohibet ipsam cultu hyperduliae adorari , & bominis voluntatem se ipsi
submitti, certe motus voluntatis sequitur motum cognoscentis ac cogitantis
intellectus , proponit iste excellentiam praecisam ab unione hypostatica Verbi, poterit igitur illa ferri in excellentiam
priorem, quin in posteriorem seratur, N si possumus adorare unam persona in Divinam cultu latriae praescindendo ab alia persena , poterit etiam adorari humanitas Christi a propria unione nostra mente separata. Quod si etiam admitteremus, in actu cognoscente semper involvi conceptum unionis, adhuc nihil probaretur, unio enim haec, quamvis involvat personam Verbi , remanet in ordine creato, cui propterea non est
debitus alius cultus , quam persectissi mae Duliae, & diversis actibus potest v,
Iunias se exercere erga divertas Christi persectiones, v.g. dicendo, adoro te Christe ob increatam persectionem tuae Divinitatis, & erit actus latriae ; adoro te etiam ob tuae gratiae subli initatem,& se erit actus hyperduliae. Quare ad summum probabitur , non posse adorari Christum sbio hyperduliae actu , CX-
eludendo cultum latriae , non tamen
simul utrumque actum successive pr serendo , quod indicat S. Th. loco cita to subdens . Itascilicet, quod una di ea dem stersona Chrysi ador tur adoratione latris, propter suam Divinitatem , c, adoratione Duliae propter perfection m humanitatis. Quid plura proferam i juxta doctrinam Vasque1 & aliorum licite possumus laudare Christi humanitatem non laudato Uerbo, ergo etiam licite possumus adorare Christi humanitatem
Verbo non adorato . Neque dicant,
nunquam ab Ecclesia dici, Christe ora
pro nobis, sed tantum aut nos, exaudinor. Etenim hoc solummodo probat, hujusimodi adorationem non esse in usu , non tamen aut esse impossibilem , aut
illicitam , & ideo non dicimus, Chri
ora stro nobis, quia supponimus ChrLstum modo amplius non orare, sed solummodo priora sua merita, & orationes offerre; non est autem in use hujusimodi adoratio, quia , ut hic docet iden S. Τh. terminus adorationis es fvs
ARTICULUS V. An, ct quomodo Christi Crux
At adoranda. αα 6. N resblvenda difficultate pro- A posita plura a nobis inquirenda
atque declaranda sunt. Primo; haereses variae recensendae sunt. Secundo ; st tuenda catholica veritas. Terim; de
Crucis effigie . Quarto; de signo Crucis, ae ejusdemula, additis nonnullisa iis ad Crueem spectantibus. q. I. Variae haereses eirea Chrisi Cratem.
I Conomachi, de quibus alio in loco
sermo noster continget, etsi in Sanctorum imagines diabolico surore debaccati sint, attamen Christi Crucem venerati sunt, ut colligitur ex S. Damasceno in lib. a. de imaginibus Orat. 2.3c ideo ex Crucis adoratione etiam imaginibus cultum exhibendum esse inserebat, dicens : Nonne materia est Crucis illud ter beatum ac fortunatum
Lignum Z nonne materia es augustus illa, fanu que curis, qui Cessariae Deus dieitur Z nonne materia es salutaris illa petra, nempe se labrum Domini, fomnostrae resurirectionis i cte. Aut igitur
horum omnium cultum, adorationemque
tolle, aut ecclesiasticae traduimi etiam
27. Primus, quem Christi Crucis usus & cultus hostem istinuerunt, fuit Claudius Taurinensis Episcopus Felicis Urget litani Discipulus , ut testantur Ivo Carnotentis in fine sui Chroniti, αγ Jouas Digiti sed by Corale
342쪽
Ionas Aurelianensis in lib. de cultu imaginum . Secundi fuerunt Isinaelitae, seu Saraceni, post novam Mahum edis ipsis datam institutionem , de quibus ait Euthymius in Panopita tit. 24. Calumniantur nos , tanquam idololatras, eo euod Crucem adoramus, quam illi det flantur
28. Advenerunt deinde Pauliciani, ita dicti a Paulo & Ioanne eorum Magistris, de quibus sermo est apud Petrum Siculum p. I 8. Isti sub imperio Balilii Macedonis cum filiis suis Constantino, & Leone , tam impie in Crucem se gesserunt, ut de ipsis dixerit laudatus scriptor. 2usd Aguram, O ω
eiam , ac vimgratiose, vivissesque eis non reeipiant, sed insenuis emtum nis inciant. Mirabilius tamen de ipsis narrat Photius, magisque absbnum; videlicet, ipsorum morbis aptatam esse Sanctissimam Crucem , atque sanos e fectos esse , nec tamen illius virtuti gratos se praebuisse . Ecce illius verba apud
Euthy. in Panop. t a I. Cum in vehementiorem aliquem morbam inciderint ,ρω-
rimam , ae vivificam ciuem ex Ligno factam, sibi i s imponere r xum recuperata sanitate, illam eonfringere, procul eare, ct abdeere. Hangelium nostrum adorare non si uant; sed non ea parte , in qua imago praetiosae Crucis exarata
es e verum in alia Codicis ejusdem , abi nulla effigura Crucis .a9. Paulleianis addendi sunt B
gomili, quorum ha resis ex Manichae rum , & aliarum sectarum colluvione a conflatam esse asserit Euthym. in Panop. tit. 23. quique Divinam Crucem contemptui habuerunt, quia fuit Salvatoris intersectrix, quod est argumentum primum, quod sibi opponit S. Th. q 23. art. . ubi dicit, nullus pius filius veneratur contumeliam Patris siti, sed Christus in Ligno Crueis opprobriosissimam mortem passus est seeundum illud sapientiae a. Morte turpi ma eondemur mus eum, ergo non debemus Crucem venerari, sed magis abhorrere . Tom. III.
3o. Fortasse ab istis veluti impietatis Magistris, alii didicerunt; fuerunt isti tempore Sancti Bernardi, & Petri Cluniacensis, Petrobusani, seu Bruisi
sani, qui a Petro de Bruis nomen acceperunt , inter quorum plurimos erro res in epis contra ipsos a Cluniacensi scripta iste recensetur. Ad inauditam Divinitatis contumeliam, maino de omeibus aggere inserum , ignem immiAsis ,
pus nis Dominicae die Rushalem Dominicam praecedente. inuitatis pullice ad talem esumpopulis, comedisis. Fuerunt inde etiam Niclessistae, ut narrat Th.
eum fuisset, si Calviniani, aliique posteriorum temporum perditi viri, errores istos non excitassent; sed profecto id secerunt, ut videri potest apud Calvinum lib. institui. cap. I I. q. 7. Centuriatores centuria q. cap. . quorum argumenta , quantum ad hanc rem pertinet,
diluemus; inter istos Claudium Salma- sum professorem praeterire non possum ,
utpote praeter modum arrogantem Virum, ac fabulosunt. Hic in epic stata, rima ad Thomam Bartholinum, haec abet. Haec refero, non quia ad rem , in qu a de Cruce agimus pertinet, sed ut, quanta fides huic haberi debeat, ostendam) Hodie , si vera narrantur,
uotannis fesso die mortalium, ni fallar ,
aliquis ex Iunioribus Carianalibus in Carmeterio D. P tristit, eurat effodiendum eadaver aliquod temere oblatum , esus ossa jam earo reliquerit; fruata inde ossa aeripit. Petentem Sancti H cujus reliquias interrogat , esus Sancti
uelit, sirespondet, Divi Atri, partem euia duram baptizat In nomen Petri ,σ ei dat. Idem in aliis facit, qui evi
rint habere, aut muli , aut Barnabae die. Quid hoc stolidius dici poterat Zaliud veritatis non habuit , nisi priora verba si vera narrantur aut enim falso narratum est, aut hoc sibi inter pocula finxit. si . Armeni vero in hanc demen-
343쪽
sa De adoratione debita Christo.
tiam inciderunt, ut Crucem Christi veneratione prosequerentur, non tamen priusquam eam lavarent , & , clavum in ea figendo, sacrificii Sanguine tingerent , ante enim hasce coeremonias eam rem communem , & immundam arbitrabantur. Narrat hoc toties laudatus Euthym. ιit .a O. Panopi. cap. q.
Faustus Manichaeus omnino oppositum docuit, & tantum honoris detulit Cruet , ut omnem arborem venerationΘ
dignam esse existimaret , ec inde factum est , ut ejus Discipuli fructus ab
arboribus decerpere seu colligere so mi darent ; narrat hoc S. August. lib. Io. contra Faustum cap. ll. & ex S. August. V ualdens tona. 3. cap. st periori I 6o.
Quidquid tamen dixerint isti vel alii.
q. II. Statuitur Catholica vernas. 32. Icendum pr. Christi Crueio impendendam esse adora
Ad veritatem hanc declarandam validiori argumento uti non possiimus, quam eo, quod multis retro saeculis a toto orbe Christiano receptum esse non praetefit, atque in consuetudine
rsitum esse inficias iri non potest; Η
quis negaret, merito pro stelesto,ae nefario habendus esset. Ita autem, est in re nostra , ut a Constantini tem eore , quo Crux Christi adinventa fuit, semper eam adorandam esse, Omnes Sancti, doctique viri crediderint, atque aliis id voce scriptoque proposuerint. S. Ambrosius tom.S. col. I 2 . M
piens, i quit, Helena, quae Crucem in ea te Regum levavit, ut Crux Christin Regibus adoretur . Paulinus Nolae Episcopus in epici l. postquam multa disseruerit de Crucis inventione, & dignitate, quanto in honore Lignum illud habitum sit, narrat hisce verbis. D gno embitu consecratur, condita in passonis Leo Bassus, ratis eorusa loquearibus, ct aureis dives Altaribus , areano pomis aerario Crucem servat; fuam via scopus Urbis ejus quotannis, eis Pascha Domini agitur, adorandam populo Prinreps i e venerantium omis. ωρ eo praeter hane diem, qua Crucis is i m serium celebratur, 'sa, quae Sare mentorum causa e quasi quoddam Saerae Solemnitatis insigne profertur : nisi imterdum religiosi mi psalem, qui bactantum eos inoperegrinati advenerint, ut sibi ejus revelatio inpraemium longinquar per grinationis deferasur erc. Rusticus Diaconus in Dialog. contra Ac phalos, sic scribit. Clavor, quibus con- ui es , ct Lignum Henerabilis Crucis, omnis per totum mundum Ecelsa absque ulla emtradimone adorat. Denique Damascenus lib. . cap. II. hanc profert sententiam . Pretiosum rei a Crucis
Lunam , di venerandum , in quo semctissum in Sacrificium pro nobis obtulit risus, tanquam Sancti Corporis , di Sanguinis tam fetum fleatum, merito es
adorandum, necnon clavi, Lancea ,
33. Pauca haec protuli Patrum monumenta, cum in ipsis expressa fiat mentio adorationis, plura potuissem afferre,
in quibus Crucis lignum a tanquam ve xillum salutis, Christi triumphus, palma vitae aeternae, remedium immortalitatis attollitur , & praedicatur, plura, in quibus miracula per Crucem perpa
trata recensentur. Unum tantum reserre placet, Quo respondeamus inquirentibus , quo pacto tot Sanctae Crucis stagmenta in toto orbe terrarum dispersia
sint, ut tanta sit lignorum taurum multitudo , ut ei sufficere vix posset eaedua SN-va. Haec sunt verba Salmatii. Paulinus autem sit perius laudatus ibidem hae
habet. Crux in materia infensata tu u , vivam tenens, ita ex illo tempore iun meris pene guotidie hominum Miti l gnu umm commodat, ut detrimenta ascr
344쪽
per totam venerantibus. Sed sum imputribi in minusem, O indeteribilem δε ' ussitatem de illitis pros Ho earnis fianguine bibit, quae passa mortem non vidit comm Iionem, neque hoe adeo Salmasiori lii exeipiendum videri debet , nisi etiam mentis figmentum dicat; quod
releri Sulpitius Severus in i .lib. Historiae Sacrae de eo loco, unde Christus astendit in Coelum, nimirum, cum . quotidie confluentium fides certatim calcatum pulverem diriperet, damnum tamen arenam non sensisse, & eandem' adhue sui speciem, velut impressis signa' tam vestigiis terram custodisse. 34. Potest autem Theologica ratio
ad confirmandam catholicam veritatem
a nobis stabilitam desumi ex variis Seripturae textibus. Christus enim se Patri obtulit in ligno erucis, tanqliam in altari ; ad Hebr. . Cruci affixit c Urographum decreti; quod erat contrarium
nobis, & in ea spoliavit principatus &potestates; ad Colos a. Pacificavit per
sanguinem crucis eius quς in coelis sent,& quae in terra. Ad Colocr. Peccata nostra pertulit in ligno crucis . I. Petri a. Cur igitur crux, tanti saerificii altare, tanti triumphi instrumentum, tantae pacis & redemptionis pignus, nonia erit adoratione excipienda ξ33. Nunc aliqua opponam , non quia dein quia aliqua responsione digna sint, sed ne haereticorum deliramenta aut
ignorare, aut pωterire videamur. Primum argumentum est illud , quod sibi proponit S.Τh. de quo supra; nimirum, crucem Christi fuisse instrumentum paς sonis & mortis Christi, non est igitur
adoranda, nemo enim adorat patibulum , in quo Pater suus mortuus est. Hoc certe non opposivissent, si ipsis perpendere datum etat non crucis ignominiam , sed victoriam , eum enim mali
tus fuero , scilicet in cruce dixit Christus , omnia trabam ad me ipsum. Proinpter Crucis mortem donatum est illi nomen , quod est supes omne nomen , iarictus principatus super humerum ejus ;Hae diabolum profligavit, hac humanum genus redemit, merito igitur apiis filiis haec adoratur, quae dilectissimo Patri tantam protulit gloriam, sibi vero tantam utilitatem; Quanquam quid crucis ignominiam opponunt Z Fuisset haec Christo ignominiae, si propter peccata propria pertulisset, at solum pro alienis, ut opera diaboli dissolveret, eam pertulit; lignum certe, quo glori
riosius nihil; Nonne filii patibulum &instrumentum Patrum suorum jure Optimo servarent , & tamquam insigne domus attollerent, si pro liberanda Patria occubuissentὶ Hac in re praeclare S Ambrosi in Luc. 6. ccii. si . Crux Chrisi ut Iudaeis olim ct Gentiaibus, scandalumes di opprobrium Τ Nullum hoc ma sDivinar essemonae tesimonium, nihil es,
quod magis me ut ra humana videatur, quam toto se a num obtulisse pro mundo , hoc vel solo plene Dominus declaratur. Praeclare etiam Augustin. de sym .cap. S.Crtiae ida fidelibus non es Uprobrium,
sed triumphus , Crux illa vexillam Minprum es contra adversarium no iam , tabolam . Fuit olim Crux homines perimendi instrumentum , nunc facta est instrumentum perimendi diabolum . 36. Secundum argumentum illud est, quo utuntur mictem stae, quia si Crux adoranda est, ideo hoc conpeditur pro Pter contactum, quem habuit corpori Christi, at haec ratio non probat, quia secus, etiam labia Iudae, quae deoscumlata sunt Christum, & manus Malchi, quae Christum percussit, digna serent
adoratione. Respondet Thomas Waldensis, & eum eo alii Theologi, non omnem contactum sufficientem esse ad adorationem , sed Qtum contactum innocentem ac religiosum, aliter enim
pars tangens est pars hominis impii,
qualis suit Iudas, & ideo si labia Judae
adorarentur aut 3ce. adoratio ipsi Iudae exhiberetur, quod enim est honor partis fit honor totius. Responso tamen
hae illam patitur instantiam , quia saltem sequeretur, quod homines pii, ac
345쪽
326 De adoratione debita Chriso
Mulieres devotat,quibiis datum estChr stum tangere,adorandi essient hoc solo ti tuto, sicut adoratur crux;Quapropter dico, non adorari praecise crucem propter tactum limpliciter, sed propter tactum ad instar instrumenti, in quo Christus triumphavit, & sua morte mortem Omnium devicit, & alia, de quibus superius dictum est. Alia plura non oppono, quia con- veniunt cum aliis, de quibus infra di
37. Quia tamen omnia corruerent, si Crucis inventio in dubium revocari posset, aut negaretur, ut revera iaciunt Centuriatores cent. . cap. Io. ideo ope rae pretium est, ejusdem inventionis historiam proferamus , ac tueamur. Cru-eem imperante Constantino Helenae
ejusdem Matris studio, industria, &magis pietate , immo peculiari supremi
numinis ductu , atque illustratione apud Ierosolymam inventam esse, tot testes habemus , quot scriptores. Totam rem uberrime , atque eleganter describit S. Ambrosius in oratione su nebri The dosii Imperatoris,nec eam omittit Paulinus Nolanus Antistes in epist. II. ad Severum Sulpitium . Invenietur apud Russinum lib. i. Histori ae cap. 8., Socra tem lib. l. cap. 13. Theodoret. lib. I. cap. I S., SOmmen. lib. a. cap. I., qui omnes, etsi in aliquo accidentario m do inter se discrepent, attamen in eos quod ad rem attinet, unanimi sensu conveniunt. Id etiam disertis verbis deseripserunt Eusebius Caesariensis lib. 3. de Uita Constantini cap. 27.8c Eusebius Ierosblyin. in epist. ad Constantium ;& primus tanta admiratione crucis adinventionem prosequitur, ut nullum orationis cultum praesentis miraeuli dignitatem assequi valere, & Omnes quot quot per orbem universum videntur esi se sapientes, si in unum convenirent, &dignum aliquid eloqui re tanta vellent, ne cum minima ejus parte certare posse fateatur tantum quippe, stat ipsius verba , naturam omnem humanae intesilen-xiae capacem vincit idius magnitudo miaraeuo , quanto cari 2M eonsat humanis essestotiora. Quan vis vero ab hisce duobus postremis nulla mentio fiat Helenae Imperatricis, parum refert; primo quia, necesse non est, omnia ab Historicis reserantur; Secundo quia, licet non sui Gset Helenae studio ac pietate conquisita& inventa, adhue inventam fuisse non , potest negari; Tertio tandem quia,quod ab utroque Eusebio praetermissum est, ab aliis suit seminis laudibus celebratum , praesertim vero a S. Ambrosio haec habente. Beatus Confantinus tali pa- 'rente , quae imperanti filio Divini muneris ρο sit auxilium, quo interpraelia quoque tutus a seret, di peri tam non timeret. Mugnas,mina, quae mulina plius invenit quis Imperatori tonferret, quam quod ab Imperatore reciperet die. Videant igitur haeretici quantum desipiant, & sua malitia delirent, dum vel Christi crucem adorandam non esse, temere praedicant, vel nunquam inventam fuisse, fingunt, &persiuadere contendunt .
3 8. Dissicultas, etiam inter Cath licos fieri possiet, quo cultu sit adoranda.
S. Th. hic qu. 25. art. . verba sunt ista. Respondeo dicendum, quod honor, seu reverentia non debetur ni ration si naturae: ereaturae autem insensibili non debetur honor, vel reverentia, nisi r sione rationalis naturae. Et Me duplic ter. Ino modo, inquantum repraesentat rationalem naturam: alio modo, in quam tum ei quocumque modo conjungitur .
Si ergo loquamur de ipsa cruce, in qua Christus erucifixus es, utroque modo es dnobis veneranda, unoscilicet modo, i quantum reprfntat nob/sfiguram C, si extensi in ea, alio modo ex contactu
ad membra ciris, , ct ex hoe , quod θαι Ian uine es τrsus. Unde utroque modo
adoratur eadem a oratione eum Chriso, filiis adoratione latria. Et propter hoc etiam erue m alloquimur edi deprec
346쪽
Iarminum. lib. a. de imaginibus Sanct. cap. a a. recentiores Theologi , & praealtis momentis afferunt au ritatem Concilii Nicaeni, nenam septimi generalis act. 7. ubi haec a Patribus statuuntur. Ad honorariam his adorationem tr Mendam , non tamen ad veram latriam ,
quae secundum fidem est, suae que solsin ,
Divinam naturam decet, impartiendam ,
ita ut isis, sicut figuraepretiose se vivia fleae Crucis, di Sanctis Esau liis, edi r
liquis secris monumentis , incensorum O luminum oblatio ad harum honstreis efficiendum exhibeatur . Hisce addunt testimonium S. Ambrosiit oratione de sobitu Theodosii, ubi de Helena Constantini Matre sic loquitur. Invenis e
go titulum nempe Crucis ) Rexin ad ravit , non lignum uti se, quia genti Irhic error es, ct sanitas impiorum: se adoravit illum, qui pependit in ligno , seriptum in titulo.
alia, unica arbitror distinctione posse servari; Uel enim lignum crucis ita
adoramus, ut mente nostra conjunga
mus Christum, & ita adorandum est cultu latriae, qui per se primo respicit
Christum, & tantum concomitanter &per accidens lignum, & ita explico Sanctum Thomam , in quo sense loquutus est etiam S. Hieronym epist. I7.ad Marcellam, ubi ait. Venerahantur 'daei propitiatorium; nonne tibi venerabilius sidcturii epulabrum Z quod quotiescumgne ingredimur, Iacere in Sindone cernimus Salvatorem. Si vero lignum Crucis mente nostra a Christo separemus, aut de Christo non cogitamus , tunc non ad rabitur cultu latriae propriae, sed solum respectivae, quam hyperduliam vocavit S. Th. in 3. dic9. qu. I. art. I. Miror ta- inena recentioribus Theologis, praesertim a Tornelio adduci doctrinam illam Septimi Concilii generalis, eum ibi sit
tantummodo sermo de figura pretiosae , ac vivificae Crucis, non de ipsa vera Cruce; Huic autem concedi potest debet cultus major, quam ejusidem 4igurae.
lias qui de Christi Cruce tanta
impie ac uesarie senserunt, rem peragamus, etiam de ejus erigi ediiserendum, paucis juxta more nostrum , aggredimur . Porro a Constantini tempore repetenda res est . Primus iste
fuit , cui Crucis emgies apparuerit , cum hac inscriptione, Hoc vince . Et primus etiam , qui victrici signo hon rCm contulerit, ita ut ad ejus, quod viderat, similitudinem aliud ex auro, gemmisque pretiosissimis elaborari prς- ceperit, ex quo vexillum factum est, cui labari nomen imposuit, quo tanquam tutissimo praesidio contra hostiles copias in praeliis uteretur, & quo, jam deviem Maxentio , Romam triumphator ingrelsus hoc monimentum in memdio foro e nstituit , latinis litteris exarata tu scriptione, qua fateretur . Hoc se salutari signo Civitatem, & S. P. t. a tyrannide liberasse, ac deinceps semper in galea gestare consuevit. Narrant
haec omnia Euseb. lib.9. hist. cap.9. , crates lib. l. cap. 2. SoZomen. lib. I. c.6. Niceph. lib. 7. cap.29.
grati animi declaratio ad alios et ianta, pios Reges ac Imperatores pertransiit,& plura monumenta ex Sanctis Patribus producere non prohibemur . Regra,
deposito diademate, Crucem suscipiunt, mord s iEiussignum . In purpureis Hesibus Crux ines, in diadematibus Crux, in armis Crux, infera mensa Crux , di ubique terrarum Crux Sole i o clarius reseulget. Scribit Jo. Chrysost. ho m. 6 I. Luia honoraturus igse, Deus, erat M ussos in fine Diui secuti, prius honoraula Crucem in ho oculo, ut terrarem Pristipes, credentes tu eum, prohiberent, aliquem nocentium crucifigi , ct quod eum magna insectatione persecutores Iudei Domino procurarunt, magna
347쪽
328 De adoratione debita Chriso.
due a servi ejus etiam Reges in stonte
nuneportant ait August. strin. I 8. de 3 verbis Domini. Hinc Prudentius in Apotheosi.
Mernitur AEneadae Rectoris ad atria Chrisi; Vexillumque Crucis summus Domia
quamquam quid plura plura, quam 1 me scribi vel dici possunt, reperies in sexta Synodo can. I. & in septimaact. . in definitione fidei.
3. Praeterire tamen non possum
haec tria. Primum ; Τheodosium legem tulisse, qua prohibuit; signum Crucis humi di pingi. Pr. Iib. Codic. titulo 8. incipit, Cum sit nobis. Secundum; Tiberium Imperatorem, qui Iustino successit, cum in Palatio deambularet, &in tabula marmorea , pavimento su strata, signum Crucis vidisset, eam attoli praecepit. Ita ex Paulo Diacono lib. 3. Historiae Longobardorum cap.6. Ultimum ; Arcadium auream monetam cum signo Crucis incudi jubentem , ut assirmat Prosper lib. de praedictionibus, Ec promissionibus p. 3. cap. 34.
consideratione, & insino, vel superstitioso modo id actum a Principibus est, ut sine prudenti, ac iustissima causa tantum honoris Crucis signo delatum sucrit. Iam de Constantini causa prinnotavimus, de quo scripsit Sozom. lib. I.
cap. 8. Etenim Divinae Cruci multum: venerationis adhibebat , tam promersis dia in bello contra hostes gereniri ex ejus virtute sibi allata, quam propter Divinam de ea sibi oblatam visionem. Sunt tamen & alia Crucis prodigia ,
quae venerationem hominum sibi merito postulabant. Antequam aliqua, e innumeris proferam, videant Haeretici, quanto honore priscis etiam temporibus Christi Crux habita sit, neque nos aut stolidos, aut superstitiosbs reprehendant , si Crucis etfigiem & ubique attollimus, & ubique veneramur.
luti serae Crucis signi, prodigia proseram . Sed jam protulerunt Eusebius de V ita Constantini lib. a. cap.9. ZOnaras
tona. I. Annal. SOZOmen. lib. I. hist. c. . Eutropius lib. I r. rerum Romanarum.
Unum est ; quod, cum sub Flavio Constantino vexilliser quidam serme profligato exercitu, fugam arriperet, atque alteri labarum , cui insculpta Cruxerat, tradidisset, statim telo consiossus occubuit , alter vero, cui traditum suerat , inter enses & tela incolumis suit praeservatus, ut hastae labari ictus omnes manerent infixi. Aliud est; Li
cinium tyrannum, cum experimento,
damnoque suo didicisset, quantum virtutis Crucis signo donatum esset, milites suos admonuisse , ne oculos suos in illud conjicerent, sed quantum fieri posset, ab eo declinarent. Timeant igitur Crucis signum Haeretiei, si venerari audacter recusant; & meminerint, hoc signum Crucis in Coelo futurum , cum Dominus ad judicandum venerit.
a nobis Cruces omnes adorandas esse , ut olim Corcilius Gentilis Christianos exprobabat, nam illis respondebimus cum Octavio apud Minucium Felicem , Cruces nec colimus , nec optamus , niti illas, quae Christi figuram repraesentant urgent tamen, & dicunt, quod si Crucis signum aliqua dignum esset veneratione , etiam quaelibet Lancea, quodliabet flagellum , Oinnesque clavi lineia veneratione non forent, immo & quodlibet Lignum, quod Crucis figuram potest exprimere, praesepia etiam omnia cultu prosequemur, quia in praesepe natus est Christus.
Ut video, res nostras , TeVera
sacras, irridendas esse , ut solent, Haeretici vellent ostendere, & quod aut
rationibus , aut Patrum authoritatibus non possunt, contendunt nugis evincere . Multifariam respondent Catholici ; suificiat tamen responsio S. Th. nimirum , Crucis signum non ad alium usii iuDiqit aco by oste
348쪽
usium deputatum esse 1 Christianis , quam ad repraesentandam Christi pasisonem , e contra vero Lanceas , ct
vos, spongiam &c. tu alios ustis simi- Iiares venire; quapropter in aliquibus circumstantiis, in quibus haec ad illam
repraesentandam assumuntur, etiam haec cultu ac veneratione, seu honores tassicienda. Aliam responsionem exhibet Athanasius in quaestionibus ad Antiochum qu . I 6. ubi inquirit, quare a nobis Crueis fiant imagines, non sc clavorum, spongiae, vel arundinis, &responde . Figuram Crucis ex duobus Lenis compingentes eo rimur, ut quis in elium reprehendat nos, quod Lignum veneremur, ρossumus etpersuadere, Ligna Ma dissolvendo , ct Auxilia reputando , nos non colere Lignum, sed Auram , in aliis vero id sendere novo umul. IV.
Designo Cruris ,stera em Uu. 7. T I Sque modo de signo Crueis, quod permanens dieitur sidest cie Crueis imagine, vel egigie ;nune vero de Crucis signo, quod transiens appellatur, nimirum de illo, quod quis sibi in fronte, vel in pellare manuum ministerio aptat, aliquio agendum est. Revera non multum agendum est contra Haereticos , eum dc ipsi hoc admittendum esse censeant, ut Petrus Martyr & Hieronymus Zanchius, cum Isaaco Casan bono , quamvis nuru Iam ipsi in se ipso concedant virtutem, sed tantum piam existiment coerem niam, quae orationi adjuncta, animos fidelium ad Christi Crucem evehat considerandam; A nobis in propositare plura perpendenda esse existimamus. 68. Primo signum hoc Crucis apud Veterem Ecclesiam in usu seisse, nemo in Patrum doctrina vertatus ir' a potest inficias . Celebre satis est dictum Tertulliani lib. r. contra Marcion c. 22.
fum, ad omnem situm, ct exitum; ad vesitum , calciatum , ad Diacra, ad menser, ad lumina, ad cubilia, a Mialia; quocumgue nos comersatio exercet, frontem Crucis signaculo terimus. Ambrosii tempore, & Au ustini id peractum esse, celeberrimi isti Doctores testantur, & quidem in fidei protestationem . Primus in lib. de iis, qui initiantur cap. . haec hab t. Credis autem relam Caree menus in Crucem DominIIs; quia di 'fesignatur. Secundus
vero tradi. II. in Ioan . Si dixerimus Catechumeno , credis in Cissum respondet, credo, ct Agnat se Cruce C inst. Portat in fronte, di non erub seu se , Cruce Domini sui. Et in ps ι i. Unue
adeo de Crure non erubesco, ut non occulto Deo, sed is fonte eam ponam . In Lxet Me eruet o Christi, videam ego in frontibus Regum Craeem ChrisI. Ita
hoc tenendum est, ut non alio externo
signo Mosa ycae legis prosesibres a Christi cultoribus censerentur distingui, atque ideo dixit Elisebius Caesarie n. lib. 9.de demonstra.t Evangelica . mi i ormanifesos fore, dum 'o eo more, fuIa d nos receptus es, salium Agnant risi Ailis; ae doeentur, haud amplius legem Mysis ediscere . Dimitam alia plura, & satis me dicturum existimabo, si etiam apud Gentiles studiosos, ac sapientes Crucis signum adhibitum esse demonstravero; hoc autem dicit Augustin. tona. Io. in stagm. 8. haec scri bens. Ut plurimi etiam ex Hinentibus faeculi , quibus videbatur unumini a Crux Chrsi, ea in frontesignantur, σδε qua erubescendum putabant, nobisve inj dlabant, eam inpudoris arae , idest fronte, consituant. 9. Neque vero id sine aequissima causa actum ea, quippe quod noverint
omnes, quantum huic Crucis signo vim tutis inesset, praesertim vero ad Daemones expellendos , eorumque fraudes eludendas, tum etiam ad plura hujus vitae commoda conserenda . De primo puncto se ait Athanasi in lib. de Incar-T t natis
349쪽
ago De adoratione debita Chriso.
nat. Verbi Dei, 'o Crueis Agno utens
fraudes illius repelias . Deinde provocans Gentiles ad hujusce rei experimentum , addit. Utatur Agno Cruris . quam irrideresset, ac videbit, quemadmodum per ipsum Daemones quidem fmgiunt , oraculo cessant, porro magna vis omnis, di venefica irrita redditur. Hi ne Sanctus Antonius , ut se invisentibus arma tulistima, quibus Diabolum vincerent , exhiberet , Agnare, dicebat, mos, ct abit ecuri. Chrysostom. vero hom. a I. ad populum . Crucem fronte imprime, fle enim nee ipse Diabolus i dere poterit. Et orat.3. contra Judaeos de Christiano Synagogam intrante ait: uomodo vero intrabis in SInagogam tfloultum Muum signor, satim negam svirtus avolabit, quae habitat in Synagoga . Sin minime Istraveris , satim ah ipsis foribus armaturam abjeceris : unde nudum, O inermem re Diabolus me piens , insenuis malis cinctu . Plura sunt in hac re, quae Scriptores Sacri tradiderunt exempla ; illiustre est illud, quod
refert Greg. Nyssenus orat. de S. Gregi Thaum. nimirum , quemdam hujus Discipulum balneas, quas homicida Da
mon occupaverat, signo Crucis munitum securum ,& ilhesiuna adiisse. Aliud,& hoc pro secundo puncto, est, quod
Augustinus narrat lib. aa. de Civit. c. 8.videlicet, Innocentiam, unam ex primariis sceminis, cum in mamilla cancro torqueretur insanabili, signo Crucis signatam confestim sanitatem acqui sivisse. Hi ne Prudent. hymno sexto Cathemerinon. Fac cum voeant omno
Crux pelut omne crimen. Fugiunt Crucem tenebrae.
Mens fluctuare nesu. m. Est igitur Crux munimen n strum , atque validissima desensio, quo Martinus protectus hostes securus: penetrare non trepidavit, & quo factum est Theelae incendio damnatae, ut ignis naturae suae oblitus, Virgini thalami potius loco fuerit, quam fornacis , ut scri est Basilius Seleueiensis lib. l. de vita ejusdem. Quare merito dixit Cyrili. Jerosolym. Catech. . In omni negotio, comedens , bibens etiam Agna te in fronte . Et Hieronym. epicia. ad Eustoch. de eustodia Virginit. Ad omnem actum , ad omnem incessum manus pingat Cru-eem . Haee intelligant Haeretiei , &Crucis signum honorent ; sin minus a saltein ut Dalmones timeant.
350쪽
De adoratione adhibenda erga Sanctos.
teri debemus ULLUS est ex The logis celebrioribus , qui
post statutam adorati nem impendendam erga Christum, etiam de illa, quam erga Sanctos profi- plurima non propo Dat ,
& merito quidem, cum & antiquissimis temporibus , & postremis etiam inse sos hostes in hac re perpesia sit Christiana Religio; Quare id a me etiam prestandum esse suis intellexi, nec aptiori loco id a me fieri posse, quam in prae senti, existimavi. Quamobrem
in U AESTIO PRIMA. An Sancti fini adorandi.
I: civili cultu,qui etiam impenditur apud homines erga aliquem virum virtute, dignitate , vel alia excellentia praestabilem Inulla quaestio est nos inter ac Novatores, sed de illo, qui ad religionem pertinet, quo Sanctorum praeclara merita , in fide constantiam , in charitate servorem, in cruciatibus fortitudinem, in singulare tuendae , ac propagandae religionis studium, atque alia supernaturalia donah
nore prosequimur ac veneratione. Ne
que etiam de latriae cultu sermo noster instituitur, hunc enim uni Deo, tan- quain supremo oinnium Domino, a quo quidquid in Sanctis insigne ac admirabile resulget , acceptum donatumque
esse profitemur, debitum esse, quilibet Christianus agnoscit . Rursus de illis Sanctis tantummodo loquimur, quos in Beatis sedibus receptos esse, non dubi
s. Si cum ethnicis, ac Mali vineta-DQ. LI.nis res tantum peragenda foret, nihil certe a me diceretur, cum nec Scripturas, ncc Patres, nec Concilia afferre liceret ; Sed Haereticos in hac disputatione aggressurus, validissima nonnulla subjiciam. Primus, qui inter eos Sanctorum adorationem uegavit, notatur
Eustathius Sebastiensis ab Alphonso de Castro lib. ad versiis haeres verbo Sanctiq&Patreolo verbo Eusathius. Et facile etiam deduei potest ex definitionibus Concilii Gangrentis, praesertim vero in praefatione. Idem error tributus deinde fuit Uigilantio apud Hieronym. e P. SI & F usto Manich. apud August. lib. a .
contra ipsum cap. a I. Res tamen pr/sius incerta est; nam quamvis isti Sanct rum reliquiis omnem venerationem adimerent, non tamen ex hoc sequitur, omnem adorationem etiam Sanctis ipsis ade inisse, quod contingit etiam in nostrorum temporum novatoribus, qui etsi temere dicant, crucem, ac Christi imagines nullo cultu esse afficiendas, non tamen negant, Christum adorandum esse.