장음표시 사용
101쪽
nere di persuadere populo,cotra augustissimum aliaris sacr me tum.Hinc Episcopus Constantiensis ad Senatu Tygures: id sua: Dioeces subiaceret,literas destinat .significans intelleκisse se uuinsitum illum nouam di persidam disciplinam pertendere. Sed patro
cinio&fauore multorum .qui in Senatu erant, tretus ipse ZUuinuplius facili negocio sese coram Senatu defendit. Alias post haec liteatas ad Clerum Episcopus mittit,quibus eundem adhortabatur, ut caueant sibi ab impio di falso nouorum dogmatum textore, qui in ne qui Ecclesiae tutores ibidem essent, adeoque Summo Pontificidi Caesari qui coniunctim serio edicto omnem huiusmodi haere sim damnarant,parere non subterfugerent. . Lectis hisce literis in Capitulo siue consessu Canonicorum abladem residentium muuinglius uicissim scripto respondit d literas missas. In primis affirmabat se inuictam ueritatem docere, quare ne credat qui diuersum suae Celsitudini referrent, rogat, Sacerdos tum quorundam improbam uitam laxabat. Deinde ad Helvetios
Epistolas diligens suadebat ipsis coniugium sacerdotum, mirifice matrimonium eXornans &praedicans quasi multo diuimus di sanctius continetia uirginali,quum tamen Christus in Evangelio : di Diuus Paulus in Epistola tua longe aliter doceant. Sub id temporis orta est inter Lutherum di Cartastadium non modica contentio & aemulatio.eo quod hic imaginibus sanctorunimis insolenter 8e temere,tepta spoliaret ille uero mallet idipsum fieti a magistratibus, nec gregari,s quibuslibet permitti
duo etiam tempore suborta est clancularia quaedam secta inter homines non paucos,qui quidem persuasum habebant, aut certe alijs persuadere conabantur,sese cum Deo colloquium habuisse, a quo in mandatis accepissent. ut omnes impios eii tuis sun 'stol/lerent, nouum eo modo instauraturi mundum in quo soli iusti de insontes existerent rebusque potirentur. Porro primi illi sectarii tacite suum nstitutum diffundebant, praecipue uero interEm niaepartes ad Salam sitas. In quorum etiam opinionem ancidit Carolstadius, attestante Luthero. Cunque suis uotis Uuittenbergae praesente & resistente Luthero non succederet, a priori resiliens
instituto, suoque quo pollebat officio deserto. sectarin illis lea
Caeterum ut percepit Lutherus,quod aliqui incomit is Hon
102쪽
LIBER. II. LXIII. micis.summi Pontificis di Romanae Ecclesiae probarent authoriutatem,eam modis omnibus recipiendam essecosulerent, eo quod contentionis&simultatis alioqui Dis nullus esse posset, mittite uestigio literas ad Bohemos,decimo nono mensis Iuth gbus innuit Ee quidem prius nomini Eohemico insensum fuisse, qua do non udum compererat quod nimirum Romanus Ponti seX uerus Anatichristus esset. Proinde multo aliter re ipsa iam ita exigente sentiare se aiebat, di aperte in suis libris fateri, Romanum Episcopum cum suo sodalitio in ipsum seuerius de imprudentius agere, quam illi quondam egissent.Eo nempe fortuna diuerterat. ut magna sibi spes esset, Germanos &Bohemos in Religione breuisere concor des.Idcirco Ioannis Hus di Hieronymi Pragen. memoria uobis ait non eXcidat. Rogabat insuper eos es hortabatur,quatenus in Re Jigione quam multo sanguine & constantia hactenus coseruassent, perseuerare uellent,ne sua ipsorum desectione suae uicissim doctri
nae iniuriam sic irrogarent.Et licet non omnia penes eos congruo
ordine consisterent.Deum tamen illisipsis fore quandoque propiucium,adeoquenon deserendos.sed opportuno tempore fideli diuspensatore seu administro & reformatore Christianae Religionis caelitus donandos N illustrandos, saltem constantes permanerent.
N Romani Papatus ignominiosum di impium statum procul a se
depellerent. Super haec omnia Lutherus denuo libellsi aedidit aduersus eos qui se falso nominarent Episcopos. In quo scribit,quod ulterius non cogitasset arbitrio ipsorum sua scripta submittere. Plus satis enim hac in re facilem se praebuisse, dum Uuormatiae cu illis esset. sed modo de sua doctrina tam certum esse se profitebatur, ut nec Angglorum iudicio uellet eam subesse.quinpotius testimonio Deo tus suae doctrinae. quo suis,nec homines modo,imo & angelos i dicare palatum se pollicebatur. Ferdinandus autem Archiduκ Austriae sententiam Luthero
contrariantem acriter perurgebat,& in Uuirtepurgen.Ducatu,qui
tunc suo parebat do minio .edito publico mandato, quoslibet pas sim sibi subiectos uehementer redarguebat & castigabat. eos nimis rum qui nollent decretis seu constitutionibus Catholicae Christi
103쪽
Eodem hoc anno coniuratores Cmnes, gurensbus tantuini ν 'ς---dus cum Gallorum Regi Francisco inierunt,quod sua
robur haberet, quimdiu ReX ipse uitalem carperet auram. & anano post obitum huius uno. Hoc insuper anno bellum ingens inter potentissimos heipuo blicae Christianae monarchas. uidelicet Carolum quintum Romapa 'notum Imperatorem.& Gallia: Regem Franciscum ingruit. Reaceptae sunt a Caesarianis in deditionem . ciuitates aliquot eluiadem regni. Ante enim quam annus ille euolutus esset, Mediolanum quoique Francis ereptum fuit. Eodem quoque anno Leo decimus,summus Christi Vicarius.
diem clausit extremum.. Postremo eodem anno,die decimo octauo Iunii magnum de trimentum perpessa est arX Mediolanensis munitissisa. Contigit enim ut turris una ciuitatis illius alta & magnifice exaedificata, in qua uasa non pauca reserta sulphure seruabantur, ignem concaptaret, cuius ardore diui non tantum turris ingens illa corruit, uesrumetiam murorum magna pars,&speciosissimum arcis aedificiueuersum est.Vndeetiam saκa in aerem dissipata, di hinc indemas gno impetu resilientia duos primi pilares arcis obruerunt.Praesidias rij nonnulli qui recreandi causa rus inde concesserant Iapidum ictibus atque ruinis perierunt, quidam comminutis brachijs di perα fractis tibijs necem difficultet euaserunt, in tantum ut ex ducentis praesidiat s uiκ duodecim uiui remanerent. Et hypetrium uel subdiale illud quod adiacebat castro satis ampsum & aedificijs uascuum,tanta lapidum moli constitit,ut nonisi aegreinternos pos '.Tantoque pondere non nulla ibidem saxa uisa sunt,quae non facile dimoueri a decem iugis boum poterant, quae solius ignis ui ubera quingentos passus disiecta fuerant.
.c 'nus Traiecti Hollandiae natus,Caroli Caesaris in Hispania in carius Ecclesiasticiregiminiscutam adeptus est. Oui posteaquam intellexisset se ad tantum dignitatis fastigium processisse, simulataque trium Cardinalium legatione cohonestandum fore, ex Cis uitate Uictoria literas ad Collegium Cardinalium seu Concia
104쪽
autem principio restagaretur di abhorreret propter oneris sibi ex tunc impositi molem, tandem nihilominus acquievit. Dei potiusquam hominum consilio Nuocatione id illi cestae muneris temopore alioquin calamitosissimo considerans. Sperabat ideo optime toti negocio prospectum iri. Ut autern cognouit Cardinales ad
'eum dimittendos, necdum Rom1 discessisse nec ipse.selli per se posset intelligere quo pacto comitiodo publico inservire ualeret. propter negocii magnitudinem. Legatis longum & laboriosum iter restaret,uoluit eosdem potius illa fatigatione leuare. Vocatisεque ad se probissimi expertissimisq; uitis,medimn suam illis decIalvavit. 8c Electioni se submisit.au'circa cupiebat haec prius per Ita/liam unicuique nota fieri.eaque diligenter dispicere,ut sic aequitata Ec iuri respondeatur. Quia prolsus apud se constituisset prospicem libidem m&i squEad prosectioneri, forent necessaria. Atque ita
Romam uersus quam primum integrum esse uideret,namgam.
Dabat praeterea literas ad Senatiim uebis Romae; quibus eum Ipsum certiorem reddit fauoris di beneuolentiae suae, quibus ab is
pso prosequen d Esset. Elapsis pόsthaec mesibus a liquot soluit,le
sub finemmensis Augusti Romam appulit. lAnte autem quam December expiraret, Adrianus Ponti&κ maximus,Roma ad status Impeth Nurenbergae congregatos scriεpserat in hunc sensum: aiiod ut primum ad munus Apostolieum l 1 ε assumptus esset. nihil amplius optasse,sequam ut talem se praestare posse in omnibus queis admodum bonum decet pastorem,& ita cauete modis quibus posset,ne ab bulli suo greX suae curae creditu alet commissus deerret,seu etiam eκ hoc ovis una ne pereat,adeodi imperii Misque complura quEsua diligentri &sollicitudine praecauere uale ret, libenter di promptissitne se eκequi uelle. Huius sui propositi
atque conatus Deum quoque testem esse, qui praeter omne suum metitum ti expectatibnem ad huiusmodi prouinciam eum evexisset. Et quo sui uoti compos citius de facilius fieri queat, testabatuose Reges & Principes serio admonuisse. ut belligerare in Imperio Romano inthr secessent, quin potius si pugnandi desiderio tene Ientur,c6 tractis contentiso uitibus aduersus hostes fideircedant.
105쪽
Nam quod sic aliis persuadere niteretur: la ipsum se prasinisse. 8requitibus Rodensibus.quos Turca iam intolerabili iugo oppresserat. magnam uim pecuniae transmisisse. δε haec dum animi sui di studia cogitationes ipse ab extraneis dicorporalibus negoci ad ea quae suo ipsius insortunio Ecclesae impendebant con rati siet, non absq; gradi cordis dolore se tunc percepisse aiebat, quo Moomamnus Lutherus qui posteaquam ingenuς. candide, paterne, amicet admonitus fusileti .noc tamen emendari sic puluillet, exinades multarum academiarum,insuper & Papa Leonis&Imperatoμris censura decernente communi ipse ruminosi iv damnatus esset de excom municationis fulmine percitus j n LNumno η cesssiet, uerumetiam plus solito insanires, nouosque libros indissedere',
quibus tota religio Christiana,Omnis modestia , omni risimias pessum iret. Sed N acerbissimuria graui si uiumqucissi uideri vad illlipsi plurimi nobilium apphuderent uerent, tu et is quod eo malorum res deuenisset. Di Ecclis ii rum di it in Getmania in contemptum abiret elanguesceret,quu ob id irater proceres regesillim Germanici,ςllu in lat, ςssis. tuo quisdem Paulum uerissime diXisset, nimirum quqd meses op*rteatesii attamen per ulum huiusmodi nimis eodem illo ten)pore ii portunum forealec Diabolum sistinere qpin uarha nos ipse tribusationibus di angustus intriset, c*ius nem artibus fieret yt in nos adeo Turca grassetur di undiquao passim deussiet,cuius denique callidis machinamentis Luit Opica haeresis in Germ nicam naρtionem omnium amplissisam i epsis t. Nemini hon eAdprata
esse Turcarum vim,quam licet oppugnare. di quippian ςMin rc uola iniere contingeret,rebus tamen nostris non rςcte.ngc in te.
gre prouisum iri nisi inimicus ille domesticus is extςrminium co
tur. plurima audiuisci, nec infrequenter aut parum ipsusanimum pulsasse . quod tam grande malum in eam regionem ubi Nn tus ecenutritus. erat,seruiret,nsbilominus amen duo succu si e 1 bi, quae ipsum in hoc malorum genere consolarentur.In primis ertyruaedam fiducia. qua & certo speraret, uanam huiuscemodi dii pigoctrinam. a pluri mis ubique non admitten damnec recipienda Deinde candida animi sui sententis, qua persuasum haberet nmciu deo uirus seu toXicum undecunq*e etiam illud.trans seu UNatε illic non Sacile inhaesurum,uel ut aliter dicam,radices acturum tibi
106쪽
constanti sint semper eXtitissent haeresum eXpugnatores. In uterea uero quum tota iam tragoedia siue iusto pariter Dei iudi cio, siue permissu aut consensu, di indiligentia eorum quo αrum intererat tantum auertere malum, suscitata esset, ipsi seudulo sibi prospicerent, ne hi ipsi qui hactenus tardiores fueurant di indulgentiores, quasi solitae constantiae suae atque uirtu/tis pristinae immemores,dc tantae perniciei astipulatores di lauatores haberentur. Vehementer dedecere, quod gens adeo masgnanima dc constans. ab ea Religione quam de Christus ti Aa polio i nobis multifarie commendassent. quam etiam tot marstyres de uiri dignissimi, tum quoque maiores nostri conseruas sent, unius cuiusdam monachi rumore di placito, deficerent.
in qua de illupsi multis annis perseuerassent, quam denisue se
integre prose Misissent,quasi uero tanto temporis interuallo obα erratum hactenus esset, de Christus qui sese nobiscum permanssurum usque consummationem seculi promisit, Ecclesiam ipse suam tot errorum tenebris deseruisset,perinde atque solus ipse stapiens a Deo exustitatus esset, qui totius orbis errores uinuicare debeat. Neutiquam se addubitare quin sapientes inde cautiores quoque euaderent, attamen nonnullos plebeios ἔκ inconstantes. novique magistratus emulatores fore,qui occasionem ex inde inuusitatum aliquid machinandi arripiant. Num intelligerent,quora sum talia negocia uergerent, quae prosecto alio non spectarent, quam ut sub praetextu libertatis Claristianae, Omne decretum, im omnis N aequitas eo modo resci possent ab 's. At quomodo ho/mines illi ciuilem aut laicam potestatem,pro Dei ordinatione res cognoscere queant dcreuereri qui sanctissimi Papae de Concilio. rum statuta perfide.tractent, imo uero conuellant de exurant spuis item hominum esset qui crederet tales aliorum bona non dii spaturos siue in tranquilla di secura possessione dimissuros. quos non puduisset templorum spoliatores fieri.& anathemata, hoc est quae Deo oblata de sanctificata suerant, pollutis ditisque manibus diripere attentaram: Et qui Sacerdotes non tantum uerberibus asiligere, uerumetiam trucidare ausi fuissent, eos quo'que operam daturos promptosque futuros, ut di alios cuius. cunque status existerent, circumueniant di perdant. Atque eo
107쪽
peruentum esse ut impunita nequitia ipsis etiam principibus, earusque coniugibus,prolibus, & consanguineis. quin & ipsorum d minijs de subditis impenderet.Quocirca ipsos pariter omnes Obi staret ut di eκhortaretur, imo pro suo officio tanquam D. Petra successor.&Christi uicarius requireret,ut nihil prorsus intermitteret. sed omnem operam sedulo impenderent, ut uel sic commune di intestinum illud incendium extinguere festinarent.eatenus uide licet,quatenus Lutherum salu tiseris, piis quibusdam mediis itergin rectam semitam reducere ualeant,uel si ici facere non possent.eu iuxta legum authoritatem atq; uigorem,Caesaris & Imper i totius
nouu edictum castigent Hoc autem non tantum comodare coraruptelae 'propulsandae,quam Germanicae Nationes contraκissent. quinetiam multorum hominii incoIumitati posse , qui eκ illaco ruptione graue damnum sustinerent. Natura quidem se di indole. uitae t consuetudine,magis in mansuetudinem quam seueritatem propendere. Sed quum ista pernicies haud leui saltem pharmaco curari siue corrigi neoueat, ob id opus esse seuerius di efficacius aliquod adhibere remedium. Cuius etiam rei non unum in scripturis testimonium haberetur. sed multa passim .Praeterea maiores illorum in Constantien. Concilio hoc modo cum Ioanne Hus & Hieronymo Pragen .suum ipso rum negocium eXpedivisse.&prout meruerant,in duos illos Haeresiarchas animaduertim. Quod si igitur di illi uicissim probitatem
suorum nimirum Maiorum imitarentur, Deum non delaturum ipsis,Zc maiorem inde nobis spem accumulandam, Turcarum a nobis atrociam auertendi. Se denis ait omnia bona uelle. imo 5c uis
tam ipsam depedere pro integritate di salute gregis sbi commissu
Quod uero ait, bellum aliquod intestinum iam inter eos ex/uscitatum esse,ad Ochardum Archiepiscopum Treuirensem re ferendum est,quem tunc Franciscus Sitaingius Lutheri fautor de ditissimus,oppugnabat. Eiusdem quos argumenti literas Adrianus Papa ad alios nos nullos scribebat sngulariter.& a Senatu Argentoratensi postulatine uel Lutheri ueI suorum amesarum libros eκcudi apud se patiantur,it si qui iam excusi essent, non modo eos obliterarent, sed di in Ignem condcerent. Caeterum audisse se typographos ipsorum nonnullos esse,qui libros huiusmodi praelo suo submitterent, alios uero his contrarios,catholicorum uidelicet libros,reflcerent.Quos propterea
108쪽
propterea nisi desistant ab inceptis conatibus 8c dehortati sibi ob ea diat anathemati & indignationi omipotentis Dei,obnoXios proctestaretur. Et tametsi aeque bene in auita fore Religione perseuera' rent, nihilominus tamen quod si non libertatem illaria&insolentia corrigant, nec alijs occasionibus peccandi resistant, atq; adeo e me
dio tollant, uanam ipsorum cogitationem seu fiduciam esse, quasia bipersuadeant, se id impune laturos. Cur autem Pontifex maximus aenographos. reprehenderet, atq; taxaret, ideo factu est, quod opera Lutheri diligentissime, in gnifice, proprηsq; impensis ab illis mcuderentur, ea uero seu eoru opera a Lutheri dogmata salsa refutarent plane negligenter timendose seu uitiose, tametsi impensas ipsimet Catholici suppeditarent. Nec deesset apostatantium monachorum colluvies,qui lucrum uenditione libellorum Lutheri sibi conssarent adeoq; passim oppi da totius Germaniae magnis sarcinis peruagantes plurimi his imaphs libellis animum a ducere cepissent. At uero quod ex Catholia corti A manibus uenerat, emere dimidiato praecio, de sic uenales offerre nollent Caeterum Catholicos illos Typographos cum san nius irriderent, Papillas eos ipsos de Sacerdotum mancipia num
Quum autem iam Lutherus suo sic satis exanimi sententia neqsocio iuccedere cerneret, magis magisq; insolescebat, di quem ad 'modun prius uetustissimos patres,& sacrosanctae Christi Ecclesiae foetores cum phs eorundem decretis ec costitutionibus reiecerat, simulat exussierat, debuerunt eX tunc literae sacrae, di sacrosanctu
etiam Domini nostri IESU Christi testamentum, arripi,abeo; demo; Luthero iudicari, imo corrumpi di labefactari.
Istud ubi Reκ Angliae percepisset, quod nimirum ipse Luthes
rus Biblia sacra corrigere &germanice transferre proposuisset, ad Duces Saxoriae literas destinat, quatenus ante omnia caueant ne
indolis suae ferociam crasilas effundere, unde quo , Biblia uitianda forent, admittant, quippe qui suspecta nec satis integra fide labos
raret, quem omnes theophili malignum&peruersi ingenu uirum reputarent, qui deniq; pro more haberet, id omne quod candide aut recte scriptum esset, sua ipsius translatione de interpretatione deprauare, ita ut hinc gregarη, si quando sanctarum lectionem scripturarum aggrederentur, detestabilis mox haeresis ipsis influere paxiter possit, qua abbominabilis homo ille sua non satis sida trans.
109쪽
latione propinaret. At Proh dolor anteaquam regales istius in di literae transmisi, traderentur, seu eciana reciperentLr,totam ecia ce Germaniam peruaserant di repleuerant a Luthero iam infideli . ter uersa noui Test amenti exemplaria. Sed enim Ecclesiae Catholicae uersionem penitus abiecerat plurima in Evangelio commutaurat,plurima subtraγerat, te adiecerat, nec sane bis pauciora in coritiarium di peruersum sensum detorserat,insimul etiam horum librorum margini haereticas di erroneas glosas adiecerat. sed di in praefationibus singulorum libro nullis omnino fraudibus paracit ut nimirum litice modis icctorem in suam opinionem pertrari
heret. Idcirco doctissisi quique viri, plusquam in locis millenis
eum ipsum errorum suorum conuicerunt, in quibus etiamum 'textus 5 glossematum uerba peruerterat. Quorum sacile Princeps
extitit sub id temporis, pius di ipse pariter ianctaeque recordatios nis, nec indoctus. D. Hieronymus Emps crus, qui etiam fidei si me uniuersum Christi testamentum germanice reddidit, adiecta pariter illustri quadam elucidatione, qua declarat aperte Lutheri translationem,quam secerat e Latino in Theutonicum non sola salsam esse uerumetiam passim sibi ipsi aduersati. Quemadmodum
liquido potest ostendi eκ libris illius Coloniae pol si inum, di bi
burgi Bris gaviae aedits s. Hoc insuper anno Princeps Turcavcontracta magna ui, cotra Roden prosectus est. Non minus si quinquaginta milia R usticos rum, qui in aliud nihil vacarent,quam ut soderent, di coites praesi diarias consscerent. aut horauerat peditibus uero di equitibus uis ginti milibus cinctus. Oppidum igitur circunquaque bombar dis de serpentinis ualla uerat,quae latae magnitudinis lapides eXtotaquebant,ut noue palmis eoi coplexus constaret,qbus incessanter moenia infestabat. Nihilominus tam e botestantia decem ad primaeiaculationem ex ictibus globori, bis mille, perempti sunt. Accessus& reces us subterraneos di clandestinos sodere sibi iusserat substet oppidi illius moenia, ab us iniecerat ignita someta q leuiter succedi poterat .His aut accesis tanta uioletia de si agore terra dissiliat, ut tanda meta Ciuitatis inde coiremisceret. Saepius magna cu iactura sui eXercitus Chiitate oppugnabat ,pcipue uero quarto coflictu cain quinq; locis adortus, turrim quanda occupauit, di cos estime clade uexilla lunae simulachi o insignita ostent abat, at hi qui in urbe erat tam strennue di uiriliter depugnabat, sesel machinis, balistis,
110쪽
. XI. tragulis,phalaricis, saxis,telis alijsq; id genetis instrum is defendebant, ut hostis moenia deserere sit coactus. Durauit autem hic cos fi liis & oppugnatio.die dimidio,caesaq; sunt uiginti milia Turaecorum,&m Rhodensibus multi quoq; sortes una corruerunt. At posteaquam Turca Ciuitatem obsidio ne semestri fatigasset , mus xosi turrest machinis squam stre non demolitus esset amplis si unita, ciuitatis illius locum occupasset, Rhodensibusnibal omihus continenter munitiones Si machinas aduersus eum erigentis bes: sesestam eis infractis animis defendentibus, donec ipsorutormenta disrumperentur, puluisque totmentarius difflueret seu disje geretur.simules b robustiores qui prostrati aut grauiter uula heruti essent. resistere difficulter potuersit. Sed quum etiamπurcisti incoissimodastigoris peracerba,talem cum obsessis inhi Tyrannisi stipulationem,ut si ultro eluitatem dedere uellent,sexum suis e suros incolumes,aut etiam si cuperet securepossent suis in ime perio ibid- uiuere: Sinautem nollent, secum ipsis post uiolenta deditionem uel inpugnationem se acturum ut paucissima uitam struare ualerent. De qua quidem stipulatione Rhodenses inter se eo, uitare ceperunt considerante'; ulterius se huic furori&inis manitati barbaricE obsistere nori posse. deditionem seruata leger c fide stipulationis fecere indeq; ciscesserunt, omnibus bonis suis secum suptatis quae consequi poterant , relicta uastata ciuitate in manu Tyranni. Permisium namque sueratillis bona mobilia ueri suppellectilli thesaurum & ornamenta secum auferre.
ANno nostrae salutis M.D. ci'. susceptaretraZvuinglian idoctrinam apud Tygureli. disputatione,Doctorem insignia
feteiuditum Ioannem Fabrum, Constantisti. praesul ad eosdem legat Qu's eum ille accessisset, deeκ uerbisConsulis iam satis di di siet eum ipsum de potiores in magistratu Zvuinglianora haere/sim amplisatos esse, eiq; adhaerere .firmas certasq; rationes asi natneutiquam decere se ut coram arbitris partialibus, praecipue laicis disceptet, demonstrans disceptationem hanc siue controuersiam ad caecumenicum concilium breui celebrandu,pertinere. Addixearat praeterea se uelle impiam Tuuinglianorum sententiam essitas dissim is sacra scripturae testimonηs refellere. Caeterum magistra' tua Tnuren.toti suo territorio mandauerat, quatenus Tu uina