장음표시 사용
371쪽
Λ RAM AEAM. linguam eandem Chaldaicam esse, de qua suo loco sermonem habebimus. Quare hic non est quod de ea sermonem habeamus.
Λ RMENICA lingua ab Armenia, Asiae Regione, quam Pri . Hebraei Arab vocant,dicta est. Haec vulgaris eadem fere, si C. quae Tureica, & Tartarica esti sed inter Tartaricam & Ar- Iem. b. menicam Georgianorum linguam esse scriptores aiunt . De ita 'Armenica lingua Plutarchus in libro de fluuijs, & Ioannes Stobarus loquuti sunO . De huius item linguae Alphabeto, eiusdemq. inuentore multa suo iam loco dicta sunt. Sed quo- ζ, niam Armenica lingua voces multas habet Hebraicas, ut eam parente referat, nonulla hoc loco vocabula apponemus.
Deus Deus meus. Magister . . Linguaia. Tempus. Sacerdotes . Cru X.
Cohaim. Etha, vel hetae Ella. Signum vel vexilla: i Nes.
Quaedam cum alijs linguis habet communia, ut sunt, Episcopullii, idest Episcopatus, ut apud Graecos, & Latinos. Du, Tu. Von, M. Αil, Alij. πλλοιι; Em, Eha , Sum. Mesch, Μεσον, Medium. Ta, praepositiuum articulum cum Aethiopica communem habet. Ab Armenis autem Germani acceperunt nonnulla vocabula:dicut enim Armeni Car Potuit. Carolus, id est Potens.
372쪽
ara Ap pzNDI xl B in . t V Aret Potens ., Germani vero Carle, Carol. Hare ex iis, qui linguas hasce non parum callent. Armenia a Beroso Saga item v catur, quam ali Scythicam interpretantur. Haec autem , ut Xenpphon in Aequivocis ait, Gasterim, eo quod ab undis satiuet, appellat. Hinc eadem forsan a Germanis, Gallis,& Italis Galea, vulgari nomine nuncupatur. Plura de Armenica limgua ex Beroso p& xenophontis Aequi uocis videre licet. qui Noe tanquam virum sapientissimum Olybama,& Arsa, idest Caelum & Solem ab Armenis cognominatum affirmano.. ASIATICA LI: NGV A. ASIA & regiones & linguas multas, diuersasq. habet, ut Athenaeus ait, hinc ad ceteras transeundum est. Asiae Incolae Apostolos sua lingua loquentes Hiero Q mis in festo Pentecostes audierunt, & mirati sunt .
Assyriorum linguam videre est in dictione Chaldaica . AΤTICA LINGUA
Λ T Τ I C A , Graeciae Regio inter Achaiam,& Macedoniam sita, suam dialectum habet, qua prae ceteris Homerus usus est. Haec lingua duas jllabas in unam saepe conuertit . 't τύπος, pro το ζωος. EX optatiuis quibusdam.η, aufert, ut δοκοst, pro μοις. Profert us , pro es, & id genus alia. Vocales breues interdum omittito. Epsilon augmentis vocalium Praeponit. Iota omittit alicubi, &Optatiuis utitur pro Indicatiuis.Nominibus femininis articulos,vel participia, vel adiectiva generis masculini adiungit. Inter Auctores, qui Atti- .ce scripserui, Aristophanes comicus, ac De mosthenes Rhetor celebrantur. Haec ex Ioannis Acinmodi)deSase EUHibellS.
BABYLONICA LINGUA.D ABYLONIA , Magna Mesopotamiae, Assyriaeq. pars l ut Plinio placet, suam, quae est Chaldaica , dialectit m
habet i nomenq. . ei Babylon, urbs olimi Chaldaeae totius cadput ι praebuit .. Hanc urbem Strabo a Sehitramide condi-rnm tradit Hebraeorum vero luterae.oriemem a diem rotn-
373쪽
DE 'n 1 Α 1 ε T I s: - m . gigante: &a linguarum c fusione Babel nominatam volunta . Ambitus eius quadringentorum octoginta stadiorum Eufrate fluuio mediam eam interfluente . Quoniam vero haec lingua Chaldaica est, et suo loco declaranda, ad alias linguas accedemus. Belgicam linguam vide in Gallica diction z Bessi, hodie Bosnenses in Illyrica considerantur a. Bithynica lingua Graeca est, ut ex mensium nominibus colligi potest. Bosini, vel Bosnenses Illyrice loquuntur a.
a T. C lingua hodie Vallica apud Anglos vocatur, vetus scilicet Britannica , in tota Insula usitata antequam Saxones, ea deuicta, linguam quoque suam intulissent, quae imaxima eX parte nuc obtinet, Britannica veteri in regionem non magnam contracta . Vallos Germani vocantiquasi Gallos, peregrino, incognito eis termone Ioquentes nomines, Ut Graeci ac Latini Barbaros. Veteres Prusia, quorum e nu- mero sunt Sudini, Curi, atque alij, utuntur sua lingua, quam . Cornelius Tacitus Britannicae linguae propiorem este ait r. c. .r I in mixtae suns ei multae Graecorum voces, quas tamen ita rustice proferunt, ut eas, nisi quis diligenter animaduertat, intelligere haudquaquam possit. Prussica item eadem fere est, qua Curorum, Livonum , & Lituanorum, ut nonnulli assi mant. Sunt tamen qui Curos Illyrice loqui velint .
Bulgari. Vide dictionem, Rascij. CAPPADOCUM LINGUA. ' -
AppADOCIA regio suam dialectiam habet, quam bar- ripariobaram esse Scriptores narrant, dum. mensium nomina βε- -ς mconsiderant. Huius incolae mirantur Apostolos Hierosoly
mis in die sancto Pentecostes sua lingua loquentes. Oa.
374쪽
i l. C A RI A minoris Asiae Regio suam dialectum habet, Grae, cis nominibus admixtam non paucis, ut Philippus Cari-δώitimi, ricarum rerum conscriptor testatur . Homerus autem in Ca-
thalago, Cares priuatim Βαρβαροφώνους, non quia Cariae lingua breuissima sit, sed eos barbaros appellatos censeo , quod difficulter aspero, ac duriter loquerentur , ut blaesos balbosq. dicimus. Cares cnim siue Carij per totam Craeciam errauerunt stipendia merentes: & in Aliam profecti, ibi sine G raecis Vivere non potuerunt. Hinc cum Graecis male Graecissantes idest corrupte, aut vitiose loquentes, barbari dicti sunt: Bar-harismus enim est contra sermonis legem dictio vitiose scripta , aut pronunciata. Idq. fit vel unius litterae, vel syllabae adiectione, detractione, mutatione , siue transpositione. Velsi, exempli caussa , in Latino sermone Guerra pro bello dice-G II lib. s. retur. Soloecismus autem est inconueniens partium orati nis com eo litura, seu prauitas orationis tortiiola, quae nunc a
Latinis imparilitas, a vetustioribus vero Eribligo , tanquam viete ei sterobligo quaedam dicebatur. Soloecismi nomen a Solone deductum Laertius te statui , qui cum in Cilicia Urbem a suo. Fotinis. nomine, Soloe condidisset, pauci ex Atheniensibus , quos in ea reliquit, no multo interiecto tempore, corrupto patrio sermone, in conuenienti partium structura loqui coeperunt: fi lisoloecismus in oratione, ut si vitiose dicatur: Nos lego , Tucurritis, Iego ii Fris alia id genus a nnuin erata . sarbari G- mus autem fit in dictione tantum ijs modis, quos commemorauimus. Carios igitur corrupte loquentes barbaros appeIstrab. tiaratos puisse dicendum est. De Carijs, eorumq. lingua corru- pta, siue barbarisino multa Strabo conscripsit. Haec hactenus.. Carni, Galliam togatam inhabitantes, quos Veneti Che sos vocant, Carniolani, & Carint iiij Illyrice loquuntur: Car. . nia, vulgo Carniola, a Ptolemaeo supra sorum Iulij&Cb ω cordiam locaturis. Cassibi, ali Cassubitae Illyrice loquuntur .
Celtica lingua. Vide in Gallica dictione. CH A L.
375쪽
H ALDAΕΑ, Asiae maioris Regio, Arabiae contermina , plana, fontium indiga , in qua Babylon ciuitas magna , . Chaldaeos Arpha sat instituit. Haec Regio suam habet dialectum, quae & Aramaea,& Syrorum, dc Assyriorum, & Babyloniorum vocatur. Hac lingua in Aegypto, & Aethiopia eruditiores utuntur, ut a multis accepi. Hebraicae confinis est, nec multo magis quam Dorica a Graeca comm uni differt. De litteris Syriacis & Chaldaicis, earum q. inuentore, satis P I. dictum reor, cum de Abrahamo loquuti sumus, & characte res ordine Alphabetico recensuimus, multarum linguarum originem enarrantes. Hinc ad ceteras linguas accedendu e st.
Circa si circa mare Caspium , & Mama luchi etiam dicti
Circassi circa mare Hyrcanum bellicosissimi ex Sclauorum Gente oriundi Sclauonica utuntur lingua, &Christi fi dem secundum ritum Graecum sequuntu . Colchis lingua eadem quae Aegyptijs, ut ait Eustathius. Corali Illyrice loquuntur Crestoniatae ab Urbe Thraciae, quae Creston dicitur, cognominati Pelasgice loquunturia. Cretenses Insulam in medio Ponto, teste Virgilio, Graeco Herodo sermone utuntur Hi etiam Apostolos Hierosolymis in die ε,ν Q. sancto Pentecostes sua lialecto loquentes audierunt, de adδ
Croati, & Culmij Illyrice loquuntur. Curorum linguam in Britannica lingua videre est 'Cypri j Insulam in sinu issico Graece loquuntur etiam
Cyrnij Insulani in mari ligustico, rnum,id est Corsicam incolentes, & longissimo aevo propter mellis usum utentes lingua exules, seu Profugi balari dicuntur. Ex Pausania. P
376쪽
ri ' c uaniam, Tipseriandiam, Rasciam, Scrutam, Septem c stra, &Bulgariam. Transylvania vero Hungariae item no- mine censeturiin qua mirabilis diuersarum, nec unius lingua gentium mixtura est. Dacicae aliquot stirpium nomenclaturae leguntur intereas, quae Dioscoridi attribuuntur , xx quibus,qualis haec lingua sit,conijci non potest, ut ab eruditis ac- Strabo lib. cepi. Dacorum autem & Getarum sermo idem iudicatur, ut ' - Straboni placet .
T ALMATIA, Quam Sciationiam dicunt. Illyrici pars, Li- burniae contermina, suam habet dialectum, quae Dalrumatica, siue Illyrica , vel Sclaucina nuncupari solet. Haec ab Illyrica illa, quae Seruiana dicitur, non distat: characteres autem sunt omnino diuersi, ut supra videre est, ubi utriusque linguae Alphabeta conscripta cernuntur. Dalmaticarum , si mrσε- ue Sclauonicarum litterarunsinuentorem sanctum Hierony-
mum fuisse superiori loco diximus, ubi de hac lingua sermonem habuimus. licet eum non Dalmatam, vel Illyricum, sed Istrianum, Stridonensem scilicet in psse Abidem a nobis demo nitratum sit. Quamuis autem Sc lavonicios characterm a sancto Hieronymo inuentos fuisse, passim dicatur, Ioannes Ioa-es tamen VIII. in Epistol4 ad Ssentopulchrum, eas a Consta lino quodam Philosopho inuentas esse narrat dicens: ssen .puia Litteras denique Sclauonicas a Constantino quod a Philo- - sopho repertas. quibus Deo laudes debitae resonent, iure lau-Ε e Ruia. damus,& in eadem lingua Christi Domini nostri praeconia αμ opera enarrentur, iubemus. Neque enim tribus tantsi,sed omnibus linguis Dominum laudare auctoritate sacra monemur, P Laas. qua praecipit, dicens et Laudate Dominum omnes gentes collaudate eum omnes populi. Et Apostoli repleti Spiritu VRe.r. sancto locuti sunt omnibus linguis magnalia Dei. Hinc dc Philin. a. Paulus coelestis quoque tuba insonat, monens: Omnis lingua confiteatur: quia Dominus noster Iesus Christus in gloria esta.Caria . Dei Patris. De quibus etiam linguis in prima ad Corinthios - . epistola satis manifeste nos admonet, quatenus linguis loquentes Ecclasiam Dei aedificemus. Nec sane fidei vel doctri-
377쪽
nae aliquid obstat, siue Missas in eadem Sclauonica lingua canere siue sacrarum Euangelium vel lectiones diuinas no hi & veteris testamenti bene translatas & interpretatas legere, aut i. alia horarum ossicia omnia psallere: Quoniam qui fecit trestinguas principales, Hebraeam scilicet, Graecam, V Latinaria i pie creauit is assas omnes ad laudem & gloratam Tuam . ui-bemus tamen ut in omnibus Ecclesiis terrae vestrae propter iam aiorem honorificentia Euangelium Latine legatur,& post- modii Sclauonica lingua translatum in auribus populi Latina verba non intelligentis, ad nuncietur. Sicut in .quibusdam et . . Ecclesijs fieri videtur. Et si tibi, & iudicibus tuis placet Mis. sas Latina lingua magis audire, praecipimus, ut Latine Mi G sarum tibi sollemnia celebrentur. Data M. lun. Indich. XVI. Haec Ioannes Papa huius nominis vor. Quid autem hae Iingua de sacris rebus a S. Hieronymo conscriptum sit,quid vede eadem lingua impetratum sit, eodem loco supra citato par. ioccernere licet. De altera vero Illyrica, quae Seruiana dicitur , δρη sapra item satis dictum pato : infra vero alia explicabiimus, cum de Illyricis sermonem habebimus . Haec hactenus. I
T TOMERus nomina quaedam humana , quaedam diuina facit: diuina autem nimiru illa ab eodem Homero nuncupantur, quae quam rectissime, seu verissime facta sunt, ut vfluuius,quem Xanthum a dijs vocari ait,ab hominibus vero Scamaudrum et Auis, quam dij Chalcidem, homines Cyminis dissi : & Vrbs, quam tum Bati eam , tum Myrinem appellari canit. Idem Filium Hectoris Scamandrium a mulieribus, a viris rectius nimirum Astyanactem vocari ait. Haec ex Pla, ptio Iotone, in Cratylo, ubi hae loces ab eo ea a minantur . De hac se νωι Deorum lingua plura quaere apud Homerum, & Scholiastem Odysseae, & ex ijs, quae narrauimus Paulo superius, ubi P i multa de spirituum locutione dicta sunt . Dibriorum sermo styricus est . '
ra O M E R v s, ut alijs Graecae linguae dialectis,teste Pluta μ 3 cho, ira eta a Dorica vius est lingua, quae a Doria Achaiae . Paris
378쪽
3is ApprNDIT BIBL. VATI C. parte Athenis propinqua,& Dori pro Achivis, mutato nomia γω/. lib. ne,appellati sunt, ut ait Plato. Haec dialectus utitur frequen- τί ter dictionibus in fine mutilatis per figuram apocopen, Vel in medio per jncopen, litteris vel syllabis detractis. Solent
etiam Dori transponere litteras, & putura circumflectunt, re in secundis personis Iota omittunt, & Alpha pro Ita εῖτοι ponere ijs frequentissimum est. Theocritus Poeta , & Timaeus πινοῶ- locrus de natura Dorice scripserunt . Lacedemonij Croesi temporibus, Her3doto teste, excelluerunt inter Doros, qui a CH. R. . Graecis incessuntur quod iusto frequentius in dictionibus A Dpha ingerere soleant , ut Rhodiginus ait.
U LAMi TAE, Arabiae populi, Apostolos Hierosolymis in die sancto Pentecostes clingua sua loquentes admirabun
Epirotarum lingua librica est. Epirus autem regio est Graeciae finitimata. Etruscam linguam vide in dictione, Hetruscata.
Plis M.f. AL ATI A minoris Asiae Regio, Phrygiae contermina, cuius incolae Galatae appellatur, & Gallograeci, quod ex Gallis & Graecis coaluerint, suam habet dialectum. Sunt au-' rem qui velint Galatarum in Asia eandem esse aut fuisse linguam, quae in Europa Gallorum est,aut fuit. Plura vide mox in Gallica lingua de Galatis, ad quos sanctus Paulus Epistolam scripsit. π
ALLIA, Europae pars, a candore populi dicta ' 'l' '' enim Iac Latine d citu triplex eu, Togata Uilis et, Co- Casar lib. mata,&ωacnata. Togata ab Alpium radicibus & Rubicone Lo in. fluuio incipiens Cisalpina dicta est. Comata vero cognomi-I M. V. natur omnis Transalpina Gallia,ut Plinius ait,& in Belgica, Celticam,& Aquitanica diuiditur,ut Caesar testatur:eidemq. . Comatae
379쪽
. DE D. IALECTI P ars Comatae, nomen reliquae Galliae , Ut Brachata, quae Francia nuncupatur, a villoso vestis genere, quo ij Populi utebantur, .
dicta, videtur conuenire, Prouincia Narbonenti exceptata.
ALLIAE lingua duplex censetur, vetus scilicet, acre cens, hinc de veteri primum, deipde recentiori verba faciemus . Sunt qui velint veterem fuisse eam , qua Heluet ij &Galli Iulia Caesaris rem pore usi sunt , ut Aegialo Schudo, dc Aui Henrico Glareano placet, qui hanc rem multis rationibus dc coniecturis probare student. Alij autem Gallicam linguam
Veterem tunc neque cum Germanica neque cum Francia,qua
hodie Galli utuntur , communicasse, sed propriam extitiste linguam volunt. Nos autem huius generis controuersiam , breuitatis caussa, praetermittendam hoc loco censemus. Dicendum tamen videt u r, Belgicam , alliae Regionem, a bel- Iis, quibus fatigata est, quaeq. nunc Flandriam & Picardiam solum comprehendit, dictam , necnon Aquitaniam, et Celti- Caslariscam,institutis, legibus,ac lingua inter se disserre Scriptores af- 'I firmant, et praesertim C. Iulius Caesar suis in Commentarijs. B.II. G Celtas vero non solum Gallos, sed etiam Germanos a veteri- pri bus praesertim Graecis, communi nomine appellatos multis testi monijs approbari potest, quae hoc in loco, ne multis im- morer , praetermittenda dijudic ui, ut de veteri lingua GaI- lica loquamur dicentes, Gallorum languam multis de cau . 'sis eam esse, ut multi assirmant, qua hodie Rhenus utitur, maximeq. Helvetij, et Sequani Rhenani. Primum enim constat Caium Caesarem bello Gallico per interpretem loquutu Catas Ca-Tu ille cum Gallis. Ueinde eam quἶdem lingua ni V qua hodie
Francia utitur, Romanam esse,quamquam corruptam,ut in a.aute se
fra dicemus , nemini dubium videri debet, quippe adhuc usque de prisca lingua Gallica innumeras retinentem dictio- ' nes,quas recensere longum esset e Non igitur Francica lingua olim Galli loquuti sunt, sed ali TVerisimill imum autem . . eli, ea loquutos lingua, qua adhuc ij utuntur Galli, qui Fra
cice non loquuntur, ut omnes populi circa Rhenum , prOXimi autem Rheno, Heluetij, Rauraci, Sequani, Eliatici, Tribocchi,
380쪽
bocchi, Vangiones, et tota fere Belgica . Ad hane rem coni 'nis Dis, probandam Henricus Glareanus multis utitur rationibus, et
Giareanur exemplis, quibus satis liquet Helvetiorum linguam ac Rheni vere Gallicam , nisi quod Germani quaedam miscuerunt, maxime infra Argentina . Spirae enim, Vormatiae, Μο-guntiae, atque in circumiacentibus ea Rheni parte populis mixtus est sermo ex Germania, atque Celtica linguis: nequa enim pure Germanice, neque pure Celtice loquuntur. Heuue iij autem, Rauraci, Sequani, Rheno proximi, Brisgoenses,
s. m=b,. et Et salici magna eX parte mere Celtice loquuntur . Non mi-λα Preαm rum igitur est,quod S. Hieronymus scriptu m reliquerit Galatas, ad quos scripsit sanctus Paulus, quietia a Celtis desce Liuius li- derunt, ut auctor est Liuius, eadem loquutos suo tempore lim ib. '' gua, qua Treuiri utebantur. Quis autem nescit Trevirorum linguam esse antiquam, nec multo a Germanorum lingua di- Strabo lib. uersam 3 Et si concedi oportet quod Strabo ait Germaniae vocabulum Romanoru esse quam aliam causam fuisse credimus Romanis, quod eos germanos appellarint, quam quod . vel lingua et moribus magnam cum Gallis haberenti com-
munionem 3 Vel,quod quidem non absurde argumentantur, o ab ipsa inter ipsos appellatione 3 Fratres enim sese etiamnum hac tempestate in rebus Orijs ac bellis vocant. Id Romani siue per se de Germanis resciverint, siue a Gallis didicerint, parum constat, neque huius est negotij. . Quod aute Helvetioru lingua vere sit Gallica, ut diximus, id no paruu e Targumenta, quod Latini auctores multa Gal-ilicae linguae vocabula recensent, quae etiamnu in Helvetiorusunt lingua, quam qua a Romanis scriptoribus partim male scripta,partim male percepta, ut pote quae quod barbara non' magnopere curarent, obiter duntaxat in operibus conscribuntur.Quae tamen ipsa nobis argumento sunt,Gallicam lin- guam in aliqua apud eos fuisse existimatione . Itaque Caesar Gallorum propria et maxime Helvetiorum nomina mir - torsit, omissis saepe ac mutatis litteris aliquot, ut Latinae de c
ruis. 1 r. clinationi apta fierent, de quibus paulo post dicturi sumus. Jdem Plinius secit, qui Gallus fuit , ex ipsa Gallia Cisalpinaul ut Romani loquuntur,na tus: quem illa scisse linguam, atque -ς ιε- eam magni fecisse,dubium non est:quippe qui in tam nobileώ