장음표시 사용
381쪽
D a DIA OCTIS. 32t De Natura opus inserere voluerit,ea tamen verba temporum iniuria ad hanc usque diem magis deprauata apud eum leguntur, nemine de ea lingua mille ab hinc annis curante. Id clarum fit ex eo praesertim loco, in quo Plinius aratra rotulis instructa, Gallicum inuentum, P grat recte nominauit: ubi tamen codices, Hummarat, alij Planaras, habent. Quidam vero, ut se prorsiis ineptos ostenderent, in P etam mutarunt . Idem Plinius Bodiscum, Padum Buuium , hoc in fundo carentem, Gallica lingua,a Liguribus dictum ait. Idem ibidem Oppidum eodem tractu esse Bodincomogum vetusto nomine nuncupatum dicit . Ita apud Suetonium in Galba praepinguis Gallice Gas intelligitur, seu potius vitulus: nam ita homo praepinguis,atquc obesus, per iocum, vitulus vocatur: Et Berco rostrum apua eundem in Vitellio Belgae nostra aetate in sua lingua adhuc habent sicut Itali. Multa his similia enumerat Aegidius Tschudus, qui etiam hodiernam Francorum linguam ex duabus linguis constare ait,ex prisca lingua Celaica & Romana : in qua tamen Romana dominatur lingua. Nomina item Gallice desinentia Caesar in desinentiam et formamconuertit Latinam, ut Castita, Castichus, Sequanus vegis filius: cia nos, Arionoldus: Ernis, Ernestus Germa norum Rex, quod postea nomen Oorruptum ess in Ariovissum: Orgentoris vel orgetorix Helvetictum princepi ud Reluetios per quandam litteram Graecam desinebat hoc modo, χ, nunc vero per X terminatur,ut etiam Dumnorix, et alia id genus permulta: quibusconstat veterem linguam Gallicam eamdem fuisse Germanis ARursus Celtas & Gallos veteribus eosde esse Germanis & veterem Gallicam Germanicam ex Annalium Scriptoribus colligitur , sicut Ephorus & Strabo graues in primis Auctores tradunt.1 Cato praeterea, Plinius, Sextus, Russus, Festus Pompeius, Diodorus Siculu5 Gallicam linguam , quae modo
Teutonicorum sue Germanorum est, eam vocari assirmant', docetes apud eos t Padum pro picea, Pondicum pro fundo. Bub gam, pro sacco scorteo, vel coriaceo Bezomum pro Montana urbe, Cimbrum pro latrone Vel pugnaci, Emporedum pro equorum domitore, Rhedam pro curru, vel rota, orenem pro com
busto, Cemisiam' pro potu ea hordeo valere: quibus vocabu-- . Ss lis
Lib. I. da Bello GaI. Non procul
382쪽
saa APPENDIX BIBL. VATI C. Iis Teutones adhuc utuntur. Adde etiam, ut ijdem tradune scriptores, quod omnia nomina populorum, Regum, & Ducum, Germanica Teutonicaq. sunt, dc ad hanc usque diem usurpantur, quae breuitatis causa praetermitto. Multa item probatissimorum scriptorum in hunc sensum congerere possem si vellem loca, quibus linguam veterem Gallicam Heluetijs, Teutonicis, aut Germanis eandem fuisse,assirmari potest: sed ea dictam ob causam subiicenda sunt. Haec igitur de lingua veteri Gallica, ut ad recentiorem perueniamus.
T ATINAE linguae propagines, sed tempore, & vulgi im
peritia valde corruptae, sunt tres, hodie vulgares linguae, Italica, Hispanica,& Gallica . Prima minus, ut pote Latinae linguae proxima, secunda magis, tertia maXime corrupta, hoc est terminationibus, & litteris, stilabisq. mutata , atque distorta:& insuper vocabulis mixta alienis ab eo nimirum tempore, quo Gothi non modo regna & regiones vastare, sed etiam linguas imperio suo peruertere coeperunt. Gallica igiatur lingua plurimas habet Latinas voces, quasda habet G thicas,quascia vero Germanicas nam Franci,qui ceteris elusi de Regionis populis imperant,a Francis Germanis descςnde- rut)quaedam vero habet de sua & vetere Gallica lingua,vt ra tio ipsa postulat. Hinc dialectis variat non parum : est enimalia tersior in parte,quae priuatim Francia dicitur: aliae crassiores, ut Prouincialis, Lotharingica, Burgundica , & id genus reliquae: crassissima vero harum omnium Sabaudica, &-riata, aliae linguae circa Alpes, Italiarcofines. Haec ex Aegidio Tscu-2. &Henrico Glareano. Gallica in lingua, ut ceterispi risque omnibus barba is , metra tantum homoeoteleuta rythmos vulgo vocant nulla prosodiae habita ratione olim condebantur . nunc vero huius etiam ratio a quibusdam habetur , ut ego ipse vidi. Haec de Gallica lingua recentiore.
AZARORVM gentes, quae hodie Abgazari, & Abg M Zelli a Graecis vocantur, necnon Mengressi, & Circa
383쪽
s, habitant versus mare Hyrcanum. Apud hasce Gentes Tartari Savolenses tela,&alia comparant necessaria. Hi a tem omnes ex Sclauorum gente originem sumpsere et Ii guaq. utuntur Sclauonica , & Chrihi fidem secundum ritum Graecum sequuntur .
Eo RGI ANA, Asiae Regio a Tartaris subacta, cuius αpo puli ab agricuItura nomenqortiti Georgi dicti sunt, 'vel, ut a Turcis vocantur, Iuriani, Graeca lingua utitur in A. i. sacris : vulgaris autem eius lingua Tartaricae & Armenicae media est.
Gepidis in usu est sermo Illyricus . Vide infra, Hungaris . .
in E GERMANICA lingua, quam veteri Gallicae eandem fuisse aliqui affirmant, iam iupra dictum fuit, praesertim quod ad vetera nomina propria: item in Anglica nonnihil.
Germanorum autem nomen antiquius esse, quam Alemanorum, cum alias constat,tum ex Flauij Vopisci Proculo. Mul- Fiau. ν
ta de Germanica & Helvetica lingua, necnon de Germanicae linguae vetustate dicenda sorent, sed qui haec scire cupit, ad Aegidium Tscudum confugiat. Dicam tamen Germanorum Astorius quattuor esse aenera, Teutones scilicet, venedos, Cimbros, P ', Vuagros, qui non solum lingua,verumetiam institutis ac re- ,. ligione differre dicuntur. Num vero inter Germanos Picti populi septemtrionales Hannonij, Lotharinglii, Burgundiones , Allobroges, & Sabaudienses annumerandi sint, dubitatur: sunt tamen medij inter Celtarum, Germanorumq. imperia, Germanis obtemperantes Imperatoribus, ut docent Historici. De Venedis, & Vuagris suo loco dicetur: nunc de Teutonibus, ac Cimbris loquendum est. Teutones, siue Teutoni, ita dicti a Teutone sive Tuistone . Corn. T ipsoru Deo, quem indigenam, ac terra ortum existimabant, a Cornelio Tacito Thuyscones appellati sunt. Hi autem a G..11,am Celtis Alemant,a Venedis Nomades,ac Nemetes a iaculando
nominantur: a Vuagris Scythulae, siue Scythae, hoc est casei
384쪽
nuncupant. Horum partes sunt multae,quae breuitatis caucsa subiicendae sunt 1. Cimbrorum partes sunt Dani, Scandia, Selandria, Scanis di auia: ubi Nordovici & Normandini, Suiones qui & Suesse de Suedi, Fenni, Gothi. Eos Graeci Getas, Vatini Dacos vocare solent rimmo Gothi, qui & Dani, Daci & Getae dicti sunt,li mines erant ingenti corpore, horrendisq. oculis, in acre sa onrhu dio exultantes tanquam gloriose, & feliciter vita excessuri :
contra vero ex morbo quopiam vitam cum morte commutantes, perinde quasi turpiter perituri. De Teutonibus, siue Thuy sconibus, necnon Cimbris,uide Berosum, Caesarem, Tacitum, Ma cellinum, & Cassiodbrum , Sermo Germanicus, & praesertim Saxonicus, litterarum natura dc potestate, diphthongorum vi dc numero, stilaba -- rum pronunciatione, declamatione,articulis, accentu,ratione
loquendi, ceterisq. huiusmodi dictionum proprietatibus,maxima habet communitate, plurimum q. retinet comerci j cum Graecorum lingua, rectiusq. litteris Graecis, quam Latinis sis; vis. scribitur, ut Sigismundus Gelenius,& alii Scriptores tradunc'' amrmantes infinita esse vocabula, quae idem Germanis, ε Graecis valere dicuntur . Gelenius item in LeXico suo symphono, in quo ex quattuor EAguis: Latina videlicet, Graeca , Germanica, dc Illyrica, partim omnium, partim trium , par-- tim duarum vocabula inter se, & erudite quidem comparat, huius generis assinitatem linguarum patefacit. Nec desunt qui Germanicam linguam ab Hebraica originem aliqua ex
Parte traxisse opinentur. Maximam vero in ea mutationem factam esse ijdem Scriptores Obseruarunt,atque adeo eam ipsam mutatam esse dicunt, ut eam, quae olim fuerit, aegre etiaperitus quis intelliga . Id quod factum esse censendum est ob plurimas beIIorum
iniurias, & populorum migrationes, necnon ob litterarum , & historiarum denique cultum a multis neglectum, sicut arissare Italicae linguae euenisse Franciscus Alumnus Ferrariensis in --μη - Diuitijs, &in Thesauro vulgaris linguae demonstrat, ut in
385쪽
E T ΑΕ , Populi in Scythia Europaea, quos Appianus Da-- cos appellat. Strabo vero Getas a Dacis ita distinguit, ut Getae sint qui ad Pontum in Orientem vergunt: Daci, qui in oppositum latus spectant, versus Germaniam,& Istri in tes, quos olim Danos vocatoS nonnulli volunt. Ex quo apud Athenienses Davorum , & Getarum seruilia nomina in usu maxime fuerunt. Aelius Spartianus scribit Getas dictos fui cse, qui postea Gothi appellati sunt. Alii vero eosnei Getas esse Tartaros, & veterem Gothorum regionem hodie Tarta riae regno subiectam, eiusq. partem esse, Germanicaq. limSua uti affirmantis.
: o T H I immanes Scythiae populi in Tractu Septemtrio
. nali Europae, Danis & Noruegis contermini,qui olim a semis : Italiam subegerunt, Romamq. ipsam solo aequarunt, suamq. in totum orbem inuexerunt barbariem , ut alibi dictum est, cum de Vlphila Gothicarum litterarum inuentore sermonem habuimus,ubi de maxima Latinae linguae iactura, quam a Gothis accepit, loquuti sumus, multaq. exempla ad hac rem pertinentia in mediu attulimus, necnon Alphabetu. A Gotnis Ostrogothae, tanquam Orientales illorum vocabulis ita dicti, & Vuisigothar, qui Occidentalium sese Regionibus infudere, nuncupati sunt: Gothalani vero sunt populi ex utrisque mixti Alani enim sunt populi Scythiam Europae ad Maeotidem paludem incoletes, quorum meminisse Plinium legi. Hi autem omnes necnon ali ea in Regione populi, ut Gothini, Quadi, Osi, Marcomanni,& ceteri permulti Germanice loquebantur, ut a multis accepi Scriptoribus. Nunc vero ex omnibus nationibus Gothicis nullam am- lius in Germania lueerelle constat. Scyris ver Stirlis, ii uetirentibus,& Turingi S exceptis. Noruegicam vero linguam Germanicae adiimilem esse multi prodiderunt: idq. ita este
inueni in Italico Iosaphat Barbari libro de sua, qua functus Venetijs ad Tana legationc . Haec de Gothica lingua.
386쪽
c, AL C I A , Europae regio olim omni distiplinarum ge. . nere excultistima: cuius tamen populi Ieultatis, van tisq. nomine male audierunt, & fabulosi dicti sunt, quia ab ijs fabulas oriFinem traxisse omnes affirmantii. Hinc pluris
,...' V ZR Fr2 ix. Homines leuitate Graeci. crudelitatebar Π, docti quideri, & ingeniosi, sed parum in testimoniis
tu ra m eXercere,cum eos mendaciis laborare codistet sicut des. Paului Cretensibussi riim ab Epimenide crico ditiunt fuit, de in scriptura sacra affirmatu . Graeca lingua non solum in Europa, hoc est in ipsa Graecia proprie dicta , verum etiam in Asia minore, ut in Ionia, ne non in finitimis ei regionibus, atque in extrema Italiae ora , suam Nagn' in Graeciam vocant, ut in Apulia, dc Calabria, in iis pra sertim partibus, quae mari Adriatico, & Ionico adiacent, olim visebat, & in communi, vulgariq. erat usu: cui etiam linguae non solum Romani, sed rem olimmae item Regiones propter bonas, & utiles artes atque scientias, necnon . . 'Pxςx inutilς. & vanas, ut magiam,& id genus reliquas eoldiomate traditas, operam dederunt. Haec lingua ex tribus, I. sunt celebriores, . Hebraica vero omnium vetustisti' ma, ut suo iam loco demonstratum est, primarium optimo si- . bi iure comparaui . Hanc sequitur Graec . Post Graecam Latina sibi vendicat locum, si earum tempora necnon earum dignitates,& iura cuncta spectentur,quae quidem multa sunt.. Graeca lingua quinque distinguitur dialectis,ut dictum est, Aeolica stilicet, Attica, Ionica, Dorica, & Communi. Attica vero inter ceteras elegantior&communi propior, Dorica crassissima iudicatur, & in hac Aeclogae ct Pastorum colloquia a Theocrito conscripta fuisse aiunt . Communem autem lingua in nulla Regione priuatim vulgo receptam nonnulli opinatur, cum utaque vulgus suu aliquid proprium ha-hc at,quibus a ceteris plerisque disteri: Communis enim se lasse illa est, quam viri vel litterati, vel sapientes, et cultiores usurpabant. I hessala a nonnullis inter Graecas dialectos me-
387쪽
moratur, et aliae quaedam, quae ad eas ipsas referri queunt. Graeca lingua in sacris Georgiani uti dicuntur, cum vul- N. garis eorum lingua Tartaricae et Armenicae media censeatur. Iacobitae item et Moschouitae in lingua Graeca similibus cha- -ὸ γ ι Θιracteribus utuntur, qui a Graecis parum recedere videntur, ut in Thesei ambrosii introductione videre est. Carthaginiem Ies, ut ait Rhodiginus, in bello aduersus Dionysium senio- i
rem, cum se litterarum Graecarum commercio proditos senis risinus io,
sissent, ac quidquid fuisset ab ipsis decretum,Dionytio signi-lficatum , Senatuscon sulto cauerunt, nequis Carthaginie sium aut litteris Graecis, aut sermoni insuesceret, studeret ve. Haec Rhodiginus . . '1 i
R AECA lingua vulgaris, qua hodie utuntur Graeci,
tum vocabulis, tum Graecorum deprauatione, litteris ac terminationibus immutatis, a vetere Graeca multis in locis non minus recessit, quam Italica, Gallica, et Hispanica a vetere Latina, cuius hae tres propagines censentur: Hac lingua Iliadem Homeri translatam, et impressam fuisse testatur P trus Burrana Lucarnensis, qui libellum, Corona pretiosa in- P.ιν. r. scriptum, edidit: in quo e regione conseruntur vocabula liniar- guarum quattuor, i Italicae scilicet' vulgaris, Latinae Graecae vulgaris, et veteris Graecae . Opinor autem, ut Italis euenire solet, ipsum vulgi sermonem corruptiorem esse, quam quia litteratis scribi solet, et in eorum ore versatu . Inter varias autem dialectos, quarum aliae alijs plus minusve corruptae sunt, ut Cretae, Cypri, Corcyrae, et inter a Iias, Peloponnensem tanquam puriorem, Vel minus corruptam praeferri a Graecis, accepi. Haec de Graeca lingua recentiore, necnon vetusta, cuius Alphabetum pronunciationibus, figuris, ac no- ram ia..
minibus distinctum suo iam loco ob oculos potitum est, ubi π δι de Graecarum litterarum Inuentoribus, multi . aliis rebus scitu quidem dignis verba fecimus. Hic autem numerandi i modum iuxta litteras Alphabeti, instar Hebraeorum, a quiabus hanc formam sicut et complures litteras, earumq. ninmina Graeci acceperunt, apponere libuit, ut videre est.
388쪽
Quattuor Quinque a Sex. Septem a Octo.
o . Quadraginta. i Q adraginta unum s, Quinquaginta ...1 1 Quinquaginta unum. so Sexaginta. I61 Sexaginta unum
o Septuaginta. . t septuaginta unum iso octoginta. 81 octuaginta unum so Nonaginta si Nonaginta unum roo Centum. Diacosia.
389쪽
oo Quadringenta. soo Quingenta.
ooo Quale mille soco Quinquies mille.
6ooo Sexies mille. ooo Septies mille. 8ooo Octies mille . . Mooo Nonies mille. Ioooo Decem millia. Dyi myria. Trismyria. in Tetracis myria. Θ Pentacismyria. F
3oooo Triginta millia.-ooo Quadraginta millia. oooo Quinquaginta millia. 6oooo Sexag inta millia. oocio Septuaginta millia . 8oooo Octoginta millia socoo Nonaginta millia.
aooooo Centum millis. aooooo Ducenta millia . 3oocoo Trecenta millia.
ooooo Quadringenta millia .sooooo Quingenta millia. 6o oo Sexcenta millia . ooooo septingenta millia . 8ooooo Octingenta millia. ooooo Noningςnta millia.
nominibus ordinalibus. Euin etiam ipse ordinales numeria superioribus ducunt originem. G,
Deuteros. secundus. Tritos. Tertius. Tetarios. Quartus. Pemptos. Quintus. Ectos. Sextuς
Ebdomos. Septimus. Ogdoos. . Octauus.
Decimus. :. Endecatos. Undecimus. Dyocaedecatos. Duodecimus. Trii caedecatos. Decimus tertius.
390쪽
Testares caedecatos. Decimus quartus. Pentecae decatos . Decimus quintus.
Eccae decatos . Decimus sextus.
Octocaedecatos. Decimus octauus. Enneacaede catos. Decimus nonus . Icostos.
Vigesimus. Icostos proto a Vigesimus primus. Icostos deuteros. Vigesimus secundus. Tria costos. Trigesimus . Triaco stos protos. Trigesimus primus. ssaraco stos .Qnadragesimus . Tessaracostos protos. Quadragesimus primus. Penticostses. Quinquagesimus . Penticostos protos. Quinquagesimus primus. Exicostos. Sexagesinus. Exicostos protos . Sexagesimus primus. Ebdomicostos.
Ebdomicostos protos . septuagesimus primus. Ogdoicost os . Octogesimus. Ogdoicostos protos. Octogesimus primus .
Enneni costos. . Nonagesimus . .
Ennenicostos protos Nonagesimus primus. Ecatostos. Centesimus. Dracosiostos. Ducentesimus. Triacosiostos. Trecentesimus. Tetracosiostos. Quadringentesimus . Pentacosiostos. Quingentesimus.
Sexcentesimus. Eptacosiostos . septingentesimus. Oct acosiostos. Octingente sinuas . Enneacosostos. Non gentesimus.
Chiliostos. Milles mus . Disellatiostos. Bis millesimus. Τri se hil tostos. Ter millesimus. Tetraci schil tostos. Quater millesimus. Pentaci schiliostos. Quinquies millesimus. Exaeis chilio stos . Sexies millesimus. Eptacis chiliosios . Septies millesimus. Octa cis chiliostos. octies millesimus. Enneacis chiliostos. . Non lex millesimus. Myrtostos. Decies millesimus.
Graeci praeter illam supputandi formam a serie Alphabeti desumptam,sex in nuris designandis utuntur litteris, hoc est, I Π Δ H X M . I, unitate significat. Π,
ris celisnandis utuntur litteris, noc eit, II lo HXM. I, Vnitate lignincat. 1I, πε -
τε. idest quinque, Δ, δε κοι. i. dece. li ,εκα b. i. centsi. X, λιλια. i. mille. M 'Hi t. i. decies mille: quoties autem harum litterarii singula quaeque geminatur, toties idem numerus multiplicatur. Dc dum vero,centuriam, & Cluliadum,ac Myriadu liri nae,m H x M, in hoc charactere Graecois, incluse,quinarium eorum numerora semper multiplicat, ut i ira , ---soooo. nam haec littera, II ,
quinque significat. Τ' ' lMs Horum numeroru adiunctione
reliqui omnes gignuntur, & in compositione maior semper minori praeponi solet: sed in compositione nominum numeralium maior numerus minori sine coniunctione praesertur , ut κατρία: idest decem tria. si autem minor maiori prirponatur, coniunctio intercedit, ut τρια καιδεκα , id est tria & decem.