장음표시 사용
111쪽
d VENET RE P. LIB. III. 9rientia expertum est nam anno ab hinc decimo stupra ducentesimum, Martinus Phalereus dux, qui tyrannidem moliebatur magnanaque reipublicae turbationem allaturus fuerat, continuo decemvirum authoritate ac prudentia oppressus, temeritatis simul taceteris poenas dedit disceptanteque hoc collegio capide truncatu Seth, una cum plerisq; nobilissimis civibus, qui cum eo in perniciem li-hcrtatis conspiraverant, perpetuaque usnominiae nota fuit affectus. Eo enim in loco, in quo imagines omnium principum depicta sunt, cum clogiis rerum quas optime pro republica gesserint, Martini Phaletri sedes imagine vacua, versiculis quibusdam in serita est, quibus legentibus ignificatur eum ducem pro criminibus Cut nihil Immutem securi perculsum fuisse Perniciosissima certe, quae facile perniciem de exitum reipublicae allatura fuerat conspiratio, ni decemviralis collegii authoritate opprima fuisset.Nonnulli quoque cives, qui ambitione ducti periculosas quasdam le-
se Dromulgaverant, ut auram popula-xem Aucuparentur, continuo decemviarum authoritate compressi reipublicae, poenas temeritatis ac immodicae anIbitionis dederunt. Qua ratione effectum est
112쪽
di morbus in hac civitate nostra hoc, Oto collegii hujus authoritate confirmata invalescere possit. Iam praecipua re publicae Venetae partes, quibus universa fere gubernatio continetur, a nobis e positae sunt. Verum ut omni ex parte i
stitutum a nobis opus perfectum sit, dereliquis quoque magistratibus docebimus, a quibus tum jura dicuntur, tum pecuniae publicae administrantur ne non de gubernationibus civitatum, quae sub Veneta ditione sunt, deque classium,. exercituumque praefectis. Post emononnulla instituta exponam quibus optime meo quidem judicio cautum est, ne populus, plebs minutior aegre ferat nullam sibi in hac republIca gubernationis partem esse. Docebimus item haudquaquam omissam fuisse, ut plerique e istimant, publicam ad rempubi juvem
tutis institutionem. Verum antequam
ad hanc rerum institutionem explicandam veniam, non ab re esse existimo, si lectorem admonuero, in ea ratione, qua supra dixi senatum consuli solere, necnon Hecemvirum collegium,apparere
perspicue mixtionem quandam legum popularis status, reipublicae optimatium. Nam quod nihil possit senatus d cernere nisi prius de eo ad ipsum sen tum a praeconsultoribus relatum sit, satus
113쪽
D VENET RE . LIB. III. Io Ilus optimatium est. Quod vero praeconi ultores nullam habeant potestatem, nisi consulant senatum, eorumque sententiallius authoritate confirmata sit, es ilia
lue popularis gubernationis institutum..taque non tantum in universa hacio ira republica, veru metiam in quacun-lue ejus parte, qui recte perpendet, inve-atet hanc quam dixi, mixtionem 4eme periem, cum qua rectae illae gubernandi rationes, in unam formam atque sp ciem reipublicae nostrae coaluerint sed nostra unde egressa est revertatur oratio. Omnium ergo prima nobis ea pars
sit exponenda, quae ad jus pertinet. Vni-ι ersum igitur iis, quod a magistratibus eddi solet, bifariam divisum est. Nanatu in suppliciis, quae sumenda sunt de ominibus facinorosis, qui patriam aut:ivem aliquem insigni injuria affecerint,
vel in deos immortales impii extiterint, constitutum est. Aut positum est in causis forensibus judicandis. Idcirco etiam Venetiis duo genera judicum sunt, horum alterum causis forensibus, alterum vero judiciis rerum capitalium praeficitur. Primum itaque de criminosorum
hominum judicibus, mox de forensibus
dicemus Delictorum quaedam minutiora, vel suapte natura vel peccantium hominum conditione habentur. Nonnulla 3 graviora
114쪽
1o CAs'. CONTARE MI graviora di majoris naomenti, aut genere ipso peccati aut peccati iiii nobilitate.qua
de re duplices quoq; sunt capitalium rerumagiitratus instituti ad horum alteros graviores cauis .insigniora facinora deferuntur, ad alteros vero leviora Uata
ergo ratione judicia universa in republica Veneta perquam egregie divisa atque constituta videri possitnt nos de insignioribus primo, subinde de aliis dicemus. Praeter delicta quae decemvirum censurae commissa esse supra diximus, graviora omnia rimina Advocatoribus referentibus collegioque quadragesimo-virali disceptante discerni solent:poenaque constitui his qui in eis deprehensi fuerint pro criminis qualitate quadraginta hi viri, qui criminum causis praes cli sunt, criminales vulgo appellari consueverunt Advocatorius magistratus priscis temporibus magnae fuit authoritati incredibilisque existimationis c ius praecipuum munus est, legum custodia,ne aliqua scilicet in parte legibus ossiciatur. Quamobrem quilibet eorum, qui in eo sunt magistrat , eam prope intercedendi po e latem habet, quam apud Romanos tribuni plebis obtinebant sed illi ut tuerentur libertatem plebis Romanae, nostri vero ut vim leguna tueantura quare non immerito tribuni legum
115쪽
DE VENET RE P. LIB. III. Io3 Iegum vocari possent. Nos vero ne perspicuitati, cui praecipue Operam damus, ulla in parte officiamus, a communiustatoque vocabulo non recedemus. Illi ad populum seu plebem reserebant, nostri vero Advocatores ad quadraginta viros de levioribus causis rei erunt. De majoribus autem ad senatum, S de maximis interdum, si ita eis visum fuerit, ad majus consilium reserunt. Quamobrem antiquitus magna erat hujus magistratus aut horitas. Nunc vero quoniam decemvirum authoritas latius evagata est, ideo Advocatorum existimatio obscurata est,eorum authoritate imminuta Ceterum quum is magistratus tam amplana
obtineat intercededi potestatem in omnibus, legumque custodia ad eum potis. sinum pertineat atque hi qui facinus aliquod perpetrarint, maXime contra leges fecisse videantur, praecipue illustres cives quorum interes praeter alios reipublicae conservandae operam dares idcirco peculiari quodam modo hujusmodi delicta censuraAdvocatorum visa sunteile corrigenda, licet ipsi nullam habeant potestatem quippiam contra reos statu endi, praeterquam in parvis quibusdam
caulis caetera omnia de consilii sententia statuuntur. Hoc in loco non ab resutarum duco, si omnem judiciorum ca-
116쪽
io CAs P. CONTARE NIpitalium rationem explicuero, quae ΑΓ
vocatoribus referentibus fiunt quandoquidem nullibi quod sciam modus hic servari soleat simulque ut arbitror
satis perspicuum faciemus , quamnam authoritatem habeat hic Advocatorius magistratus Quum crimen aliquod ad Advocatores delatum fuerit, si res digna censeatur eorum censura, confestim vel ab omnibus vel etiam ab uno tantum, nam tres ei muneri praefecti sunt, interdicitur, leus facitur ille, cujus nonae delatum sit. Deinde ab intercessbre refertur de eo crimine ad consilium illud quod maluerit Advocator qui intercesserit, quamvis plerunque consulatur xxx x-virale collegium, quod judiciis capitalium criminum praefectum est. Ibique causa recitata, de consilii sententia decernitur, an reus sit in carcerem conjiciendus, quaestioni adhibendus, an potius solutus causam dicere debeat. Post id juxta decretum consilii accersitur reus, vel clam capitur ab apparitoribus Advocatorum magistratus ibique
sive solutus sive in vinculis coactus de eo
crimine rogatur, responde , testes utrinque citantur, omnia scriptis a dantur, sive pro reo sive contra reum faciunt. Hac ratione tota causa in codicem publicum relata , omnium quae scrip-
117쪽
DE VENET RE P. LIB. III. Iosscriptis mandata sunt reo fit copia consitititurque tempus, quo docere causam possit advocatos atque oratores, quos sibi adhibuerit, illique possint omnia dilugenter perspicere, quae reo patrocinenis tur, necnon etiam cogitare, quo pacto
objectum crimen testimoniaque reo adversantia diluere possint tandem causa incipit agitari. Hac in parte non est reticendus mos majorum ad nostra usque tempora perductus si enim forte quis piam reus factus tam tenui re familiari fuerit, ut sumptum facere nequeat in conducendis advocatis, qui partes suas tueantur, orator, qui conductus reipub.
stipendio est, id niunus habet, suscipit inopis illius rei partes tuendas sic enim lege cautum est, ne ullus indicta causa puniatur. Postquam vero satisfactum fuisse reo videtur, neque ad sui defensionem quippiam amplius desiderandum fuerit, Advocatores consilium indicunt, diemque reo constituunt, quo causam diis urus Q. Consilio coacto magistratus hic Advocatorius accusatoris vice fungitur eosque qui in eo sunt magistratu
maxime decet, ut accusatores acerrimos
agant, qualis dummodo id assequi poL
sint fuit Cicero in Verrem, in M. An- tonium , dum tamen illi maledicere parcant, neque extra causam maledicen-
118쪽
to CAsp. CONTARE NIdo vagentur. Nam is qui maledictis indulget, potius inimici Sc pravi hominis ossicium facere,quam reipublicae causam agere videtur. Hac enim parte apud V netos longe secus res se habet, qua apud
Romanos olim Romae quivis civis alteri diem dicere poterat, eumq;quam acerrime accusabat apud judices Venetiis vero nemo privatus hoc munus obire potest, sed ex reipublicae lege ossicium illud
est Advocatorii magistratus. Qua in re magis naturam rerum imitati, sapientiusque concordiae civium consuluisse majores nostri videri solent quam Romani.
Nam quoniam qui facinus aliquod perpetravis, maxime leges, reni publicam laesiit , ideoque praecipue reipublicae poenas dare debet, jure magistratus is qua tuendis legibus praeest, a facinoros homine poenas poscere, atque ad id omni sudid eniti debet. Contra privati ossacium est illata sibi injurias oblivisci, facileque reo concedere.Praeterea nullus privatus civis potest accusatoris personam
sibi sumere absque maxima invidiari incredibili odio ejiis, cui diem digeri : ex qua re facile seditiones oriuntur inter civesci atque id incommodum a nostris perquam egregie vitatum est, universo hoc accusandi munere magistratui demandato, qui non privata simultate du
119쪽
i ct is, sed ex legis instituto id agat. qiio effectum est , ut nunquam fere auditum sit Advocarorum cuipiam vicio da- tum fuisse , quod vehementi fas in reum si invectus, autismis acrem accusatorest generit inio qui aeriter in hoc ossicio versatur, magnani sibi laudem comparat apud universos cives. Sed ad incoepi tam judiciorum rationem redeamus. A- sit ergo coacto consilio Advocator partes accusatoris, oratiouemq; in reum habet acerrima. crimina .facinora objicit primum, deinde testibus objecta confirmat e verisimilibus conjesturis astruit.
Postquam dicendi finem secerit, agitur
causa rei ab eo patrono, quem sibi asciverit deinde si Advocatorum quispiam antequam judices sententias rogentur, dicere voluerit, locum dicendi habet similiter advocati rei respondendi S Obi jecta crimina diluendi facultatem halbent eaque ratione causa utrinque agi-
x xur, donec alter eorum, sive reus sive
Advocator, cui dicendi locus, succum-.bens se amplius dicere nolle pronuncia- Verit Perorata causa reus ejusque patro mi discedunt e curia judicum: cum judici-ibus clauduntur in conclavi Advocatores eorumque scribae , praeterea nullus Advocatores primum de puniendore ad judices referunt , sententiasque rogant, an pu-
120쪽
1o CAs P. CONTARE NIan puniendus videatur, nulla tamen adhuc constituta certa poena, quem Orem Athenienses fere servabant Athenis namque judices sententias duplices ferebant, primas an reum absolverent aut condemnarent secunda deinde, si priore condemnaretur, poena constitu batur, ut ex Apologia Socratis apud Pi tonem perspicue intueri licet Consimu li judiciorum ordine& prope pari mos utitur ratione. Refertur igitur primum ab Advocatoribus , de condemnando reo judices in suffragia eunt omnia namque consilia apud Venetos resin ne suffragiis decernunt tres urnae deferuntur, quarum una reus condemn
tur, altera absolgitur penitus absq; mulcta, tertia colliguntur suffragia eorum quibus nondyliquet utrum si1t statue
dum. Prima urna qua condemnatur Teus albi coloris est, secunda qua absolviatur viridis, tertia rubet unusquisque dicum, sive causa disceptantibus xxx xviri s ut plerianque agatur sive senatus consulatur, quod raro accidit, in gravioribusque causis tantum fieri solet sive ad magnum consilium ab Advocatoribus relatum sit, quod rarissime accidit, gravissimisque in causis fieri consuevit, clam, ne quis videatur, suffragium