장음표시 사용
131쪽
magis est fecundum naturan pro omnibus gentibus, se feri possit , conservandis, aut iuuandis maximoν labores, molestiasq; suscipere, imitantes Herculem
illum, quem hominum fama, beneficiorum memor, in concilio Lectium collocavit suam uiuere in folia tudine non modos ne ullis molestus sed etiam in maximis uoluptatibiis, abiιndantem omnibus copiis , ut excellas etiam pulchritudine Murribus quocirca
optimo quisque sylendidissimoq; ii qenii longe illam
uitam huic anteponit ex quo cescitur , hominem naturis obedientem , homini nocere non posse. Deinde, qui alterum uiolat iι ipsi aliqvid co=n modi confie- qi atur; aut nihil se ei limat contra naturam face res aut magis si 'tendum censet mortcm, pauperta tem, dolorem, amissionem etiam liberorum, propinquorum , amicorum , quSm facere cuiquam iniuriam si nihil existimat contra natura=n feri hominibus uiolandis quid cum eo disseras, qui oremn hominem ex homine tollat nil giendom id quidem censet sed multo illa peiora, m0rtem, par pertatem, dolorem errat in eo , quod ullum alit corporis , aut fortiιnae uitium , inimi uithsgrauius existimat. Ergo uni m debet esse omnibus propositum ut eadem 1it utilitas uniusicutisque, O uniuersori me quam si adse quisque rapiat, dissoluetur omnis humana consocia tio atque si etiam hoc natura praesicribit, ut homo homini quicunque sit, ob eam ip*m cases a tarimen , quod is homost, consultimet uch nece I est,
fecundum eandem naturam omnium stilitatem se communem quodp ita es una contincinii omnes,
argument contr. eo ,clui aliem inconminusuum avgent commodum. animi uitia grauiora, Tuam corporis aratri JOm v
132쪽
eadem lege naturis id ; ipsi nibi ita es, certe
uiolare alterum lege naturae probrbemit . ucrum ali tem primum herum igitur se ea ircinum. Nam illud quidem Hurdum se, quod quidam dicunt parentise,aut fratri mhil detracta ros commodi ies caussa aliam rationem esse ciuium reliquorum his inihil iuris i nullam locietatem communis utilita- uis caus a statuuii esse cum ciuibus quaesententia omnemDcietatem illi abit ciuitatis qui autem ciuium rasionem dicunt 1sse habendam, eXternorum negant ibi dirimunt commune/n humani generis societatem qua bublata, bene centra, liberalitas, bonitas, iustitia funditus tollitur. quae qui tollunt, sicietas inter iam aduersus deos immortales impii iudicandisunt. m ij et lini constitutam inter homines 10cietatem elici tunt cuius societatι arcti simu vinci tum si, magis arbitrari elle contra naturam homincm homina detraheresui commodi caussa, quὰm omnia incommoda subire uel externa, hel corporis, ut letiam ii sitis Mirtu ipsius animi, quae uacent iustitia haec enim uirtibinm m/-m ς mi iu); is domina, O reg/na uirtktam. Forsitan
quispiam dia erit non ne lith sopiens , si fame ipse
conficiatur abstulerit cibu alteri homini ad nullam rem utili 'Minime hero non enim mihi est uita mea utilior, qu im animi talis asse Iio, neminem ut uiolem commodi eigratia. Ouid se Thalarim,crudolem orannum, O immanem, uir bonus, ne ipse friagore conficiatur voltu poliare possi, non ne faciati Haec ad iudicando miunt facillima navis quid ab homine ad nullam partem utili utilitatis tuae caus
133쪽
OFFICIORVM III. 63sa detraxeris, inhumaiiefeceris , contraci naturae legem. sin autem istudiis, qui multam istilitatem retp. atque hominum δcietati, si in vita remaneas, a ferre possis sit quid ob eam caussam alteri detraxeris non fit reprehendendum 1in autem id non sit eius modi suum cuique incomm6dum ferendum est potius , quam de alterius commodissubtrahendum. 2Von igitur magis es contra naturam morbus , aut egestas, aut quid eiusm0di, quam detractia, atque appetitio alieni sed communis utilitatis derelitnio contra naturam esse es enim iniusta itaque ex ipsa naturae , quae utilitatem hominum conseruat, O continet, decernit prose io, ut ab homine inerti atque inutili adsipientem, bonum, Di te inq; uirum trans ferantur res ad uiuendum necessariae; qui ι occiderit , multum de commum utilitate detraa erit modo hoc ita faciat ut ne, ipsi de se bene existimans, st-seq; diligens, hanc caussam habeat ad iniuriam itaque siemper sicio fungatur , utilitati consulens hominum . et , quam scpe commemoro, hum antefocietati. Nam quod ad Phalarim attinet perfacileiκdicium est nulla est enim societas nobιs cum tyrannis, ed potiussumma di tractio neque in contra na
tura in poliare eum sit possis, quem honestum est ne
care atque hoc omne genus pestis'm atque in pium ex hominum communitate exterminandisnest etenim ut membra quaedam amputantur si et ipsa sanguine est tanquam spiritu carere carpermἰt, noscent reliqt is partibus corporis sit istia in Dura hominis feritas , ct immanrtas bel uae a co=mnunt
134쪽
taliquam humanitate corporis segreganda est bifius generis Haesiones sunt omnes eae, in quibus extempore sicium exquiritur. Ei' modi igitur credo res Panaetium persiecuturumsuisse, nisi aliquis casile, ut occupatio con illi ni eius praeuenil siet ad qμas in iconsultationes ex superioribus libris satis multa Ar
cepta seunt, qmbus e spici postit,quid it propter tur pitudinem fugiendum quid it id, quod icciri o fu
giendum non it quia omnino turpe non est. Sed quoniam operi incohato prope tamea absoluto,ian- quam fastigium imponimus, ut tometrae olent non
omnia docere,sed postulare, ut quaedam ibi conce dantur qu0facilius, quae uelint explicent i sic go a te postulo, mi Cicero, ut mihi concedas,si potes, ut /hil praeter id, qt od honesimist, esis propterse expe
71ιieYPὸripi tendi in situ hoc n0n licet propter Cratippi at il-teticorum seu lud certe dabis quod honestumst, id esse maximeti 'ρρο μι t, proptersie expetendum . mihi ut ruinisi satis I; cum hoc, tum illud probabilius uidetur, nec praete-
ntile , quod non idem honesum nec horrestum,quod non idem utile sit sepe testatur negatq ullam pestem maiorem in uitam hominum inuasiisse, quam eorum opinionem, qui ista dicti axerint itaque, i0η, ut aliquando anteponeremus utilia honestis,seed ut ei in errore di vilicaremus si quando incidissent, induxit eam, quae videretur esse, non quae Ges, repugnantiam.
135쪽
OFFICIORVM III. 6 pugnantiam hanc igiturpartem reli iam expleb mus, nullis adminiculis cit, ut dicitur, Marte nostro neque enim quidquam de hac parte pos Pan. e tium explicatum es, quod inibi probaretur de hs quos In manus meas uenerunt. Cum igitur aliqua becies utilitatis obtenta est, nos commoueri necesse est sed si , cum animum attenderis, turpitudinem uideas adiundiam ei rei, quae 'eciem utilitatis attulerit: tunc utilitas non requirenda es , sed intelligendum ubi turpitudo sit, ibi utilitat messe non posse quod tWrpit μῶ, se nihil est tam contra naturam , Dudna turpitudo recta eum cer conuenientia , o constantia a tura desiderat, aspernaturq; contraria 9 nihilq; tam 1ecundum naturam, qutam utilitas certe in eadem
re utili turpitudo esse non potest itemq; si ad honestatem natisumus eaq; aut sola expetendiis , ut Zenoni es, uino aut certe omni pondere ramores habenda, quim reliqua omnia, quod Artoteli placet necesse est, quod honestum sit, id esse aut 1
liiis , aut uni in m bovum quod autem bonum, id fit )η, sim:- certe utile; itaque, quidquid honestum, id utile qua 'fi' 'recrror hominum non proborum cum aliquid, quod L .f titile uisum es, arripuit, id continuo siecernit ablo,neso hinc cae, hinc uenena, hinc fas a tectamcnta nascuntur, hinc Drta, hinc peculatus . expilationes, direptioncsq; sociorum, ' cium: m, hinc opum ni mrarum potentiae non serendae: postremo etiam indiaberis ruitatibus ea sunt regnandi cupiditates quibus nihil nec tetrius nec diu excogitari potest. x trη 'I'l'ρηι emolumenta enim rerum fallacibus iudich urdeut ' - , I
136쪽
poenam, non dico D uno suas spe perrumpunt sed inius turpitudinis, qui e acerbi rim 19, yron uident. uuamobrem hoc quidem deliberantium genus pellatur medio, et enim totum sceleratum , O m-pit 9 qtu deliberant , utrum id sequantur, quod bonestum esse uideant, ans' scientes scelere contaminent in ipsa enim dubitatione facinus inest, etiam ad id non peruenerint ergo ea deliberanda omnino nonfunt, in quibus es turpis ipsa deliberatio. At turpis et aqμ ' ovi, i deliberatione, celandi, iccul' si audisjjes, opinis remouenda est satis eueim nobis si modo in philosophia aliquid prosccimus .pci liii demi estim si Messe debet, omnes deos, homines licelare so stii; sinit is tamen auare, nihil iniuste, nihil libidi nose, nihil incontinenter esse faciendi . hinc illle Gy indi cit m GTlatone sui , cum terra discessisset alm quibusidam imbribus, in illiuntiatum dos endit, dericvmq; qui ut ferim fabulae 9 ammaduertit cim; in lateribus fores ellent clitibus opertis, hominis mortus uidit corpus magnitudine inusit lata annulumq; aureum in digito quem ut detra-
xit ipsie induit erat autem regius pactor . tum in euum ill Hio concilii pastorum se recepit. ibi G palam eius an annulo, 3μoge ad palmam conuerterat, a mulo uidebatur, ipsonia naui /μη autenr omnia uidebat: idem rurios uidebat: r ci min lucem ann ullam inuertcrat itaque hac opportlinitate ann ii sus, reginae lupi A u ut eah; ad ius rico regem dominum interemis sunt diiq; quos obstare arbitrabatur nec initiquit iti m ei facinoribus potuit uideres; repente annui beneficio exortus
137쪽
ortus es 3diae hunc igitur pium annulum si habeat sapiens,nihil plus sibi liccre putet peccare,quam se non haberet honesta enim bonis uiris, non occulta, quaeruntur. Atque hoc loco philosophi quidam, mi, ni ne mali illi quidem, sed non satis acuti, fidiam, εommenticiam fabulam dicunt prolatam a Platone. quasi uero ille aut factum id esse,aut fieri potuisse. fendat haec est uisimus annuli, huius exempli sinemo sciturus, nemo ne uspicaturus quidemst, cum aliquid diuitiarum, potentiae, dominationis, libidinis caliga feceris, si id diis, hominibusq; futurumsit semper ignotum, strefacturus negant id fieri pos
se. quoquam non potes id quidem: ed quaero,qμod negant posse, id post et, quid in facerent' urgent ' ἔ-
rufice sane negant enim posse, et in eo persat hoc cypuis. uerbum quid ualeat, non uident cum enim qu-mus si possint celare, quid adluri sint; non quaerimus possint ne celare, sed tanquam tormenta quaedam adhibemus, ut , si ressionderint, se punitate
proposita fincturos , quod expediar, facinorososse esse fateantur; si negent, omnia turpia per se ipsa fugienda esse concedant sed iam ad propositum,
uertamur Incidunt spe multae caussae, quae conturbant animos utilitatis 'ecie, non, cum hoc det, beretur, relinquenda ne is honestas propter utilitatis magiritudinem, iam id quidem improbum est' sed illud, possit ne id, quod utile uideatur, fieri nouturpiter cum Collatino Tarquini collegae Brutus tu consutitu. imperium abrogabat, poterat uideri ficere id iniuste fuerat enim in regibus expellendis socius Bruti 'I' m
138쪽
sed in po terμ consiliorum etiam adiutor. cum autem consilium hoc ' irincipes cepissient, cognationem Superbi, numenq; su tudiis m. Tarquiniorum, O memoriam regni esse tollendam: quod erat utile patriae consulere; id erat ita honesti, littote iis p*- tit etiam ipsi: Collatino placere deberet itaque utili-t 'φυρ- aluit propter honestatem sine qua nec utilitas quidem et epotuisset. At in eo rege, qui urbem constadidit, non ita species enim utilitatis animum pepimii eius: cui cum uisum esset utilius, solum se quimcum altero, regnare fratrem interemit. misit hic Opietatem, humanitatem, ut id quod utile ui Ita, debatur, neque erat, sequiposset. tamen muris quis maenia calis amopposuit speciem honestatis nec probabile transiliret nec satis idoneam . peccauit igitur, pace uel Zirini, uel Omuli dixerim. Nec tamen nostrae nobis titιlitates omittendae funi, aliisq; tradendae, cum his ipsi egeamus: Istdsua cuique utilitati, quod sine alterius iniuria at,seruiendum est. sicite Chrysippus, ut multa; quisladium , inquit, currit, ei riti Acontendere debet, quam maxime possit, ut uincat; supplantare eum, qui cum certet, aut manu depellere nullo modo debet sic in uita sibi quenque petere , quod pe tineat ad usium, non iniquum es alteri surripeperiore it ν φ . - Maxime autem peritiriantur officia iiij. namκ imSiquius seri tribuere, quod recte pos s, eteribuere, quod Monsit aequum, contra os ficii est .s d huiusgeneris totos breue, O non dissi ite praeceptum est quae enim iud cur utilia, honores, diuitiae, voluptates, O ceterageneris ei dcm, haec amicitiae nutiquam anteponenda sunt,at neque contra remp.
139쪽
remp. neque contra iusiurandum, ac fidem, amici sui caussa uir bonus faciet; nec si iudex quidem erit de ipso amico ponit enim per Jnam amici, cum induit iudicis tantum dabit amicitiae, ut ueram amici caussam esse malit; ut perorandae litis tempus,quoad per leges liceat, accommodet cum uero iurato dicenda sententia sit, meminerit deum sie adbibere testem, id est, ut ego arbitror, mentemsuam, qua nihil homini dedit ipse deus diuimus itaque praeclaris imaioribus accepimus morem rogandi iudicis si eum teneremus . e A salua de facere possit, haec roga tio ad ea pertinet, quae paulo ante dixi hones amico a iudice posse concedi namsi omnia facienda sint, quaeramici uelint, non amicitiae tales, ed coniurationes p standaesunt loquor autem de communibus amicitusc. nam in sapietibus uiris atque persediis ni-bu potest essee tale Damonem. Iothiam, Iothagoreos, ferunt hoc animo interses uisbe, ut, cum eorum alteri Dionyssus Urannus diem necis destinanisset, et is, qui morti addous esset, paucos sibi dies commendandorum suorum caussa postulauisset, uas factussit alter eius sistendi; ut, ille non reuertisset ad diem moriendum esset sibii . qui cum ad diem se recepisset, admiratus eorum fidem Frannus, etiauit, ut se in amicitiam tertium ad criberent. Cum igitur id, quod utile uidetur in amicitia, cum eo,quod honestum est, comparatur: iaceat utilitatisθecies,ualeat honestas, cum autem in amicitia, quae honesta Aonsunt postulabuntur religio, fides anteponatur amicitiae, sic habebitur is, quem exquirimus, e Ius
140쪽
lactus Oscij. Sed utilitatist ecie in spissime
peccatur, ut in Corinthi disturbatione nostri, durius etiam Athenienties, qui ciuerunt, ut Aeginetis,qui classe ualebant, pollices praeciderentur hoc uisu n est utile nimis enim imminebat propter propinquitate Aegina Pireaeo. sed nihil, quod crudite, utile. est
enim hominum naturae, quam sequi debemus, maai- me inimica crudelitas Male etiam, qui peregrinos Dr i P troma urbibus uti prohibent, eosq; exterminant, uticli 0 qt PU/μ δε μ nius apud patres nostro. Papius nuper vam esse pro cive, qu ciuis nondit, rectu e1 non licere quam
tulerunt legemsapientisimi consules C Ius, Scaevola: usu uero urbis prohibere peregrinos, Iane inhumanum est illa praeclara, in quibus publicae utilitatis species pri honestate contemnitur.plena exemplorum est nostra res'. cum saepe alias, tum maaime
bello Punicosecundo quae, Cannens calamitate accepta, maiores animos habuit, quam unquam rebus secundis, nulla fuit timoris significatio, ni limentio pacis tanta uis est honesi, ut 'eciem utilitatis obscuret Athenienses cum Persarum impetum illo modo possent sustinere, hiatuerentq; ut, si be relι-nta coniugibus, O liberis Troe siue depostolis, naues I ' consci riderent lisertatemq; Graeci. e classi di finderent, Dolum quendam siuadentem, ut in urbe ma nereiit, Xerxemq; reciphrent lapidibus obruerunt. atque illesequi utilitatem uidebatur, sed ea nulla erati Agnante honestate Themistocles postis Lloriam eius belli, quod cim Persis fuit, dia it in concr0