장음표시 사용
141쪽
non esse post lauit, ut aliquem populus daret sui' cum communicaret datus es Arsides huic ille clas cm Lacedaemonioru quae ubducta esset ad GItbe-
in concionem ma*na expe tatione uenit, dixitq; perutile esse considium , quod Themiocles afferret .sed minutae honestum itaque Athenienses, quod hune sum non esset,idie utile quidem putarunt, totamq;
eam rem, quam ne adiuuerant quidem, auctore Ariflud repudiauerunt. Melius hi, quam nos, qui pira ta immunes ocios uectigales habemus. Maneat ere, quod turpe sit, id nunquam csse utile, ne tu qui dem, cum id, quod esse utile putes, adipiscare μ/1tim ipsum utile putare,quod turpest, calamitosum et sed incidunt, ut stupra dixi,saepe caussae, cum repugnare utilita honestati uideatur: ut animaduertendum it repugnet, ne plane, an possit cum honestate coniungi eius generis haesunt quaestiones sit, exempli gratia, uir tonus ab Alexandria profestus B sodum, magnum spumenti numerum aduexerit in I hodiorum inopia , fame, sitimmaq; a ρηα cai si id sciat complures mercatores ab exadriaJsiisse nauesq; in cursus umeto onustas petentes Rhodum uiderit dicturusne sit id M odi s , an flentio suum quamplurimo uenditurus. sapientcm, O bonuuirum fingimus de eius deliberatione , O consulta tione quierimus qui celaturus Rhodios non pit si id turpe iudicet sed dubitet, an turpe non sit in hu
iusmodi causis aliud Diogeni ablonio uideri so
libenter utitur exemplis: viarem illustrant,
142쪽
let, magno, sura ut Stoico aliud Antipatro, discipulo eius, hominiaculi1simo Antipatro, omnia patefaciendi, ut ne quid omnino , quod uenditor norit, emptor ignoret; Diogeni, venditorem, quate- ηοJmnisai nus iure ciuili constitutum sit, dicere uitia oportere,
cetera ne insedis agere, O quoniam uendat, uella
g F qua muttine uendere aduexi exposivi; et om non pluris, qudm ceteri; fortasse etiam minoris,cum maior est copia: cuisit iniuria fina oritur Antipatri ratio ex altera parte. Quid agi tute, cum hominibus consiulere debeas est fruire humanae societati; μεορ pHise; eaq; lege natus sis ut ea habea principia siturae, piis qui debe quibusparere, O quae simper equi debeas; ut utili- ρη- tas tua, communis utilitas sit; uicissim, aeque comunis utilitas, tuasit celabis homines, quid iis a st ες commmoditatis, et copiae Respondebit Diogenesfortasse sic Aliud celare, aliud es tacere neque ego nunc te celo si tibi non dico quae natura deorumst, quis sit finis bonorum quae tibi plus prodessent cognita, quim tritici utilitasEfed non, quidquid tibi audire utile est, id mihi dicere necesse G. Immo uero, inquit ille, necesse est: si quidem inter homines natura meministi coniun tam societatem Memini, inquit ille: stilium ista societas talis est,ut nihilsuum cuiusquesit quod si ita est, nec uendendum quidem quidquam est sed donandum. Vides in hac tota disceptatione non illud dici quamuis hoc turpest, tamen, quoniam expedit, faciam; sed ita expedire, ut a rea λημ' turpe sit altera autem parte, ea re, quia turr et it -- 4befaciendum mendat aedes uir bonis propter
143쪽
propter aliqua uitia 'tu ne norit, ceteri ignorent: pestilentes mi, habeantur salubres ignoretur , in omnibus cubilibus apparereserpentes mi materiatae ruinose:sed hoc praeter dominum nemo sciat: quaero si hoc emptoribus uenditorio dixerit, aedesq; uendiderit pluris multo, quam se uenditurumputaridi i num id iuste, an improbe fecerit ' ille uero, in quit Antipater, improbe facit quid enim est aliud,
erranti uiam non mostrare, quod Athenis execra ex quo versi:stionibus publicissancitum esse si hoc non est, empto Evo ἰήb. rem pati ruere, per errorem in maximam staudem incurrere plus etiam est , quam uiam non moustrare nam es , scientem in errorem alterum inducere, Diogenes c0ntra: u=nte emere coegit, qui
ne hortatus quidem es fille , quod non placebat,pro scrip sit tu, quod placebat , misi quodsi , qui prostribunt uillam bonam, ut ipsi asserunt beneq; ae bificatam, non existimantvrfefellisse , etiam se illa
nec bona est, nec aedificata ratione multo minus, qui domum non laudarunt ubi enim iudicium emptoris es, ibi faus uenditoris quae potest esset in autem dictum non omne pri standum est quod dictum nou dictis, bisula est , id praestandum putant quid uero est Iullius, praIlauda. quὰm uenditorem eius rei, quam uendat, uitia nam rares quid autem tam absurdum, quὰm, si domini iussu ita praeco praedicet, domum silentem uendo 'Sic ergo in quibusdam caussis dubiis, ex altera parte defenditur honestas ex altera ita de utilitate dicitur, ut id, quod utile uideatur, non modo honesum sacere sit sed etiam, non facere turpe nec est illa,
144쪽
quae uidetur utilium eri ci totiestis sepe , dissen
sto: quae diiudicanda sunt: non enim, ut quaerer fi m bonssi onus, expositimus sed ut explicaremus. Plon igit Irrias . , videtiit nec frumentarius ille .sodius , nec hic aetasmii stitis, e dium,enditor celare emptores debuisse neque enim instipatro id est celare, quidquid reticeas sed cum, quod tu scias id ignorare emolumenti tui caussa helis eos, quorum intersit id scire hoc aut e celandigenus quale siit cuius hominis , qui non uidet certe non aperti non implicis est, nsu ingenui, non iusti, non uiri boni , uersuti potius, obscuri , as uti, fallacis, malitiosi, callidi, ueteratoris, uasti haec tot, alia plura non ne inutile est uitiorum s ιbire nomini quodsi uituperandisunt, qui reticuerunt quid de iis extimandis est, qui orationis uanitatem adhibue-
'. . m p. 4niti eques R. homo nec infacetus Osa- δά- II , is litteratus, cumst Syracusis ciandi caussa, non
Cami, ouis negociandi ut ipse dicere solebat contulisset, d Gallii, P.reii ctitabat se hortulos aliquos relle emere, quo inuita- Asmi amicos, se ubi se oblectare sine interpellatoribus posset quod cum percrebuisset, Tyti us ei quidanm, qui argentariam faceret Syracusis , dixit, uenales quidemse hortos non habere, sic d licere uti Canio, si uellet , ut suis: O simul ad cenam inuitauit in post rum diem. - ille promisisset, tum 2Drbius, ut argentarius, qui esset apud omnes ordines gratiosius, piscatores adse conuocauit , abi s petiuit , ut ante suos hortulos postera die piscarentur dixitq; quid
eos facere uellet ad cenam tempore uenit Caniiιs. opipareparatum erat conuiuium . cymbarum ante oculus
145쪽
oculos multitudo prose quis lue, quod ceperat, ferebat ante pedes 3thlipses abiiciebantur tum Cartius quies , inquit quid es o 3ibi , tantum ne pilicium ' tantum ne 3mbarum s ille, quid mi, rum Linquit hoc loco. l. racios quidquid es p
siclum i hic aquatio hac uilla si carere non pol lunt. intensis Canius cupiditate, colendi id Pythio, ut uenderet. grauate ille primo q&id multi impetrat emit homo cupidus, et locuples tanti, quanti Uthius uoluit, ira it instructos nomina facit negocium conficit inuitat Canius postera die familiares sιos: uenit ipse mature scalmum nullum uidet quierit ex proximo uicini, nauiseriae quaedam piscatorum eissent, quὸd eos nullos uideret ni illa, quod clam, inquit ille sed hic pisicari nulli solent itaque heri miraabar, quid accidisset somachari Canius si ii quid19- cerco non dum enim Aquillius, collega, O fumi V pr D r .liaris meus , protulerat de dolo malo formulas in quibtis ipsis, cum ex eo quaereretur 'urd sp t dolus malus resi ondebat cum esset aliud sinulatum, aliud actum hoc quidem sane luculenter, ut ab homine perito de mendi ergo, o Pythius in omnes aliud agentes, aliud simulantes, perfidi, improbi, malitiosii sunt nullum igitur factum eorum po
test utile esse, cum sit tot uitiis inquinatum qu d si 'T'
Aquilliana definitio uera es ex omni ita simula tio, disimulatioq; tollenda es ita, Cc, ut fnrat melius, nec, ut uendat, quisquam sim ita bis, aut di simulabit uir bonus. atque ibi dolus malus etiam legi bus crat uindicatus ut tutela Duodecim tabestis, V
146쪽
rolleniam in reb contrahendis omne menclimaretur. eum re vera ἴ- g non sint omnes enim sa
circi sicriptio adolescentium lege Platorii, ,sime si e , iudici is , in 'quibus E FIDE BONA, additur reliquorum autem iudiciorum haec uerba
e , quod melius .equius se potes ulla pars neges audis aut , ct m dicitur inter bonos bene agier, qui qua in agi ob sic aut malitiose potes 'dolus autem malus se utiliorit , di di mutis ione, ut ait quibus , continetur tollendum es igitur in rebus
contrahendis omne mendacium non licitatorem uenditor, nec, qui contra se liceatur, emptor opp0ηct: uterque, si ad eloquendum uenerit, non plus quam semel, eloquetur. γ ctus quidem Scisvola P. Lius, cum post ubi lici, ut sibi iundus, cuius emptor erat, semel indicaretur idq; uenditor ita fecisset, dixit se pluris aestimare, addidit centum millia n
moest, qui hoc uiri boni fuisse, et sapientis negant ut si minoris, quam potu isset, uendidisset. haec igitur est illa pernicies quhil alio bonos , alios sapicntes existimant ex quo Ennius ' equidquam saper sapientem, qui sibi ipsi prodesse nequiret u re id quidem si, quid isset prodessee, mihi cum Ennio conueniret Hecatonem quidem Myodium, d scipulum Tanaeti', uideo in i s libris, quos de oscijs scripsit u , Tuberoni, dicere, apientis esse, nihἱ contra mores, Nes, insituta cientem, habere rationem reifamiliaris: ncque enim solum nobis diuites esse uolumus sed liberis propinquis, amicis, maXι- meq;
147쪽
meq; reip. singulorum enim facultates , copia, divitiae sunt ciuitatis huic Scaevola fastum, de quo paulo ante dixi, placere nullo modo potest etenim omninose negatfacturum compedijsui causa, quod 'non liceat huic nec laus magna tribuenda est, nec
gratia. Sed iuri 1 mulatio, dissimulatio do- δι malus est; perpaucae res sunt, in quibus dolus se malus non uersetur Aue uir bonus est is, qui pro ' est, quibus potest, nocet nemini; recte luctum uirum mali irbonum nonfacile reperiemus nunquam igitur est uti m. e peccare, quia semper est turpe, quia semper est honestum, uirum bonum esse, semper est utile. Ac de iure quidem praetorum sancitum est apud nos iu -
e ciuili, ut in his uendendis uitia etiam dicerentur, iis, quae nota essent uenditori nam, cum ex duodecim
tabulis satis esset cautum, ea pri stari, quae sent lingua nuncupata; quae qui inficiatus esset, dupli lib. i. δε cem poenam subiret: iurisiconsultis etiam reticen M.tiae poena est constituta quidquid enim inest praedio uith, id statuerunt se uenditorsciret, nisi nomina-
Ο im diἱ tum esset, pr flari oportere ut, cum in arce augurium augures acturi essent, iussissentq; T. Clam; dium Centimalum, qui aedes in Coelio monte habe- b bat, demoliri eas, quarum altitudo osceret austi- cuis Claudius proscripsit, infulam uendidit emit P. Calpurnius Lanarius hAic ab auguribus illud idem denunciatum est itaque Calpurnius, cum demoliis ira tus esset, cognouissetq; Claudium aedes postea proscripsiisse quim esset ab auguribus demoliri iussus,
arbitrum illum adegit Q v I D sibi de ea resace
148쪽
quis Vticae suamarus occideret, e seruiεn: patriam a picerat omnium concessu principes in
plus ad bonitatem asserunt CICERONI Ire oporteret ex fide bona. M. Cato siententiam dixit, bilius Uri Catonis pater ut enἰm ceteri expaα tribus sic hic imi ilumen progenuit, ex fili est nominandus is igitur iudex ita pron&nciauit cum in ueni dando rem eam scisti non pronuncia-uset, emptori damnum praestari oportere igitur ad dem bonam statuit pertiniere, notum esse emptori uitium, quod nosset uenditor quodsi refcte diiudicauit; non recte frumentarius ille, non re te aedium pestilentium uenditor achit sed huiusmodi reticenti eiure ciuili omnes comprehendi non post i; quae autem possunt, diu enter eventur M. Marius Gratidianus propinquus noster, C. Sergio Oratae uendiderat aedes eas, quas ab eodem ipsi paucis ante annis emerat hae Sergio struiebant sed hoc in mancipio Marius non do erat adducta res in iudicium est. Orata mira us Gratidianium desexd bat AntJnius ius Crassus ur ecbat; quod uitium Penditor non dixisset sciens , id oportere praestiarici aequitat m ntonius; quonian id uitium ignotum Sergio non
fuisset , qui illas aedes uendidisset, nihiἱ fui se ne
cesse dici nec eum es le deceptum, qui id, quod cinerat , quo iure 49ct, teneret quorsium haeci ut illud intelligas, no placui cte maioribus nos ris lus Aedaliter leges, aliter philosophi tollunt actutias e leges, quatenus manu tenere res possunt phil sophi, quatenus ratione, into lentia ratio igitur hoc po sulat, ne quid in dise, ne quid simulate, ne quid fallaciter Sunt ne igitur in diae tendere plagas, etiamsi excitaturus non sis, nec agitaturuis ipsae
149쪽
enim ferae nullo insequente . spe incidunt sic, tu cum aedes prosicribas, tabulam tanquam plagam ponas , domum propter uitia uendas in eam aliquis inacurrat imprudens hoc quanquam uideo propter de-pnruationem consuetudinis neque more turpe haberi neque aut lege sanciri, aut iure ciuili naturae ta
men lege sancitum es societas enim est quod etsi sepe di tum est, dicendum tamen es saepius 9 latis i-
me quidem quae pateat, hominum inter homines sim terror e0rum, qui eiusdem gentis sunt; propior eo ruim , qui eiusdem ciuitatis itaque maiores aliud ius gentium aliud ius ciuile es euoluerunt quod enim ciuile, non idem continuo g ntium , quod autem iis eruiti paleigentium,idem ciuile esse debet sed nos ueri iuris, ger uius , quam man q; iustitiae solidam, O expressam giem nul μ igeiiiii m. lam tenemus umbra, ct imaginibus utimur easq; ipsas utinam sequeremur feruntur enim ex optimis naturae principiis, ueritatis exemplis nam Han
TER BONOS BENE AGIER OPOR TE Τ E SINE FRAUDATIONE .
sed, qui in boni. quid sit bene agier magna quae si est. quidem Sc evola Pont. Max. summam Isim esse dicebat in omnibus iis arbitrisue, in quabus adderetur, ex fide boni: deiq; bonae nomeri existi bat
150쪽
his magni esse iudicis statuere pre ertim cum inph. risique es enituissicia contraria, quid quenque cuique
praestare oporteret. Quocirca anutiae tollendae rent,
eaq; malitia, quae uult quidem uiderisie esse pruden , tiam,sid abest ab ea, distatq; plurimum .prudentia est enim locata in delecIu bonorum , O malorum; malitia, si omnia, quae turpia sunt, mala si h
mala bonis anteponit 2 sc uero in praediis soli ius ciuile ductum a natura malitiam fraudemq; uindicat .sed in mancipiorum uenditione uenditori in uenditione fraus omnis excluditur qui enim scire debuit defas μ' - state, de fuga, de furtis, praestat edi Io aditum. heredum alia caussa est. Ex quo intelligitur, quoniam iuris natura fons sit, hoc fecundum natur
esse, neminem id agere ut ex alterius praedetur multa a b , Icilia Nec ut pernicies uitae maior inueniri potest,
quam in malitia simulatio intelligentiae ex quo illatia simulati tu uni erabilia nascuntur ut utilia cum honeius pu- est geo: gnare uideantur quotus enim quisque reperietis ,
qai impunitate , ignoratione omnium proposita, abstinere possit iniuria mericlitemur , si placet in j quidem exemplis, in quibus pectari uulgus homι-numfortasse non putat neque enim de sicariis, ueneficis, testamentari s , furibus peculatoribus hoc ioco disserendum est; qui non uerbis sunt, 'utatione philo 'ophorum sed uinculis carcere ca-sigandi sedi e consideremus, quae faciunt i , qui habentur boni L. Minutii Basilii, locupletis hominis, album testamentum quidam e Graecia I 'Mam attulerunt quod quofacilius obtinerent, scripserunt