장음표시 사용
81쪽
sat autem communitate sunt radiis of iciorum , ex quibus , quod cuique pris et, intelligi possit m pri-σn diis immortalibus secunda patriae , tertia parentibus , deinceps gradatim reliqua reliquis de beantur bulbus ex rebus breuiter disputatis intelligi potes , non solum id homines olere dubitare hone tum , ne an turpe sit; sed tiam, duobus propositis honestis, utrum honesius. Hic locus a Panaetio est, uisupra dixi praetermissus fed ad reliqua
82쪽
quoIauocare uideatur a rep. capessenda. vlla mortuo.
v v MADMODv M officia ducerentur ab honestate, Marce i. atque ab omnigenere uirtutis, alis explicatum arbitror libro superiore sequitur, ut haec victorumgenera persequar, quae pertinent ad tutae cultum, 'ad earum reru, quibus utuntur homines, facultatem, ad Ooes, ad copias. u stibus quid utilius, quid utile , quid inutile tu, e in quitiquaeri dies, ut quid maxime utile. de quibus dicere aggrediar, si pauca prius de instituto, ac de iudicio meo dixero. uuanquam enim libri nostri complures non modo ad legcndi sed etiam adscribendi istudium excitauerint: tamen interdum uereor ne quibusdam bonis uiris philosiophiae nomen tinuisum, mirenturq; in ea tantum me operae, et temporis ponere e 70 autem,q Smdiu rest'. per eos regebatur, quibus in ipsa comm erat,'mnes meas curas, cogitati0nesq; in eam conferebam cum autem dominatu unius omma tenerentur; neque libet usquam consilio, aut at Ictoritati locus; usios denique tuendae reip. luminos uiros a L m; nec me angoribis; dedi, quibus essem confectus tu restitissem nec rios modignas hommedullo ob ptatibus atque utinam re'. stetistiit, uocoeperat, statu, nec in homines nun tam commutam darum rerum, quam uertendit rum cupidus incidit
83쪽
et . primi enim,ut lante ep. rccresolebamus nagendo plus, quam inscribcud0, operae ponerem res ry l e enim deinde ipsis scriptis non ea, qu. nunc, sed aditiones no aue mandaremus, ut saepes cimus clima te, ef ,sit δε eo, in qua omnis mea cura , cogitati0, opera poni j lc- datu suo, et bat , nulla esset omnino; illae si ilicet litteriae conticae de temporibusrunt forenses, senatoriae nihil alit m . ζηζsδm ah mus non possiet , in iis ludi S ab initi Vc s litigis, eat, eis iutatis; existimaui bonestissime Molhlias deponi possc fert,litterase se me ad bilosophiam retulispem cur cum multum eripes. adolescens, discendi caussia, temporis tribuissem po
Ieiqud in bonuribus in eriti re coepi, meq; stu reip. tradidi, tantum erat philosophiae loci, quantum seu pei fiserat annicorum, O reip. temporibus id autem omne consumebatur in legendo si ribendi ocium non erat maXι mi igitur in malis hoc tantum boni lie ut videmur u ea litteris mandaremus, quae nec satis crant nota nos ris, erant cognitione dignissima.
quid e benim, per deos, optabilius sapientia' quid praestantius quid homini melius' est i homine dignius 'hanc qui capetunt igitur, philolophi nominantur,nec quidquam aliud est philo sphia , si interpretari uelis, tu in sudium sapientiae. Sapientia A fpientiae te' temo ut a ueteribus philosophis de nitum est re 'N rum diuinarum, O humanarrita, a Garrimq; qtsi bus hae res continentur scien tia . cuius sudiuim qui uitul erat haud sciae intelligo, quidnam sit, quod laudandam putet . iam siue obicctati quaerituram plutosibiae commi, requiesq; curarum; quia coni uiam eorum tu inelidatio.
diri potest , ii temper aliquid ac virunt, quod
84쪽
ctet, O ualeat ad bene, beate .uiuendum sim ratio con lamiae, uirtutisq; quaeritur aut haec ars est, aut nulla omnino per qua m eas assuquaisAr. H-lam uero dicere maximarum rerum artem e si , cum minimarum linearte nulla sit, hominum est parum considerate loquentium, atque in maximis rebus er
i antium si autem est aliqua disciplina uirtutis ubi ea quaeretur cum ab hoc discendi genere discesseris Sed haec cum adphjlosophiam cubortamur , accura- inscribito ius fuent ad utari: quod alio quidem libro fecimus.
MinucU hoc audiera etapore tantum nobis declarandum fuit,
cur , orbati re munerisi , ad hoc nos se dis potismum contulissemus. Occurritur aut m nobis, quidem dio tis, Θ eruditis, quaerentibus, satisne constanter facere uideamur, qui, cum percipii, tanquam Aca hil pose dicamus tamen oe altis de rebus dispereredemici sol s, hoc ipsi tempore praecepta sic: persequata: r. Quibus uellem satis cognitae se nostra
sententia non enim sumus ij, quorum vagetur animus errore, nec abra unquam, quid sequatur.
quae enim esset ista Mena, uel qu e uita potius, non solum di putandi , detiam uiue id ratione sublata f=mamis, si bii in f ut Putes, alia r nubilia, f)bibui. se coiitra alia improb ibilia esse dicimus.' id es en b, suimur qu0d in imped alia , quae mihi probabilia uideantur sequi, quae contra, improbare atque Urwadi arrogantiam uitare, fugere temeritatem qm a sapientia di sedet immunis contra aut Minonia di
putatur a nostris, quod bac ipsum probabile es cere
85쪽
non posset, nis exitraque parte cavs arum es et fa-. contentio sed haec ca planata sunt in Academi cis nostrrssatas, ut arbitror , diligenter. Tibi alis em , mr Cicero, q2anquam in alitiqui1 ma nobilissimaq; philosophia Cratippo a MIIo reuersaris, iis millimo, qui illa praeclara pepererunt tamen haec nostra . nitima uesris, ignota e be nolui sed iam ad insertula pergamus . Oumque igitur rationibus propositis offici persequendi s aru duae ad decus , honesalemq; pertincnt , dube ad commoda uitae , copias, opes .facultates , quinta ad eligendi iudicitim , quando ea, quae dixi, pugnare inter se uideretur; honesatis pars per cola siquam quid tibi cupio coe notis in am hoc aute de quo nunc agimus , id is sumis , quod uti, te app. atur in quo uerbo lapsa consi ethdo distexit de uia sen inq; e dedi, ta est , i t ab hones, tile secerneret, O consitaei et hori sum aliqνod , quod, tile non flet O ntiles, quod non Oxts m . Aa nulla pernicies Maior hominam uitae potuit asser 'ri. Summa quidem an toritate philosophi seuere sane , atque honeste haec tria genera, confusa cogita tione , di linguat quidquid enim ii sumst, id utile
etiam esse censent; itemq; , quod hones in id in esse iussum exquies citor , ut , quidquid Insum sit, idemst utile luce V i parum pro piciunt, hi saepe
tiersutos homines , O callidos admirantes , eorum malitiam , rpientia tu iudicant quor m error ei A
piendus est omnisq; opinio ad eam stem tradxcenda, ut horrectis confliis .iosisq; adlis, non a ad , malitia,s intelligantia, quae uelint, cons quis is .
tele , omni mi ta. a. prora enim, Itia peripateticis acie statvici senuis L . 'rejertim in ossicio opinii ne
86쪽
uita bis,hmri c 0 adsitam hominum tuendam pertinent,
inanimatis uti partim sim tinammata vit aurDm argenitum, lit ea, i r, ct crimia quae gignuntur e terra, ut alia filodenagon eris; par
i tim an multa , qua habent suos impetus o cylim appetitus eoi seni autem esia ratio Ars ex titia punt, alia ratione utentra ea pertes rationis sunt equi, boues, reli reae peclides apes ,rit artini opere gicitur ratione ibisti ut , μή, atque uitam . Ratione
alterum homun m . deos placatos pietas est cici, sanctitas proxime autenm. sicci indit deos homines hominibus maxime utiles esse post lint. Earimq; item rerum rit is noceant, o ob sint , eadem diuisito is sed reia deos nocere non pi tant his exceptis homines ho=mnibus plurimum obe Ie s et proia homine ni desse arbitranti r . ea enim ipsi, quo in nrmata di- . - 'l' i m s, splenetque si nilo λὶinum est IIa peris AEns nec habercinus, nisit manus, O ars accessistet nec his sine hominum adnninhi ratione uteremur neqIse enim ualetudinis cis ratio, usq9 nare alio neqrseagriculturi, neque set ructuumq reliquor: percepti , i consi ruatio sitne opera homini ,1 lues epotus et Iamieri, O Partim reri , quibus abundaremus , ea portatio, o cari , qlsibus ege remus, inuectio certe nis la esset , visit his mimeribus homines fregerentur. ad63nq; ratione nec lapides ea ciderentur e terra ad usum nostr in necessaris, nec ferret , areris , aes , argentum e foderetur penitus abditim , sine hominum labore, o maius. Tecta uero, qisibus suorum urspclleretur calorum
87쪽
moles sedarentur, unde aut initio generi humano dari potu bent, aut postea subuenire , aut ui tempectatis , aut terrae motu, aut uctu late cecidissent, nisi communis uita ab hominibus harum rerum auxilia petere id c lie, Adde ducIus aquarum, deriuationes tumii rum , agrorum irrigationes, molas oppositas fluctibus portus manu DIIos: quae non sine hominum opere habere possemus. Ex quibus omnibus , hacteiis ina- multisq; aliis per 'icuum es, qui sit IIus, quaeq; utilitates ex rebus iis quaesunt inanimatae percipiantur , eas nos millo modo sine hominum manu , atque opera capere potuisse. Q si denique ex bistis silictus, ' 'r' aut re e commoditas, si homines adiuuarent per ' cipi posset clam O qui principes inliemendiflicri ori et, ullus, u- quem ex quaque bellua usi labere possemus , h, flum ferrent,
mines certe I xerim . nec hoc tempore me hominum op ra aut pclcere eas, aut do re aut tueri, aut 'tempestuos sinctus ex his capere possemus ab eis demq; ea, quae nocent, interficiuntur, O , quae usui polybiit esse, capiuntur. Quid enumerem artitu multitudinei v. ne quibus uita omnino nulla esse po
tuisset quis enim agris subueniret qui esset obleha
tio ualentium, qui uictus, aut cultus, nistam ωι, tae nobis artes ministrarent'Ditibus rebus exculta hominum uita tanta distat dii tu, cultu besiarum. Vrbes uero sine hominum coetu non potuit sent nec di cari, necfrequentari: susino, m6roq; consituti, tum iuris aequa scriptio, certaq; uiuendi disciplina, per quas bene, beateq; uiuitur qua res et mansuetudo animoru consecuta, uerecundia est:
88쪽
tig/ Vi intra ur olfectum test, ut es et uitatis nitior, atque ut dan-
mus, quὰ;n nec 1 e es quis es enim, cui non perspicua sint illi, quae pluribus uerb: d Panaetio comine, morantur, nemineyn neque ducem An bello, nec principem magnas res, salutares sine huminis, udiis gerere potuisset commemoratur ab eo Themistocles,
phomini ab homi hominum, atque consons sic nulla tam dete la-
bili pelli , qtiae non oratini ab homine nascator.
es Dicaearchi liber de interitu hominum, peripatetici magni, O copiosi qui, colle Iis ceteris avors, luuionis pestilentiae, a litatis, belluartim etiam tapentinae multitudinjs, quarum impctu docet q&aedam hominu; p. genera esse consumpta deinde comparat, quantoplitire deleti in honin es homim impetu, id est bellis, alit editionibus, qu mc mi reliqua ca- lai nitate. Cum igitur hic locu , nihil habeat dubitatio uis, quin hornrnes pluriurum hominibus et prosint, ob ist; proprium hoc statuto esse uirtutis, comiliare ibi itimos horninum, ad ulli 'fuos adiungore itaque, reae in rc bus inanimis, rusq; in ultu, tra latione bellua rum iunt titiliter ad hon iniim ii, tam , artibiis ea tribuuntur operosis homini vi autes uria ad amplificationem nostrarum rem in prom-sta, ac parata, virorum prassantium sapientia, uirtute
89쪽
vlatu te excitant Ar etentinum assere omnis in tribus oblis uertitur quaru in una est in per luciendo, quid in quaque reicrum sinceruiuiq; sit , quid con sentaneum cuique,' sed coit c lliciis , cxqu0 reaeqtie gignantur, quae cuiusque rei it causia . alterum, cohi
nant appetitiones scias illi ιραάλ, obedientes e sicere rati9ni tertium,ses quibuscu; congregamur, uti Moderate . scienter, quorum sudus ea , Aesia tura siderat , expleta , cumulataq; habeamus per eos denique, i quid importetur nobis incommodi, 'ropul emus ulciscamurq; eo , qui nocere nobis conati sunt; tantaq; poena assulamus, trantam quitas, buri nitasq; patitur. Quibus autem amnibus hanc fet cultatem siequin imus, ut hominum studia complcctamur, eaq; teneamus; dicemus , neque ita rimulto post sed pauca ante dicenda sunt Magnam uim esse in fortuna in utranque partem , uel ad secundas res , t claduersas , quis ign0rati nam', cum prostero latu eius utimur , ad optatos exitres pro&ebimur cum restauit , Lysimur haec igitur ipsa fortuna ceteros casus rariores habet; primu ab inanimis procellas , tempestates naufragii, ruinas , incendia deinde se belliis IIus , morsus , impetus haec igitur , ut dixi, rariora . at uero interrius exercitu re, ut proxime trium saepe multorum; clades impera-t0rrem . t nuper sitim mi ac siti relam uiri inuidi epi .eterea mulsit diuis atque ob eas bene meritoriι sepe clarum expulsiones, calamitates, fugae . rus is , secunda res honores , im peria, Rictoride, quan Mam
uirtis tribus in rebus uertitur. in punis ad n adii, sabiviri auitate praescri pius. fortu e Is t Iutranque partem summa.
duce Pompcio in Africa d ι-ce Scipione P bpei socero e in Hispania, ρα
90쪽
fortuiti imi tamen sitae hominum operibus, Osu- diis neutram in partem et sci possunt hoc lituri gnito , dicendum si, quonam modo hominum sudia ad utilitates nos rasallicere atque excita repo mus quieti longior fucrit oratio, cum magni tredine utilitatis compars tur: ita fortas,etiam breuior ui Ἀζμη μ/d debitur Uuaecunque imur homines homini tribuut minibis. -4 limo gelidi i , atque θ0nellaridum aut bene
ti0lentiae gratia faciunt, cum aliqua de caulla quei npiam diligunt aut honoris si cuius uirtutem susticiunt i si quem dignum fortuna qua maniplis inaputant aut cui dem habent, O bene rebus si s consulere arbitrantur aut cuius metuunt; aut contra quibus aliqihil expeElani, ut cum reges, p0pullaresue homines largitiones aliquas proponunt aut pο-sremo, pretio, aut mercede ducuntur.' sordidiis
sima quidem est ratio. inquinat sana est ijs, qui
ea tenentur O illis , qui ad eam conjugere conan- virtμ pe m tu . male ni si Q habet, cum, quod uirtute es, i, id tentatur pecuniis sed quoniam non nilna quam subsidium hoc tecostarium is, innadmodum sit utendum eo dicemus, si prius ijs de rebus, quae uirtuti propiores Irent,dia erimus. Atque etiam si biiciunt se homines imperio alterius, et potesati pluribus de causis ducuntur enim aut be euolentia,aut beneficiorum magnitudine,aut dignitatis praestantia, aiι,θe, sibi id utile furu rum aut metu, ne ui parcre cogantur; aut spe lar itionis, promissonisq; capti; aut, 'emo ut scpe in iis ira uidetulus, mercede conducti. Smi autem omnium ire aptius est quidquam