장음표시 사용
151쪽
mortales vero vocantur Dii sine pedum usu fassi Iuno in saciet in Encae r. i. Io. Encia. v. 6 o. Cras De effingit euntis, Morte obita qu.. ea .rma est dolitare figuras. Ex tali incessu AEn as matrem suam rece sciit vi abnquit, apiiqvai g. I. A neid. v. Hop. dc s. 6 p. 6 B. o v. Et vera inc esu patuit Dra , Scilicci velut lcvs vcnto, naviculae instar propulsa, aut quasi in terra levigata, aut glacie obducta, lubrico motu clapi a. Neque inanes habita: cjusmodi Deorum epiphaniae, sed essicaces, resul mari quodam auxilio praeditae: Quae nempe aut reris salutem , aut afflicti, solatium, aut labonantibus auxitium portendere conessu vcrant ; quare ec si ulti ac dulci sortuna ebrii Rcges, hoc titulo quoque superbire, dc 'Pria arata vocari voluerunt, ut inprimis Antiochus Syriae Rex, vcriori nomina Ea i Oct c mea a chimis di eius. Hinc Athenicialium in carmine Ithyphallico, cum
D metrius coram urbem ingrederetur: C I R., crum, Aictivarum, Ath n. dipnos. lib. 6. cap. is. E dem modo Augusti Colaces Poeth. Virg. I. GLNec tam praesentes alibi cognoscere divos.
IAc illam vidi sudenem Meobare quotannis i Lis lanos cui nostra dies auarta fumant.
Ovid. r. Trista Per te pris em conspicuumque Deum. I lirat, lib. 3. Od. s. Jovcm dc Augustum confert, atque hunc
si quo ammodo prata l. i. h v elo toniantem credidimus 'Oem Regnare: praesens divus habebitur Anguetus.
De D orum Epiphania multa docte disserit EZ. Sprehemitas dissert. s. de usu O prest. num: . dc ad Callimachi hymnum ra
Hominum aliquando in nis crio Diabolus uti voluit, quorum opera voluntatem suam mam star t. cerimonias ludi sui'. rstiti fas prae scrib rct. Hi aut in hominis aut voce cfati sunt, vI scri- xi, consignata legerunt ea quae Pro livinis. in licibus vendit lat. Voce ag h:int Pontificis de Auguitas, aliiquc divini. Pomtvicinia c. XL.Mn 111 1 bui in clibi ou 3 Pcrinianiabus PI que
152쪽
que a Senatu consilebatur, quod Lepc nothit Lia his, ex quoi iisque scriptoribui hunc morem firmat Bristonius, ob. 2. fores. pag. et os. 2IO. Augurum& Aruspicum munus praecipuum erat, auspicia captare, id est, signa rerum suturnarum, Deorumque minita : Laetane essent illa an piacularia , quidve apportarent, pr sperane an vero minacia & calamitosa, expiandaque sacrificiis &luctu publico, scrutari ac pracmonere. hinc justissimae superstitiaonum causiet. Terent. Plio . ae . sic. s.
Ara sex vetuit ante brumam aliquid nota
Negotii incipere: quae causa est sum ima. Hetrusci hac arte maxime claruerunt. Liv. lib. i. ad publica P digia Hemisci tantum vates adhibebantur. Insignis cli historia apud Agelliu P, hb. a. cap. s. Cum statua Holatii Coclitis deccesso tacta cilci, ob id fulgur piaculis luendum, Aruspices ex taxi uria acciti, inimico atque hostili in populum Rom. odio, ii stituerant cana rem contrariis religionibus procurare. Ea re pa dira, cum de perfidia confessi essent, necati sunt. unde Ursus hic tota urbe factus cantatus pie pueris sertur: Malum consilium confusiori pessimum est. Cicero Z. de lag. Interpretes autem 'vis C et . publici Augures signis O -spiciis postea videnro. disciplinam
tenento , Di oramque iras providen o, iisque parento. Calique fust O regionibus ratis temperanto, urbemque o agros , O templa liberata
atque effata habento: quaque augur in uicta, nefasta, viriosa, dira d, erit , irrita, infestaque sumo: quique non paruerit, capitale esto. Prodigia, portenta ad Prusios ct Aruspices i Senatus sus erit, des .ra 'to. Etruriaque principes disciplinam docento. Quebus si vis credi rim procuranto , idemque fulgura atque ob ta Manto. Lucanus lib. de varias monstris expiandis: Π propter placuit Tuscos de more vetusto . .
L. Acciri vates. quorum qui maAimus aedio i Aruns, incaluit desertae moenia Luna, Fulminis edo pus motus , ven is ue calciates . Fibrarum, O monitus volitantis in aere penna
Claudian. l. i. in Eutrop: Tuliniueos cohes Etruria ce at ignei, ,. Immensumque ne sis libris exploret aruspex,
i. suae nova portenuant supers. -
153쪽
1ra Expiationes praecipiebant hac aut simili tarmula, qualis occumrit apud Varronem, lib. 6. de ling. Lat. Ut Ao quiaque ritu se eri sirium faciat. Scripta, quibus Deorum voluntatem edocebantur gentiles, rant inprimis libri Sibyllini, de quibus & nos egimus syngran male nostro de Bibliothecis, cap 6. ad quos rebus dubiis saepe recurrebant Romani. Horum inspiciendoi um causa creati primo dumia viri, postea Xviri, imo quindeclim viri facti, de quorum consilio expiationes initi tutae. S Cti ritus ue, quo libri inspei hantur, serinam habet Vopiscus in Aureliano: Die tertio Idus
Januarias Fulvus Sabinus Proetor urbanus dixit: si Referimus ad D vos, P. C. Pontificum Aggestionem , ct Aureliani Principis ut ras, quibus jubetur ut inspiciantur fatales libri, quibus spe, beta, , terminandi sacrato Deorum imperio continetur. Scitis enim ipsi, quotiescunque grauior aliquis extitit motus, eos semper inspectos:
si neque prius mala publica e se finita, quam ex iis Acrisiciorum ' , , ee t auctoritas. Tunc surrexit primae sententne Ulpius Syli , , nus, atque ita locutus est: Sero nimis, P. C. de Reip. state eo usi sulimus, sero ad fatalia iussa respicimus, more languentium , qui,, ad summos medicos nisi in jumma desperarione non mittunt: proin quasi peritioribus et iris major facienda sit cura cum omnibus morbit occurri sit melius. Meministii enim, P, C. me in hoc ordine spe
, , obruisse, jam tum, cum prim m nuntiatum e i Marcomannos eru-
pige; consulenda Sibyllae decreta, utendum Apollinis beneficiis, - serviendum Deorum immortalium preceptis: recus', vero quos si dam, ct cum ingenti calumnia recussse, cum adulando dicerent. , , tantam esse Principii virtutem, ut opus non sit Deo consuli, proinde,, quasi oe ipse vir magnus non Deos cotat, non Ze Diis immortalibur, , speret. Nuid plura' audivimns literas quibus rogavit opem Dea-
rum, quae nunquam cuiquam turpis ess, ut vir forti mus adiuti, Peltia laureata constituite, veteranis manibus libros evolvite, satari Reip. qua hunt eterna , perquirite, patrimis matrimisique puer i,, carmen indicite: nos semium Acrii, uel apparatum sacrificiis, notri aris ambarvalia in Oceanu.
154쪽
,, Post haec interrogati plerique Senatores, sententiam dixerunt, quas longum est innectere, dcinde aliis manus porrigentibus, aliis pessibus in sententias cuntibus, plerisque vcrbo con m,, tienti Dus, conditum est SC tum. Itum est deinde ad templum, - inspecti libri, proditi versus, lustrata urbs, condita carmina, si 1m Damalia promissa, atque ita solemnitas, quae jubebatur, ex-
- pleta. Est epistola Au iani de libris Sibyllinis; nam ipsam
si quoque indidi ad fidem rerum, Miror, vos, Patres Sancti, tam- si dia de aperiendis Sibyllinis dubitase librii ; perinde quasi in Chri- , t ianorum Ecclesia, non in templo Deorum omnium tradiaretis. A-- rite igitur O castimonia Pontificum, ceremoniisque solemnibus iu- , vate Principem, neces tate publica laborantem. Inspiciantur libri iis qua facienda fuerint celebrentum quem libet suintum , cujus libetis gentes capta ost, que libet animalia regia non abnuo, sed libens of fero: neque enim iudecorum est, Diis iuvantibus Vincere. Sic apud is majores nostros multa finita sunt bella, multa coepta. Si quid estri sumtuum, datis ad praefectium erarii literii, decerni si , est pra-- terea vestrae auectoritatia arca publica, quam magis refertam esse re-
In hoc ordinet Vatum carmina censcnda, quae saepissime quoque consulta. Evcmpla hic congerere supervacuum est, cum sedulo in co operam posuerit Brisio inusi lib. 2. de so . pag. et . an.
155쪽
CAPUT. XIL . . , Sticute si a mari e comeduntur non est prodigium. Caularum noratio CT rei nobilias admiratiouem faciunt. Ouid siue norima, senta, portenta, prodigias Miracula Deorum gentilium qi dum in fista, quaedam occulta. Acci Antia homini pr.eter intentionem in actionibus religit is, cliuilitas, ah allatas. Auspicia calca. Palpitationes. Sternutamen . ta. Pedum est, ones. Auguria ex aviuntiolatu, cantu, reipudio sol imo. Praefigia ex bubus, equis, muribus, telis, canibus : inprimis ex ei precibus. Diabolus se petis. Serpens Epidaurius. Auguria ex apibus, formicis, et unius V. Prodigia in Sole, nubibus aere Misa: audita. Piti ne sui meae amis sudantes. Ha mo . Prodigia multa smul coi juncti: mille mortem Alii Caesaris: ante iactum ci de C saris . Pompili, Ora
Icut homo iram illam quam animo concepit, nunquam lita occ illare Potest, quin ejus stina, aut ex oculas arta . ibus erumpant, aut ex ore totoque vultu cmicent, ut sa- totum hominem statu suo motum esse dcprehendas Sic cciam rerum naturam, si ca a communi cursu, dc latent causarum serie deviet, manis stam conditoris iram non sine rationerne se ferre creditur. Quae sare res miserorum gentilium super lima in in imm nsum auxit, praesertim ubi cause in occulto, positae: quabus manis stis nihil inde diri pio: sagicbant. Nullum rivi u re cicrum de .ri baut ob sacula. a u ac coviestas, quia
156쪽
ta fieri scirent ob ventriculi fervorem, atque inde orientem coracitatem. Columella lib. p. cap. 11. Sum quedam scrofa , quae manarunt foetus suos. quia cum sit, non habetur prodigium. Nam sues eae omnibus pecudibus impatientissima famii sunt: ita ut aliquando, si in digeant pabuli, non tantum alienam, si liceat, sobolem . sed etiam s.. consuruant. Plinius breviter. lib. S. cap. s i. Comesse foetus his Wbis prodigium. Unde icpidum illud Antiphontis apud Clem. Alexandr. I. I. Stram. Nam cum quidam malet praesagirs ex eo qima sus porcellos devorasse , isque cana vidisset, ob sordes ejus qui ipsam alebat, sam valdet aricriuatam : De signo inquit, laetare. quod cum sic climret, filios tuos non comederit. Ubi veroca latent, acceditque rei novitas, multi sttiprnt in M' Enetae, quies p um sibi a Vulcano fabricatum & caelatum. (S. . Eneid. Miratur, rerumque ignarus imagine gaudet. Animis sic j ctis facillime se inserit supentitio metu suturi equos sapienter animadvertit Seneca, vae t. natur. lib. r. misi
esse ue eo tardus, ct dem ut in terram est, ut ad di Pina non ereatur. . ae tota mente consurgat: utique ubi no rem aliquod miraculum e coelo fulsit. Nam quamdiu stita decurrum, magnitudinem rerum consuetudo subducit. Ita enim compositi fumo , ut nos quotidiana, etiam si adis ratione digna sunt, transeant: contra minimarum quoque rerum.
usta prodierunt, spectaculum dulce flat. Via itaque coetus astro rum . quibus immensi corporis pulchritudo d in uitur, populum nomeon orat. At cum aliqueta ex more mutatum est, omnium diutius imeaelo est. Sol spectatorem , nisi cum deficit. hon habet. Nemo obserat Iaham, nisi laborantem. Tunc urbes conclamant . tune pro se quia ues stitione vana re idat. Hac suit illud Clauduini lib. 1 ux
Seni feros partus. metuendaque pignora matri.
Maenibat in mediis auditum nocte luporum
. Mummur. O attonito pecudis pastore locutat, t. lapidum duras hiemes, nimboque minace- i- i T. Sanguineo rubuse em, puteosique cruor Mutatos msasque polo concurrere lunai . . Et geminos Soles mirari desinat orbis , t via cesserunt eunucho consile monstra.
157쪽
ris D Ei LUSTRATIONIBUS, CAP. XII.
Hoc ipsum etiam verba, prudentera majoribus posita, deci rant : quia enim ostendunt, porrendunt , monstrant, praedicunt; otanta, portenta, monstra, prodigia dicuntur, teste Crecrone. lib. i. de diυin. quibus consentanea scribit idem, lib. 2. de nat. Deor. & Augustinus, de Citi. Dei, lib. ra. cap. 8. Nonius vero Marcellus cap. s. Monstra ciuidem & os cnta similiter intelligi vult, quod imminetntia monstrent, ostendant. Portentum autem incin soIum quod portendat, sed citam quod jam apportet. & Ω-ciat ex li s signincationibus, quae in auspiciis ec auguriis & cxtispiciis os nuuntur. Prodigium tandem semper pessimum cile dicit, dictum quasi porro adigendum. additquc illud S. A n.
Sola novum , dii que nefas Harpyia Ceiano Prodetium canit, ct tristes denuntiat iras. Ad quem locum ita Setrvius : Prodigium, portentum O monstrum monstrum modico sine discernuntur, sed confusepro se plerunque ponum ur, Varro sane haec ita desinu ; ostentum, quod aliquid hominibus pendii s portentum , quod aliquid futurum portendit g Prodigium , quod pom dirigit s miraculum , quod mirum est s monstrum, quod matri. Lil, o autem , m. de verb, sirni'. l. 38. ostentum definit, .H contra naturam cujusque rei genitum, fictumque . duo a'-tem dicit senera esse ostentorum, unum quoti S quid contra naturam nascitur, tribus manibus sorte aut pedibus, aut qua alia Parte corporis. qum naturae contraria cst. alteriam cum quid pro. idigiosum videtur, quae Graeci ea rari Cm, id est, vison svocant.
Non mirum ergo si ad monstri conspcinim plerumque exhorrescimus: ideo Gigantes, pro monstris olim habiti, crita dicti, cujus etymon a cadendo. Rationem reddit R. D. Nimchi: in
lib. rad. .mpani Ar, 'a se bara reaa rami vas et ridet mim , d ue Ara quia Nil rei ha is vis metu eorum comidant, vade cir formida- biles meta dicunt r. Augustinus, Ab. io. de Citi. Dei, cap. i 6. miracula Deorum
gentilium duplicia secit . quaedam erum vi ac potestate corum fieri satis evidetnter apparet. ut cst, quod Sgics Deorum penatum, quos de Troja Agnetas cffugiciis advex:t, de loco in locum mugrasse res runtur: quod coicin Tarquinius novacula secuit: quod Epidaurius sciens insculapio naviganti Romam comcs ad-
158쪽
haesitra quod navim qua simulachrum matris Phrygi x velittatur, tantis hominum boumque conatibus immobilem redditam, una mulierculae Zona alligatam, ad sua: pudicitiae testimonium m vit & traxit: quod vestalis, de cujus corruptione quaestio veri batur, aqua impleto cribro de Tyberi, neque perfluente, abstulit controversiam. Alia autem intervallis temporum, occultis
ipsius mundi causis, veruntamen sub divina provi cntia constia tutis & ordinatis monstrosa contingunt: quales sunt inusitat ipsius animalium, & coelo ternaque insolita rerum facies, sive tantum terrans, sive etiam nocens : Atque haec illa esse dicit, quae procurari, atque mitigari daemoniacis ritibus sallacissima Gorum astutia perlitum tr. quale monstriim suo seculo . virum stinctum, propter rei novitatem esse dicit Juven. sar. 13. Egregium sne umque utrum si cerno, bimembri Hoc monstrum puero. Ur miranti jam sub aratro
Psibus inventis, ac faeta comparo mula. et Soericitus tanquam lapides e uderit imber, i , Examenque apium longa consederit uva, Calmine delubri, tanquam in mare suxerit amnis Gurgitibus miris, O lactis vortice torrens.
Talia ergo observata ac procurata fuerunt, vel singula seorsm vel plura conjunctim. Omncs res a Dco O. M. conditae, ad finem lege naturae sibi praescriptum, certo conatu atque appetitu feruntur, qui tum dcmum terminatur, cum res sinem illum a ccuta, in ejus si uitione acquiescit: si vero eum non assequitur, errat, re vi committ:t. Appetitus hic pro ratione creatunarum a Physicorum filiis itatuitur Rationalis, Sensitivus, Naturalis. RA-tionalis est in hominibus qui propter fincm omnia is eme orast mi agunt: Si autem fine suo excidant, aut in mediorum ad illum circeiione aliquid nec opinantibus contingat, det Suo anto nec cogitarant. nec cogitare potuerant, illud an prodigium vcrrerunt ntiles, adcoque procurandum eX irrarent quod obscrvatum tuit non tantum in actiombus religiosis, scd ctiam civilibus atque animalibus.
In actionibus religiosis s quid non rite seret, ominosum ad o luc lustrandum credebatur. Plutarchus in Coriolano: Si rem i
159쪽
quus thensas ducentium elanguisset, itemque si te manu prehendisi iset uriga habenas, supplicationem decernebant instaurandam. Secutra i emporious unum sacrificium triciei instaurarunt, quod semper aliqui elicti vel offensionis intervenisse diceretur. Cicero, orat. de arusp. resp. An F Iudius constitit, aut tubicen repente conticuit, aut puer ice patrimus O matrimus, si terram non tenuit, O: lorum omisit, aut Faedalis verbo , aut si nutu aberravit, ludi sunt non rite facti: eoque errata expiantur, O memes Deorum immortatium ludorum instauratis
e placantur. ad hunc Ciceronis locum respexit Arnobius lib. Dadv. Mntcs : In ceremoniis vestris, inquit, rebusi ue diuraui, postu- Aonibus locus est , ct piaculi contracta esse dimur commissio, si per imprudentia Lirium, aut in verbo quispiam, aut s/mpudio deerravit, aut si cursu in silennibus ludis, curriculisque diueratis: commifum mnes statim in religiones clamaras sacras, si Iudius constitit, aut tibicen repente conticuit: aut si patrimus illa qui vocitatur puer o omisit per
ignorantiam lorum , aut terram tenere non potuit, ct audetis abnuere
si dehctis tam grabibus violari semper a vobis Deos, cum in levioribus causis irasci eos ipsi cum pernicie septus ire tramini civitatis. Plin. lib. 28. cap. a. Si Pontisci Ditis causa epulanti aliquid exciderit, in mensa urique id reponi, adolerique ad larem, piatio est. Cum auspicaretur Consul, in domo extra urbLm, via in tabernaculo ad id conducto sedebat: quod si qua de causa redire in urbiam, nubiis dum visis certis signis cogeretur. relinquendum enat prius Coi .ductum tabernaculum, & quaerandum alterum, ex quo de integro scrvaret de coelo. Tibcrius Sempronius bis codem usus, cos . renunciavit Scipionem Nasicam, de C. Martium: cognito post vitio, rem ad Scinatum retulit, ncque n glexit adco minutam CD sentionem Senatus: scripsit consulibus, qui relictis provinciis, illico Romam regressi deposuerunt magistratum. Plut . in Maracello. Cicero et . de divin. Val. Max. lib. I. rap. I inter prodigia Cassii & Bruti caedem portendentia Iulius Obsequ ns numerat rum, qui in pompa Victoriae cultu cum ferretur, Erculo dccidit: & lictorem qui lustrationi perversis falcibus lauream impositit. Comelio Ceth'go, quod cxta hostiae non rite porrexisset;
E Sulpitio, quia immolanti apex, quem gestivit Flamines, de capite defluxisset, ademta sunt sacerdotia. Minucio Dictatori,
160쪽
mb. XII.bVETERUM GENT ILIUM, ias
qui Magistrum equitum dixerat C. Flaminium , quia stridor so
ricis auditus er l, abrogatum est imperium. Plutarchua O Va&rius Maa. locis citatis. Huc pertinent Auspicia caduca, cum aliquid ad rem sacran pertinens excidit, non tantum virga e manu Flaminis, ut Scalia ger Festum interpretatur, cujus verba: Caduca anspicia dicunt, cum at quid in templo mcidit, veluti virga de manu, hoc exempli gratia additur, cum & alia excidere possint: ut viscera, quod contigit Crasso. Plutarch. cap. 36. Tm Cr x ais potaratac , is si , crura m , tu quod visum esse ait vereta triste. V, Ectima, velliti jugit cum saucius aram
Tatiras ct incertam excucst cervice securim. . Sueton. Galb. cap. 18. Cum per omne iter dextra sinistraque oppidatim et ictima Oeeremur, taurus securis icTu consterna m. rupta
et inculo es dum e ui invasit, elat que pedibus totum cruore perfudit. Tacit. lib. 3. hii . cap. si. Accessit dirum omen, profugus altari- .has laurui, diseecto scrificii apparatu, longe , nec ubi feriri hostia mos est, ui. 3. Georg. pe in homira Deum medio , stans hostia ad aram
Lanea dum nidiea circumdatur infula vitta, Iuter cune lantes cecidit moribunda ministro . ,
Senec. Oedip. v. 33 . Altuis taurus attollens caput Primos ad ortus positus expavit diem ,
Trepidusiue vultum Solis, O radios fugit, Coronae quod contigit Galbae, Suet. cap. I S. Obser tum etiam est C . v. sacris canti coronam de capite excidisse. De Syphace, Silius Ital. lib. I 6.
Et simul extructis cespes Arrexerat aris , . . . lectimaque admota stabat sub eZ a bipe his, Cum sabito abruptis fugiens altaria taurus athit vinclis, mugituque excita late. Ira evit tecta, ct fremitu suspiria rauco congeminat, trepida terrorem sparsit in aura taque m reum decoramen fronte sine u onera a attactu nudavit tempora Retis. A. et Mia coelicola casuro trie a regno Io