장음표시 사용
161쪽
iso DE LUSTRATIONIBUS. CAN XIL
Signa dabant, sevique aderant gravia omina fati. - Patera , e Spondeum: Theophr. Charach. cap. ro. intern
que sunt, pateram sibi e manibus elabi sinit, O simul risum tollit, quasi aliquid fecerit portentosim . Nisi eaductim auspicium dici mavelis, quia homini, cui accidit, casus & infortunii omen est. Suomodo Petronius peritura fata dicit, quae perniciem alicui vel rei, vel homini portendunt: lach, mosum fumum Horat. qui lachrimas exprimit: mentita tela , Virg. r. aen. quae Trojanos Graecos tale mentiebantur. In actionibus ad communem vitam humanam ac politicam pertinentibus non minor observationum superstitio. In Magistratibus: Julius Obsequens. M. Lepido. Munatio Planco Coil latum est prodigii loco fuisse, quod P. Ticius Praetor propter dissensi,nes collega magistrarum abrogavit, ct ante annam est mo tuus. Commat neminem , qui Magistratum collige abstulerat, annum vixisse, abro dierunt autem hi: Lucius iunius Brutus Cons , Tra uinio C. latino: Tib. Gracchus, M. Octavio Caecinnae: P. Tarquinius, P. I
rasso et Tassius, Bruto ct Cassio pugnam adters a Cesarem ct Antonium molientibus. Varro lib. s. de ling. Lat. Praetor qui die nefasto tui est , si imprudens fecit, piaculari hostia facta piatur a F pri
dixit, Uuintus Muciua abnegabat eum expia i , ct ut impium nompo se dicebat. Sueton. Galb. cap. 18. Adoptionis die, neque milites recocuturo castrensem sellam de more positam pro Tribunali , oblitis in histris, O in senatu curulem perverse collicatam. In privatis: Plin. lib. 28. cap. 2. Incendia inter epulas nominata, aquis sub mensis profusis abominabantur: recedente aliquo ab epulis simul verri si mr aut bibente conviva mensam vel repositorium tonsi, inauspicatissimum judicatur. Sternutamento redocarifer,sum mensamve ,s non postea gustetur aliquid , inter diras habetur, aut omnimo non esse, quin y repente conticescere convivium , adnotatum est , norans in pari praesenti numero: qua in re fama labor est, ad quemcunque eorum pertinens. Cibus etiam e manu prolapsus reaedebatnr , ut que per mensii, vetabamque munditiarum causa de re. Inter funes a C. Pansae inhibita prodigia reccuset Jua. Obsequens , quen- dux
162쪽
p. XII. VETERUM GENTILIUM. 111
dam e populo, sanguine victimarum prolapso, respersam cruore. palmam proficiscenti dedisse. Byblas, apud Ovid. s. metam v. V6.
vid quod re ominibus certis prohibebar amori . . Indulgere meo tunc, cum mihi ferre jubenti Excidit , ct fecit spes nostras cera caducas fmune vel ista dies fuerat, vel tota volvtas, Sed potius mutanda dies ' Deus ipse monebat
Signaque certa dabat, si non male sana fuissem. Pergimus ad actiones animales, ubi circa palpitationes & secultatem hominis, qua se de loco in locum movere potest infinita sere a gentilibus sunt observata. Si pars aliqua corporis suapte sponte substitisset aut mota esset, omen inde captum. Hujus palpitationis tres erant species. Priama, moire , quae a Veteri Glossario Salisatio dicitur. Plaut.
sio rei occati sunt, quia dum eis membrorum quaecunque salierint, a
quid si exinde prosperum, seu figni'ari. Secunda: tinnitus auris, Plin. lib. 28. cap. r. quin e: absentes tinnitu pinessent re de se sermones, receptum est. Et Epigrammatum Graecanicorum liber . meminiti Et ars ,h: scripsit 'E, J et aevi ia. Elcgans est illud
vetustissimi Poetie epigramma Garrula , quid totis resonas mihi noctilus, i Aurisy eccio quem dicunt nunc memini mei Hic eui, pit qu/ris conant tibi noctuas aures ,
Et resonant totis, vel a te loquitur. Non dubie loquitur me Pelia, moletior aura Venit, se exili murmure dulce fremit. vel a non aliterheraeta silentia noctis Summisa ac tenui rumpere voce solet. species, x μὴ., sternutatio. Propertius: lib. 2. cl- 3- . miris arcutiam sternuit omen amor.
163쪽
is, DE LUSTRATIONIBUS, CAF. XII.
Cujus ominationis sollicitudinem cum deprecabantur Graeci
dicebant Zsu e cor. In epigrammate: --Zso Grem
m. Atque haec ex Scaligeri notis ad Ausonii gryphum de numero ternario, ubi vers. Eo. pro omnia legendum cste vult omia
terna. Divini quid in illis latere Pythagoras quoque monuit
pud AElianum var. hist. lib. q. cap. II. o rar -- mariae. mac , xv Sonus, qui persepe accidit auribus, vox est praestantiorum. i. Daemonum. Tu rea et v idem quod io S a lav Nu-mcn. Sternutamenta autem non sacere auspicium plerique censent, sed cum captatis auguriis superveniunt, illa rata sacere, sive boni sive mali praenuncia sint: qualiaque praedicta es praevis que suerant assii mare, de probare sermonis veritatem putaverunt: Homeri exemplo, qui, Penelope, malum procis suturum ab Ulysse, reserente. Tebmachum suit sternutasse. Et Xenophonte ad militcs concionante, lib. 3. ara'. sub idem tempus, s ci nutans quidam , omen secit felicissimum , ita ut totius dux militiae crearetur. Themistocle vero ad aras sacrificante, a dextrast mutans homo augurium fecit, quo praecipua captivi immol rentur. Hippiae quoque dum stemutat, excusius dens, in gnum augurium secit calamitatis suturae. Arist. lib. I. hist. animal. cap. xx. O probL sect. 33. s. p. s. i. quod e capite, tanquam ex arce, sternutamcnta originem ducunt, quae pars divina de sanctior homini est, propterea prodcuntem inde spiritum tanquam signuinaugurale, de divinum numen nos venerari decere censuit. Si essent matutina, nefanda ominari, & rci inceptandae irritos con ius sacere: quare si intcr calcerandum sternutassent, ad lectum redibant superstitios . August. de docti . Chrs lib. 2. cap.ro. Si vero meridiana, firmissimi auspicii esse, praecipue a dextris a bitrati sunt. Saepe tamen symbolum veritatis, ta prognosticum liberationis sacere ab insidiarum metu, volucre. vide Alex. ab AlcX. lib. 2. cap. 26. et G. Voetii disp. de superstitione, cum as pendice historico-Theologica, de sternutatione. Circa facultatem loco motivam occurrunt inprimis pedum o
Ensiones, quas infausti semper ominis sui sie idem Alexander loco modo allegato, exemplis prcitat. C. Gracchus, qua die civilis datisne operectus suit, domo egrediens, ita Pede limen osen
164쪽
C,ν. XII. VETERUM GENTILIUM. is a
dit, ut non parva vis sanguinis esilueret. Neroni quoque in expeditionem Alexandriam prosectum , lacinia surgenti adhaesit. Crassi etiam filius, contra Parthos proditurus in aciem, ita pei dem onendit, ut humi prostratus concideret quos omnes vehementi discrimine atque immani strage oppressos fuisse constat. Non defuerunt mmcn qui talia omina insuper habendo, nulla religione ab inceptis absterreri potuerunt. nec illis infeliciter cecsit. Julius Caesar in egressu navis prolapsus, omen in melius vertit, dicens: Teneo te Africa. Sueton. cap. Sy.. Facultas generatrix a natura & homini, ec reliquis animalibus concessa est, ut sibi simile procreet, & cum in singulari non posssit, in specie tamen naturam conservet, ec qua lantenus immo talem reddat. Si erso haec exorbitet, ac sibi dissimile sive monstrum progeneret, in omen vertebatur. Livius & Julius Obs quens notarunt Mulam peperisse; Mulum tripedem natum esse: monstra humana, praesentim Androgynos natos csse: Nursiae gemini remuliere ingenua nati : S. Gal. M. Scauro si puella integris omnibus membris, puer a parte priore alvo aperta, ita ut nudum intestinum conspiceretur. Idem posteriore natura solidus natus, qui voce missa expiravit, DL Obsee. qualia monstra inter causas lustrationum ab historicis recensentur. Cum in
Urbe Antiochia ad Maeandrum sita Vir ex virgine factus csset. Romamque ad Claudium Imp. adductus, hic prodigii istius Causa in Capitolio Iovi Averrunco aram posuit. Phleg. de reb. mi-r s. m. o. In exercitu Alexandri M. cum ovis agnum edidistet, qui figuram & Calorem tiarae in capite tes iculosque utrinque praeserebar: aversatus est portentum, atque expiatus per Babyloni, , quos de more secum trahebat ad talia. P t. in Alex. Apud Plutarchum in convivio septem sapientum, viso monstro, equae partu edito, quod superiae ad cervices & manus humana sorma erat, reliquas partes haneret equinas, de ejus expiatione deliberatur. Hicron. Epist. 63. Legamus veteres h storias, ct maxime Graecas ct
Latinas , ct indientemus lustralibus hostiis, secundum errorem portentosas soboles tam in hominibus, quam in armentis ac pecudibus expi tas. Am. Marcell. lib. iv. fin. Nascuntur hujus emodi saepe por/
M. indicantia rerum variarum eventus, qua quoniam non ex Antrum M
165쪽
, Π DE LUSTRATIONIBUS, CAp. XII.
vi apud veteres, paίlice, inaudita praetereunt ra incognita.
Animalia quae appetitu sensitivo aguntur, & vestigium aliquod rationis in phantana ostendunt, si quid praeter solitum fecerint,
horrenda inde animo privsagiebant gentiles. in hac categoria frunt volucres, quadrupedcs, serpentes. E volucribus auguria captabantur, vel ex Alitis involatu , vel ex oscinis cautu, vel ex tripudio solistimo, ecquibus prolixe sane agit Cicero, lib. 2. de nat. Deor. & I . de divin. Eoc recentioribus Peucerias de divinationum generibus. Imprimis habitus est Infel x Lubo, dirum mortalibus omen. Hunc in Capitolio visum notavit Jul. Obsequens, P. Plautio ei M. Fulvio, iterum: Cn. Domitio, G. Fannio cost . nonis Ma tiis, propterea eo anno urbs lustrata est. P . tib io. cap. ra. Adi Camerarii hor. subcis. cent. I. cap 6p. ct cent. S. cap. IX. Dira ave in urbe aut Capitolio vita, obsecratio ut haberetur voluit Claudius Imperator. Sueton. Chiud. cap. 22. Tiresias obse vato tristi augurio sacrificat apud Sophoclem , Antigone:
Nam in veterem sedem augurii . Sedens, ubi erat augurii portus, Ionoram audio avium Toc , Malo impetu clangentium, Et tace acies se mutuo une vitas.
gnores, nam sepitus alarum xacl erat siue fana. Statim vero metuens sacrificia tentavi, I naris Fammantibus. Ax is incendiaria s: epius malo augurio apud Romanos uso, e Julio obsequente, cap. 38. Se gio alba; & M. Scauro cap. SQ. C. Liuio, L. Domitio cost . Propter hanc senet i 1 i Dero
166쪽
mero urbs lustrata, ut L. Cassio, &C. Mario coss quae sit avis
ea nec reperitur nec traditur. quidam ita interpretantur, incem diariam esse quaecunque apparuerit carbonem ferens ex altaribus
Alii spinturnicem eam vocant, sed haec ipsa quae esset, non invenit Plinius, lib. io. cap. i Audiamus Scaligerum in Festum, ad Busium. Ab hoc inauspicatum genus avium Ambustaneum dictum putarim, quod circa busta versetur. Glossarium , Atibu- stat diis, s D: ' opta. lego: Ambustaneus, ut Circanea avis. Ambustaneae aves ditae videntur, qui de busto seu rogo aliquid in tecta deferebant, & incendium portendcbant, unde incendiarim xves in angurali disciplina. Servius in fragmentis: Sane bubo sica-jus aedes insiderit, O vocem miserit. mortem signiscare dicitur: si a tem de busto sudem ad tectum de terit, incendium edibus portendere. Quin eandem spinturnicem fuisse cum incendiaria, non dubito Gineco enim nomine dicta est et quod carbonem ex rogo, aut exaltari in aedes inferret. omni est stimini in ignis. Haec Scaliger. Festus: Spint i nix est avis genus, turpis figurae occum
satrix artis cum, perdita statum, ea Graece dicitur, ut ait Saxume.
Solitariae comicis occursus mali ominis in nuptialibus auspiciis
censebatur. Hinc illud cun aes xxοι--. EPerre, si die elimina vi
eo convicem. Habes apud Orum in Hieroglyphicis. e. Pindari scholiasten in Pythia. V. f. idolol. lib. 3. cap. 86. Atheniensibus autem n mia saxa sta, unde provcrbium hau o, de quo Erasmus.
Inter oscines corvus a dextra , almistra cornix ratum sacia stant. Cic. i. de ditiis. Virg. Ecl. 1. Sape sinistra ca dia praedixi: ab luce cornix. Gallinae cantus infelix, uxorem enim marito superiorem esse iam lat. Contra Gallorum cantus Thebanis selix; cum enim tempore
pugnae I cuctricae apud Lebadiam Trophonio res divina fieret. ili gallinacei in eo loco sic assidue cancre cceperunt, ut nihil in i mitterent; augures lineoli , (reste Cicerone , 1. de divin. dixerunt, Thebanorum esse victoriam, propterea quod avis illa victa silere taleret, canere si vicissct . Simile augurium contigit Ioachimo II. Marchioni Brandebui gensi chrcitum contra Turcas educenti, quod hoccpigrmamaxe ornavit G. Sabinus: ' m
167쪽
Cum patriae educens Ioachimus Marchio turmas ii castra profecturis segeaque movit equis, . pice qui contra pharetratos Caesare Tuicas
Actia pro Ches ii nomiae besta re it:
Ingi Aente viam cantanees Priscipe pulu st . Insolitum liqui a voce dedere sonum , Praepete qui nondum vestiti corpora penna, Ante duos sed ad huc ora fuere dies.
Hac bona fluem pol tendunt signa triumpiam . Auguriis Faustum talibus omen inest.
Namque hii Thebanis victi Iacedaemones armis, Sanguine fecerunt Leuctra cruenta suo: mitis ades , laeto victoribus omine, talu Prosye a vocali gutture petra dabant. Sed & hae e & tripudia talis ima a cordatioribus ridebantur. P. Claudius, bello Punico secundo cum nuntiatretur pullos cavea liberatos non nasci, mergi eos in aquam jussit, ut biberent, quoniam esse nollent. Damnata haec auguria lege divini Dexit. I S.Io. vitio versa Regi Menesti, et Reg. El. 6. Elusa a Mosollamo Judaeo, qui inter comites Alexandro, cum exercitu ad rubrum mare contendenti, se adjunxerat. Cum properantem exercitum augur quispiam sisteret, propterea quod alitem scdcntem videret, O cujus volatu captare omen itineris parabat, e vestigio Mosellamus, correpta ingenti sagitta, alitem confixit, atque insuper marulento joco eorum stultitiam incusavit, qui miseram avem alieni consciam sati crederent, cum ignara fuisset sui. neque enim sciviste eam, quantum periculi a Mosollamo Judaeo immineret, uod ex Hecataeo refert Cunaeus, de Re . Hebr. lib. 2. cap. 22. ectius scilicet edoctus secundum Poetam judicabat: '
In quadrupedibus observatum B cm locutum esse, quod ex Julio obseqtiente, & innumeris Livii locis manifestum est. Equi hinnitus a Persarum Principibus observatus in clectione Darii
Hystaspis : Darium postea in sigillo equum sculptum habuisse
168쪽
b. XII. VETERUM GENTILIUM. ii,
choliastes Thucydidis notaviti Saxones lim equorum hinnitus anquam praesagia inprimis observabant, ec in uasi libus equum Saxoniae Duces gesi runt. Campu. Bri . pag. II. Hic quidem tri coloris erat , cum ea gens paganismo aedata est bi: Imaquam vero Nitechindus Christiani mo nomen dedit, baptismo ablutiis
in album mutaviti Ciama 'Saxon. lib. 2. cap. 2 . hanc sorte Nest-
filia: nomen, quasi myis Ualen, Bodinus tamen . quasi occidenta lam Galliam, Nest adiam, dictam putat: method. hs. cap. s. Et mures aliquid prauagiebant. Auson. Eidyll. ih. v. iii. Euadr ei mombs quis 'et tur auspiciisy mus.. Ad quem locum videri potest Scaliger, Iec . Auson. lib. I. cap. et r. mite putabant si quid mures arrosillcnt. Cic. r. de divin. Lavius lib. o. Mures Antii coronam aurcam arroserunt. Q. Fulvio, C. Manlio cosi. De mensi olcas mures praeroserunt. Fui. se ueni. Plinius. Q. S. cap. y . addit, mures, cum candidi provenere, laetam sacere o teptum. Ante bellum civile Mari num , Mures in templo ararum sacratum arroserunt. Foeminam unam ex his reditui cqper Ut muscipula: ca in ipsa muscipula quinque editis tres devoravat. P t. m P a. Soricum quoque occentu dirimi auspicia ibidem ait Plinius. Eleganter Augusti,nus, de docti . Chris . lib. 2. cap. 2o. Cum timis a sericibus roditur , plus timere suspicionem futuri mao, quam praesens idamnum dolere. Unde icta eleganter aettum est Catonis, qui cum et consultus a quodam, qui F vi a soricibus erosas caligas diceret: non esse illud more eum, sed vere monstrum hastendum fuse, si sorices a caligis ira, derentur. Clemens Alex. lib. p. Strom. sinultimum Bionis &sic sorte apud Augustinum legendum rc n. ga b brevisx:ον , ii i
O sua P. Uuid mirum, inquit Bron, simus O athum arroserit, cum non inveniret quod comederet i hoc enim suis: mirum . si ut ludenta ut Itur Arcesilaus, murem calathus comedet et. Hoc quia muribus familiare est bux v c a a Poetis appellantu . Hesych.
169쪽
is3 DE LUSTRATIONIBUS, CAb. XII
et mei:,- mre res M. Si mus se te farina fossem a Fost rit, ad interpretem, O quid fallo Uui sit eum percontatur quis respondeat, cerdoni tradendum eum focem es , ut sarciatur. iste , negle)lo response, religioni rem habens, minanitum succum a se am
Observabantur & Lupi in urbe usi : P. Africano, C. Fulvio costi Mintumis lupus vigilem laniavit, & inter tumultum cstu-git, DI. O . Cn. Domitio, C. Cassio cost . Lupus urbem in gressus, in domo privata occisus, M. & saepe Livius. Item mustelae: M. Marcello, P. Sulpitio Coti . comitia cum ambitiosissia me fiffrent. & ob hoc Senatus in Capitolio haberetur, milvus volans mus clam raptam de cella Jovis in medio consessii patrum misit. J. Obses. Si per viam transcurrant ontinosum, Theopr. se
cli. Alciatus in emolem et suspieiis res coepta malis bene cedere nescit, Felici qua sunt omine falla suυant. suicquid agas, mus 'ela tibi si occurrat, omitte; Silana mala haec fortis bestia prata gerit. Videatur cliam Erasmus in proverbio : Mustelam habes. Re
Canes : Terent. Phorm. act. q. sic. A. Introiit in aedes ater ahenus eanis. Plutarchus *ihagahelaec cap. 36. Fratres una ambulantes non debent lapidem in medio admittere, quin o canem per medios discurrere ominis fiui Iri habetur. August. de docti . Christ. lib. r. p. Eo His ad unguntur misita inanis imarum observationum, Fanimbrum a uocauerit, s juni tim ambulantibus amicis lapis , aut ean F, aut puer medius tervenerit: atque illud quod lapidem calcant tanquam deremtorem amicitia , minus moles Ium est, quam quod innocentem puerum colapho percutiunt, si pariter ambulantibus intercurrerit. Sed belrum est 'did pueri aliquando vindicantur a canibus: nam pleranque tam superstitiosi sunt quidam, ut etiam canem, qui mediutintervenit, ferire audeant, non impune, namque a vano remedio, cito interdum illi percussoremsuam ad verum medicum mittit. Hinc apud
Plautum, Casin. ach. y. sic. Canina scaeva C. Laelio, L. Domitio cost canes saxa, tesulas vulgo roserunt. DI. Obsese C. Mario . C. Flacco cosi . Arimini canis locutus. id. Prae omnibus autem observati sunt berpentes: Hoc animalius.
170쪽
C, p. XII. VETERUM GENTILIUM, iss
usus est Diabolus. cum Evam decipcret. Judaei Samaciem vocant Spiritum Serpenti inequitantem, Deo sic. ridente equum & Ω-sorem ejus, vid Ee ech. O h. de usu numism. in sine Asseret. 3. Exinde variis modis a Gentilibus sub hac specie cultus, praeseratim in Bacchi sacris, ut ex Eusebio de praepar. Euang. ob. I. cap. r. O lib. 2. cap. 3. Clementis Alexandrini Protireptico, aliisque vidcre et . quibus conferri postulat Schedius, de Diis Germ. Umet. cap. 3 o. & qua: collesit Ourelius ad Minucium Felicem, pag. 168. itio. i o. Dionys, Vosi ad Maimon. da idolol. cap. 6. s. t. Et stadiissime ad augendas superstitioncs hoc instriimento usus, exhibuit se aliquando ut Deum propitium, aliquando ut ho
Prior modo visus est aeneae in ludis stinebribus Anchisae r
in celebratis. s. aeneid. -- --. Ad tis cum lubricus anuis ab imis artum ingens gyros, septena et olumina traxit,Am nexus placide tumulum, lapsusque per fas: rade e cui terga note, macti sus O aura Damam tacen ebat sustor, ceu nul lus arcis in natem et a les auerso sole celores.
Cis lupuit Dira an eas: ille agmine tengo Tandem in e= pateras, O laoia i ocula serpens I laetitisve spes , u fulque innoxius imo Successu tumulo, se Apasta altaria liquit. Cum Sylla in agro Nolano immolaret ante praetorium, ab imfima ara subito anguis emersit, cumque exercitum in expediti nem eduxit let, Samnitum castra cepit. Cie. i. de divin. Cum 2Esculapius ad sedandam pestem Epidauro Romam arcesseretur, anguis mitibus oculis, lenique tractu lapsus, navcm ingrestus, in insulam Tiberinum egrestus, tempestatem, cui remedio quN- situs erat adventu suo uispulit . quod Livius, Ovidius, Valerius alii Crie restantur. quare Serpens Eclicitatis, Victoriae, Salutis symbolum fuit. qu d ex veteribus nummis demonstrat EZ. Span-honius, de rasu num m. Pet. i et s.