Johannis Lomeieri Zutphaniensis Epimenides sive de veterum gentilium lustrationibus syntagma

171쪽

ii, DE LUSTRATIONIBUS, CA F. XII.

Ouin autem' sepissime horrorem homini incutiat dubitari minii si nuturale illud hominum in serpentes odium consider Apud Artemidorum serpens morbi inimicitiarum symbolum cit. lib. 2. sti: Cura ' i P. re in The-

Ucriti ait muliercula: .mcee metuem rem cunctis maxime formidabilem este ait. Fal taxilim Tarquiniensesque, teste Livio, lib. p. M. Fabium Ambibilum prima acie fuderunt, cum sacerdotes eorum anguibus prae--s , incessu furiali, militem Romanum insueta turbarent specie. Trigidui, o pueri, fugite hinc, latet anguis in herba. vide Erasin im in proverbio: cane peius , angue edit. dou misi una ergo si serpentum conspectus ad stperstitioncm hominis ade-eerit. Terent. Phorna. o. '. se. =. Anguis per inpluvium decidit 2 terulis. Plui. Amphitr. ass. s. sc. I. v. 26. Devolant angues jubar deorsum in implavium duo. Theophr. charia. cap. I p. s

aedibus, saceletum eo loco extruet. Apud Livium, lit, i. Tarquinio portentum terribile visum, anguis re columna lignea elapsus cum terrorem fugamque in regiam iecisset: ipsius Regis non tam subito pavore perculit pectus, quam anxias in Plevit curis. Itaone cum ad publica prodigia Hemisci Vates adhiberentur, hoc velut domestico extemtiis visu, Delphos ad maxime inclytum in terris oraculum mittere statuit. Julius Obsequens, is de prodetiis de C. Hostilio Mancino cos. notavit, inim navem Genuae consccndisset, anguem in navi inventum e manibus estumste , ipsum Consulem devictum , mox Numantino deditum fiuile. ltcm: U. Atilio & Cornelio Manilio Cos. Tnebulae Mutusiae antequam ludi committerentur , canente tibicine , angues nigros aram ci eumdedi ste, desinente cantare, delapsos: postero die exorem a populo lapidibus enecatos . Rursus Q. Metello, Tullio Didio Cossi. lacriticantibus anguis ad aram inventus. Illa qnoque quae nec rationem, nec Oxuetaehu, sed unum tam rem naturae ductum ac legem sequuntur, quam illis Deus prim

us impressit,s a solito cursu deuectant. prodisium, o gem

172쪽

CXb. XII.'VETERUM GENTILIUM. 1 i

tilibus creditum est. adeo super stitionis ansa etiam in insectis a rupiebatur. De Apibus quidem sibi non constant. harum enim examen laetum quid portendebat Dionysio, apud Ciceronem, i. de diuein. qui cum Per agrum Leontiuum iter faciens, equum ipse dimissilet in flumen, submersus equus vonaginibus non extitit: quem cum maxima contentione non potuitiet extrahere, discessit aegre ferens, cum aliquantulum progrestus esset, subito exaudivit hinnitum. respexitque, re equum alacrem laetus adspexit, cujus injuba exa nen apum conlederat. quod ostentum habuit lanc vim, ut Dionysius paucis post diebus regnare coeperit. Apes quoque sederunt in castris Drusi Imperatoris; cum prosperrime pugnatum apud Arbatonem est, haud quaquam perpetua aruspiacum conjectura, qui dirum id ostentum existituant semper, ait Plinius. lib. xi . cap. 18. Bene ominatus cst Poeta ille de Papa Urbano VI in cujus insigne gentilitium tres erant apes, hoc ca mine et Orsini imperium tu dicam quale futurum IDum dominantur apes costia mellis erit. Regi Latino, cum in sacra lauru consedissent ( . A neid. neae in Italiam adventum significarunt:

Huius aper summum densa ( mirabile dictu ) i '

Stridote ivgenti, liquidum trans aethera vecteo edere apicem , ct pedibus per mutua nexu amea Iulitnm ramo fondente Repcndit. contacto rates, tale num cernimus, inquit, Pentare virum, O pallet petere agmen easdem , ausus ex iisdem. Osumma dominarser a M. Ad statuam Agathoclis lapideam, cum apes ceram fingere

risi ent hominem ad magnam perventurum claritatem vates Pr Munctarunt. Diod. Sic. lib. iv. cap. 2. Contra tristia saepissima portenderunt apes,ut Bruto te Cassio, cum enim intra vallum visa cilcnt apum examina, aruspices locum, expiandae religionisTtatia . excluserunt, militum autem animos religio haec valde.obstrinxit. Plutarchus, O DL Obsequens. Dioni quoque apes inviavinii piis c cvnsidentes triste augurium secvita, teste eodem

173쪽

r , DE LUSTRATIONIBUS. CAN XIL

Plutarcho. Livius, cap. s. A Capua nuntiatum est examem vesparum inretis in forum advolasse, ct in Martis ede consedisse , eas colletias cum cura ct igni crematas esse. Inter Pomp(anae cladis prodigia, examina in lignis a Floro, sib, s. cap. 2. numerantur.

& a Lucano , lib. p.

Nec non innumero cooperta examine signa.

Julius Obsequens: Paulo Fabio, Q. Ebio coss. In Gemmavita, tu ica ris Drus ea amen apum in tabernaculo Hostilii Rutilii praefeS i eastrorum consedit, ita ut funem praetendeute in , prefixam me tentorio lanceam amplecteretur. Multitudo Romanorum per insidam sub edita est. Cicero de Artis p. respons: Si examen apum ludis in scenam ti, ni et, aruspices acciendo: ex Etruria putaremus. Iale prodigium Scipio procurari voluit apud Livium, et t. cap. 6. UT Lb. 2 . Hi cap. io adde Tacit. annal. 12. cap 6 . & Lipsin not. Amm. Marcell. lib. I S. pag. Irp. cum notis, Luadent Gii. Simile ciula contigit in coronatione Verdinandi Il. Imp quae facta est Francol urti ad Moenum, Anno 161'. notante Baudartio. Formicarum praelium Christierno II. Daniae Regi cxilium portendit. vid. Olaum M. hist, septentr. Ab. 22. cap. Muscae quoque mali aliquid portendebant, unde & peculiaris circa cas superstitio. Elei Mylagron Deum, muscarum multitudine pusti lcntiam asserente, invocant, quae Portinus Inter Unt, qua litatum est illo die. ran. tib. I. cap. 2S. Forte hinc nona nsortitus est. aut , et u carum Dominus. Romae in aedem Herci lis in soro boario nec muscae . nec can Shitrant. P . lib. Io. cap. as. Octaei Herculem Conopium, ne provinciam culicibus indi nam redderet. venerati sunt, nam Culicis O mi Conopas vocant. Sicut de Apolline Culiciano est, quod infestos culices cx agris Propulsaret. Alex. ab Alex. Db. i. cap. 13. adi Vositum, de tuo-lol. lib. s. cap. 's. Sed net quis nos cum Domitiano mulcas chptare cogitct, ad alia nunc transsbimus. Prodisia innum dira obs rvata sunt an sole. Luna, sideribus: Iul. Obi q. Asricano & Laelio coss. Lanuvii inter horam tertiam et quintam duo dimotores circuli solem cinxerunt. rubente aleter, altercand a linea, Stellis arsit per dies triginta dura. supervacan us csici labor ex Obsequente aut Lycol bene ac S ccx quaeltionibus D

174쪽

b. XIL VETERUM GENTILIUM. r 3

turalibus similia ostenta describere. unum tantum atque alterum delibabimus. Augustinus de Civ. Dei, lib. 2. cap. 23 . In quadam Campania lata planicie , ubi non multo podit civiles acies nefario praelio conflixerunt, inter se prius pugnare visi sunt. Namque ibi auditi sent primum ingentei fragorei, moxque multi se diidisse nunciarum per aliquot dies duas aciei pretiari. Gua pugna ubi destitit, vestigia quaque relut hominum , equorum, quanta de illa confrictione exprimi poterant. invenerunt. factum hoc L. Scipione, C. Norbano cosi

sui. Obseq. Simile legcre est, a. Maccab. s. Cicero, de artis P. resp. Exauditui in agro propinquo O suburbano est mrepitus quidam reconditus, ct horribilis fremitus armorum. de ea re scriptum est, postulationes esse decretas 'dii, Saturno, Neptuno, Tectari, Dila caelestibus. vid. C. Rhodig. lib. Io. cap. I Q. Prodigium erat si turra, aut sanguine, aut lapidibus pluisset. Iul. Obis cap. i. 2. 3. '. io. 16. dcc. Item si lacte. id. cap. 26. 2y.M, 3 p. 38. -- -- ta apud Livcum scepe. Priti squam Xerxes Athenas deleret, Lacedaemonis invadendae .consilium agitanti admirabile inter comam prodigium incidit, insusum namque paterae ejus vinum in sanguinem, nec semel, sed iterum, & tertio conversum est . qua de re consulti Magi, monuerunt ut in pto abstinerat. V . Max. Ab. i. cap. 6. Sic apud Virgiluim, s. AE neid. Dido. Vidit, thuricremis eum dona imponeret aris , c Horrendum dictu larices nigrescere sacros ,

Fusaque in obscoenum se vertere vina cruorem.

Quod prodigium caedon suturam significare, ex Homero, Ilia A. patet, ubi Jupiter

Hoc est, juxta versionem Eobani Hcssi:

----- Ex alto pro dulci rore cruentas

Depluit in terram guttas , sub tempus simia Aurora, quo prodigia tot parte ab utraque res ianimas fuerat m curus ad orcum.

Prodigium crat si statuae Dorum sudas cinc Cic. i. de divis

175쪽

ru DE LUSTRATIONIBUS, CAr. XII.

suid' Lacedaemoniis paulo ante Leusicam calamitatem, que signi Latio Dicta est, cum in Herculis famo arma sonuerunt , Hercu si ues mulacrum multo sudore mana ty Eodem libro ait , initio i lii Marsici Deorum simulachra sudavi ile. Minervae statua, quod pnd Athreitasses accidisse Dio lib. l. auctor est, ad Solem orae rem spectans, in arce posita, obversa ad occasum, tanguinenta ruit. Aliquando fleverunt: August. de civ. Dci lib. 3. cap. 1a

Apolla Cumanus cum adversus Achaos, Regemque Aristonicum a R . manis bellaretur, quatriduo flevi se nunciatui est, quo prodrgio haruspiaces territi cum id simulachrum in mare putavi ut ei e pro iciendum. Cumani senes interces erunt, atque retulerunt tale prodigium O Antiochi ct Persidis bella in eodem apparui P figmento: re quua Romaniae feliciter provenissent, ex Soo, eidem fovini dona sua esse missa testati sint Tunc vero peritiores acciti haruspices responderunt, simul ctri Apollinis fletum ideo prosperum me Romanis, quoniam Cum c lonia Graea e et, sussique terris unde accitui efiet, idem, ipsi Gradiae luctum oe cladem tapollinem signi Oe plorantem. Deinde mox Recem Aristonicum viiuium Ur captum e nuntiatum est, quem vincimiique Apollo uolebat O hoe sui lapidis etiam lachrimis indicabat. Meminerunt cliam Cicero a de divin. Livius, ob. 3. idem lib. o. eap. io. Lanuvii simulachrum Junonis Sospitae lachrymasescribit, & prstilentiam in agris forisque & conciliabulis tantam suisse, ut Labitina vix susticeret. Sic Jul. Obi . cap. . Prodigium erat cum in aede Penatiun alum nocte sua sponte adapertae, id cap. ii. praesertim si hastae Martiae, id est, quas statua Martis utraque manu tenebat, movissent. idem cap. Hasta Martiae in regia sua sponte motae. ibid. An Aa cum crepitu sua sponte mota. iterum , cap. q6. Cui rei causa Senatus Constat- tum sinum cst M. Antonio, A. Posthumio cosi . cujus exemplum hoc est apud A. Gcilium, lib. l. cap. 6. Quod C. Alius

filius Pontifex nundiaetiit in sacrario in regia hastas Maratas mMDUDD. E. R. I. C. ut f. Antonius Consulta iis majoribus 'dii O ii procuraret: quod ct caeteris Diis c quibus videretur laeandis. uti procurasset, satis habendum censuerunt. Si quad succidaneis opus es t Robigus accederet. Sed manum de tabula: etenim cetera de genere his, adeo sunt musta, ita cem

176쪽

Delassare valent Fabium. Avis ita amo riviniti tuam verbis Ciceronis, a. de divini ubi se inquit: Uuoties Senatui Decemviros ad libros ire jussit f nam ct eum duo visi soles essent, ct cum trei Lum , cum faces, O cum Sol noecte . visus e fiet, aest cum ex caelo fremitud auditus, ct cum caelum disce fletasum est, atque in eo animadversi globi. Delata etiam ad senatum bes agri Privernatis, cum ad infinitam multitudinem terra desedis m. Apuliaque maximo terre motibus conquasiata esset, quiburum portentu magna populo Rom. bellas, perniciosaeque seditiones denunciabantur. iv ue his omnibus responsi baruspicum cum Sibi a versibus congrus, i. Quid cum Cumis Apoco su Mit, Capua Victoria ' quid ortus androgini ' nonne fatale quoddam' monstrum fuit ' quid quod tituaistratus sanguine fluxit S quid cum in Capitolio ictus Centaurus ex cala sty in Arintino porta ira hemineas Tusculi aedes Castoris ct Pollucis, Romaque Pietatis ' nonne ct haruspices responderunt, quae evenerunt' es tu Sibi a libri, eadem praedictiones reperta sunt ' Quoties Senatus hiros ad libros ire jussit ' quantii in rebui, quamque spe responsis haruspicum paruit. Quas autem haec singula non magnum satis terrorem animis limcutere postent multa etiam prodigia simul coacervata observarunt,

quod in pluribus Livii & Dionis locis manifestum est. Et apud Statium. i. Theb. Quae circa mortem Julii Caesaris varia monstraeontigerunt recensentur a Plutarcho, Suetonio, cap. 81. Ovidio, i s. metam. a vers. pSp. inprimis Virgilio, i. Georg. ubi a Sola se inchoat: e etiam extiam miseratus Cae re Romam, i Cum caput o cura nitidum ferrugine texit, Impiaque aeternam timuerunt secula noctem , Temo e quanquam isto te uae quoque se aequora raves, Olcaeuique canes, importuneque volucres Signa dabant, quoties Cyclopum esse diere in agros Vidimus undantem ruptis fornacissus aetnam II Ommarumque globos , liquefactaque volarae fas

e Armorum sonitum toto Germavia caelo . . e uiuit: insolitis tremueruo motibua Alpe

177쪽

t 6 DE LUSTRATIONIBUS, mi

Vox quoque per lucos vulgo exaudita si utra I exae se simulachra modis pallentia miri Visa sub ossuram noctis . pecud que locute

s ramaiaum o sistunt amnes, terreque dehi cum.

Et masium illachrymas templis ebur, aera ue si anim: Prolati insano contorquens vortice fi lias Flu oram Rex Eridanui , cam lue per amotam stabulis armenta tulit , nec tempore eodem Tri sidus aut extiae Sre apparere minaces, Aut puteis meare cruor ces Dii j ct alte Ter noctem rcsonare, lupo tilalamitas, urbem Non alias caelo ceciderunt plura sereno . 'Nigura, nec dixi toties arsere comete. Amen hoc di caput claudet Lucanus, cpii omnia prodigia, tabrum plusquam civile Caesaris ec Pomptii denuntiantia, enum rans lib. i. sic can t: - Tum ne qua suetur, Spes salum i epidas mentes ledet, addita fati Peioris manifesta ides: Superique minaces Pro diis terras implexum, et uora, pontum. Ignota obscura viderunt fidera noctes, exumque polum lammis, caeloque volantit 'Obliquas per inane sacra, rata sue timendi Sideris , ct terris mutantem regna cometen.

Fudura si ci micuerunt crebra sermo: D Pariis ignis denso dedit aere Forma Nune aculum longo, nunc Da no lumine lum Emicuit caelo: tacitum sine nubibus ulli, Fulmen, si Arctois rapiens de partibus ignem Percussis Otiale caput:/e aeque minores

ver vacuum folite noctu decurrere temp- , A medium venere diem, comuque coacto

jam naris toto fratrem cum reddere; orbe ,

178쪽

Terrarum Glita percuca expastuit um in se caput medio Titan cum ferret Oompo Credidit ardenter atra caletae currus: 'olasque Oilem tenelias, gente gue me D P perare diem: qualem fugiente per ortur Gle Thestiae noctem duxere Mycam

me tulit in caelum cammas, sed et e lice presostias in Hesperiam cecidit latus et atra Char Sanguiueum fundo torsit mare: pete se ratisit avere canes. Vesali raptas ab ina ilavit, O astendera confectat camma rativis Sereditur in parter, geminoque cacumine Aurrit Thebanos imitata roges. tum Midine te is Stilust, veteremque jugis nutantilus Aora Discussere nivem. Ne s ma Nilus undb Hesperiam Calpta, summumque impletiit Atlante Iedigetes et isse Deci, u=bisque latorem Tectatos sanie I ares, de graque temptis Dona fuis, aeriasque diem re asse volucres occipimus . A si que ieras fus xocte res imae le Audaces me ia posuisse culilia Roma. Tum pecudum fac ei humana ad murmura Letua ,

oniaeque hominum partus, nura, eque modoque imi oram, mactemque fuci come ruit infans . Diraque per populum Cumanis carmina vatiae V gantur . Iam quos fere ae Belgona gaerati, Saeva modet, cecines Hoc crinem e ro anteae Sanguinei ala uni reicia sal Compositis. Alene remuerum oppilai mn e. Tum fragor armotum, magnaque per amia voces

179쪽

DE LUSTRATIONIBUS, Cas. XII.

atque colunt iunctos extremis moenitur agros Disset uni, inrens urbem cingebat Eno F , . Excutiens pronam agranti vertice pinum, Stridentesque comas. Thebaram qualis Agamea Impulit, aut saevi contorsis telis L curgi Eumenis: aut qualem Iussu Axonii iniqua Horruit Alcides, vis jam Dite, Megaram i Insonuere tuba, O quanto clamore cohortes Miscentar, tantum nox atra silentinae auris Edidit, se medio visi confulgere campo T,issa hilani cuivere oracula manen Tocentemque caput gelidas Anienis ad undar m t ' uole facto Matium fugere sepulchro.

Propter prodigia mortem portendentia Diis averrimis sacris.cavit Alexander Magnus, ut Plutarchus de Diodorus Sicului.tib. II. cap. 116. memoria: Prodiderunt.

180쪽

bationss peractae per Pontifices, Ceraces Atheniensium,

Eumolpidas, Prophetas. Flamines, Vestales, Augures, et c. Item per Genseres, Consi es , miros , matronas, Micines. pueros patrimos matrimos. Se iuba fictis ab oebantur, Mulieres famae. Verriatores. Hai. H chagogi. Magiet , Regina.ULuperci. Stri errarii. v re cc. c . Diamenides Athenas luseraruit. Aves Diomedis, columbae, fanti eic: seipsos tu rant. AUAC- , Non omnibus promiscue sacra sua crediderunt genti istes. Profanum vulgus solenni voce exesse jubebant: quibusdam autem sacrorum Antistitibus ad haec ipsa auctoratis haec cum cura commiserunt. Peragendis autem religionibu peculiariter erant mancipati Pontifices, Flamines. Virgines Vei tales, Augures aliique Sacerdotes, quorum collegiis statas solennesque ceremonias, omnemque religionum custodiam crediderat antiquitas: qui ex Augurum auctoritate) tum responsis 'ac Hetruscorum disciplina ipsi agebant, aliisque agendum praescribebant. Cicero de Arui p. resp. De Acrii pullia

cis, de ludis m imis de Deorum penatium , Vestaque iatris cere

moniis, de tuo ipso sacrifia, quod sit pro futura Populi Rem. quodpost

Romam conditam , hmus unius ( P. Clodii casti tutoris religionum, scelere violatum est, quod tres Pontifices flatuissent, id semper Populo Rom. semper Senatui, semper ipsis Diis immortalibus fatis famesum ; satis augustum, satis resigi um esse visum est. & deinde: Aa est interpretatis ilia Pontiscum, ut iidem potestatem habeant judicum Religionis explanatio vel ab uno Pontisce perito recte seri potest. S. - T , milia