Johannis Lomeieri Zutphaniensis Epimenides sive de veterum gentilium lustrationibus syntagma

191쪽

iso DE LUSTRATIONIBUS, C p. XIII.

Bimile de avibus candidis circa templum Achillis in insula

Leuce narrat Amanus , in petriplo: ci ci mus , mi

se ius rare, & orientem Solem adorare ex Plinio & iano scriabit Lipsius, ceut . i. vis. So. Manilius, lib. 2, uitron. generatim de animalibus inquit:

Corporaque ad Luna crescentis cornua lustrant.

Ubi Scaliger praeter jam dictos Dionem etiam allegat. Gallina, post ovum editum, circumacta & sese, & ovum festuca aliqua purificat. Plui. Sympos . r. prool. I. .uc im v Dcae disrum, set

Galli gallinacei in templo Herculis rivum, quo a gallinis set.

Parantur, transvolantes , postquam foeminas impleverunt, ad sedes suas redeunt, lustrati Purgatique interfluente rivo. Phan. de animal. I. I p. cap. 6 Solet de Alauda , peculiari quodam amuleto nidum suum ii strare impositis graminis ramulis, quemadmodum Aquila Cauli tricho, cornix verbenaca supina, turdus myrto, lauro palumbes. uti Toroastrae magi auctoritate lib. 1 f. γεωπ:γοι γ legitur. De crino praedicat Alberius Magnus, cum, quotici crinque imierit scena Ilam, cotisque contristari; imo vero prorsus a cibo altastinere ; donec vivo se fonte abluerit. Simile de Anseribus scribit. FranZius, hist. animal. pari. r. cap. s. De Ibide, . Elianus de animal. lib. I o. cap. 2 Uii: eo xv et tetro a tu , A me Epav o, ore tes cum quieti se tradit, cubile lavat O pureat. idem tib a I. cap. I . de sormicis testatur, cas relictam a Dracone m rem , minutatim confraetam, a corrupta virgine illatam, expo tare, nabo ac mora et cx, purgantes locum . idem: lib. II. cap.

M cvgni e Riphaeis montibus advolantes , templum Apollinia

192쪽

C, b. XIII. VETERUM GENTILIUM. is,

..., di ea ira die, in septum ejus descendunt. Baptas in ultimum locum rdicio propter eorum turpitudinem ab Eupolide Comico exagitarum. Nomen lustrationem quandam tinnuere videtur, aut tinctionem. Hi Cotyttia celebrarunt, sacra impudica. Juven. El. 2. Talia screta saluerunt orgia taedis Cecropiam si uti Bapta Ia re Cotytte. Eupolidis tabulam laudant Athenaeus, lib. . e p. 2s. re lib. s. eap. 2. Themistius in vim. Dicin . vid. Polit. misce . ea . io.

Dei it, o .. a ex ipsius tuitura, in hominis confise ilia et

tuo tratur. Eum foedis peccatis placare studummet genti in etiam sacrificiis. Tremit sacriscia sne Amis naturalis, an ex hominum primitus in strita, an 'vero obias Dei uerebo mandatas quid litare sacrificiorum rei tiro. hostiae succedanere. Si a Dei placati, ex apparatu,

eae ima hostia. testimonium Dei desacrificio Abelis. Emti 'icium. Si qua tu astari, igne, fumo, nidore. Post se critician flumina, Ferpentum apparitio.

frustra hae ceremoniae a gentilibus instituebantur, hac enim ratione Deos suos sibi propitios reddere cin nati sunt. Deum peccatoribus irasci, supra, cap. r. demonstravi: placabilem vero esse ratio non minus dictat. si de Dei oc hominis naturam paulo consideremus penitius.

Dei quidem natura talis est, ut illi sola ira tribui non possit. M

193쪽

nec Philosophi ulli duxerunt, hac ratione non judicem ex Deo. sed tortorem ac carnificem fieri sacile videntes. verum si ina illi tribuenda, gratia pariter tribuenda, aut utrumque pariter detra Athendum. Si enim irascitur peccatis, tanquam operibus Diaboli propriis, annon amaret etiam suam impginem, quae, quamvis valde obscurata & corrupta, aliqua tamcn iri homine re at 3 P nus Princeps subditos suos in ossicio continere studet, non tam scenarum terrore tyrannica enim vox est; oderint dum metuant ed vinore potius ac liberalitate, ut merito delitiae generis huinani audire 'vit. Quam pulchrum cita subditis amarisscd hie no amando provocandus est Hic vero activus amor tanto est prae stantior, quanto objectum ex se amore magis indignum, ex amantis benevolentia ac dignatione ad caui dignitatem atque excellentiam promovetur, ut deinceps mcire non indignum judia tur. Beatius enim est dare quam accipere. Quicquid uspiam in rerum natura boni est, o certam cst amoris persectissimi, nempe divini, qui in omni bono, suam imaginem, adeoque seipsun amat. In ecclesia Dei elucent immenta bonitatis incomprehens

bilia opera, quae inprimis in missione Filii Dei unigeniti ines

rescit. Joh. 3. 16. Sed ec gentiles hiasus fructus bunde senserunt, testimonium dante etiam ipsorum conscientia. quae illas anathematum, illis dictavit; Bonorum De Mum . quamvis autem hanc inscriptionem rideret Dionysius Siciliae Tyrannus, ut narrat Cicero, 3. de nat. Deor. illi tamen qui hoc donum dedicarunt, ex divinae bonitatis sensu hoc secisse a dicandi sunt. Quid Deum beatissimam, cujus natura sic Ipsa suis possena opibus, nihiI indiga nostri , movit, ut totum hoc universum ex nihilo crearet E Notae en bonitast ut haberet quibus immensos ejus thesauros communic ret. Curi mundi hoc systema infinita sua potentia, quasi manus istentat ac conservat 3 cur res omnes, etiam minimas, tam soliscite curat, quasi nihil aliud ageret Nempe ut ubique ejus es numenta ac testimonia extarent. Quid Z motus illi sensu umst de Heroici nonne candenae Dei bonitatem testantur His enim sim Pissime utitur ad Respublicas novas erigendas, collapsas restiti sudas, bonos defendendos, malos puniendos: ne humana soci

194쪽

p. XIV. VETERUM-GENTILIUM, aff

ras in bili inam degeneret, & s ipsam consumat. Deus erso ornam puritatis origo. Egregie Socrate apud Pla-istonem in Cratylo: . C, o Goa . , hi . 6 . MDA re et , 6 . An in

Verum si homo se ipsum scruteturae penitus excutiat naturam suam , non minoris ponderis argumenta inveniet. Est sane excellentissima Dei noliri natura, cujus praestantia per se, ad sui cultum, verum sapientem excitat , verum haec pietas multo elicitur magis,acum homo ab illo Deo, sibi boni aliquid proventumni esse intelligat. Fateor inveniri tales, qui Daemonas colunt, ne ioccant, quos ec Cine prim ac vocarunt: Sed & iidem ratiae,sie uosdam ciste scriterunt, quos, propter plurima in genus Fumanum merita, honore dign's cste audicarunt. Quamvis aurum in abrum placabi m csse intelligerent, in eo tamen misere e lari int gentis quod praeter imo extra ac contra unum illud hinc te di a Deo ipso nobis propositum, alia sibi quaesiverint . qua .in re me , oe coirerm risi perspicimus manifesto. Hoc enim non leve momentum is si visum suit, ad dilatanda regni sui pomperias hoc modo latenter vitiorum semina hominum animis instillaret, lana tamen religionis ornata, absque qua esset, horrorem Potius incuterent, quam amor in ellccrent. chaei a I crenti

nus exemplo Jovis adultcri sucum Danaae per inerem aureum si cntis, ad audacter peccandum fuit stimulatus : S e & horum sacrortam cultores, Dcorum suorum, quos placare studebant instinctu , in quaevis pcccpta praecipitarunt. Satius erat ait Amnustinus de Civ. Dci. lib. 2. cap. 2 . tales Deos irritare tem rant a , quam placare tua retae et eos honor te aia inimicitias provocare , quam tanta Asermitate lenire. ec post: : Hanc talium num num placationem petulanti mam , impudentius mam . nequi mam, in mamdi Tmam . cuius utitores, laudanda Romanae diirtutis indoles honorem avit, tribu modiit, agnovit turpes, fecit infames: hanc, inquam Indendam, et eraeque rei senis aversndam ae detestandam talium nom num placationem. has fabulas in Deos illecebrosis, atque criminosis, faee igho vos Deorum facta, scelerate turpiter ne conficta, vel scet ratius turpius ue com isa , oculis O auribus publicis tota civitas dissice at: hac commiil a numinibus pracere cernebat, O ideo non solum

195쪽

15. DE LUSTRATIONIBUS, CL A xiv

illo exhibe la. sed ibi qua me imitanda ere bat. Ime de Floralibum celebritate scribit Augustinus , quae in honorem prostibuli

alicujus instituta esse narrat Laciantius. o. r. cam dio. contra quem tamen de horum origine disputat Volsus , de idolol. A... . AP, i et . . . '.

Cum autem sacrificiis se placari diabolus hominibus persuasos t. certatim ad cn illi offer nda, quasi signo dato, concurritia gentilitas. Specta de Lbris memorias, ait Caecilius apud Asinucium Felicem. iam eo, deprehendes initias e ritus omnium religi Rum, vel ut remuneraretur di Pina indulgentia, vel ut averteret rimminens ira. aut ut Iam tumens ct seviens placaretur, Plutarchus

de oraculorum , etia, Testa & sacrificia cc ut nulli D

iis daemonibus avertendis peracta. Ea quidem Heraclitus animae rharmaca nuncupare solebat, quia a morbis animam expurgent. ideoque & lustrationas vocabulum pro expiationis sacrificio dixit Columella, lib. 2. cap. 21. Verum Sumtitio ca m animae ven num convertit. Cum enim sacrificia eam ob causam a Deo O.

M. instituta estent, Ut rei oblatae per Sacerdotes, legitimosque ministros destructione, fideles peccata sua saterentur, seipsos talii nactatione ac destructione dignos este silenni ritu protestantes, Ade sua in eum, qui harum umbrarum corpus erat, respiuerent: qui per spiritum aeternum seipsiam inculpatum Deo obtulit, ut conscientias nostras a mortuis operibus purgaret ad serviendum Deo vivo . Gentiles mystico hoc scnsu plane neglecto, non tantum culpae gratiam per sacrificia sibi impetrare, sed ipsam etiam peccati maculam cluere atque expurgare voluerunt. Cum interim lacrificium improborum Deo iit abominationi. Prem. 2r, , 'qui non vis operatum, sed fidem sacrificantis respicit: quae causa tuit. quod sacrificium Abelis Deo fuerit gnatius. quana illud quoden rei at Cainus. Heb. o. De sacrisciorum origine acriter inter se Theologi digladia Ur. Sunt mim qui eam cx lumine natura: . atque cx instinctu divinitus nobis ingenito arceii unt. Sed conatu irrito. Nobis non a gamenta coacervare, sed brevi teraudire libet Christianum Sch tauum, sui vi Cibliotheca iustoriae saciae, ubi de prima mundi tare,

196쪽

te, ac secrificiis Absis ac Cami agit, contra H ig. Grotium, Socinianis .faventem, sic disputat . Sed quis eos (Adami filio, i

. , aurificatardocuit p. Parras absque omniaubio, & hic mos nanc,. recens non erat. Quis autem parentem p G rotius hic: Non urato Dei usu, sed dictante ratione , honorem Deo etiam eon icuum habere M. id ae optime feri posse, datu Deo iis, qua homini Anu, rara a. vide responsum ad orthodoxas inter Fustini opera o o. in is, qua,nis ad librum V. de veritate rellaioniam rimana. In librom de veritate religionis Christianae sie: Pramipuum & quod , maxime in oculos incurrit, sunt sacri licia, de quibus inulti . Hebraei sentiunt prius ab hominum ingenio ea cogitata, quam a Deo justa.c Laudat Chrysostomum XII de statuis de Abele

si Alia talia apud eundem aliis locis. Melius ta- men dixit Lyra 1 Adam enim docuerat filios colere Deum perob A tio es. Q od explicat Nauclerus:HCreditur&autem Adam, qui , , Ur POphetia dono florebat, docuisse decimas ct primitias Verre . . De oes scriblita. Si autem Lex naturalis docet, quemadmodum cum suo Episcopio ,ita aliis Socinitan incrustatoriis . bus Grotius vult. Deo esse honorem conspicuum habandum , idque ex rebus quae nobis sunt Carissimae, nullo ratio disicereri potest, ut post Christum non sint ost menda sacrificia, id est.

at non sit)habendus Deo honor cons nicuus de rebus gratisi- mis. Cur non fecisti, Groti, quod recta ratio dictati qui non , facit hoc. quod recta dictat ratio, Dei voluntati & priccepto immutabili iacit contraria. Vide quomodo jus naturale delini- , caris. de jure belli ta pacis. lib. a. cap. i. s. io. Da vaturale se est dictatum mota rationis (agnosce hic cadem verba) a jui alia

i, cui ex ejus condiententia, aut dis veniemia iam ipsa natura - ., ii mali, inesse moralem turpitudinem aut necesseatem moralem, bac consequenter ab ipso aueZore natura Deo talem actum aut vetari reg

ia, precipi. Cons uenter doces, quaedam esse suris proprie, q*ψη ridani reductione,' hus scilicet jus naturale non icpugnet Hoc de sacraficiis erit proprie de jure maturali , quia dixi dis., ctan a Tecta vitione. I inde per abusionem non appellae si r

197쪽

naturalis , tanquam melius oppositis, quamvis in se iud ,. bitum. quia dictat ratio tale habendum conspicuum honorem si eoque debitum. Non etiam dato alio, consequitur, quia dictat ratio hoc sine introductione de suppositione rei. De jure si naturali pronuntialti, est e adco immutas te, ut ne a Deo Det mo mutirara queat. Sic & hodie ocrifici osserri oportet. Silo ran tur, posse Deo grata elle, ut fuit Abelis, netec si una est. Curi diri Eitur apud moratiores gentes omnes sacrificari d situm est p., tum naturalis :( sic & tu loqueris 3 esse coiriguur id, quod Apua .

M omnes gentes moratiores tale esse creditur ,Judicam umias hodie

non oportere Deo sacrificari. Sane distat mi' non V talibus.,, colendum Deum . nec posse coli, si Deor

Cultus autem Deorum est optra i idemque Osismus, et que s mui. pleni musiue pietato, ut eos se per pura, in gra. ty-,, corrupta mente O voce veneremur Ee ut intelli gra eam religio-,, nem esse solam sic Senecas: Colitur.Deus non tyrorum opimis corpor res coinrucidam, eram tauro, non argento, nen in thesauros.1Ape infusa, sed ia ct recta voluntate. Si olim id bonum dclaudabile fuit, hodie conveniens non est, oportet pivoluntate mu mutabili esse proscctum, moralem neccilitatem illi non inesse. A voluntate humana quod proliciscitur, sine dictamine rectae rationis. exiguis terminis contineatur. Quia aliis moribus aliud D receptum est. Nec universalis essectus casu potcst, nasii ab uni- , veri ili causa.(Ubique ec apud omnes gentcs recepta ratio sa- , , crificiorum indicat universalem causam , qam non pol. st ei alia praeter Dci voluntatem revelatam. R velatam suas, qUam. . Daemonia gentes imitari jusserint, qui deducta a Patriarchis traditio. Praeterquam quod iboc in semper a Deo damna,

. . sanum est Deo milcrre quod non postulat , . cultum praestare se quem non instituit. Legimus cmin Abes si e meso rem si stia. am obtulis te, Fides assensas est testimonio Dei depromisio ad- hibitus. Grotius dicebat dictari a r.eia ratione e ternum H Cultum, quem haberi oporteat, optime posse fieri datis Deon iis . quae nobis sunt carissima. Contrarium docet Sp. S. PL. xo M Deum non posse coli auidis HS riabus , quia non es at talibus,,

198쪽

. dc sint ipsius. In sequenti David etiam profitetur se honorem

Hisce consideratis non dissicile erit Iudicium de sacrificiis gentilium . quae non divino mandato & nde: sed humana Saxe re, & vaniloquis daemoniorum oraculis, infirmis sane sulcris mirantur. His tamen imperstitionibus, tanto cum ardore, Deorum suorum placationem ambiciant, ut si qua ratione intellig rent Deos nondum esset placatos, non quiescerent: usque dum hune sibi paopositum finem adepti essent. quod Gracis crat x-ns Hu, Lat. Litare . quod antiqui Lutare dixerunt, frequentativa forma fore G Luere s Proprie enim sol vere est..Litant homines Diis, ut debitores creditoribus solvunt. Litantur hostiae ecsecrificia Diis, ut pecunia ac debitum solvitur creditoribus. Nam di sacra litari Diis, hostiaeque dicuntur,ita Deo litari: Sed de Dii litari dicebantur, id est, placari, ut creditores liberari, nam liberare creditorem injure dicitur qui sese liberat a creditore.

eumque placat. Si ergo una victima litatum non esses, repetebantur Ceremoniae. Cato de re rust . cap. I i. Si minus in omnes Arabia , A verta' concipito: uari pater , si quid tibi inicisse suo-- taurilibus lactentibusineque satisfactam est te lasse suo-taurilitas arato. Si uno duobusve dabitaverit, sic verba concipito e Mars pater, quod Qtac porco neque satisfactum est, te hoc porco piaculo. Symmachus, lib. i. epist. s. Impendio angor animi , quod sacri iciis Itiplicibus necdam Spoleti m piatur ostentum, Nam ct Iotiem via ,

'opulatat octava mactatio. Plaut. Poen. act. 2 sc. s. imm era hodie infelix Diis meis iratissumi; - . v. Sex immolavt agnos, nec potui ta-- , Propitiam Venerem facere ut esset mihi. - .

Livius. lib . Senatus majoribus hostiis, Assue ad litationem

caerificari suus . Apud Virgilium Trojant L a Iae ritunt,

199쪽

trima displicuisse, prodigiis indicatum esset. 3. I ruta.'v. 23 r.

Instruimus mens s . arisique repommus ignem.

Caesar, quo die interscctus est , ne centum quidem hostiis peralitare potuit. Hor. - cap. a. de P. AEmylio & Augusto habet Saubertus de sacris ea . iv. Hinc hostim succidancae dictie. quae prioribus. sindia esset litatum, succedebant, ta taed tantur: c proverbium et pic M.' de quibus codum loci agit Sa

Ilis me est m. quod est apud A. Geli. noci . ati . libet cap. f. uod C. Iulius L. F. Pontifex nuntiavit in sacrario in regia ha-yas Arartias movi Fe, D. E. R. I. C. ut M. Antonius Cos. hostio majoribus Iovi O Marti procuraret , quod O ceterii Diis ceu mi videretur placandis, uti procura et, fatii habere iam censuerunt. Sie ad Accidaneis opus esset, robui succideret. Sic cnam ex antiquo &iideli codice legendum monet Salmasus, ad Solinum. pag. 12 '. pro quo vulgo habetur Robigus accederet. Robus enim de so Ruso dicitur. Astus: Robum rubro colore ct quest rufo 'mile ri , ut bovem quoque rustici appellant, manifestum em Ex quo Scio etiam planum est, succidaticas hostias dici non quae in aliorum locum caederentur, sed quae succederent. Nams ccidere dicebant prisci pro siccedere: accidere pro accederer occidere pro contra cedere & occurrere. Deos his nugis placatos esse intelligebant, si mala, quae intuebant, non eveni stent. Jul. Obseq. cap. io. Urbe lustrata pax mi fori que fuit. cap. ii Urbe lustrata , Wihil triste accidit. cap. y id Lustrationibus prospere rapiatum: nam totus annas domi forisi erranquillus fuit. Alias Dii ex tax,c, item somniis, oraculis, de quibus cap. ii. gratum sibi suisse cultum illum ostenderunt. 'Pricterea ex ipsis hostiis signa quaedam colligebantur, ex quibus 'Deoriarii iram vel gratiam pi aDebant. Ex apparatia: Cum Gal-. ba, somnium expiaturus: praemisitet, qui rem divinam appar rent, ipse nihil invenit, praeter tepidam in ara favillam, atratumque juxta senem, in catino vitreo thus renentem, & in calice fictili inerum. Sueton. Galb. cap. 18. inter prodigia Neroni mom tem denuntiantia, Q. cap. 6. Cal. Ian. exornati lares, in ipso seri ni Paratu, conciderunt. Ducebatur hostia, non trali bauu ,

200쪽

μ. XIV. VETERUM GENTILIUM. iis

batur, stabat, non memebat, si boni quid ab ea sperandum. et

Georget i Et ductisi cornu stabit sacer hircus ad aram. . . . Eneid. p. v. 62J. E atuam ante aras aurata fronte judencum. Festus: macularia auspicia appetrabant, quae sacri cantibus triniar tendebant f cum aut hostia ab ara profugisset, aut percussa metiatum dedi siet, aut aliam in partem corporis, quam oporteret, decidi siet.

Interiacrificandum ab ipsis Adami filiis signa quaedam vel irae vel gratiae Dei observata fuisse credibile est. Potuit enim Deus acceptare hostiam Abelis, Caini repudiare apud se, non os cndens palam, quod tamen jacturn esse pat*t, quia a Caino est antia madversum. Si Catiaris deprehendere potuit sacrificium suum non placuisic, fratris placuisse Deo, potuit & Abel. nieron. quaest.

in Genesin. Unde scire poeterat Cain, quod fratris ejus munera I cepi et Deus, ct sua repudiasset, nisi i a interpretatio vera esset, quam Theodotio posuit: Et inflammavit Dominus super Abel, O super sacriasium ejus, .super Cain Nero O scrificium eius non in ammadit ' Agnem autem ad sacriscium devoransim stilum venire de caelo, ct is dicatione templi sub Salomone legimus, ct quando Elias in monte elo exstruxit actare. Mercerus: IIebraei creduim. quod igne car- Iuni delapso det rata sint Abelii sacriscia, inde intellictum. quod ea accepta haberet, sicut in holocaustis Solomonis, in dedicatione templi postea est fac am. in lacri cui Elia. i. Reg. I S. ct alias deinceps sepe. Sed hic comminisci miraculum, cum Scriptura non exprimat , incommodam et idetur. Adde quod ignis, sacri cia , qua comburebantur, utpote animalia, e caelo devorabat, non fucri cia cibaria , quae non comburebantur,:ut erant Habeli. suare Oidentur ditiinarect temere quidem, Ilebraei. Ego ex siccessu rerum suarum id quidem putem mi cognovisse, quod Care sibi res male cedere, fratri pro pere me inderet . aliquo visibili O praesenti signo id tum Deum declara nt demus ethnicas. licet idolis sacrificarent, intermisse cum lita sent a id gnum scriptura nobis non exprimit. Certe Deum puto visibili aliquo signo id tum declarasse, ut O postea legis tempore, ubi mini - lana sui favorii oe sua pacationis exhibebat. Quicquid sit vertina est quod ait Apostolus: In x. - . .