장음표시 사용
51쪽
,, DE LUSTRATIONIBUS. CAP. III.
Et permutatis disjunctus mensibus annus Projecit vitium hoc: atque error M t inanis . Agricolas primos Cereri dare messis honores rPalmitibus plenis Bacchum vincire: Palemque Pastorum gaudere manu: natat obrutus omni eptunus demersus aqua: Patrasique cadiernas Vindicat. Et voti reus, ct qui vendidit orbem,
Iam sibi quiaque Deos avido certamine fingit. Tanta autem Deorum gentilium tandem copia extitit, ut Varro
necessarium judicaverit corum contexere catalo na, veritus ne Perirent, non incursu hostili, sed civium negligentia: de qua illis. velut ruina, liberare voluit, O in memoria bonorum per hujusmodi librat recondi. atque servari utiliore cura, quam Metellas de incendi fasta Vestalia, ct e Cneas de Troyano excidio Penates liberasse pr ad catur. August. lib. 6. de C. D. cap. . r. Eam cri, in Maede in objec o & in modo cultus errat, foecunda idololatriae mater, damnata Paulo. I. E. 23. hinc innumenabiles ceremoniae de quibus Theophrastus Charas er. cap. II. rigoras istac. & Plutarchus. cap. s. & ii. Addam haec cx Horat. lib. 2. fat. 3. Frigida si puerum quartana reliquerit, illa Mane die, quo tu indicis jejunia, nudus In Tiberi stabit, casis Medicusne levarite grum in praecipiti, mater delira necabit In gelida Dum ripa, febrimque reducet.
uone malo mentem concucsa y Timore Deorum
Et quibus ille modis didum metus insinuaris Hectora, terrarum qui in orbi sanecta tuetur Tana, lacus, lucos, aras, simulacrarue didiu,
52쪽
CAP. IV. VETERUM GENTILIUM. CAPUT. IV.
.l kCerti. Superi Iupiter, Iuno Silpita, auSi pitus me , Apollo, Sol, Diana. Ceres, Zacchus,
Venus C acina, Neptunus. Lua mater. Hercules Amor. Plures Dii conjuncti' GME ,ia. I,
feri. mors. Auto. Proserpina. Februarius mensis. Meloxumi, Genii. Incerti, quare sic dicti J Deorum
numina incerta, immina occulta. Eorum Gocatio Crexcessus. Deus ignorus Atlaniensium. Ac . IX. Castri. Ilia Superstitionis natu maxima moras scis innumerabilem Deastrorum multitudinem esse satis indicat; Omnes tam ii & singulos ad dicendum suffragium, quasi per Prieconem, non evocabo: E fiet enim in hirta em PComitia haec sine maxima eorum parte facile celebrari Postum. Multi coram Dii minorum gentium, & quasi Senato- pedarii partes assensibus implent. Quamvis inter se invidia Bagrantes expostulent, ut apud Ovid. s. Fest. Flora; oi quoque tangit honos, festis gaudemus ct aris, Turbaque caelestes invidiosa sumus. Aliorum tamen ingratiis, aliquos tantum in septa cogam, neglectis caeteris. Dii in lustrationibus culta, vel certi erant vel incerti: quam divisionem nobis pinei vit Varro, qui, apud Augustin. lib. p. de civ. Dei, cap. 1 . in iis libris, quos rerum divinarum ec humanarum inscripsit, Deos diis escuit in certos, &in incertos. Nam trium libmrum extremorum primum de Deis certis aselvit, alterum vero de Deis incertis quooue aggrestus dicitur. Certi erant de quorum nominilaus ac numinibus, adeoque cultu ac Placatione certo persuasi este dicebantur.
53쪽
Atque hi ves Superi, vel Inseri, vel tandem Medioxumi. v
mm .etono a. ora ex Julio Polluce, lib. I. tales : beat in em , et cmai:
vocat Macrobius fatum. Ab. 3. cap. 2O. Dii superi vel singuli seorsim colebantur, vel plures conjunctim. Inter singulares primum locum jure suo obtineat iupiter, ne si alius cum occupet, Saturni instar dcturberur. Hic ergo stia mes, dictus Herodoto, lib. i. quem invocavit Croesus Adrastum expians. Eustath. in Odyssi. X. circa finem: rea.-
dicitur. Idem Schol. Apoll. Argon. q.
Ie rix exhibuit Pausani is, ut insina, cap. 13. videbitur. Cui &ara apud Argos crecta. Pausan. Corinthiae. Virg. 3. AEncid. Lustramurque 'vi, votisique incendimus aras . Apud Livium, lib. r. ludi magni instaurati dicuntur Fotii. quod T. Latinius, an T. Annius, V . M. Ab. I. cap. p. an Annius, Macrob. Salum. lib. I. cap. ii. homo de plibe somnio monitus i ill t, prioribus ludis praesultatorem Fotii displicui sie. Sosia, in Plauti Amphitruone, ae . r. s. r. 'Pem prodigialem vocat, quia mola salsa, aut thure placatus prodigia depellat. Huc pertinet Jupiteram: post qui & aetro vire uire pia, cui Elei secerunt ex Herculis instituto, narrante Pausania, lib. s. cum enim Jovi porriciens muscas abigere non posset, Muscarum depulsori hostiam mactavit: cum autem perlitatum citet, OmnVS repente muscae trans Alpheum evolarunt. Idem atri dira Baa et Hub, Deus Palaestinis in urbe Ehrone cultus. ut ex historia A-hraim patet. 2. Reg. i. cui adstipulatur Plinius . cum Achorem sine dubio ex Ehron, seu Accaron urbis nomine vocanS, lib. I S. cap. 22. Andecant Cyrenaici Achorem Deum muscarum multitudine pestilentiam asserente, qua protinus intereunt, quando litatum esuri
54쪽
C, F. IV. VETERUM GENTILIUM. rs
Deo. Hujus tantum erat nomen apud Palaestinos, ut Judaei etiam sic principem dixerint daemoniorum. Mart. ir. 2s. Marc. 3. r. Luc. ii. i . Ac Diaboli quidem a quibusdam companantur muscis, quod sint imiritus in aere volantes. Credibile autem est, Palaestinos hunc cultum in Cyrenaicam attulisse. Satis erum notum plerasque Africae fuisse colonias Phaenicum : ut&ipsam Ca thaginem. vid. Bochart. Canaan. lib. I. O . 2 . 2s. 3T. SOlebant etiam gentiles numinibus suis nomina inacre ab insictis, quibus se liberari ab iis putabant. Sic Hercules dictus ccxes in renator vermiculorum vites infestantium, qui Graecis Diem , ne et uia culicum depulsor Octaeis cultus . vid. Alex. ab AElex. lib. I. cap. I S. Per sm aura cu vero dictus e bini uet Beelsebul, id est, Dominus stercoreus, simili tutione ac Bethel, quod cst Domus Dei, priusquam idololatria is hic ad lapidem, ubi rccubuerat Iacob, exerceri coepit, factum dei cps est Beth-Aven, idest,
domus vanitatis. Porro Romae, in aedem Herculis in foro boario nec muscae, nec canes intrarunt. Plin. lib. Io. cap. 2'. TRadunt aliqui in palatio Toletano unicam tantum conspici muscam; in Veneto nullam, quia idolum quoddam sub limine ejus conditum sit. Bodm. Ncque hoc omittendum videtur Baalsebub Derappositionem dici poste, scit. Non Dominus muscae, sed Dominus Musca: Josephus, antiq. lib. '. cap. 2. itaphv vocat. In historia Alimiae, et. Res. i. Graeci legunt: i, is cis .av scumra forte quia Muscae spccio apparet. Narrat Nicolaus Rc- misitis, daemonot. lib. I. cap. 23. Si magos alicujUs rei monitos es se oportet & homines praescures colloquium impediunt in muscam migrare daemonetin, sic vicinas auribus partes subire, quo propius, quae vult, insusurret confirmat hoc testimonio Claudiae Simonctae, Casteleti, Anm. 1 88. iii. Nai. Octob. dam
Jovi Funonem jungimus. Haec Varroni Cos. Rom. inata, quod formosum puerum, in icmplo Jovis, ad excubias tenendas collocassci, quasi alicrum Ganymcdem metucias, causa suit in licis illius pugnae, quae apud Cannas contigit, ideoque hoc factum, post aliquot annos nicinoria repetitum, sacrificiis expiatum est V . I A. lib. I. cap. I. Laectant. lib. r. cap. ir. Haec sic ccx
55쪽
matrona Tonantis causas inarum, saevosque dolores animo excidere haud pasti est, nisi studiose admodum placata. tanta ne annmis calestibus iras Februatae cognomen habuit, teste Festo. Phialologia, apud Mart. Capeli. lib. 2. de nuptiis Philol. sic sunonem
alloquitur: FIuoniam, Februalemque ac Febru.im mihi poscere non est nec e , cum nihil contagionis corporea sexu intemerata pertulerim. Alii Febralem, Romani Februlem vocabant. Mense Ecbruario sacraci fiebant, ejusque feriete Lupercalia, qua die muliercs s bria tantur a Lupercis, amiculo Junonis, idcit, pelle caprina, quare hic dies februatus appellatur. Glendae omnes, inprimis Febria rix Junoni sacrae. E. Fast.
Principio mensis Phragia contermina Matri Sospita delubris uicitur aucta notas.
Sospita Junonis cognomen est : sed Sisitam, contra antiquum morem, legendum esse mi Festus; ta ex numismatibus os cndit Erechiel Spanhemius, ut & ex quadam inscriptione, quae iunonem Sispitam, & Fotem Vspitem habet, dis et t. a. de usu ct pro . num, . Huic omnes consules faciebant. Cis, pro Muran. sin. Succedat Vesta. Cum ignis in aede Vestae extinctus, belloPunico secundo, plus caeteris prodigiis animos hominum terruisset, non tantum ca Vcstalis, cimus custodia noctis Hus fuerat, jussu Pontificis flagro caesa est, sed etiam, quanquam nihil porrendet tibus Diis, negligentia tantum humana accidisset, hostiis majoribus procurari, ee supplicationem ad Vestae haberi placuit.
Lis. l. 28. Apodo, etiam remeet cetaeis titulo ornatus. Aristoph Avib. sc irrcetc.. 'Abο λιν ἀπcet cetrotas. Demosthenos Orat. adv. Midiam, oraculum habet Jovis Dodonaei: Aποπων. βεν pollini malorum deput ori bodem madiandum. ax Atheni-Cnsibus nominatus. Macrob. Salum. lib. i. cap. i . A Romanis
quoties ludis ab illo denominatis placatus est 3 qua de re carmina' - cladem p ne dixerat consulta, ec ilia
Romae inter arcem & Capitolium aedes suit Uriovis, ejusque in ca simulachrum sagittas tenet, quae sunt videlicci paratae ad nocendum . quapropter cum Deum plerique Apollinem cile di-runt ,
56쪽
rant, Immolabaturque illi ritu humano capra, ejusque animalis fgmentum juxta simulacrum stabat. A. Ged. OS . Att. lib. e. cap. 32. Inlcriptiones antiquae: APOLLINI CONSERVA TORI. Horat. lib. I. iat. p. v. ult.
scilicet ut IOVI LIBERATORI sanguinem suum moriens
Seneca libavit. Tacit. annal. x .. cap. 6s. an vero his Jesum Christum Liberatorem d signaverit, adeoque Seneca inter Christianos numerandus, dubium csh. infirmum sane hinc ducitur argumentum. vid. Lbs diatr. de vita CT script. Senec. cap. I. et S. Perronian. p. 2S I
S.I Lustrationibus a Judaeis idololatris cultus. Jesaia. 66. i . vis nurn ba 2 meum et et pran sanctis cantes O lustrantes se iuvis, po unum in medio. De hoc loco interpretes disientiunt. Alii Misi ethas secuti, pro ma legunt rex scena . unam, subintelligentes cisternam, q. in medio horti, pone cisternam aliquam insignem, in loco segregato se lustraverint. Aliorum sententias enumerant Interpp. Belgae, inter quas & haec, quae vocem muad Solem resere. Hunc apud Assyrios cultum nomen AD AD habuisse, atque id unum notare scripsit Macrobius, lib. I. G- tu . cap. 22. Ubi manifestus librariorum error, ACHAD nim scribendum erat, ideoque sensus ille Scaligero videtur apertissimus : februation s ec lustrationes Deo isti, sive idolo, fieri, quem Deum ipsi vocant Achad, id est, unum; idque in medio hortorum, qui illi Deo dicati. Qua de re legatur Vossius, de
Diana: Haec Trojanis irata, cum ventorum status inhiberet, pestemque Graecis immitteret, propter cervam ab Agamemnone confectam, immolata Iphigenia placanda fuit, de quo mytholo-Ei. Melampus Praeti filias furentes e spelunca, arcanis quibusdam sacris & expiationibus extraxit, casque in vicum dictum duxit, atque in Dianae templo tu ratas insania libersiit. Dcam autem ejus templi Pries lem iis, idest, placabilem
deinceps nuncuparunt Clitorii. Pausan. in Areaa. Ceres et Cicero, a l. l. in Verrem: Cum Tib. Graccho occisi, atroci ac dissicili Reip. tempore. mctus ex ostentis portendcxc-
57쪽
js DE LUSTRATIONIBUS, CAP. IV.
tur: P. Mutio, L. Calpurnio cos' aditum est ad libros Sibyllinos; in quibus inventum est, Cetrerem antiquissimam placari oportere. Tum ex amplissimo coltcgio Xvirali, sacci dotes P. R. cum esset in urbe Cercns pulchemi mina et magnificcntissimum templum, tamen usque Ennain prosceti sunt, tantia enim crat auctoritas & vetustas illius religionis, ut cum illuc irent, non ad aedem Cereris, sed ad ipstan Cercirem proficisci viderentur. Bacchus: qui dictus, non a ficu, e qua hujus Dei facies apud Naxios fiebat, quod mortalibus sicum dederit, quam Naxia Moica a vocant, ut est apud Athenaeum, dipnos. lib. 3. cap. s Sed potius quod sit mitis, blandus, placidus, sicut Juptiarer quoque Me,h i , , cujus simulachrum e candido marmore, Polycleti opus fuit apud Argivos. Paus i. in Coranth. Sane M. Antonium, Ephcsum ingredientem, viri puerique Panum habitu praecesierunt, teste Plutarcho, meminae Baccharum. hedera, thyrsis, psaltet iis, tibiis, fistulis personabat urbs . aia ccx si is
trax. Sic scilicet tam 'la vi obitur MAMx i. Plutarch. Arith. Captis tribus filiis sororis Acrxis ad Psyitaliam insulam ab Ariastide, misit cos ad Themistoclem, xm hi vix ata e T. Ac ich G μαν-
ex oraculo quia i , Vate precipiente Euphrantiae, Omesia Baccho
Venus Cluacinae quae purgatrix, expiatrix. Cluerirenim pia nare est, lae apud ejus locum purgati iunt verbena myrica, qui Propter captas virgines pugnare voluerunt. Plin. lib. I S. cap. I S.Cluo citam quasi colirio i. e. Pirgo. Neptunus qui ere is, et , O di cicitur apud Athenaeum lib. g. cap. 2. cui pis S sacris cavit Sarpedon. Et thynnorum piscatorcsrio im facicbant Noptuno ali re, sive Averrunco, ia mpetne EL: M piscis acccdc iis r te laccrct, vel dclphinus thynnis opem senat. Atque i:dcm post silicem capturam immolabant , cptuno thynnum, qui primus captus cssit, atque id sacraticium dixere. Quod cx 2Eliano, & Atticum docci Vossius, de . Lambl. b. 2. me. T. Me
58쪽
Cλμ. IV. VETERUM GENTILIUM. eti
fercurium dormituri invocabant, quod somnum conciliare crederetur: lcetulorum aulcm pedes in ejus cpigiem cstomabant, ut has Q etodi , averruncas imagincs habentes terribile qui lcm non metuerent, majore autem etiam in somnis voluptateiruerentur Di m. in Ody . e et v. Is 8. Lua marcr, quae sortanea luendo sic dicta est. Liv. lib. S. cap.
I. Armorum magna Uis, tum iu er caesi corpora honiam, tum in ca
stris indienta est, ea Lua matri dare se consul dixit, Scilcet post hostium caedem piamentis opus erat. Lunam vero pro Lua legondum esse contendit Demps erus ad Rosin. lib. 2. cap. S. quia noctis de Lunae praesidio multa aggrediebantur Imperatores. Siculi Dianam Lycia cognominarunt, quia ab ca morbo essent infesto liberati. C. Rhodig. Dei. antiq. 13. cap. 3 . Nobis autem Lua Bellona videtur, cui scilicet arma consecrata sint . nec originario abludit, qine a distolutione est. Hesych: Acx, φα . Item Asa, pro quo viri docti lcgunt hun , s abi: μάχη, Aae: a. Et hinc d
Hercules 'Aλ - . quod c, Herculi proprium esse ait Scholiues Aristophanis, in Nub. Ulpianus Schol. in Orat. Deis mos . adv. Miunam: in M is et ire Teta, co
oracula, in quibus sici situ re suit facra facienda esse Herculi malorum depulsori, O Cicos tari undos. Hercules Desensior in marmore pristo, quod exhil t Lipsius ad Tacit. annal. 2. excuris F.
PRO . ITU. ET . REDITU. D. CLODI. SEPTIMI.. ALBINI. CAESARIS. D. CLODIUS. D. L. PELIX. ACTOR. CAESARIS. N. D. D.
Vltimum versum, sic legit Lipsius: Actor Caesaris nostri Adraeavit. Verum Sertorius Ursatus de notis Rom. pae . s. ActhrCesaris Numini dedimoit vel . Numisi dicatissimus. De Hercule tere, Spanti. de numism, I 83-
59쪽
,s DE LUSTRATIONIBUS, CAP. IV.
Amor: Zeno Cittiensis Amorem Deum este Libertatis, Ami- citiae, Concordiae largitorem et procuratorem existimabat, idc que auxiliatorem in iis ,quae ad Nip. salutem spectivit. idcmque a Lacedaemoniis, Cretantibus aliisque cultus, ut cit apud Athcna um, d nos lib. I 3. cap. i. r. vid. infra, cap. 3I.
Aliquando Plures Dii in ejus lcm honoris societatem admissi Lura matri Mars & Minerva accesserimi Li . lib. s. post ludos, quos victis Macedonibus dedit Igmilius Paulus, omnis generis arma, cumulata in ingentem accrvum, precams Martem, Minervam, Luamque matrem , ct ceteros Deos, quibus spolia hostium dicare jus s isque est, ipse Imperator, sace subdita, succendit: ubi non Lunam, sed Luam legendum docuit Turn busaddieris lib. 16. cap. 2C. Scipio capta & eversa Carthagine arma, machinas, naves , o x . a he eta mal ia. Marti ct Minereta dicata sucendit
more majorum. Appian. Alex. in Libycis . Tarquinius Priscus. victis Sabinis, spolia hostium, quae Vulcano voverat, ingenti cumulo. acccndit. Liv. lib. I. cap. gr. Castora Ur Pollucis acrificavit Alexander M. tardum de Clito somnium expiaturus, Plus in Alex. Romet propter gravem pestilentemque omnibus animalibus xstatem, per dies octo Apollini, Latonae , Diana, Herculi, Mercaerio. Neptuno, Lectisternium factum, atque hoc primum lcctillet nium fuisse Romae institutum ait Livius lib. s. quod qua ratione primum esse potuerit ambigi potici, cum aliud prius factum sita Valerio Poplicola, qui primus cum Bruto Consul suit, cujus meminit Val. Max. lib. 2. cap. q. Sed illud xxx Noe apta tantum non est, ut propterea Valerius cum Livio sit committcndus. Il lud cnim lectisternium. quod Livius primum sui sic ait, ex Ora culo librorum Sibyllinorum institutum est: Poplicola autem secutus est exemplum Vulpsit, vitae rusticae, sed viri locupletis. Deinde Livianum illud in honorem Deorum superoruin; hoc Val rimum Diti ac Proserpinae, Diis inseris factuim suit.
In omnium communiter Deorum honor m institutum a Grascis cst festum Hων. Latini communicarium appellant dicmec Paudicularcm C. Rhodig. Lee f. antiq. l. I r. c. I. Hciochius T
60쪽
CAP. IV. VETERUM GENTILIUM. ab
voca nuper celebrata Theoxenia, O praeclaram illam portionem quam eximiam praeco edicit Pindari posteros accipere debere. Polemon apud
Athenaeum, lib. q. Sancitum, inquit, apud Delphos esh, qui in sacrificio Theoxeniorum gethylliua maximam Latonae intulis set, de mensa partem caperet. Theoxenia Apollini sacra suerunt apud Pellenenses, de quibus in Achaicis Pausanias. Athenis potissimum Theoxenia mille celebrata videtur Casa ono, in Athen. lib. o. cap. 3. quia inter Propria hujus Reipublicae instituta hoc fuerit, quod A1 e v c colerent quam plurimos, unde ara bata, iis , de quo Paulus in Achis, & nos in fine hujus capitis. Diis Inscris lustrationes quoque instituebantur. Pythag.
i Ursim non sunt Dii terrestres, ut vertit Seberus, aut Dii minorum gentium, ut idem in commentario explicat ;Et Hierocli Huoi sunt cR iai, nempe ori c πολ Ius ii g o M a. - c c. iv, qui Rempublicam habere possunt ae Amiacilium supra terram. Sed inseri. Pluto enim si per Eu ecimn ἀνα-ων,
ab Eustath. ad Iliad. O. vers. 188. Z vim vocatur. Hesychius. o ca . quem Virgilius A. aen. v. 6 a X. Ddiem flagium appellat. Et non tantum irruerextat, sed e-
tiam opponit Apostolus, Phil. 2. IO. eo nomine demo morim animas designans. Umr: rsim, Subterranei diciantur Porphyrio, de antr. Nymph. - rc c-chv re beata v c et , .g ig veta a , Zercv ic o is ei ris io merum, , vetoae : Ai: et e , ub psi a &c. Sicut enim Diis coelestibus templa, delabra, im amis latuerunt; Trere tribus ct ueroibus focos Subterraneis autem scrobes oe fana es c. ut Medea, apud Ovidium, p. metam.---- egesta scrobibus tellure duabu, Sacra facit: cultro ue is guttura de eris atri