장음표시 사용
81쪽
scepta est unquam, nec defensa: adeo tamen vera, ut in ea omnis ratio religionis veritatisque versetur. Nam neque honos ullus deberi potest Dco, si nihil pnestat colenti, nec ullus nictus si non irascitur non colenti. Cum autern Deum irasci dicimus, non cisam illi tribuimus mentis commotioncm, ac perturbationem quae velut quaedam saeva tempestas, tantos fluctus excitet, ut statum mentis immutet, ardescant oculi, os tremat, langua titubet, duntes concrepent, alternis vultum maculet nunc stinusus rubor, nunc Pallor albescens: Sed cam justitiam quae a Theologis judiciaria ac vindicativa dicitur, qua tanquamIudex totius terr et, noras' test non exigere pcccatorum poenas, quae illi adeo naturalis, ut ei repugneti remiti re peccata, sine suffcienti satisfactione. Quantulum a gentilium Stoicorum calyris absiant inter Christianos illi, qui Deum sontes nulla interveniente sitissectione absolvere poste docent, ne pretiosissimi , sanguinis Jesu Christi vim agnoscere cogantur 3 Sed hujus erroris jugulum petit S. Scriptura, ast eris ro sic vis et a se, relucere in reatu pec catoris: & ipsis ethnicis agnitum fuit, cos qui talia faciunt dignos este morie. Rom. 1. 32. Impius thesauruat sibi inam in dia Cm irae, re, im gi ci ei os xii bab. Rom. 2. s. Deus ipse jus itiam vindicativam sibi vendicat: meum est ulcissi, ego rependam. Ideo horrendum est incidere in manus Dei viventis: est enim ignis consumens, lux inaccesta, in qua tenebrae nullae, dit iniquitatem. Impius non potest coram co consistere. Paulus,
i sin ii. Nonne diluvium Noachicum, Sodomae Gomorro que subverso Dcuin peccatis irasci demonsὶnint 3 Cur Deus legem in monte Sinai tam solemniter promulgavit, additis tot in nis estis irae signis, nisi ut testarctur justum judicem ex justitia ad vindictam obligari 3 Quid vo bant sacrificia, nisi ut in animalium sanguine ira Dei ad iri is peccata legeretur 3 Quid causa fuit, cur Deus Filium sium miserit in mundum, nisi ut esset v-
Sanctius de Deo ipsi gentiles philosophati, non tam in scholis disputantes, quam religionibus Deos in templas colentes. Cur tam sedulo sapientes corum Nemren sive Adrast mi acci vis, comi- . tam venerabantur 3 cur ille monet, Di -
82쪽
Discite justitiam moniti, Ur non temnere Divosa
Quid sibi volebant Tisiphone cum sororibus E Quid Minos,
Eacus, ac Rhadamanthust quid omncs inferorum poenae 3 Scilicet irier: cia, tu e tae. Legatur Plutarchi liber v clari in quo plurima quae a Christiano dicam tur ac discantur. Provoco ad ipsius animae sese caccutientis testimonium. unde illi metus 3 Juven. sat. 13. -- -- Prima est haec ultio, quod stiudice nemo nocens absolditur, improba quamvis Gratia fallaeis Praetoris vicerit ternuam.
Quid agitavit Neronem matricidam, ac Orestem p quid Judam ad laqueum adegit' Egregie Tertulianus, de testim. animae, cap.
r. Si anima aut didina aut a Deo data est, sine dubio datorem suum Otiit. Et si novit, utique o timet, ut tantum postremo autorem. Annon timet quem magis propitium velit, quam iratum ' unde igitur naturalis timor anima in Deum, si Deus non novit irasci ' quomodo
timetur, qui nescit ossendi ' quid timetur nisi ira ' unde ira, nisi exanimadtie one F unde animadversio, nisi de Dei judicio ' unde iudicium, nisi de potestate' Cujus potestas summa, nisi Dei selius f hine ergo tibi , anima, de conscientia suptetit domi ac foris , nulli irridente vel prohibente praedicare, Deus videt omnia, O, Deo commendo, es Deus reddet, O Deus inter nos judicabit. Cum ergo quo se verterent miseri nescirent, Deo tamen ejusque justitiae quantum quidem ipsis suffccre videbatur. cx co ruptae rationis dictamine, siti stacere conabantur. Hinc orta lustrationum , quae poenae rationem magis vel minus manifestam adjunctam habuit: quod tum cet sicha is vocum, Av-j. , tuo &c. indicat, tum aperte os cndunt hostiae succedaneae, cum poenas homini, cujus in locum substituebantur, debitas luebant. lustrationes infernales, quibus reliquae respondebant, pta nas manifeste pre se serunt. 6. .aeneid.
Ergo exercentur paenis, veterumque malorum Supplicia expendunt: aliae panduntur inanes
Suspensa ad ventos: aliis sub gurgite vasto Infectum eluitu celus, atque exuritur igni, ia
83쪽
In lustrationibus quoque per ignem, & aquas marinas, vim igneam habentes poenae ratio satis cst conspicua: plerisque victimae additae & poenam & peccati constitionem, Numinisque placandi conatum non vulgarem argu bant; his enim Haestim et vi- ,ον, quod homo sacrificans commeritus hierat, inserebatur
Vota, voti reus: damnatus. Vota ordinaria : Ca rem a , Tilana, Mammaturem pro popillo, Populi pro Magi frausis. Fie uti a iuvari , an die tertio post smotum Asinii. Vota ira ista, nautica. Extra ordinem vovebantur templa, paelinia, Per sacruin, decimae.
monia dicta, inter actiones. lxvrsive, spontaneo animi motu EbEAcmerae ais profluentes, Primum locum tuentur: quibus gentiles sponte Numinibus suis se mbligabant ad ea praestanda, quibus Deos iratos propitios, sibi magis saventes ac quasi obnoxios reddere posse credebant. Qui ergo votum suscepcrant, illius rei erant, quia ad illud intuendum se obligaverant, Voti aurem jam compotcs ejus damnati dicebantur, quia votorum perlatutionis se reos omnino sectos, quasi ex numinis parte voti concepti conditionet adimpicta, maxime intelli rent. Qua solutione negleini, Deos in citatis suae vindices, atque iratos sensiti esidiat. Nam votum, ait Tertuli. adv. Psych. cap. i. cum a Deo acceptatam est, legem in ' rerum farii per auctoritatem ricceptatoris: exinde m m faciendum mandavit, qui factum comprobavit
84쪽
strensium & Urbanorum meminit Tertullianus decor. mil.
c. iet. Ecce annua votorum nuncupatio, quid videtur' Prima in risei
piij. secunda in Capitoliis. Accipe post loca T verba: mne tibi, Fu-piter. botiem cornibus decoratii Tovemus me futurum . ubi per prine pia non intclliges principia imperii, aut anni ineuntis, sed cum Fr. Junio, Th. Canterum secuto, principia castrorum, in quiabus legionum Aquilae, vexilla ac signa asservabantur, &ubi jus dicebatur Nam ipse Tertullianus se loca votorum indicasse dicit, quae loca in castris erant Principia, in urbe capitolium. Sic judicat & Lipsius ad Tacit. annal. 16. exc. B. qui & eodem Tertulliani loco facturum pro futurum legit, quod etiam Canterum secutus censuit Junius. Urbana fiebant vel a Magistratibus pro salute populi , vel a populo pro salute Magistratuum . Utraque circa Nai. Januarias. Urioris generis erant illa, quae interdum ipse Imperator, intc dum Consules, Praetores, Censores, aut Pontifices pro selicitate Principis, Senatus aut Populi Romani ad annos v. X. XX. XXX.& plures Vota nuncupabant; quae dicebantur Quinquennalia, decennalia, Vicennalia, Tricennalia &c. Sueton. Aug. c. yr. Vota, qua in proximum is rem suscipi mos est, eo Cam suuis Tibrarium nuncupare su t. Suscipiebantur in Capitolio, scriptisqueta subsignatis tabulis, ne amplius in dubio ponerentur, conii mari sol bant: atque ipsas quasi tabellas, Duorum, quibus v
verant, genibus cera assigebant. Juvcn. lat. Io.i Ergo supervacua hac aut peraiciosa petantur , Propter qua fas est genua incerare Deorum.
Porro nuncupabantur ejusnodi vota cum his aut similibus conditionibus . Si imperator salvus vixerit: Si Resp. Rom. munebit in suo statu v. x. x . aut plures annos: Si victoria succcserit, ista sacrificti dili, aut tali Deo praestabuntur, & in ipsius h noram isti ludi & ceti bi untur; eoque finito tempore Vota solvebantur. Postmodum vetro tabulas votivas ad Imperatorum adulationem in numismata tuansmutatas fatile facile est perem re ex magna it lorum copia . qum apud omnes antiqui latum s uelatos repentur. quod cx I xviri. Hallio in serie numismatia
85쪽
Imperatorum Rom. notavit Sertorius Ursatus, de notis Rom. pag. i tr. Adde Spanhemium de usu O pr . numism. p. os.1 8. I 8s. De votis quae Magistratus nuncupabant Spe est in Livio, unus locus omnium instar erit, Lib. 21. Cum C. Flaminius Coc. privatus clam in provinciam abiisset, hoc etiam patres in illo accusabant, quod Capitolium ct flennem votorum nuncupationem fugi et, ne die initi magis natus Jovis Opt. Max. templum adiret. Tibullus ad Messallam: Nam modo fulgentem Trario subtemine vestem
Indueris, oriente die, Huce fertilis anni, Splendidior liquidis cum Ses caput extulit undis, Et fera discordes tenuerunt pratia venti, Curtia nec acuetos egerunt flumina cursus, suin rapidum placidis etiam mare constitit undis vlla nec aerias volucris perlabitur aurai,
Nec quadrupes densis depascitur aspera sitias, . . suis largita tuis sint multa silentia votis. Votorum a populo pro Magistratibus Echorum plurima occurarunt cxempla. Plin. paneg. ad Trajan. Ut in unius statem colet ta omnium Oota ' cum sibi se ac liberis suis intelligerent precari, qua pro te precarentur. ec post Nuncupare vota, ct pro aeteretia e imporis , ct pro fatale ciditum, imo pro salute Principum , ac propter illai pro at itate imperii solebamus. in fine ejusdem panegyrici: Unam omnium votum est, SATIUS PRINCIPIS. Similia occurrunt in Trajani & Plinii epistolis amoebaeis, Io I. ior. io . IOA. Antoninus autem Canacallus mortem sibi denuntiare visus est nonnullis, in literis quas postremas scripsit ad Senatum; Desinite, inquiens, optare centum ut annos imperem. Haec enim acclamatio ci
in inde a principio semper fieri consueverat, eamque ille tum primum repudiavit, incusavitque eos, quod optarent ea quae sieri nullo pacto possent, sed revera se parvo tempore regnaturum ostendit. Dis. lib. J8. Observatum hic anni principium: Tacit. ann. 36. cap. 22. Thra istae ob ectatum, quod principio anni Votorum nuncupationibus non ac fuerit. Tiberius aegre tulit, cum comperisset, ineunte anno, Pro
86쪽
C, r. VI. VETERUM GENTILIUM. ss
Neronis & Drusi salute publice vota est e susccpta. Sueton. Tib.
Circa diem distentire videntur scriptorcs. Alii enim ipsis Nat.
Januariis vota suscepta cile innuunt. Sueton. Neron. cap. 6. Votorum nunc atione Val. Ian. magna Iam ordinum frequentia, vix repertae Capitolii claves. Alii vcro pos ca, nempe IlI. Nonas ejusdem mcnus , Plutarchus Ciceronis natalem ait incidisse in III. Nonas Jan. quo die Magistratus Vota facicbant, & pro staute Princit is sacrificabant, Cajus m. de verb. signis. l. et 33. Postolendas ianuarias die tertio, tro salute Principis vota suscipiuntur. Lucian. Pseudol. M ov I MEγαλ : v μ vim M t. ol P -- a vici, T. -υ ιν ευχον - ε α o. ueta si vis ira: .vχ e xivae, se, i. Imo diero tertia die a novilunio magno, quo Romani, Iuxta deterem consuetudinem, ta quadam pro toto anno faciunt, , fare cant.
Reapse autem non dissentiunt. Vero enim simillimum cst, ipse qui acin Halandis, ca vota ex prisco ritu conccpta, quae solicoss. Pro imperii, & populi salute nuncupabant ; quae autem pro Principe deinccps subtexta, tertio scilicet ante Nonas, die laeti-Dre, pompa augustiore. vid. Rei nec dar. Dct. lib. 2. cap. q. Sed& certissimum, veteri Rep. ipsis Nat. Jan. Vota suscepta fuisse, hic enim dies, si quis alius, rcligiosus fuit in vulgus . M. FasP.
Prospera lux oritur, linguisique animiaque favere, . Nunc diem a bono sunt bona oerba die. te vacent aures, insanaque protinus absint iurgia. disser opus litii a turba tuum. Cernis odoratis ut luceat ignibus aether I
Et sinet accensiis spica Cilis a focis '
Flamma nitore suo templorum verberat aurum.
Et tremulum summa spargit in aede jubar. .: Vesibus intaSIis Tarpeias itur in arces, Et populus festo concolor ipse suo est. Jamque nota praeeunt fuscet, nova purpura fulget, Et notio conspicuum pondera sentit sit ire. Ea rudes operum praebent ferienda iudenci,
uos aluit campis herba P sca sui .
87쪽
vide quae notavit Lipsius, ad Tacu. annal. g. cap. 36. O Jo.Propter rei insolentiam addam, quae de Mevio narrat Porphyrio: hic post absorptum patrimonium, Gl. Jan. alta voce optavit ut L. nummorum aeris alieni haberet. quidam astantium miratus
tuaesivit, quid sibi vellet, quod tam solenni die incommodumbi optaret 8 respondit ille: Non est quod mireris, I xxx. enim millia debeo. Vota Rustica quotannis ab agricolis fiebant. Eclog. r.
---- ---, Et cum solennia vota
Reddemus Nymphis, cir cum lustrabimus agros. Et post. Ut Baccho, Cererique, Wtibi sic vota quotannis Agricola facient , damnabis tu quoque votis. Supersunt Nautica, initio navigationis suscepta. 2. AEneid. Votum pro reditu simulant. soluta autem ea feliciter Peracta. i. Georg. Votaque serviati solvent in littore nauta Glauco, O Panopea, ct Inoo Melicertae.
S. Eneid. suis ubi transmissae steterint trans aqamra classes Et positis aris jam vota in littore solves. Cum Diagorae, in Samothracia, ex suspensis tabellis, multitudo eorum qui, votis nuncupatis, tempestatum vim evasissent, monstraretur, salse regessit: nusquam pictos esse sui naufragium secissent. Vide Brison. Form. pag. Io I. ct S hesterum, de milit.
Extra ordinem rebus dubiis, aliave occasione Diis vovebamatur i. Templa: AEneas, AEneid. 6. Tum Phoebo ct Tribia solido de marmore templa nectituam, festosque dies de nomine Phoebi. Te Juoque magna manent regnis penetralia nostris.& apud Ovidium i . metam . idem aeneas Sibyllae pollicetur: Templa tibi statuam, tribuam tibi thuris honores. Sibylla autem', quod Dea non esset, hunc honorem negat: se Nec Dea sum , dixit, nee sacri thuris honore
Bello contra Volscos, L. Furius Dictator, Deorum opes adhibendas ratus, inter ipsam dimicationem, aedem Junoni M
88쪽
netae vovit, cujus damnatus voti, cum victor Romam reve
tisiet, dictaturale abdicavit. Senatus duumviros ad candem aedem, pro amplitudine P. R. suciendam, crcari jussit. Locus in arce uestinatus, quae arca aedium M. Manlii Capitolini suerat, anno postquam vota, dedicatur. Liv. ob. I. Veneri Erycinae V bius Max. aedem vovit, quia ita ex satalibus libris editum crat, ut is voveret, cujus maximum imperium in civitate esset. Menti aedem nullius Praetor vovit. id. O. et r. Cum initio belli Latini victus inopia laboraretur, ec magnus estet .metus, ne tandcua deficeret, terra fructus negante, & bello, ne aliunde subveherentur, vetante ; insDectis libris Sibyllinii, cognitum. est, Cer rem , Liberum, & Liberam placandos esse. votum itaque secit Postumius Cossi priusquam exercitum educeret, si imperii sui tempore benigna esset annona, templa sse illis censtructurum, ocinstituturum in singulos annos sacrificia. Vota Dii exaudiverunt. Dion. II ic. s. 6. cap. I .
IL Pecunia tum certa tum incerta, & inde Ludi. Licinius quidem Pont. Max. negavit ex incerta pecunia vovere deberi; cum autem ad collegium Pontificum P. Sulpitius Cossi retulisset; poste, imo etiam rectius esse Pontifices decreverunt. Vovit itaque in . eadem verba Consul, praeeunte MaX. Pont. quibus ante quinquennalia Vota suscipi solita erant, praeterquam Quod tanta pecunia, quantam tum, cium solvetur, Senatus cens utilet, ludos donaque facturum. toti ante ludi magni de certas pecunia, ii primi de incerta. Liv. ob. 32. cap. P. y a I. cap. 2I. Iti. I er sacrum, quod erat pecus natum inter Cl. Martias,
tante Nonio in Ver furum: quondam Sabini feruntur vis isse, si rei communis melioribus locis confisit et se Per factum facturos. hoc autem populi injussu voveri non poterat. Populus autem in haec verba rogabatur, ut est apud Livium. lib. 22. cap. Io. Velitis ubeatisne hoc fieri ' Si respublica populi Romani subitium ad qui et Mennium proximum, sicuti mea , quae salva est, servata erit hisce du- e is , quod duellum populo Rom. cum Carthaginiens est, quaque d erra cum Gatiis suis. qui ctis Alpes sunt' datum donum eluit populus Eamanus cubitium, quod Ver artulerit ex fa is, o illa, capcrae,. H oo-
89쪽
bovillo grege, quaeque prssana erunt, ' i feri, ex qua die Senatus populi quo serit. sui faciet, quando volet; qua ue lege volet, facito: quomodo faxit, probe facIum esto. si id moritur quod fieri oportebit, profanum e Io, neque scelus esto. Si quii rumpet, occidetoe insiciens, ne fraus esto. Si quis clepsit, ne populo scelus esto, neve cui es tum erit. si atro die faxit insciens probe factum esto. F no D, sive luee. Aete sertim sitie liber faruit, probe farctum e so. Si aute id ea Senatis p pulusique jusserit fieri ac fuait, eo populus solatus Aser e D. Homines etiam Vere sicro continebantur. Cum enim Samnit pestilentia laborarent, Sthennius Mettius ejus gentis princeps, convolata concione civium suorum, exposuit, sic vidisse in quiete, praecipientem Apollinem, ut, si vellent eo malo liberari, Versacrum voverent, id est, qua curaque vere proximo nata essent, immolaturos sibi. cum autem homines immolati non essent, post annum vigesimum ejusdem generis pestilentia rursum incessit: ideoque, ex oraculo ejusdem Apollinis, homines urbe expulsi. Festas in Mamertini. Tales e patriis finibus ad novas sedes quaerendas emisit. Euseb. in Chronico: Lacedaemonii, Per sacrum drastinantes, Heracleam urbem condunt. Justin. lib. 2 ., cap. s. Galli,
abundante multitudine, trecenta millia hominum ad notas sedes quaerendas, velut versicrum, miserunt. Hi n. lib. 3. cap. 13. Piceni .rii sunt a Sabinis et oro et ere sacro..
Simile est Annui facer, de quo Strabo, lib. x. Sabini
adtiersus Umbrias diutino belli certantes, quorundam more Graecorum, ritum fecerunt, ut eo anno natu immolarent. Re igitur bene gesta reversi, nata partim fure carunt, partim consecrarunt. Caeterum facta sterilitate, vulgatum est a quibusdam oportere Er liberos consecrari, quod O patraverunt. Siquidem editos in lucem pueros Marti conis secratos acclamaverunt, eos tamen virilem ingressos aetatem in coloniacm emiserunt. De eo more tam a Graecis quam a Barbaris'recepto agit Dionysius Halicornastensas, lib. i. p. 3. O lib. minit. d Sisenna, lib. . His or. citante Nonio. in Damnare et Guod
voto damnati fetum omnem dicuntur Cus anni statim consecra . ubde Paulum Vesti abbreviatorem in Uer sacrum. IV. Decimam ex praeda Vrienti Dic ator Camillus vovit mi Pollini. : CT . O. . s. p. 21. A loqui decimae Herculi sacrae.
90쪽
C, p. VI. VETERUM GENTILIUM. '
Vovebantur de hecatombae, item homines ut victimae piaculares, de quibus deinceps. Plura legem est in Brisson. sol m. pag. yy, ii 3.& Sprecer. de Agg. Hesraor. restrat. lib. 2. dissert. I. cap. io. Alex. ab Alex. lib. 8, cap. 22. Dccimas Apollini voverunt Cro tonienses: Locrenscs, ut cos & votis ec armis vita irent, nonas I . lib. 2G. Cp, 3.
V. Capillos Esculapio, Apollini, Dianae, aliisque, Diis etiam marinis & fluvialibus voverunt gentiles, quod multis probavit
Spencerus, de leu. Hebreor. rituat. lib. 3. dissere. I. cap. 6.
Accata in sacras persuas: . Iamemnonis in Chio m. d . hela Vestalium. Sacrilegium. Iunonis Latiniae tem plum a Pul, o Flacco Hiolatum. Thesaurus Aserpit ea Flaminio soliatus. A ' o Delphicus filo tus. . Homici thon. ritae oramulo prohibiti, aliique et noui rem epit socium imprudens occiderat. Uperstitio a gentilium maxime apparuit, si
quo modo inam numinis concitatam sensissent: quod tum ex Peccatis, tum ex eorum poenis sacile colligebant. Peccata sanctissimae Dei naturae repugnare, adeoque cum irritare dictabat conscientia, praesertim si aut in homines, ac res Diis secras committere . Sacerdotum suorum contumeliam ultifimi Dii: contumelia Agamemnon assecit Chrysen Apollinis Sacerdotem, quare classis Gnecorum peste vastatur. Homer. LAM. A. Vestissium virginum, quo major apud Romanos erat auctoritas, Co graviora carum desic a censebantur, noti solum
ipsiniis virginum stippliciis, sed publicis etiam supplicationibusta lustrationibus expiandae. Opimia de Floronia stupri comperti .