장음표시 사용
771쪽
tilitatem proxime referuntur: de qua re lege id, quod libro primo capite septimo, ex Gersonis sententia diximus. Hinc hi, ut multi, qui inter valentes Theologos reponuntur, si illis in ea Theologiae parte, quae mores tractat, Versandum sit, ex magistris, iterum discipuli fieri debeant. Bonus itaque ac perseditis Theologus, integros atque absolutos Theologos formet . V. Tunc putet prudens Theologiae Magister,severe theologari, cum ijs potissimum uteturi cis, quos supra diximus esse Theologiae pro. prios : cum inquam res quas tractat diuinas, diuina auctoritate, a Scripturae, ab Ecclesiae, Pontificum, Conciliorum, & patrum doctrina sumpta, comprobauerit . . VI. Cum modestia, si quid in alienis, & praesertim sanctorum patrum scriptis corrigiendum inuenerit corrigat,& cum quodam honore refellat. Possiimus enim alia quem summis laudibus ob doctrinae magnitudinem ornare, & tamen in eo aliquem naeuunia notare: cum pro contumelia haberi no debeat, 'hominem interdum salti, & hallucinari posso. Et, quod huc pertinet, abstineata conuicijs, des quempiam grauiter lapsum suiste viderisinon ei successeat,sed meminerit se esse hominem,ac proinde se quoque errare poli . id si sacerit, nemine experietur aduersarium,apologiarumq; scribendarum odiosum laborem subterfiigiet. Contra vero, si quis, quae ipse docuerit, aut scripserit,alius non temere comtauerit, id non aegre
772쪽
ferat, & quam sibi vult ad alios consutandos f cultatem cum ratione dari, eam alijs in se tria buat : quod Psecerit, theologorum facile principem imitabitur Augustinum e cuius haec ver- ba perpetua memoria digna, adscribere placet. Neque ait sanctus doctor,quorumlibet disput, tiones quamuis catholicorum, & laudatorum hominum, veluti scripturas canonicas habere debemus,ut nobis non liceat salua honorificentia, quae illis debetur hominibus aliquid in e rum scripturis improbare,atque respuere,si se te inueniremus,quod aliter senserit, qua veritas habet, diuino adiutorio, vel ab alijs intellecta, vel a nobis. Talis ego sum in scriptis alioru,qu
les volo esse intellectores meoru . VII. Nunquam mysteriorum,&rerum obscurarum, quas tractat dissicultatem, ubi non est necesse, amplia ficet , nec magis a nostra intelligentia abesse dicat , quam, re Vera, absunt: ut quidam in quaestione de prouidentia, de praescientia, & de Dei
concursu cum libero arbitrio sacere solenta, . II X. Denique eorum meminerit, quae libro quarto, capite tertio ad hunc locum pertinentia
docuimus. Atque haec sunt, sacrae Theologiae Candidate,quq in hac nostra institutione tibi tradenda auximus: quae si tenueris, idoneus prosecto eris ad ea intelligenda, quae in hac sacra
doctrina de Deo opt. max. & rebus diuinis, tr ctantur . Nec velim, ut a me hoc loco requiras tractationem aliquam earum vocum , siue ter
773쪽
minorum, quibus Theologicae scholae quotidie ti solent: tum quia passim ab ipsis doctoribus
pro locorum oportunitate explicantur : tum
etia, quod multi de theobogicis terminis libros integros consecerunt, quos consulere poteris :qua de re, si nos scribere voluissemus, introductionis limites transiliuissemus. Neque etiam, requiras summam aliqua omnium eorum, quae in theologia tractantur,cum id praestare alteriussit negocii, & multa iam existat Theologiae co- pendia: veluti diui Thomae,diui Bonaventurae, Dionysij Carthusiani, S: aliorum . Potuissem etiam loco aliquam adhibere hortationem ad excitandos, atque inflammandos hominum animos ad sacra Theologiae studium, quod sane seci siem, nisi hac de re integro libro, iam in lucem edito,qui Fons vitae & sapientiae inscribitur,fuse lateq, egissem: ubi de praestantia,dignitate,laudibus,utilitate,necessitate,voluptateq; studi j s crae scripturae, &Theologiae ex sanctorum patrum sententi js , de diuinarum literarum verbis , quantum potuimus, fideles ad hoc praeclarum studium commonere conati sumus: quem librum sacrae Theologiae candidatus consulere poterit, & consuluisse sortasse non poenitebitis. Hic itaque nobis nostrae introductioni finis faciendus erat; fecissem usque, ni voluntas bene-meredi de re Theologica, nos ad alium librum, dum hi priores imprimebantur,conficiendum,
inpulisset. His itaq; quinque libris, in quibus V y 3 sacrae
Altusteig. Armadu Bello ui sium deinterminis.
774쪽
sacrae Theologiae naturam, caussas, principia , conclusiones, & media, siue locos aci quaesti nes Theologicas trachadas exposuimus, sextum ad ij cere, non sine magno labore, cadide Lector, curauimus,ex quo facile cognosces, qui libri, de quae loca tibi consulenda sint, ut pro dignitatores diuinas traitare possis.
775쪽
In Sacram Theologiam , Liber Sextus
In quo varij inantur auctores, pro ijs rebus quae in niuersa Theologia tractantur, legendi. libri conficiendi ratio, ct utilitas .
p. I. VLT E sunt caussae, quae ad hunc librum conficiendum ,& superioribus adiiciedum , me impulerunt: quaru nonnullas in praesentia breuiter recensebo, ut nostri consilij in re noua ratio, lectoribus non sit ignota , . Hunc igitur antiquorum praesertim scriptorum indicem conficiendum, primum ea de caussa suscepimus, quod primorum
patrum,qui nostri fisere magistri,semper pluris, Υ γ ε' quam
776쪽
quam aliorum, qui eos secuti sunt, doctrina s Aa suerit ; idqtie iure quidem optimo,cum semper aliquid melius redoleat antiquitas. Vt ergo nouus Theologiae Magister, & Auditor, loca ex quibus firmior, ac solidior sumitur dobrina iii promptu habeat, placuit nobis in hac nostra institutione,ea quasi digito a longe indicare. Deinde , cum nostroru temporum haeretici non itae libenter nouos doctores audiant, & admittant, immo etiam reiiciant; prosecto prudenti Theologo opera danda est, ut antiquorum patrum ,
quibus aliquid haeretici tribuunt, doctrinania prae manibus habeat, quam habere ij non possunt,qui loca ignorant,ubi de rebus ad Theologiam pertinentibus illi di utarunt . Postea, cum hominum memoria iit angusta & labilis,
ita ut omnia quae audiuntur,aut leguntur Percipere, dc diu retinere non queat, propterea Maxima nostrae scientiς pars in eo posita esse videtur, ut ubi res tra stentur,& contineantur cognitum
habeamus. Ideo Iurisperiti, quorum doctrina late pater, & varia est, amplissima consecerunt repertoria: quae in re Theologica quod sciam, nulla sunt: cum tamen a multis desiderentur:& nos huius maxime utilis,& necellarij labo-'ris suscipi edi alicui occasionem dabimus: cum in praesentia absolutum hac de re opus confic
re ob temporis angustias, non possimus. Adh c, qui non habet in promptu loca,ubi Patres, i sacra concilia,& Pontifices de rebus ad Theoi
777쪽
logiam spectintibus agunt, non poterit, ab his
locis vllum ducere argumentum: cum tamen .
sint huic disciplinae maxime propri j, ut supra
libro quinisto, docuimus . Occasionem itaque sacrae Theologiae candidato dabimus, ut ipsos fontes adeat,ex quibus omnis theologica di in nat doctrina. Et denique, ne plures caussas persequar, ideo hunc laborem suscipere volui, multorum, & quidem optimorum auctorum , de quibus apud multos Theologos nulla est merio, praebeam notitiam . Ex hac itaque nostra industria, praetereas, quae ex dictis colligi possunt utilitates, nonnullas alias sacrae Theologiae studiosus capiet. Primum,cognoscet in quibus
scriptoribus sibi potissimum versandum sit, &quos sibi libros parare debeat. Deinde,facile intelliget doctrinam, quae in posterioribus reperiatur ζriptoribus, no este recens excogitatam, sed ab illis primis magistris acceptam. Postea, dum sanctos Patres, qui maiore quadam pietate, qua recentiores,scripserunt,teget, non solum doctrina pascet intellectum, sed etiam pietate inflammabit affectiam: ac proinde magnam hinc voluptatem profecto percipiet. Denique , Vt muturas alias utilitates omittam, qui in lectione patrum versabitur,& doctrinae,& auctoritatis opi- . nionem sibi comparabit multo maiorem et quo
fiet, ut, & a pluribus, & multo libentius audiatur,quam ij audiri, aut legi solent, qui in antiquorum scriptis minus sunt versati. Φ
778쪽
eruntur admonitiones quadam circa prop Liam materiam. Cap. ILAN τ ε A M autem ad auctores citandos accedo, admonitiones quasdam, ex quibus longe melius nostrum consilium pius percipiet Lector, adscribere placet. Primum , in hoc nostro indice non est nobis propositum afferre omnia loca de omnibus rebus, quae in uniuersa Theologia tractantur, oi inium scriptoriam, quos aliquando legimus, & legendo obseruauimus, sed solum ea, quae de ijs rebus agunt, quae in scholis praecipue disputantur. Verum tamen esst, quod, quae citabuntur erunt etiam ualde utilia pro concionatoribus & praesertim illa,in quibus de viiijs, Si virtutibus agitur. Deinde, multa ex illis quae citabuntur loca, non solum continebunt eam materiam,cuius caussa speciatim citantur, sed etiam alia, quae cum eadem re aliquid assinitatis habebunt. Deinde, non omnia loca erunt ita ampla, ut contineant omnia, quae ad eam rem cognoscenda ob quam afferuntur,sunt necessaria, sed plura, vel pauciora , . Unde, cum cibabitur, exempli gratia, i cus pro materia de prouidentia, non erit semper ita amplius, ut omnia complectatur, quae ad hanc materiam plane explicandam sunt necessaria ; sed satis erit, si ibi aliquid continebiatur, quod ad rem faciat, & sit cognitione dia
779쪽
gnum. Deinde, in auctorum citatione non ero in praesentia solicitiis de temporis, aut dignitatis ordine, quia id sine magna temporis iactura parua, aut nulla utilitate compensata, fieri non posset ; nec, si facere uellem, nunc uacat. Deinde, quod attinet ad ordinem rerum . ad quas cognoscendas auctores citabo, cum nolim per omnes materias Theologiae subiectas priuatim percurrere, eum sere retinebo ordinem, quem diuus Thomas in sua summa seruauit. Itaque, non tam uolo quid in hac suscepta prouinci essicere possem,si tempus suppeteret, nunc experiri,quam alijs ad idem diligentius emciendum occasionem praeber . Et, ut ei, qui in hoc argumento uersari uoluerit.uiam apperiam, aliquot hic admonitiones in hac re obseruandas subijciam . Prima, reuocandi essent auctores , Praelertim cum plures citarentur, ad suas classes, ita ut Hebraei, Graeci, Latini, sacri, & profani indistinctis ponerentur classibus. Classium Uero ordo sumi posset ab ordine locorum Theologorum, de quibus libro quin isto egimus. S
cunda , quod attinet ad ordinem materierum , ni quis uellet ordinem aliquem a se excogitare, posset sequi ordinem diui Thom ,percurrendo omnes quaestiones, & articulos, quos ipse tractat. Tertia, in citandis auctoribus seruandus esset temporum ordo: unde prius antiquiores.& maioris aucto iratis, quam posteriores,& minus celebres citandi essent. 4arta, non soluin
780쪽
libri, sed & capita, & priuata loca quantum fieri posset, speciatim, ut facilius inuenirentur, citare oporteret. Quincta, prius citandi essent illi scriptores, qui ex professe rem illam tractasissent, postea alij, qui aliquid non parui faciendum de eadem re scripsissentia. Sexta, inter citandum non essent omittendi sacri canones, nec quae congessit in suo decreto Gratianus. Septima, qui se pro dignitate hoc praestare posse profiteretur,deberet esse uir multae lectionis, & uersatissimus in omnibus disputationibus, atque materijs, quae in Theologia tractantur, aut tractari possunt: ut omnia loca, quae ad omnes dus putationes explicandas conferrent, adnotare posse . Is autem, qui librorum multitudine careret, eos consuleret auctores, qui scriptorum indices conflarunt: unde, quos Pro singulis materijs deberet citare, sumeret: sed tame quatum fieri posset,ipse deberet singulos auctores inspiacer . Denique, ne plures admonitiones ponam, possent citari seorsim omnes auctores, qui historias ecclesiasticas scripserunt, qui diuinas scripturas traduxerunt,qui eas exposuerunt,qui locos obscuriores explicarunt, qui apparentes contradictiones conciliarunt, qui contra singulas haereses scripserunt,qui summas casuum conscientiae secetui: nec esset praeter rem, si quis de
illustribus Theologis, sacrisque scriptoribus aliquam breuem texeret historiam, ni a principio, intem ab eo usque tempore, quo hac de rescriptum