장음표시 사용
761쪽
hanc materiam copiose & diligenter tractar utr&cum ex ijs quae diximus, satis euidenter allata demonstretur propositio; nihil est cur pluribus a nobis connrmetur: cui omnes antiqui patres, qui hac de re mentionem secerunt, consentiunt, quorum longum pollem texere cata. logum , ac eorum loca amplissima recensere ,
si in hac re immorari uellem . Ita senserunt Dionysius Areopagita, Clemens Alexandrinus, Origenes, Gregorius Nazianzenus , Basilius, Chrysostomus, Clemens Romanus , AmbrOsius, Hieronymus , Augustinus, & alij, quos percensere nihil est necesse. Et olim in antiqua Ecclesia, cum in sacrificio missae ad mysteria peragenda uentum erat, catechum inis dicebatur, ite, missa est, id est, oblatio facienda est, abite. Et in quibusdam ecclesijs, ut Sixtus III. scripsit, Diaconus ex eminenti loco dicebat, si cha sanctis. Atque de ijs,quae nobis, de scripturae conuenientia, quantum ad usum metaphoricae locutionis, dicenda erant, hactenus. Nunc
duo alia subij ciemus capita, quibus explicatis, huic libro finem faciemus.
Qualis esse debeat is, qui sacris studiis sit operam
daturus, vel de auditore Theologiae. p. XXVII. V a sacrae Theologiae candidato, ante quam ad scientiam de vi, atque natura da uina perdiscendam accedat, cognitu necessaria
762쪽
mihi uisa sunt, ea omnia hachenus, breuiusso Lege D. tasse, quam debuissem, persecutus sum. CumaehQm-ο' ergo hucusque de re ipsa, hoc est, de huius scie-PR ' βῆ ' natura, quae priore loco res diuinas inuesti-D Abha gaturo, cognoscenda fuit, dixerim, restat nunc, ue. lib.de qui in ea uersantur, uidelicet, de Theoprine. scri logiae auditore, ac doctore aliquid dicam: ut il-pt. Lumi. te cum fructu audiat, hic uero pro dignitate, tas et i ' tantam scientiam trachet. Duobus ergo Hen=.in capitibus quae dicenda sunt perstringemus, in summa. quibus admonitiones aliquot utrisque admo- Adrian. dum necessarias trademus, quarum bonam pars IEu. rem sparsim uarijs in locis supra,& speciatimia Philos primo, scripsimus. Quod igitur ad audi- Gerson. rorem attinet has admonitiones affero. I. Cum Par. I.qua Theologia sit maxima quaedam sapientia, de rebus maxime arduis, ac difficilibus, & ab hu-
loe. stu- manis ientibus, longissime remotis, non quem-dere de- cunque auditorem admittit, sed eum, qui qua-beat. dam bonitate naturae sit praeditus, ingenio scilicet uiuido, celeri, atque solerti; ad apprehen- .dendum idoneo, ad excogitandum acuto, iu- dicandumque perspicaci . Quare, ijs, qui sunt ingenio hebeti, tardo, de ignavo profecto non expediret, si in hanc supremam scientiam operam suam collocare ueli en t. Hanc naturae bonitatem in auditore Theologiae omnes antiqui Py-x- 4ς requirunt patres: de qua re bonus ille Theolo- dispu.ser gua Gregorius Nazianzenus, haec lateris comis uan. . mendauit. Non cuiusuis est de Deo disserere,
763쪽
sed eorum tantum est , qui inter multos habito delectu,ad tantum munus videntur idonei,qui, Et Oratauue c5templandi acumine ceteros antecellunt. de Τheol.
Quamuis ergo Deus possit stupidos & bardos iad persectam lapientiam statim traducere: tamen , quia omnia suauiter disponit, nemo siit, Sap.r. qui ad tantae sapientiae acquisitionem contendat, nisi naturae donis fuerit ornatus, ne frustra laborando, Deum tentare uideatur. II. Hac naturae bonitate tanquam primo sundamento posita, animus humanis scientijs excolendus est, sine quibus, ut supra non semel scripsimus, Lib. r. ea. supremam scientiam capescere nequaquam pin a. terit , . His artibus ingenium suum excoluerat: φην Moyses,qui ab ipso Deo postea supernaturalem Σ'''' η doctrinam accepi : Daniel etiam Babylone Chaldaeorum sapientiam addidicit, & postea sa cram attigit doctrina: idem secerunt patres sere omnes. Itaque, ut Basilius scripsit, licui tin- Bas. eonactores, ubi praeparauerint prius curationibus cione ad quibusdam quodcunque tandem suerit, q dtincturam excipiet, ita tandem florem inducunt , siue purpura, siue aliud quid sit ue eodem
sane modo etiam nos, si ineluibilis nobis permanere debet honesti gloria, externis utique his praei nitiati, deinde sacras, & arcanas dochrianas audiemus, & assequemur, & ueluti in aqua solem uidere assueti, sic ipsi luci oculos admouebimus . III. In Theologiae auditore necessarium est maximum fidei lumen, quo illustratus
764쪽
nit. Lib. I. e. 3Cyr. rota Iul.lib. I.
Dydimus lib. de Spiri. sane. Sap. I. I. COr. 3. Mat.
aliqua ratione diuina uidere queat: cum scriptum sit, neminem posse intelligere, nisi prius crediderit: & Dauid ideo de rebus diuinis i cutum se suille dixit, quia prius crediderat . . Manifesta itaque dementia est, ut Theodoretus scribit, castissimorum diuinorumque mysteriorum sine praeuia fide, cognitionem scientiamque, perquirere: quam fidem , alio loco primariam basim, & crepidinem scientiae appellacita . Et denique, idem, uno ore, omnes sancti patres confirmant , . I U. Si Aristololes in suo phil sophiae moralis auditore requirebat perturbationum quietem, quanto magis in auditore huius suprema' philosophiae temperati mores erunt necessarii Z Esto igitur Theologiae auditor ab omni impuro affectu alienus, cor habeat ab omni immunditia expurgatum, ut puram a que intactam sapientiam possit excipere. QD-niam, ut Sapiens ait, in anima malevolam non intrabit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis. & Paulus, propterea Corinthi j stac in potum dedit, cum escam mandere non
possent quia carnales erant . . Huc etiam facit
illud, quod Dominus, de ijs, qui sunt mundo
corde dixit, eos Deum uisuros. Vt igitur oculus aliqua re turbatus, recte uidere nequit ; ita animus praefervidis affectibus commotus, ueritatem intueri non ualet. Itaque qui theologari voluerit omnibus animi perturbationibus ua
765쪽
percipere non queat . . Huc pertinet divi Gr gorij Naaianaeni tetrastichon, ad hominem impurum, qui ex eo quiddam sublime cognosce
uti idam explicari quid sibi quaesierat
Sublimioris . inquam, sis priM. mente consto. SortibM verum scates. Vnguentum Olenti vastulo non creditur. Et Horatius, Sincerum est nisi vas,quodcuque ἱnfundis acescit. V. Nec satis est abstinere a uitio , sed oportet etiam honeste, religioseque uiuere, ac Dei mandata seruare. Id quantum sit necessarium expresse docuit Psalmographus, cum cecinit, Bonitatem & scientiam doce me e & cunia, a mandatis, id est, post mandatorum obseruationem , se intellexisse, dixit. Luculentum libro primo ex Gregorio Naaian Zeno ad hoc confirmandum citaui locum. Idem , eadem de re hanc illustrem scriptam reliquit sententiam . Vt speculationem ad coelestium rerum studium asciscimus, ita uicissim actionem pro speculationis fundamento habemus. Neque enim fieri potest, ut sapientiae sit particeps, qui uitam sapienter non institueret . . V l. Huc etiam pertinet domesticarum ac humanarum rerum ablegayio, atque contemptio ; quae quantum sit necessariam. ij homines indicarunt, qui amore sapienti e& ueri inuestigatione incensi, omnem domesticam curam abiecerunt,dc a rebus geren
766쪽
dis sese abduxerunt ; immo etiam ipsis diuitiis
renunciarundia. Et diuus Athanasius omnemorat.con prorsus diuitiarum, ac negociorum curam, illit idola. abij ciendam eme dicebat, qui ad diuina se id
neum comparare studeret . . Item Basilius im- Lib. t. de possibile este aiebat, facientem peccatum, aut bapt. uitae negotijs implicatum, aut curam rerum ad uitam necessariarum gerente,seruire, ne du disci Nat. 33. pulum esse Domino.Vendenda itaque sunt omnia, ut inuenta ematur margarita. Solent aliqui hoc loco quaerere,an ad sapientiam acquiredam potius paupertas, quam rerum copia conserat ;de qua re longum possem texere sermonem, sed uno uerbo uniuerte dixerim, potius pauperis, quam diuitis conditionem eligendam es. ei, qui uelit in ueri inuestigatione uersari. Ego illud de me assirmare possum, me non solum maxima earum rerum, quae studia faciliora reddere putantur, sed etiam eorum, quae ad uitam degendam quotidie sunt necessaria toto tempore, quo in liteiarum studiis uersatus sum, inopia laborasse ; & tamen nunquam paupertatem mihi' obsuisse; sed potius, maxime iuuiile. Pauperrimus Origenes, quo nemo unqua doctior, pauperrimi sere omnes patres; dc ut breui dica qui sapietiores,alijs exstiterunt, pauperes fuerunt. Pauper Aristoph. tas omnium artiu inuentrix, & conservatrix semper extitit. Quare non male dixit Isocrates, cum Orat. ad hanc ueram pronunciauit sententiam , diuitiasDςmon. potius improbitatis quam probitatis esse minia
767쪽
stras. Illud ego persuasum omnino habeo, Deununquam dei turum homini etiam mendicissimo, si ex animo, ad ipsius gloriam, sapientiam Christianam perdiscere concupiuerit,& ad eam consequenda tu,quatum in se fuerit, operam nauauerit. Sed hac omissa disputatione, de qua alias latius me scripturum polliceor, ad alias admonitiones redeo. VII. Requirit praeterea haec doctrina auditorem humilem,&parum de se sentientem; quia, qui per humilitatem seipsum quodam modo euacuat, se magis diuinae sapientiae capacem reddit. Abscodit enim Deus sua mysteria sapientibus, hoc est se aliquid scire gloriatibus, Sc reuelat ea paruulis. Contemplari,ait Gregorius Romanus, Dei sapientiam non
ossunt,qui sibi sapientes uidentur: quia ab eiusuce longe sunt,quando apud semetipsos humiales non sunt: quia, dum an eorum mentibus tumor elationis crescit, aciem conleplationis claudit: & dum se lucere prae caeteris existimant,inde se lumine veritatis priuant. II X. Huc etiam reseratur cultus caritatis ; quae in sacrae Theol giae auditore est maxime necessaria, cum sacra doctrina delectari non queat,qui eius auctorem non diligit,& nemo in ea re possit proficere, cuius amore & delectatione non capitur. IX. Et
cum Christiana sapientia sit quoddam Dei d num , ubi per virtutes Theologiae studiosus, se idoneum ad illud recipiendum reddiderit,adhibeat postea preces, quibus, ut Iacobus monet,
768쪽
illud a Deo contenda , . Humili itaque corde, Ioan. 1. & omni animi studio ad eum Spiritum,qui nos
omnem docet veritatem conuersus, cum regio
PsaI. ii 8. propheta dicat: Da mihi intellectum ex scruta hor legem tuam: Reuesa oculos meos & considerabo mirabilia de lege tua . Hanc salube rimam admonitionem nullibi sancti patres no Hieron. tradunt; quam ipsi constantissime obieruar ut: cum scirent omne datum optimum esse a Patre Iac. I. luminum. X. Et quamuis multum preces ad sapientiae acquisitionem conserant, ita ut quidam lolis praecipuis diuinarum rerum cognitionem fuerint adepti: tamen adhibenda est etiam diligentia,& studium, ne Deum tentare uideamur,x dum omisia humana cura, diuinitus per miractatum doceri volumus. Sed hoc loco remitto Lectorem ad prologum diui Augustini in librum primum de doctrina Christiana, quem locum
omnino consulendum puto. XI. -od autem ad rationem , & institutionem studiorum attinet,nolo hic pluribus Theologiae auditorem informare ; cum de hac re in meis institutionibus .i iam copiose scripserim : multa igitur in pauca conserens, si audiuerit,legerit, scripserit, repetiuerit, communicauerit, quibus ni fallor, rebus continentur omnia,breui temporis spatio maximos faciet progressus. Et quod ad scriptionem
attinet, illud constanter assirmauerim,eum non' studere, qui parcit calamo : quo nihil magis ad
magnam eruditionem comparandam conferre arbitror.
769쪽
arbitror . XII. Denique, ut hoc caput concitia damus, monuerim iterum atque iterum eum, qui cupit bonus euadere theologus,ut quattuor
libros diui Augustini de doctrina Christiana legat, & relegat, ita ut eos penitus sibi familiares reddat, si pro dignitate vult diuinas literas tractare, explicare, atque docere. super quorum librorum doctrina, nos vigintiquinque libros diuinatum institutionum iam composuimus, quos fauente Deo cito foras dabimus.
Quadis esse debeat,is qui sacram doctrinam alios est docturus , vel de sacra Theologiae MELyro. Cap. XXVIII. V A N D o ea, quae de auditore Theologiae . liximus, ipsi etiam Magi stro dixisse volumus : propterea pauca quaedam speciatim eum monere sat eri . I. Si ulla in arte verissimum est illud, quod aliquando quidam antiquus pater scriptum reliquit, A bsurdum esse, eum velle fieri magistrum,qui prius non fuerit discipulus, certe in hac scientia docenda verissimum essα, existimandum est,cum sit omnium scientiarum princeps,& quasi magistra: propterea,nemo huius dimcillimae & supremae doctrinae se praeceptorem exhibeat,nemo hoc tantum onus suscipiat, nisi fuerit in philosophiae, & theologiae icholis audiendo,& disputando diu versatus: &quod caput est,in lectione scripturarum,& antia. Y y quo-
770쪽
quorum scriptorum detritus: ita ut quid veritati catholicae sit consentaneum,quid repugnans probe teneat: quod ijs facile contingere non potest, qui non fuerint iam in firma aetate constituti: alias cepe non sine periculo errandi d cebit, ac etiam saepe succumbet . II. Vbi Dei gloriam in sua doctrina tradenda, prius ob oculos sibi posuerit, discipulorum spectet utilitate ;quod non faciunt, ij, qui sine methodo docet,
qui res obscuras & difficiles, cognitu tamen dignas, percurrunt, qui in rebus claris sine ulla necessitate immorantur;qui inutiles quaestiones non resecant,qui magis philosophi, quam theologi personam agunt, qui repetitionibus inutilibus dele stantur,qui multas opiniones, & rati nes sine fructu Prosequuntur, qui denique magis sibi, quam libis auditoribus consulunt, dum potius quae sibi arrident, quam quae discipulis
sunt necessaria, tractant. Ill. Non facile nouax. opiniones introducat; & in rebus praesertim praeticis, communem sententiam libenter ample- statur, nisi urgens ratio contrarium suadeat: &in rebus probabilibus, non relinquat discipuli intellectum pendulum, sed semper ad eam partem, quae rationi dc auctoritati fuerit conso mior inflectat. IV. Non solum res quae tam tum speculatione attinguntur explicandas sustupiat, ut quidam facere consueuere, quos semi-
theologos appellares; sed etiam quae ad usum , ct praxim, & ad animarum curam, Ecclesarq;