장음표시 사용
41쪽
re cogit,paulatim mutanda est. Sed quo pacto ab unica cibatione ad duas potest victus paulatim procedere quid interest
inter vilicam duas cibationes certe quod ad numerum altisnet, nihil , verum , si qui prima die octo uncias piissans unica oblatione hodie accepit,cras qua hora consueuit cibum cap re, accipiat sex,alia vero qua non consueuit,accipiat duas, rumsum die sequenti prima oblatione accipiat quinouo, alia tres, tandem alia utraque hora accipiat quatuor hic lensim ab uni- ea cibatione ad duas mutatus sit,ad duas scilicet aequales. Sed est consideratione dignum, cur eis qui consueuerunt bis cibari consulit bis cibum dare per totum morbum , eis autem qui s mei,semel prima die,deinde autem paulatim offerre etiam bis sunt qui putant ob hoc ob quaedam alia quae procedente sermone dicentur,iuxta legitimam ieram Hippocratissen, tentiam , in morborum principin esse cibandum tenuissimo, mox apparere incipientibus concoctionis signis dijciendum paulatim , verum hos falli, esseque contra iaciendum incontrouersias mihi monstratum est esseque quod dicunt contra Hippocratis sententiam, citra dubium constat exaphorismo .r o. primi particuli:quo ita dictur, quibus igitur statim vigor est, his statim tenuis victus exhibendus est, quibus vero vigor posterius, his ad illud, paulo ante illud tempus subtrahendus
et . Antea vero uberius agendum quo durare possit . Itaque in mi iij morborum berius agendum, eunte vero iam malo ad iudicationem δε concoctione procedente , detrahe
dum . Cur ergo dicit prima die cibandum semel consuetudinis gratia, mox vero adijciendam aliam cibationem certe non dicit adijciendam cibi quantitatem, sed cibationem ait ram, vis ut diximus, qui semel octo uncias capiebat, ad duaseibationes quibus accipiat binas mutetur . Huius autem rei causa est, quia morbus ad sanitatem habet eandem rationem .
quam dispositio debilium ad dispositionem robustorum . Ut ergo robullis consultum est multum crassumque offerre semel, aut bis,debilibus autem paucum tenue pluries iuxsta id quod
Gale.docet m comm.aphorismi. L .primi particule, ita grotis quam sanis,indicatione accepta a morbo minus tenuiusque,
pluries autem offerri debet . Hanc ergo ob causam eos qui
42쪽
bis cibari consueuerunt consuetudinem retinere: eo quod commetudo morbus in eadem indicationem conspirent , eos vero qui semes, consuetudinem mutare iubet ad cibationem repetitam,eo quod hanc petat morbus, desindicatio a consuetudine cui ante alias omnes faciendum est satis, indicationia morbo paulatim debeatlocum dare. Itaque ubi dicit si quid videtur adi)ciendum, intelligit , si quam aliam cibationem videtur adiiciendum. Sed rogabis. Si hoc fieri morbus,qua morbus,petit, cur dicit si quid videtur adijciendum Nideri enim debeto certe perinde est ac si diceret, nisi quid a iud obsteti Nam etsi satius sit eum qui semel cibum capere consueuerat, ad duas cibationes permutari 'sspe tamen erit quod impediae id fieri .vis in horam coenet aut prandi initium alicuius acces sionis incidat. Proinde dicit , si quid videtur adiiciendum, id
est nisi quid sit,quod impediat ads)cere. In principio aut ineque multam copiam neque valde crassam dare oportet, sed quantum causa consuetudinis ut vasorum hianitio multa non fiat,oporteat ingerere. V Idetur docere in principio morbi neque multam neque
crassam piissanam dari oportere, quasi post principium plus crassiusque dati liceat, atque ita cibus egrotantium incipere debeat a tenuissimo, paulatim eunte morbo iniudicationem augeri, quod falsum esse nuper dixi , de vel hac sola ratione constat, quod Hippocrates nihil maioris momen ii esse putat inuictus institutione quam consuetudinem cinab
la autem ratione magis mutetur repetente , uuam ex cras
so quo sani utuntur ad tenuissimum victum ipsis primis mor
bi diebus permittentur . Quidam ob haec intelligunt hic illud a principio, non dici de principio grotandi sed de principio accipiendi piissanam . Atque dicunt piissanam tribui
sistere platrunque in febrium acutarum inclinationibus, cum intemperies videtur in habitum abire, tunc ergo non oporte
incipere a multa de crassa , sed a tenui laucam pau-
43쪽
latim ad ijcere, ut paulatim ei ventriculus assuescat. Certe hi vera hactenus dicunt, quod cum ut medicamentoso cibo ptisana uti incipimus inarescentibus, paulatim debemus offerre, tamen cum Hippocratis anstituto, hic non congruit hic enarratio . Non enim loquitur de ptisiani usu simpliciter, sed in morbis acutis ut ipsis acutis morbis est acomnio- datus cibus. Intelligit ergo in principio morbi acuti Potest vero hic sententiola duouus modis explicari, aut seorsum sola, aut simul cum i)s qui sequuntur primo modo continet finitionem eius cibi quo in principio morbi utendum est: quoniam vero is collatione aliorum morbi temporum debet esse crassissimus: dicit primum, non debere esse neque multam copiam neque valde crassam , non scilicet quantam antea per bonam valetudinem . Nam etsi quam maxime dictum est seruandam esse consuetudinem non ita tamen ut idem victus retineatur , sed minor, ac minus crassus ob indic tionem morbi Quantum ergo&quam crassi accipi debeat, ex duabus considerationibus nascitur, consuetudinisvi mombi. Quia accipi debet tantum , ut vaserum inanitio mutita non fiat , tanta scilicet ut cum ea non possit durares grotus donec morbus concoquatur, consuetudinis habita ratione. Alius modus enarrandi hanc sententiam simul cum proxima
esst, non debere in principio accipi multam neque crassamptissanam , quia morbi in principio sunt sicci, in j vero qui sicci sunt non est tisana utendum , sequentibus vero temporibus oportetitissanam uberius accipere, cum, scilicet illi incipiunt laumectari. Verum hic pendent ex ij quae
De adiectione antem in sorbitionis multitudinem, si sa ne hucior sit morbus quam quis existimet, non oportet mul am dare , scd praebibere ante sorbitionem aut murusam aut vinum, aut quodcunque magis quadrabit, quod si autem acconnodatissimum in singulis modis dicetur. Si autem humectetur os, ct qua esseruntur ex pulmon sint qualia oporIet, augere oportet quantitatem Dr-bitionis,
44쪽
bitionis , ut in summa dicatur . Nam qua citius magis madescunt celeritatem iudicationis significant,qua vero tardius miniss,tardiorem significant iudicatis nem.
GAl in commentarijs huius loci clibello de ptisanaci dum morbus siccusin, non esse utendum plisianaeo quod haec parum humectans sit, sed aliquo humidiori, ut mulsa, aut vino, aut alio quopiam , usque duin os madescat i morbus incipiat fieri humidior agnosci autem morbum siccum non eodem modo in omni duc, sed pleuritidem jecineumoniam esse siccam cum nihil excreatur, sebbem siccam esse agnosci ex arido calore: ex lingua ariada. Itaque dicit in his non esse utendum pusiana, quod parum humida sit, sed pro ea multa aut vino,quod sint haec magis humectantia mihi: vero non placet haec enarratio nam cum dicimus pleuritidem aut perineumoniam siccam quod non excretur quidquam , non utimur proprie nomine, non enim reo
ra minus humoris est in principio quam cum excreatur, sed videtur esse minus, quia est crudior, ac proinde non effertur neque apparet.Dicitur ergo sicca pleuritis quae cruda, constae vero non occurri morbo crudiori humidioribus , sed, gis coquentibus proinde non intelligo prohiberiitissanam iacrudis pleuritide ierineumonia , quod parum humectet, sed quod non adeo coquat,& concedi mulsam aut vinum quam si magis coquentia. Mirum enim si prohibeatur missana inpleuritide cruda ob siccitatem , concedatur haecticis marincestentibus. Non igitur quasi parum humida sed quasi pa-Tum concoquens deuitatur in principio, in quo extersione indigetur minus concoctione magis: additur vero, cum iam os madelait, quia os madescere sitalia excreari qilalia oportet , concoctionis horum morborum notae sunt M significant incrementum, atque haec citius: magis fieri celeritatem iudicacionis significantatardius vero & minus , tarditatem. Igitur iam os madescere concocta manifeste excreari incipere , significat instare iam iudicationem, quare facilitantibus sputum uti iam indicat ac attemperat ac aliquanto magis.
45쪽
eis iam est opus. concoctione aliquanto mintri, ac proinde
ptissana recte iam augetur,eadem prorsus ratione qua Galenus in orthopnicis cum iam excreat largiori potu uti iubet,ut puta facilius esterantur. Eadem prorius ratione in febre quacunque putrida in principio quam maxime oportet potum te dicere, cum vero iam apparent concoctionis signa, aliquanto liberalius concedete . Nimirum cum summa est cruditas
potus concoctionem prohibet , cum vero iam caepit mat
ria maniicile coqui, non adeo potest prohiberi,& attemperatiotre recream facultas: diluuntur succi , paranturque ad expulsiones. Augeri itaque debet potus morbis euntibus msummum vagorem, contra accibus, qui debet minui. Et eert hoc praeterquam quod fecundum artem fit, est aegrotis gratiosuim, tunc enim fetuibus crescentibus incipiunt sitire, di fastidire cibos magis. Verum quod deminuendo cibo dici-uius moi bo eunde versus statum in i)s solum morbis inte liginitis cui citra fluxionem in certam aliquam partem, consilunt Nam ita inflammationibus4 ulceribus, dolori bus ex fluxione, cattartis tenuissime cibandum esse per milia, aug iidum deinceps, monitiatum mihi est in controuersjs. Quapropter in niorbis de quibus hic agitur inple ritide inquam δε perineumonia piissana augeri debet, cum os madescit, utraque ratione,&qua alimentum &quam dicamentum sputum facilitans. Quanquam Hipp.crates hic ob qualitatem potius medicamentosam haec viduatur dicere, quam ob nutritionem inare frustra laborant, quidam contendentes ob hunc locum in morbis omnibus esse augendum cibum cum abeunt in iudicationem, ab dicentes os madesceres talia excreari qualia oportet, inclinantis iam esse pleuritidis aut perineumoni , atque ita Hippocratem non pisci percut augeatur potio ptissans usque ad inclinationem. Nam preterquam quod ad huius loci legitimam etiarrationein, ut ex dietis iam constit, non est necesse quistionem hanc ingredi de augendo aut minuendo cibo cret cente mor- ,utrique falluntur.Qui dicunt in morbis omnibus augendum cibum ut ad statum magis accedunt, imperitissimi sunt doctri.
Be Hippocratis Galeni sed di qui di ut os madescere de
46쪽
excreari qualia oportet dici hic vinotuinclinatioius inorbi suluntur. Nam principium pleuritidis perineumoni est cuili
mihil excreatur, aut parum&crudum,ac difficulier:incremen
tum cum multum facile&crudum, aut parum dissicileque sed manifeste coqui ceptum:status inclinatioque cum multum facili coctum. Hic vero os madescere dicitur,cu incipit spuere, talia excreare qualia oportet,id est cocta,non sand persectE, sed manifeste. Cum enim dixisset si morbus siccior sit qua quis existimet, in principio scilicet,quo nihil spuitur,addit,obijcies
contrarium contrario:at si os madescat id est,at si ia desinat esse secus morbus, incipiatque egrotus excreare, quod sane incre- naenti est. Inepte enim diceretur in morbi principio non est
utendum multa piissana,at in inclinatione augenda serbitio est. Quid enim in incremento&statu 3 sed ex ijsquet subiungit constat, hoc os madestere,citra morbi statum contingere,no ultra. Nam addit. Nam quq citius magis madescunt , celeritatem iudicationis significant. Si igitur os madescere iudicationεkturam significat,cum iudicatio ab statu incipiat, os madescere ante statum continget,non in inclinatione Iubet itaque augere sorbitionem missans in incrementopleuritidis,ac perincia monil, idque utraque ratione recte fiet, siue suscipiaturit albinentum sue ut medicamentum facilitans sputum. Et utraque ratione prohibetur in principio. Et quia in horum principi' minus est opus retam nutriente, est opus magis coquente, ut mulsa aut vino. Quoniam vero non hic sola ad hune usum bona sunt, sed multa alia, nam serapia plurima quibus utimur, ac sertasse etiam quoniam vinum in his suspectum est, addit aut quodcunque magis quadrabit quod si autem accommodatissimum in singulis modis dicetur, nimirum liabro tertio huius operis dicetur de horum atque plurium aliurum seculta
Et bae quidem ipsa per se ipsa talia innim sunt. Multa
cotem etiam alia sunt per oportuna ex quibus p indicarivmet,qua dicentur 'sea.
47쪽
Q Vida intelligui illud praeindicari pertinere ad parte
prognosticam esseque sensum , haec quidem quae de praetensione audicationis dicta sunt, puta, quae citius, mangis madescunt celeritatem iudicationis sgnificare, quae tardius minus, tarditatem, vera esse per sese , tamen non ex ιι solum praesentiri iudicationem posse , sed esse etiam alia r iata per oportuna ex quibus prae indicari oportet iudicationem Quae scilicet continentur aphorismo duodecimo primae sectionis. Iuuant hanc enarrationem quae in principio prooemiidicta sunt. Vbi reprehendens eos qtri scripserunt Cnidiassen, tentias , dici deos omitasse multa per oportuna στέκμαρσιν adest in coniecturam. Nunc enim in illud alludit, dicens se nolle omittet quae sat peroportuna sed cum sint alia per Dportuna ex quibus praeiudicari possit, haec dicenda esse posca Vsus vero est antea nomine τε, μαρ- .lli hic vςrbo προ σημαινίσθαι τε λιμον verora σημειον nomina signorum sunt,
quorum m prognostica parte est usus. Nihilominus magis pia icet enarratio Galeni qui illud prae indicari ad dieticam transfert , dicens alia esse a quibus praeindicari oportet ratio ne victus , de quantum ac quale dandum cibi sit. Itaque dicit Hippocrates. Haec quidem quae de cibi quantitate e hibenda δε sorbitione augenda dicta sunt, per se ipsa talia sunt hoc si hoc modo habent non solnm,autem haec consideranda sunt ad recte instituendum victum, sed&multa alia, Multa enim alia sint peroportuna , ex quibus praeiudicari potest , hoc eliandicatio capi ad institutionem victus perti nens 'qui dicuntur postea. Hanc cinarranonem plurimum i tiant vltima haec verba non enim dicendum hoc opere est designis prognosticis, sed de rebus considerandis ad victumio iste instituendum.
Et quo mala purg.itio fuerit, tanto plus dare oportet, usque ad iudicatione . Praecipue cutem ivduationis impetus duor dierisii bus quinto, aut σιimo, aut nono fera videat iudicatio.Tar qua paris imparis Phabeat.POR hoc aut potio mane π:ῆdti uperi ad cibaria te emeres.
48쪽
OVidam intelligunt illud,sqtae ad iudicationem,exclu-
siue ridicut quasi in ipsa iudicatione&duos a iudicatione dies minuenda potio sit is postea ad crassiorem cibum transeundum . verumhi contra primum huius doctri cnae praeceptum peccant , quo dicebatur ei cui piissana accipienda st , nullam eius capiendae intermissionem fieri debere te unam quidem diem permittendum vasa inaniri. Qui igitur potionem indies augeret vfoue ad iudi-Cationem, in ipsa vero iudicatione, Quobus ab ea diebus,
detraheret aut minueret potionem postea vero etiam cibos. solidos adderet, intermissionem cibi ficeret: neque eam aequa-
Ratem eius capiendi,quam illo 'co commendari diximus obseruaret. Qilare ego non ita intelligo, sed usque ad exactam iudicationem , augendam potionem et . Dixerat , si os madescat quae Merutur ex pulmone sint qualia oportet augere oportet quantitatem sorbitionis r addit nunc, e quo naaior purgatio fuerit, hoc est qu5 excreatio magis proceraserit, tanto plus dare oportet, usque ad indicationem ex ιciam. Nam tunc teinporis eum scilicet lana morbus mauifeste inclinabit, non sola potione contenti erimus , sed tranuferemus aegros paulatim ad cibos solidiores, vesperi ad cibos solidos. Neque tamen iudicationem extimabimus ut momentum aliquod indivisibile essed gratia iudicationis, duos dies continebimus aegros cum sola potione, ita ut praeeipue putetur iudicationis impetus durare duos dies, ut paris cim paris ratio habeatur id est quo minus nos possit fallere tempus iudicationis , cum parem e imparem dies calleamus: alioqui enim fallere nos possit : una aliquando in diem parem casura , proximo impari subripiatur, atque aliqtrana do spartim subrepta ab impari , in parem etiam peto: ducatur. Expectantes ergo cum ad summum vigorem vi. debitur esse peruentum, copiose aeger expurgari , parem .imparem dies erit satis expectar cum sola potione , ac postea ad solidiores cibos transire . Non tamen hoc in quibusvis morbis fieri debet, sed ijs solum, qui quinto,
septimo,aut nono,ad summum, iudicandi videantur Nam qui ad undecimum, aut quatuordecimum,aut vigesimum, producendi
49쪽
eendi sint , non possint transigi cum sola piissana, sed solidiori aliquo cibo indigebunt. Sed cur potius mane dandum poti nem, vesperi solidos cibos,quam bis solidos cibos, aut cibos
mane vesperi potionem certe non mori dandum est bis cibos solidos, ne repente mutatio tanta victus fiat dandum autem solidos cibos vesperi quia nisi quid aliud sit quod obstet . coiisentaneum magis est cibos in coena dari quam in prandio, quia melius datur ante somnum post motum, quam ante motu post somnum. Sed huic quaestim ego dedi put septimum,libri sexti controuersiarum.
conferunt autem istia magna ex parte iis qui totis piis sanissatim utunturmolares enim in pleuriticis stati in '
re sedantur,cum incipiunt istuc re aliquid mῖtione dignum , expurgari. Et purgationes multo perfectiores sunt: suppurati mini sunt:quams aliter quis victum instituat: iudicationes simpliciores,o meliua iudicantes, O minua
habentes recidiuas tissanas autem oportet ex hordeo optimo esse, optime esse coctas praecipue nissolo cremore sirusurus' am prater alias piissana irtutes entors cit hordeum potum non Ddere,nullibi enim haeret,neque is reisecundi thoracis rectitudinem lubrissima autem est, maxime extinguens stim, ct concoctu facissima, Od bilisma ex qua optime cocta est uuibua o libus Nus est. Non dicit conserre dicta praecepta de victus institutione
ij qui tota utuntur ptissam mox ac morbus incipit, aut mox ac piissana uti incipiunt, magis quam ij qui incipiunt aptissanae cremore. Falsum enim prorsus hoc est. Nam siue tota pilisana,sue cremore,sue etiam alijs cibis quis utatur, haec eadem praecepta debet obseruare,atque ijs omnibus aeque prosire Quid est ergo quod FHippocrat.dicit certe reddit tota hac dictione ad piissanae laudes, dicitque imprimis haec omnia quae eonserunt,puta excreare facile,& iudicari magis meliusque ac
50쪽
cidere ij qui statim utουntur totis piissanis i list ijs qui principio cotoque morbo utuntur ptisana, que ab ali), cibis anci Piunt, ut ouis piscibus, aut cainibus, imitasse in Cnidiis sententi js erat scriptum. Itaque cum dicit taliam g sconferunt , non de praeceptis vicitus instituendi intelligit,sed de creatiosae: iudicatione, reliquo morbi decuisu, cui ae dicit qui utuntur totis plisianis, non id dicit totas piissant sippones cremori. Sed pristinam omnino reliquis cibis. Hunc aut ni esse legitimum sensum horum vel borum,declarant, qu sili, subdit: dicens,dolores enim pleuriticis statim sponte dedantur, cum incipiunt puere aliqli id mentione dignum doe cpurgari. Suple. ptissana autem a principio melius citi liriue excretari iacit, qua alius quispiam cibus, εἰ proinde pur ationes thoracis 3 ulto persectiores sunt: suppurati minus sunt i Princ spio ivtui tur totis piissanis,quam siquis aliter vinum vi tituat, alios buens cibos:& iudioitiones fiunt simpliciores, hoc, si magis sine difficultate,&symptomatis:& melius iudicantes, hoc est persectius soluentes iamrbos,& minus habentes recidiuas nimirualterum ex alierosit. Is enim persecte liberatus a morbo est,cui causa etiam morbi est erradicata: is vero non habet, si accidiua.
Cetterarius de modo faciendi, claudibus pii Rans dinuntur, explicata feredam antea sunt. Cum dicit prsci ems solo creniore sis usurusciae intellige exoptimo hordeo debere fieri cum tota piissana usurus quis est potiusquam siclo cremore. Sed
Optime debere esse coctam. Nam minus intesta valde coctam eiu , cum solo cremore usurus quis sit quam cum tota pris sana Nisi enim valde cocta sit,& tota plisiana quis viatur, Irranus habebit molliciei&lubricitatis , ac proinde ati Lbunt grana in via, in rectitudine thoracis, non lane in aspera arteriai non
enim per gulam deglutitur ptissana,piacipue tota sed an gulae regione thoracis. Cum dicit debilissimis Messe, intellige , ut Galenus optime interpretatur,nullius qualitati se Ise vehementis,&ouae alicui parti nocere possit ut alia qua multa. Concludit dictionem dicens,quibus omnibus est opus, quasi ita diceret: haec omnia sunt necessaria ijs qui pleurit ad e,aut pei in eun onia laborant, vix autem ullus alius cibus sit in quo haec omnia fiat:merito ergo mala agentur melius iis qua οιο moibo visi