장음표시 사용
381쪽
3 66 LAVR. V A L L AETerentius: Quod in opere facicndo operae consumis tuae si sumus in iliis exercerissis,plus agas. Operae autem metrum ab opera est,ut uersus indicat Iuvenalis: Esὶ operae pretιum penitus cognscere,toto Quid faciant,agitentca die. id est,stu sum est, ad rem permnens,ideo uel quia decens,vel quia utile, lici gloriosum, vel quia iucundum. Ab hoc nomine Liuius exorsus est, dicens, Facturus ne operaepretium sim, si res genas poispuli Romani ab initio perstri cro, necdum scio, nec βsciam,dicere ausim.
Solatium,Consolatio, I solamen. CAP. LXXVII.
Solatium, Cr consolatio idem sunt,nisi quod istud
re,hoc verbis '.Quintil. caecitatis misere solatium est habere rem uidentisit. Idem: uis obuiam conae solutionibus: π quod omnem modum feritatis exceditst captatis in magna calamitate laudari. Nec miru,quu consolari sit oratione,solari uerosemper fere aliter. Nolo aferre plura male utentium exempla, quae facili quilibet sibi inueniet.cicero tamen de Amicitia ait ipse me eonsolor,Gr maxime' illo solutio,quod eo errore careo, quo in amicorum discessu plerique angi solent. Vt nisque recte dictum est.Quid enim non recte cicero diacas Nam quum se tanquam aberum,quasi colloquio amoerore reuocet, debuit dicere colifolatur. Quia uero oratione non utitur, fotitium dιcere potuit. Solumen idem quod solatium es ta metu poeticum. Vergil. Solumena: muli de collo fistula pendet. Quo tamen Boethius,er quidam alij utuntur. Actimis,& Affectio, ct Asiectatio. CAP. LXXVIII.
382쪽
A fictum n quam uideor reperisse apud Marcor Tullium , frequent me A i monem. Contra, apud Quintilianum frequentimine Aspectum, raro Afectionem: M isto loco ut modo non est mendo 13xbi uincupiditas causa sicleris fuit,quaeris eius ira quantum efficiat in animis hominum,talis afemo. Nescio an At a sectus Et in alio loco: Ita uero frigida, Cr pueriαIA insibola afectio. Afectionem Cice modo stic dcfiniti De Inuύ .
Afectio est animi, i corporis ex tempore aliquo de libro. I. e fa commutatio: ut latitia, cupiditis,metus, molestia, Dς morbuε,debilitas, alta que in eodem genere reperiun i h 9 δ tur. Modo sic: Afectio est quaedam ex tempore, aut ex negociorum euentu,aut administratione, aut bominum studio commutatio rerum, ut non talis quales ante habitae sunt, aut plerunque baberιβlent, babendae videanis eur esse. In Tusculanis idem auctor, π alibi uoluntatem hominis affecti ad uirtutem,atque ipsem uirtutem animi, appellari Affectionem est,qualis non est Affectus, qui Graece dicitur sector, quod ipse Cicero interpretatur. Perturbationem malens dicere,quam morbum quo nomine saepissime utitur. At intulit.non perturbationem,sed Affectum nominat: neque ipse aut si Ius,aut primus sed
plerique ante eum,ut Sencca, Plinius, Rutilius, olumella, UulariM, Liuius,alijs multi ita enim ille ait: Asteae Quin iram Graeci παθω uscant, nos, vertcntcs rc te, ac li 6. a. .
proprie, affectum diciminalia igitur ut ego quidem sentiooaffectιo Graece -ΘΘ' dicitur,quam nostratis philosophi in Latinum uertentes ancilant Dispositionem. Aliquibin tamen uideri polyset tisinitio illa ciceronis
383쪽
ELEGANT. LIB. III. 372M 'si ideos Ante lucem melius dicimus, quam Ante dici si diluculum signiscamus. Num Ante dicm,pro ante tempus,dici Dict: praeterquam si de certo die loquais murra, Ante diem decimum: uel, Ante sextum calenodarum Nouembrium: id est, sexto die ante calend. Noeuemb. In quo loco praeceptum Pauli inferere non inutile fuerit, qui uit: Ante diem decimum calendarum, I post diem decιmum calendarum,aeque utroque fermone una decima dies significatur. Uerum non quemadmodum Ante lacem melius, quam ante diem,pro diluculo dicimus: sic Ante tenebras,quam ante noctem,pro crepusculo taediuersio potius. Reperitur autem Luci pro luce, ut V ea meri pro uespere, er Ruri pro rare. cicer. in Fbιlip. QuR enim audeat luci s quis in militarι uia s Diem pro ei didiurno tempore,items pro certo tempore uolunt essernuficulini generis, notaueruntq- Vergilium indiffereno . ter accepisse. Ego tamen er apud hunc, apud caeteros pro tempore ipso semper annotaui esse foemininum: ut, Ipsa dies facit hominem prudentem: π, Multa dies main gnam dat hominibus rerum experientiam.Vnde Paedia nus uult feriDieculam,pro paruo tempore. Et apud iuri consultos,Bima,trinia,quadrima die, pro tempore Bienni j rienni quadriennij: quod Iuri eriti licii inotelligunt. In certo tempore Paedianus idem consentit debere esse generis masculini. Dicimus ergo Hesterano die , ex crastinomon besterna die, ex crastina . Ad diem non uevit, ad diem non afuit: id ejst, die praestituto.
Oracor, Rhetor.& Declamator. C A P. L X X XI.
384쪽
tio sunt, quam qui iti publico,quod diuersorium,uel lais bernam meritoriam appellamin:tams qui recipit,quam qui recipitur. Unde Ovid. - Non bospes ub bospite tuatus. cic. Per dextram istam, quam bosses hospiti poris rexpi. Sed ille receptor proprie vocatur Hupes, qui priuatim, er amicitiae causa recipit: unde Hospitium: ut idem, Fuit mihi cum illo uetus bospitium . amicitia familiariter ιel mihi bospitandi apud illum,uel illi apud me. Unde Hospitalis bomines, qui amore non precio hospitiumsuum communicunt. Hossitium Cr priuatum, o publicum dicitur. Liuius,Tarento 'Annibali per Distam prodito, ait bospitia tantummodo Romanorum a militιbus fuisse direpta. certe priuata ion publica. Clocer. Ex hac uita sic decedo tanquam ex hospitis, non tanquam ex domo: commorandi enim natura diuersoarium, non habitandi dedit. Pro eodem posuit diuerstarium, ex hospitium.
Concivis, Conterraneus. CAP. LXXXIII.
CO'cisis,pi eiusdem rixitata est: conterraneus, qui eiusdem terrae, hoc est, territori . Maior est enim terra, quam urbs, oppidum ue: cuius bubitatores uocantur ciues. cic. Eorum qui in buc terara fuerunt, magnaris Graeciam qgae nunc quidem dea Icta est um florebat institutis, ex praeceptis se erudierunt.h lin tamen Catullum conterraneum suum uocat:
uel quod ex dioecesi ita,uel quod ex urbe hi Veronensi. Vterq- enim dictus est Veronensis. Nam illim nepos,er per adoptionem sillo fuit Novocomensis,cir ideo Plin. Sccundus er ipse dictus est. Quidam librum nuper sie A a s incho
In Cato. Maio. De Amici Pli. In prae
385쪽
inchoauit: Fauonim ciuis meus, optime princeps,σ consul tuus. Quum dicere debuisset, concivis meas Domianus enim ciuitatis,ciuemfluum uocat, quia non potest appellare conciliem. Quemadmodum miles socium in miliatia ton militem suum uocare potest ,sed commilitonem. Et discipulus eum, qui una eidem praeceptori dat operi, rum,non discipulum suum, sed condiscipulum. E diuerinso praeceptor non uocat auditores Hos, condiscipulos uossed discipulos. Et dux in bello, non commilitones, sed milites suos appellabit. Licet caesar, cr quidam alij appellauerint milites suos commilitones, comparanda beneuolentis gratia: ut apud Vergil. Aeneas qui sub eo 'r' A ' erant,focios uocati me ergo homo priuatus non debuito socii, quenquam suum ciuem appellare, sed conciuem: nec rura neq; enim sum aliquem principem consulem dicere. Nonminquam i gu ri se' t E inuenitur ciuis pro concivis, ex Lesius apud Luc. matb tum An querit tua classica caesar Audiero.-Dicam tamen municeps meus,pro eo quod est, concius meuε, quia communiceps non inuenitur.At quoties non apponimus pronomen, rectius sine appost tione loquimur: Audite ciuessuccurrite milites, legite
discipuli. etiamst mei fuerint conciues, commilitones, condiscipuli. Quod si quando per baec posteriora sine pronomine loquor, tumen pronomen subinteiligendum
est ut, Omnes me conciues amunt. cur tu non das cor
militonibus partem Illesemper exugitat condiscipulos quaestionibus . ubintelligitur,mectuis vos. Dicimus t
men,Vos estu ciues nostri: quas Reipublicae nostrae, io quasi singularium aliquorum ciuium. ANNOa
386쪽
Notauit hoc loco Laurentium Ioannes De sp auterius inter grammaticos nostrae aetatis diligentissimus iuxta ac doctissimus, quod conciuem dictionem latinam esse docuerit,cuapud probatissithos quosque auctores non concivis, sed simpliciter ciuis in hoc significatu reperiatur Cicero libro iii. Tuscula.Legimus librum Clitomachi, quem ille euer se Carthagine mi sit , consolandi causi, ad captiuos ciues suos. Lucanus libro.viii. Illam quam toto tempore belli.Veciuem uidere sitam discedere cernens. Ingemuit populus.
Pluraq; se testi inonia proferre posse satetur , uerum haec purae jussicere. De praetor,praetoriusq; , ct alijs , magistratuum nominibus. CAP. L N X XIIII.
Quaestor, qui quaesturam: Aedilis, qui aedilitatem: ccitfor, qui censuram: Tribunim, qui tribunatum: Primi pilus, qui primipilatum gerit. Senator, qui sen tor est,aut fuit Praetorius,qui praeturam: consularis,qui consulatum Quaestoriusqui quaesturam: Aedilitius, quiae rilitatem censorius,qtu censuram:Tribunitius, qui tribunatum: Primipilaris, qui primipilatum gessit.Seiratois rius non dicitur senator ed ut dixi ues senatorij oris dinis aut de domo senatoria. Triumphator, qui trivmae pbat proprie,sed etiam qui aliquando triumphauit. Vt uictor exercitus, qui uicit.Triumphalis, qui triumpiari ult. Caeterum illa priora nc ina furit ubistantista: quia
iunguntur cum adiectivis ut, diligens confiu bonus triabunus, iustuου praetor ,seuerus censor. Haec posteriora sunt adiectis eo quia iunguntur cum substantivis: ut, Homo constularis, tribunitia mulier, praetoria familia,
censorium edictum.Quod absint substantiarisubintelli
387쪽
chium nunc vocant,non alitem,llit quidam uolunt, Te crium: quemadmodum in Africa , quae Cr ipse tertia pars orbis dicitur,est etiam regio eius em ncntinis. una de Afros dicimus homines,non autem Astam regionem.
Τbebunt a ThebIs in Graecia Thebei e Thebe in Aegγὰpto ed Thebaei siccundum Grecam formam fimam σΤbebunt,Graece Thebaei dicuntur. Non tamen occurari ubi in libris gcntilium legerim Thebaeos.
Priscus,ct Pristinus. CAP. LXXXVI.
PRφω,q x sit perioribus seculis, aut superiore aetra
tae: ut, prisci Latini, priscus Tarquinius, priscatcmpora. Priatna, quae superioribus annis, menstribus rebaε,σ qua tiostra memoria fuerunt: ut pristina nostra amicitia, pristina beneficia nostra. Neque reis die bic dicas prisca,neque issic pristina. At uero si de rebus,quae non senescunt,loquaris, Pristinum, non pris cum decebit ut, Pharos er r=rus nunquam in pristiΠμm L hean scstutum redibunt. Maria insteio Messanensi laborant, Vix ita ne montes,si Lucano credimus,repetant pristina cons liς ingenania.Atqui tantum temporis est,ex quo istuc mare irri p 'S' pit,ut memoriae non inveniatur proditum. Padus post 1 h. quingentor, r eo amplius annos solet reuerti in pria Aequora,
fiιnum cursum. Prosper, ct Felix. CAP. L X X X VII.
PROJer qui dat Felix qui recipit proseritatem.
Sidus Ueneris si credimus matbematicis) Pr eorum est natus ab illo sidere Felix est. Dicimus erago proprie bomines quidem Felices: Deos autem,tempor loca, ictiones nessuccessus Pro Jeros, si qua Ant ilia. Utrunque tumen aliquando recipit exceptio. A a s nem,
388쪽
s 8 LAURENT. VALLA Enem, Nam ex non semel legimus prosperum alicuiust
Cap. 4 s . ualitudinem ut Sueton.de caesare, Fuisse eum prospera
letudine prosperrima usum eum esse ait. Sallust. Sed postquam res ciuibus, muris, agris fatis aucta fatiss prospe ς- rausa est.Rursus Verg. sfelix,nostrums leues qμα ns labore.Pro eo quod est,sis pro pera,er benigna.
Saluber,&Sanus, CAP. LX XX VIII.
s Aruber, siue quod usitatius esto Salubris, dicitur
aer,cibus,potus,lacu multaq- bEufimodis idem feore quod Salutifer me Salutari Sanus bomo dicitur eaeteras animalia. Ressalubris praebet funitatem, boomo uero recipit:qsi potest er praebere, tuncs saluber, quasi salutifer dici Sed in miroque etiam aliqua repertatur exceptio: Siquidem Sunum aerem, unum cibum a num locum lio ius,quosalubre π praebentem saniata Iugure. tatem colitra Salubris profano. Sallustius: Genus bominum alabri corpore, uelox, patiens laborum,plar que senectus dissoluit Liuius: Grauiore tempore anni iam circumacto, defuncta morbis corpora salubriora esse cocLib. 1 o. pere. Martialis dum describit ustum beatam,inquit:
epigr. 47. Lis nunquam,toga rar mens quieta, Uιres ingenuae, alubre corpus.
Prudenssimplicitas, pares amici. Hi tres quos proclduxi lacinidem nomen habent coniunctum cum corpore. Quare non ausim dicere,ut dixit Boethius introlatiombus uis, Aeger an faluber. Nam de aequali suo casti doro,qui apud nonnullos in pretio emnunquam ideo'cio mentionem, quia cura regibus suis Theodorico, erAlarico
389쪽
Alarico , quorum scriba fuit, Gotthicum sonat , cr
barbarum. Iucim diis,& Gratias. CAP. LXXXIX.
IVcμη itis, er Gratus φ diserunt, quod iucundus
proprie in proocrκ. Gratim in aduersis. Iucundum
uoco non qui laetus ebi, sied qui Letiitie est alteri ueprscr,ac saluber.isque adco potest quis tristis, maeae sp esse, Cr tamen iucundus:geluti quum hostis meus in dolore est, tunc mihi iucuntas est: er ego gaudens, sum illi mimime' iucundus. Quare non recte locutus est, qui ait, Iucundos nos faciat suae interesse commemorationi. Sed ad Afferentium cicero ad Sulpitium consolanistem de morte filiae inquit: Seruius tamen tuus omniabus ofici , quae isti tempori tribui potuerunt, declaruis vi ex quanti ipse me faceret, er quam suum talem eris ga me animum tibi gratum putaret fore cuius officia iucundiora scilicetiaepe mibi fuerunt, nunqIam tamen
gratiora. Idem ad Lucerum: Omnis amor tuus ex omniabus partibus se ostendit in his literis,quas i te proxime' acceptaon ille quidem mihi ignotus, sed tamen gratus Cr optatus: dicerem iucundus, nisi id uerbum in omne tempus perdidissem. Idem ad Attic. Fuit enim inibi saepe er laudis nostrae gratulatio tua iucunda, T timoris consolatio grata, Ide tamen lib. II sonuectivarum: Est mihi iucunda in maliw,σ grata in dolore uestra erga me uoluntas. Iucunda dixit, quo utitiae plena, uoluptuosa, qualis est inpresseris Grata, uast plena affectus, stuctus. In iucundo enim quaedam gratia est delectatisanis,in grato vero etiam commodi. Quippe lectus roin arum,siliorum,utolarum orums,ac similium irecundus
390쪽
C L mi π Praeclarus figurate accipiuntur pro
co,qui tanquamfulgore quodam fumae, Cr gloriae resplendet. Vnde clari fima,s praeclarifimagesta dicimusSed Praeclarus nonnunquam pro bono reperitur apud cicer. sicut apud eundcm. Luculentus pro magnus,ut in Philip. Luculentam tumen ipse plurigam accepit,ut declarat cicatrix. In eodem opere ait: O praecIurum custodem ovium c ut aiunt)lupum. Non claritas in custode desideratursed probitasergo Preae clarum pro bono posivit. Idem in Laelio: cum illo uero quis neget actum esse praeclare Et paulo post: Cum illo quidem ut supra dixi actum est optime,mecum incomtis. modius. Nam non supra dixerat actum cum illo optime, sed praeclare, Verum ideo sic dιxit,quia Praeclare,πOptime idem roboris, cr uirium in significatione obtianet.Eos κρατ ν quod est optimum)s apud Graecos accipi solet,s a nobis transferri precturum
Festus,di Festivus. CAP. XCII.
tius quam festu. Nam Festus, testas tum, ad diem festum pertinens. Festiuus,fest v festiuum,res iucunda,er lepida:ut oratio festiua,dictuinfestiuum: rondenifestiuum legimus,non quae ad festum comparatu sit, sed quae iucunda,er Iaetu. Nam σfestam frondcim uocain M, qgae festis adbιbetur. Festiuum multi pro festo
accipiunt. Venale, ct Vendibile. CAP. XC IIIVE 'alciet vendibile hoe babent differentis,quod illud significat rem uenditioni expositum, hoc ram quae facile potia uendi. Haec domM ejuco