장음표시 사용
551쪽
BLEGANT. LIB. V f. s4Itinetiar. Ager est speciesfundi, quae ad usum hominis paratur. Possessio ab agro iuris proprietate distat. Quidquid enim apprehendimus,cuius proprietas ad nos non pertinet,aut nequit pertinere, hoc possessionem appetilamus. Posses io ergo usus ager proprietas loci est. Naer ager, ex post io huius appellationis species sunt.
Florentinus:Fundi appellatione omne aedificium,eπ omnis ager continetur. Sed in usu urbana aedificis,aedes ruastice, Uilla dicuntur. Locus uero sine aedificio in urbe, Area in rure autem, Ager appellatur. Idems: Ager cuaedificio fundus dicitur. Ecce diuersae iurisconsultorum sententiae cum in alijs , tum in boc, quod Vlpianus ait
plerunq; fundum esse sine uilla,id est, sine aedificio: Flarentinus autem,agrum cum aedificio esse fundum. Modestinus obscure exponit, agrums definiens, cum neutro
aliorum concordat, sed ridicule a possessione distinguit ne dicum imperilsiloquens de possessione, quando signis scat qualituum,non quando signiscat substantium, per
Dide ac siquis dicat de virtutibus, ac uitiis loquens, Prauum. π Malum sic differunt: prauum est id, quod non recta ratiove, π uia fit. Praua enim appellantur, quae non sunt recta,ut lignum prauum. Malum vero gerinus pomi est. Quid hoc foret dictum ineptius, ubi de qualitatibus, T actionibus agitur,digredi ad substantia quae ad rem non pertineat s ita bis quum defundo , de
agro,de praedis,de posisione diput moti de ea signia scatiotie possesionis loquitur, qua proprietas intellia gitur,sed qκa actio possidendi, e qualitas. Quod si ita est,quid affinius habet possessio,adfundum,agrlim prας
552쪽
s44 LAURENT. VALLA Ererum ita possessio est,ut illaruniscd non de butu modi possessione loquendum erat, quae prasertim ut ipse ait)non est species praedij,uci fundi. Praedium enim, fundusve proprietas est,quorum utrumlibet c si generale nomen est ad posscsionem proscctδ non Uus, sed proprietus dicenda NIodestino possessio fuit. Sed q id facius ipse aliter possessionem definit. Quod si quis dubitet unp4pβio proprietassit, accipiat praeter imorum Iurifeeon ultorum,etiam ciceronis, ex Quintil. testimoniarquorum alter in Paradoxis ita scribit: Etenim si illieullidi aestimatores prata. 2r areas magni aestimant,q, ei generi posscsionum minime noceri potest . Non de usu uidelicet locutus est Cicero,cui certe noceri potest, sed de proprietate. Alter in sexto de Oratoria institutione: Patris eius dialogos dedit Iegendos, quorum quum iu Privernati unus, ulter in Albano,tertius in rγburti sermonem bubitum complecteretur, requirebat ubi essent bae possiones. Omnes autem illas Brutus uendi. derat. Nemo interrogat ubi est usus praediorum, sed ubi est proprietas.N emos usium uendit, sed proprietatem, aut usum ructum.De Praedio autem Vulpiunus ita Ariabit: Praedia urban omnia aedificia accipimus,non solum
ea que sunt in oppidissed etiam si forte stabula, ueI alia
meritoria in uillis,s in uicis,uel st praetoria uoluptatitantum deseruientia quia urbanum praedium non locus
facit,bed materia. Proinde bortos quoque si qui sunt in aedificiis constituti dicendum est in urbanorum appeti Iatione contineri Plane si plurimi borti in reditui sunt, uine ij forte,uel olitorij magis, haec non sunt urbana. iam de Praedio cui defundo Iuriscon ultorum conat uos
553쪽
ELEGANT. LIB. VI. 34 strouersia est.Nec mirum,quum nemo non babeut siuam de rebus quibusque, verbisq- sententiam.Sed de posterioribus,qui ex operibus illorum excerpseru miror quod luc in scussa reἰiquerunt ad c ut ego quod ad me ultionet faciam stasentio: Agrum continere fundum, noucontineri a Iundoinihils prohibet eum cum uilla esse. Erant in agris senatores: uixerunt multi nobilissimi 1 bilosophi in agris, simira no sine uilla, babitatione. Discris Ager ab Aruris Aruum fimcntι datur. Sallu In Iugurectius Quia Numidae pabulo pecoris magis,qua uruo stu Dccu. 3. det. Quintil Paxper,cr diues in agro uicini erat victis hortulis. Et mox: Sed si exomni parte diuitis circuiectus ager uix tenue adgressus meos semita dat. Quid agimus inquumsundis nullo diuitiarum clausi sumus. Hinc hortuli locupetis,hinc ara inde uineta,binc saltus.Fundus cui dixi mimos quiddam est.Singula enim proprie praula,singula uineae,singuli borti,singula oliueta , pomoearia, ali ,arbust pascua,ncmora,loca aucupatoria,venatoria,piscatoria siue uillam,atque aedificium, siue pia finali atque alueuriasue uiuaria bubeant ue non babeant,singuli Fundisunt: hoc quidem in agro. In lirribe autem, siue oppidosue uicosue castello,tantummoado Praedium est,quicquid tale est,qualia haec, quae emis neravi. Namque eadem in agro etiam praedia siunt. Faudus enim species praedii est. Itaque fundus est Posscsio
rustica, Praedium arumca, urbana duntaxat possesto,qualem descripsi. Num uiactur Possessio etiam m
o oon talitum praedia, sed σ Micra, quae Immobiliari in uulgo
554쪽
346 LAVR. VALLAE vulgo appellantur. Addamus ad Me aliquid de hoe Fuis dum, quod an a fundo fundus, an potius fundo a funis dum, siue a fundus uenia ambigi potest. Quidam Funisdus a funda dici uolunt. cicero in quodam ioculari libella: Fundum Varro uocatiquem postis mittere funda, Ni lapis exciderit,qua caua funda patet. Nisi baec sententiasti,tum paruum illum fuisse fundum, ut funda prehendi,σ in morem lapidis iaci posset.Funis dum igitur est ima pars rei, proprie aliquid liquoris
intra se continctis,aut ad continendum facta, ut dolium ut nauis,ut alueus,uel fluminis,uel lacus, uel stagni, uel maris. Nam fundum turris cui quidam scripserunt ipse non dicerem. Fundumentum ut omnibus liquet aliud est,quam Fundum: π tamen Fundare magis ad fundais mcntum,quim ad fundum pertinet: Fundamus enim doisinum non navem, aut dolium:lit Verg.
Ille urbem Ata ripam patriae cognomine gentis, Victor Gargani fundabat Gangis aruis, Nam fundamentare non reperitur: nec Funda re quideest sane frequens, tust per translationem. Quint.In Gl diatore: Hoc fundatam paternis,auitisq- opibus domum exhaurit. Est enim stequentius t acere fundamenta, etiapertranslationenin ut idem lib. 3. Nam inde Cy contemviptus operis innascitur, crfundamenta iaciuntur impuα dent quod est ubique perniciosissimum praeuenit uires fiducia. Et Cic. In quo templo quatum in me fuit ieci fundamenta pacis. Sine translatione, Sueto. deuitacu):in arce Capitolina nouae domus fundamenta iecit. caeterim hoc di crunt Fundare,er Fundamenta iactu
555쪽
ELEGANT' LIB. V L s4 re,quod Fundare est ualidisfundamentis fulcire: Funis
rimenta iacere, quo qualiacunque fundamenta facere, Cr quodammodo dare rei principium. Neque uero sicut reperitur Fundus, Fundam, ita reperitur Punctus, ' ;i Punctum Erramg philosopbi,quum punctus, Cr lionea dicunt. Niside Punctu quod est brevisimam tem Ast 1 .sce. pus,nulla lis est ut Terent.in Phor.-Tum temporis mi 4- punctum Ad hanc rem est. Pro eo autem sensu in quetituntur philosophi, cice pro Plancio: Nam quod quosus es,plures te testes babere de Velina,quam quot in ea tribu puncta tuleris. Quidam Momentum pro eodem significato accipiunt,cuius est punctum, tame aliter est. Breve enim tempus significatur per illud,per hoc uero
Brevistinum Horatius: -Quid enim concurritur borae Li. I. Ser.
Nomento. Satyr. I. A L C I A T. VI. In Modestinum inuehitur,qui possessionem dixerit ab agro iuris proprietate distare, ridiculuinq; ct imperitum eum asserit.qui substantiam rei definire uolens, de qualitate disseruerit.at ego Ualla respondeo.quod alii obiicis ui etiam, id tibi est, qui ne seis ueteres possessionein appellasse fundum per usucapionum acquisitu tu, quo casu non iure dominii in eius usu defendimur, sed auctoritate legis: atq; ita in lege.κii.tabularia in accipi. Festus quoque Pompeius auctor est Vnde apparet,non qualitatella,sed substantiam. Modestino definiri. In eosdem de Noualia. C A P. N L r L '
uocatur. in quo auctoritatem Varronis fecutus videtur, dicentis: Ager restibilis, qui restituitur,ac . ' iii ' rcscritur quotannis.contra qui intermittuur,2 nouanα. Lat. n m a do
556쪽
LI. 38. ca. do Novalis ager. Et Plini'.qui ait, Nouale est, au γ' onis feritur. idem quoque sintire videtur Festus Pompeius,qui dicit: Noualis agcr,nouae relictia semetiri' 'φ' ti. Sunt qui uolunt Nouulem esse aruum tulic primlimseeu fhil fimcnt m proscissum,quorum est Seruius,qui inquit: Itid Vei g. Dicimus Cy has nouales,Cr novalia. Proprie nouari Alternis Ies tune primum arua proscisse. Quod ita sensisse vergia idem tQΠ- lium palam est,iu illo uersii: Geo eg i Impii s baec tam mita novalia miles habebit φEclog. i. In tum erat .scplorare agrum a barbaris p ideri. quod non essct rcstibiis ed quod anno interquieuiset. Dcpl rubat igitur agrum,in quo instruendo magnopea re labor et, Cr iacuitate ipse praeter caeteros liberi saerem, tum iri in manus alienas,Cr barbarus,s impias. Decla.3. Quod etiam Cr sentit, cr declarat in milite Mariano Quintilianus Mox ingentibus lacertis humum fodere, segnem futuris novalibus cruere oluam. Hieronimus etiam desinit in hunc sensium, dicens: Nouale, est ager
haec tam culta, ct c. Eclta. I.
nunc primum proscissus. Scd Verg. in sin una priorem accipi quum inq ur Alternis idcin tonsas cessure novales, Ei segnem pulicre ι durescere campunt. Ideoq; Scruis alibi ait: Noualia id est, noua rura, quae per Angulos anucs renouantur per semina.
ALCIAT. V II. In novali visus est a Paulo dissentire lum terram prostis
sim esse,quae anno cesset,Paulus ait: Valla, lain novaledici,aruum nuper, ct cum magna cura, ad culturam Teda cium,sed O idiopinor,oon negasiet Paulus.
557쪽
8 I cut ,V . inqVit,centum libri sunt legati, centum uolumina ei dabimus,non centum, quae quis ingenio suo metitus sit,quae ad libri scripturam sufficerent:
ut puta quum baberet Homerum totii in uno uolumine, non quadraginta octo libros computabimus sed hoc litisi Homeri uolumen pro libro accipiendum est, Ulpianus Homeri opus nunc unum librum, nunc quudraginta octo libros nominat. Nec tamen dii librum duo iligniscare ipsum opus, Cr certam operis partem. Praeterea opus si alie opera Homeri lιbrum appet qui volumen. quorum utrimque indu itum est. Uergilij Aeneis, non liber est, sed duodedecim libri. Georgica, non sunt item liber sed libri quatuor. Bucolica,unus liber est,idems linum uoae lumen. Georgica, quatuor uolumina : Aencis, duodeacim. Ouidius:
Sunt qYo 'le in fare ter g inque uolamissa forme. . Sed quid exemplis agimus, xxm n Azam plura afferri posivit At VIp. putat etiam si omnia opera Diddimi,quo' nemo plura scripsit, in unum codicem conglutinarentur, unum tantam debere uolumen apprilari,quod nemo nec posiet euolucre,nec ferre ueli t. Est enim uolumen uel duolo,quod in libris uolunt is apparet,uel quod magi sieqVerer a uolo,quod uoluitur,quales libros bole Heri braei qVo dam habent, x ii ess in ueteri, T vorto testarimento lictitavius fuisse. Et Roman qui in libris arborum d est,corticibus scribebant: quod libellos illos,quo ferrent commodius, complicabant, uolumina forte apapellauerunt. I idque uolumina libellis similiora fuere,qua Itbris. Quod ex eo quoque loco apparet, ubi Pliti de lia
bris auunculi loquens,di Studiosi scilicet libri tres in Nin s sex
558쪽
,so LAVR. VALLAE .li. sex uolumina propter amplitudinem dius. quasi dicae
in sex minores libros,utilat uolumina aliquato minora quam libri. Quod ebmologia quoq; non nihil probat,ut ostedi.Vnde adbuc durat uerbu Euoluere libros,pro eo quod est aperire lectitandi gratia,quasi rem complicata
explicare:quemadmodum Reuelare , rem uelatum detegere.Ns dicamus euolui libros propter numerum paginarum. Accipitur autem nunc Euoluere libros, ut auctores,pro eo quod est lectitane.
Librum interpretatur partem operis, ripula XII. sime libri Aeneidos: Volumen uero minus ei se libro, ex Plinii auctoritate, tui tres inquit, libri sunt in sex uolumina propter amplitudinem diuisi ct idco uspiani sententiam confutat,qui, si centum, inquit,libri legati sint,centum uoluinina ei dabimus , nori centum quae quis ingenio suo meti tus est,ut Homeri XLV III.Sed sciendum est, non de significatione uerbi agere Vlpianum, sed de mente defuncti, quam,nemo est tam a naturali ratione abhorrens,qui pro baturus non sit talem esse,qualem Vlpianus credidit, quod si in modo loquendi eum Valla reprobat, recte iureconsul tum locutum asiero,ct quid sibi uellet nesciuisse Vallam siquidem solebant ueteres in pugillaribus scribere,quos inuolutos, It duobus inclusos umbelicis manu gestabant,unde ct enchiridia Graxis dicuntur,nobis a pugno pugillares,ctab inuolutione uolumina: fiebant autem non secundum librorum distin 'ionem, sed secundum gestantis cominoditatem,quod satis Plinius ipse ostendit. Cum igitur Vlpianus non de diuisone librorum ab auctore facta,legatum illud eκ mente testatoris intelligeret,sed ex diuisione, quam testator in concinnando unicoq; corpori conglutinando se cerat,dixit XL V III .libros,id est, unum Homeri uolumen, pro libro accipiendos,nimiruin uoluminis uoce metaphoricos usus:ut sicut unum corpus in pugillaribus , etiam
559쪽
ELEGANT. LIB. VI. Hin0 Obseruata auctoris in libros diuisione,uolumen dicitur. ita in codicibus cum asserculis tabellisue cocinnatis unum corpus etiam uolumen dicitur cum nec Etymologia repugnet,unica enim inuolutione constat:quod si probatur Vergilii Valeriiq; Maκimi locutio,qua uolumen in cauda fer I nti diκerunt,quanto magis probandus est iureconsulti iςrmo,propter inatorein rei affinitatem longe clarior,cum Q Cicero librum pro corpore accepisse uideatur, epistola rum ad Quintum Fratrem libro secundo : Sed utros eius habueris libros duo etiim sunt corpora an utrosq; nescio. λΠ eosdeni de Probrum ct opprobrium,exprobrare S improbare. CAP. XLIIII.
PRObrum, π Opprobrium, V . inquit,idem est.
Probra quaedam natura turpia lint,quaedam ciuialiter,cr quas mor e ciuitatis improba: ut puti,furtum,adulterium natura turpe. Enimuero tutelae damnari,hoc non natura probrum estsed more ciuitatis.Nee enim natura probrum est, quod potest etiam in bomianem idoneum incurrere.Vlp. Probrum accipit pro infamia ictum,qualis est ex furto,uel mali gestu tutet non pro 'agitio:quod principale lignificatum est.Nam Probrum idem est,quod dede 3 quod duo significat. Vnu, quod est crimen ut Ouinistatim in principio declamationis in milite Mariano inquit, Satis dedecoris,atque fagiiij castra ceperunt. Alterum, quod est ignominia, atque infamia, quod notum est.Similiter accipitur Probrum pro crimine ut idem lib. I. Iam si minor in eligendis custodum, praeceptorum moribus fuit cur pudet dicere,in quae probra nefandi bomines isto cedendi iure abutantur. Pro ignominia Liu. lib. V.His freti occurasant portis,ingerunt probra,aegre abstinent quin castra oppugnent. Quae duo nomina tanquam similia eodem Ioram A co
560쪽
a. Sermo. Decla. I s. Decla. 1 P.
ssa LAVR. VALLAE co Cisaeoniunxit in catone Maiore: Mibi uero, FIaeco neutiqua probari potuit tam si igitiosa, tam perdiota libido,quae cum probro priuato coniungeret imperjdedccin, Praeterea ne similcquidem est sane probrum opprobrio. Non enim Latine dixi Pt Cic. quae cum opis probrto priuato coniungeret imperij dedecus quema amodum in Sallu. dixit: Itaque timens ne facinora eius elam uobis essent: quum omnibus matribus semilius veristris opprobrio clyci,confessus est uobis audientibu3 diuesterium. Est a tem opprobrium aliquando facto,sed frequentius uerbo. Nam Sallustius ut uult Cic. uel ex eo quod quibus cum foeminis habuisset usimi, erat notum: uel quod ipse illis uulgo impudicitiam objciebat, opprois
Sic teneros animos aliena opprobria sepe Absterrent viiij. Quintilianus Modo maledictis, opprobrijsq- uulgi,modb crebra rixalimn contentione pulsatus, abigi tamen, compscis,non posset opprobjs dixit, qrast exprobrationibus , atqxe convici'. Et alibi flebat indignatio uestra,convclia nostra ferre non posse: π matronalis indignatio diceaere videbatur, N on parcis erga me mirite uerbis,nullam habet nostri tu risermo reuerentium, facile prorumpis tu opprobri facile qχodlibet objcis. Pro eo em fere posuit opprobria,Cr conuicia. Nec inficiu eo, nonnunae quam hoc modo accipi probrum, ut Liuis proximum exemplum, cis .ad Att. Epistolas inibi legerunt meanas omnium in me probrorum . Sed de boc significato Vlpianus non intellexit. A' Probro utram verbum com