장음표시 사용
581쪽
ELEGANT. LIB. VI. s 3tur ab illis, non autem de filiis anepotui π deinceps, qui sitam diei meminisse non poterant, nisi id a parenti hus accepissent.
Victus Verbo Ulpianus inquit continentur quae
esiui, potu cultuis corporis,quaes ad uiuendum homini necessariasunt. Vestem quoque uictus babere vicem Labeo ait.Caetera quibus uiuendi,curandis corporis nostri gratia utimur, ed appellatione significantur. Ne hoc quidem aut ratio aut Uin probauit, Viactus a uiuendo uenit. At uiuere sine uestim,cultuq- corporis licet, ut in Aethiopia: sine esu, potus non licet. 1deoq- semper distincta haec duo reperimus, er semper addi alterum de Vestitu loquor quia alterum,quod est Victus, Cr boc etiam signisicitum non complectit raIioqui non diceretur Victuri π uestitus. Significat etiam Victus genus uitae,quantis ad mores, ut quibius eum quis uiuat,π a quibus instituatur,oe quibus moribus.At neque de Penu Iurisconsultis er assentior, musta quae ad uictum non pertinent, penui cedere volantibuε. Potior apud me breuis ita ciceronis definitio ualebit imIιbris de Natura Deor. Est enim omne, quo vescuntur
Vlpiani sententiam confutat,qui uictus appellati ne etiam uestem contineri serripserit,cum plurimae gentes in Aethiopia absque uestibus aeuum degant,quasi Vlpianus Aethio-Pmn leges interpretetui S non Romanorum,qui absque uestibus non uiuunt:& quasi qui in Italia uictum amico legauerit de eiusmodi uictu sentiat quo Aethiopes se tot
non ipsi Itali,quo nihil absurdius dici potest.
582쪽
In eosdem de pignus S Hypotheca. CAP. LVII est
discri. Haec Martianus. Vlpianus uero: Propriὸ pia ignus dicimus,quod ad creditorem transiit: Dpotheaeram aurem,cum non transiit posscsio ad creditorem.Ego muscum Martiano 'itto Iustinianus cum Ulpianota Incitutionibus dicens, Num pignoris appellatιone eam proprie rem continerι dicimus,quae simul etiam tradiatur creditori,maxime si mobilis sit. At ea quae siue traditione nuda conuentione tenctur,proprae Opothecae apis pellatione contineri dicimus Scd no esse banc differentia ex eo argumentum est,quod alterum Latinum,alterum Graecumouae utrunqlle deseruiens linguae. Pignus autem non tantum creditori datur, ed inter paratos secum de certare mutuo offertur,' apud sequellrsim deponitur. Verg.in Buc. -Ego bane uitulum ne forte recti cs, i. Bis uelut ad mulctram,binos alit ubere'foetus . . . Depono tu dicimicum quo pignore certes. . Qui tamen sensus rari simus est. Nam ido figurato creabrius utimur,ut apud eundem:. Ipse pater dextrum Ancbses aut multa morsus
Dat iuueni,atque animum praesenti pignore firmat Quasi dicat, Securum fecit,ut qui dat pignus. A priore fignificato dicimus pignero,π Oppignero: hoc est,do aliquid arraboni,quam quidam Arram appellant.Et Repignero,quod est recipio pignus soluto debito. Propter c uerba,quidum,quorum est Pristianus, existimant pignus in buncsensum, T in alio proximum, habere geti
tissum pigneris:in idian quo significam; filiam, a m
583쪽
ELEGANT LIB. V L s7τάbusionem coniunctissim. is sanguine personas, babere genitivum Pignoris.Vnde enim oppignero, er Repignero,inquiunt, haberemus, nisi Pignus pigneris facereis Non in tu quidem ratiosed quid respondebunt, quod
quum bubeamus, Foenus foenoris, facit tamen Foenero, Lib.ε. er foenerorsIdem Priscianus ait,antiquos dixisse etiam Foeneris. Nec tamen. lit ei credamus,exemplo probauit.
Quid quod ex Frigus frigoris i Refrigeros quid quod
ex Tempus temporis, fit Tempero ex Litus litoris, 'Oblitero ex Penus penoris cui sentio fit penetro addiates,quasi ad locum penoris intro.Ta enim Penus, quam Penetro breui prima ollaba est. Atinibi quidem propria, Cr utra pignoris signifatio esse ea uidetur, unde uerba derivantur. Nihil enim illi ali significato cum bis uerbi :σ silii ut sentio non alia ratione appellati sunt Pignor nisi quod pignus quoddam inter coniuges sunt tum uinculi,ne aliter forte diuortium feret,ium charia tutis. cuius rei argumentum est,quod legimuι saepe pi- e . . 'gnore siliorum,ut apud Suet.in Tiberij vita: communis in Ausus. si ij pignora. Et iterum: Τum muriam, quam foeminaα cap. 2 ι. rum pignora.
A L C Ι A T. XXII. Pignus hypothecam idem esse cum Martiano sentitsed .
alteram graecam, alteram latinain uocem, cum tamen Vl- -
Pianus proprie est e pignus dixerit, quod creditori traditur: hypothecam cum interuenit traditio ct ideo in mobilibu p gnus.in immobilibus hypothecam esse: sed liorc non tam, Vallae oppositio, tuam ipsoriim inter se iureconsutoruin quasi antinomia est,ea sic di sibi uitur: Eκ proprietate quidem sermonii ueram esse Vlpiani senturiam , siquidemn pusno pignus dicitur,ct ideo in robus mobilibus opposi ,
584쪽
tis sic dici, in immobilibus uero solitos ueteres. Iureconsulistos potius graeca uoce uti, id est hypotheca,quae latine suppositio dici potest, ct ad utraque carum sermone trahitur Catullus Oppositionem dicit: Furi uillula nostra non ad austri Flatus opposita cst,uec ad Favoni, Verum ad millia quindecim ct ducenta: subaudiuntur autem sellcrtia. In eosdem de Ferrumino. CAP. LVIII.
FErruminatio, catus aplid Paulum ait,per eandem materiam facit confusionem: Plumbatura non effiscit idem sentire uidetur Pomponias, dicens: Si tuusopbuni alieno plumbo plumbulieris, alieno 'ue argento ferruminaueris non dubitatur sopbum tuum esse, a te recte uetidicari. Sophum enim argenteum intellexit. cum ijs plerique non sentiunt,quorum est Plin. qui lib. X. ait: Nanque surculo super bina ova imposito, ac feris ruminato alui glutino, subdita ceruice medio, aequa utrinque libra deportant alio. Ferruminato rixit, quo agglutinato materia illa. Idem XI. Et medulla ex eodem uidetur in iuuenta rubens,in senectute albescens non nisi cauus haec ossibus, nec cruribus iumentorum, aut cavnunc. quare stacta non ferruminatur.Quasi non glutinatur, nec coalescit, colligatur. Idem XXXI. carrbis Arabiae oppido muros,domosq- magis salis faciunt aqua ferruminantes,quasi glutinantes. Idem XXXV. calcis quoque usum bitumen praebuit,ita ferruminatis Bublois nis inuris A dcm XXXVI. Ea maxime causa, quod fulto culcis sine ferrumine suo caementa componuntur. Quo dicat glutino: π tu eodem: Vitrum bulphura concoctam ferruminatur in lapidos,quasi conglutinatur in formara
585쪽
ELEGANT. LIB. VI. s γ' bro ferrumine, maculose nube, occulta aliqua vom/ca, praedurooragiiij centro, qMoglutino, commissura, lsiue tutictura, iue ligatura. Ergo ferruminatio non ubique per candem muterium fucit confusionem, sed interis dum quoque per aliam Plumbatura per solum plumbum .eficit confusionem,ut ipsum indicat nomen i haec coris fusio dicendu est.
Ferruminare diriit esse consolidare,ct conglutinare,non Ium per eandem materiam, ut Iureconsulti tradiderunt,
sed etiam per aliam,idq; plurimis Plinii exemplis probat, qui ferruminari serculum, ferruminari aqua inuros,ferruminari in lapides dixerit. Sed cum ferruminatio proprie sit ferri ipsius ut ignis liquefacti conglutinatio:apparet me' taphorice hoc vorbo uti Plinium,ct ideo Iura consulti se tentiae nihil aduersari. In eosdem,de ueterator ct nouitius. C A P. LIX.s Eritu , t est apud Venuleum,tum Veterato quam Nouitius dici potest sed Veteratorem non patio seruiendista genere, cares esse aestiniandum ccaelius ait. Nam quicunque ex uenalitio nouitiorum emptus alicut ministerιo praepositus sit, statim eum ueteranois rum numero esse. Novitium autem non Orocinio animi,
sed conditione seruitutis intelligi nec ad rem pertinere, Latine sciat loqui, nec ne . Nec ob id ueteratorem esse quod liberalibus studi s eruditus sit. Apud V ianum sic scribituri Praecipiunt aediles,ne ueterator pronouitio
ueneat. Et hoc edι in salticiis uentritoriam occurrit. Vbique enim curant aediles,ne empicres a lienditoriis bus circumventantur ut ecce plerique solent mancipia,
quae nouitia non sunt,quasi'ncutita di trabere,ad hoc scilice ut pluris uendant. Praefmptum est chim eu mancino o a pi,
586쪽
18 N LAVR. VALLAE pia,quain rudia sun π simpliciora esse, ad ministeis
ria aptiora, ν dociliora π ad omne ministerium bubliliora. Trita uero mancipia, π ueterana δficile est reis formare,π ad suos mores formare.Quia igitur venaliatiariisciunt facile decurri ad nouitiorum emptionem Icirco interponunt ueteratores, ut pro nouitiis vendunt.
Quid tuin contrarium, quam hae duae iurisconsultorum sententiaes Quid magis absurdum, quam non dico inter eas non iudicassesed eas,aut ambas scripsisse, aut contrarias esse non uidisses Et quanto plura in rebuου ut coniectura ducimur esse debent,quum in uerbis tot sint, tum manifeste contraria s Ego ut instituto officio funis gar , σ inter hos duos sententiam feram quando alteae rius definitio a me tollι non potest, potior nubi uidetur
VIpiani opinio, o cum caeteris scriptoribus conuenire. venalitiarii, mangones dicuntur uenalium hominum. Martialis.
nidia pro puero centum me mango poposcit.
Venulei definitionem consutat,qui Veteratorem ex Celsi sententia non spatio seruiendi ,sed ex genere de causa esse existimandum ait, magisq; approbat hac in re Vlpianum, qui ueteratores, trita & ueterata mancipia appellat, quae difficile sit resormare.Qvibus uerbis apparet, spatio seruiedi definiri ueteratorem,erigitqI hoc loco in IurecoHὶItos cornua, tanquam contraria inuicein scripserint,quem ct alii recentiores secuti pro antinomia nominatim hune locum citant. Sed profecto aequius suisset,' etiam magis nomini suo consuluissent hi Grammatici, si intra professionis suae cancellos constitissent: quandoquidem uulgo dicititur,quam quisque nouit ariem,in hac se exerceat: rio enim utores supra crepidam iudicassent, nec ceu testudines porrecto extra testam capite, periculis se obnoxios secissenti
587쪽
Igitur distinguendi tres sunt castis,aut loquimur in uenditore seu mangone,qui mancipium distrahit, O eκ edicto ardilium non potest ueteratorem pro nouitio uendere,ium nouitius secundum Ulpiani sententiam extyrocinio seruitutis accipitur,ueterator qui diu serus uit,ct iam in ea con ditione callum secit:aut loquimur.in ipso patresimilias destruis sitis nouitiis, ueteratoribusq; disponente:& quia hoc omne ab eius sententia dependet, pro nouitio habuisse uidetur,quem nulli ministerio praeposuit: rursiis pro uete rat Ire duxisse,quem in ueteratorum numero habuit,ut quia muneri alicui proposuit, in quod ueteratores describi solet. Merito igitur Celsum sequemur,ut ex genere ct causa constituamus, quem dominus pro ueteratore habuit aut de causa uectigalis agitur,ct cum Respublica hac in re uoluntatem emptoris, seu patrisfamilias non sequatur, sim Pliciter ueterator accipietur, qui anno seruiuit. Nouitius
qui minus anno ut hic uectigal pendat, ille non pendat: ct
hoc casu Martiani sententia est probanda. Ex his igitur constat, non inuicem pugnantia scripsisse Iureconsultos, sed diuersa diuersis casibus tradidi sie. In eosdem, de in annos, quotannis ac similibus. C A P. LX.
N Ihil interesse, Pomponius apud Vlpianum stria
bit, utrum In annos singulos, Vel quotannis, an
in singulos mensis, uel quot mensibus, an In singulos dies, uel quot dicbus legatur. Ipse quoq; bula sententiae accedo, proinde Cr si Quot anni legentur,
Tot anni idem erit dicendum. Corrumpere est illud Vlpia ciuis Pomponi, Latinam linguam,non iuvare. Quκ
unquam dixit, Quct diebus,cr non potiui quotidies quis etiam Quot mensibus, Cr non singulis mensibus f cur etiam non addimus quot horis, quot noctibus, quot laustris: Quod si quis hoc modo loquatur untetigemus quia . dem ex ipsa verborum ferie, quid vel ιt: tumen ut barbao os re
588쪽
re locutum reprehendemus,er ne deincepς ita loquatur, admonebimus. Non autem formulam aliis loquenti trademus,ut nos facitis. Iabolenus melius: Uincinquit, Fa Ierni,quod domi nascetur, quotannis,uel in rigidos aunos binos culeos haeres meus Titio dato. Quidam adure Cap. ,'. bium hinc dicunt, quod est Annuatim: ut Plin. li. X II. In emex - dicens: Herodoto teste, qui tradit, singula millia talenis ' ' Eba ., tum antiusιm thuris pensitus Arabes regibus Persis
bus annua rum, si codex verus est. Iegitur, A L C I A T. XXV.
no annua Pompnnium,inquit,atque Vlpiauum corrumpere linguatim. ' Latinam, qui quot mensibus, uel quot diebus scripserint, pro singulis mensibuς, singulis diebus: cui ego dixero tale conuicium Plauto quoque, M. Catoni, ct denique doctis i-ino omnium Varroni commune esse. Plautus in Stich. Meministis quot Calendis petere demensum cibum. Cato de re rust. Capita oleagina quotmensibus sodere oportet Varro:Sacra quot men fibus feruntur in arcem, quod ante nos I alii notarunt. 'In eosdem,de Turba ct Rixa. CAP. L XI.
turbam, T Rixam, testimonio Vlpiani, rectissime Labeo ait multum interesse. Narnsi turbam rumilitudinis bominum esse perturbationem, cr doctum: Risum etiam duorum. Videntur Ulpianus, CT Labeo, sentire, Turbam suapte natura significare multitudia nem: ideos turbam in altero sensu esse perturbatione multitudinos: Ego uero, primum cr naturalem sensum pro perturbatione, quod docet uerbum ex ea significa. tione ductui Turbo, perturbo, risturbo,deturbo, cona turbo, quae nequaquam ad solum multitudinem referuntur. Et Τurbo turbinis, ex Homo turbidus, qui est ira cundus. contras uinam,cτ multa alia turbida dicunt an
589쪽
EL EG AN T. L I B. V I. s8s Ipsiq; Graeca origo approbat bunc eundem sinissum. caeterum quιa multitudo non fere uacat perturisatione, cir ipsam appellamus Turbam: ut colluuiem, bo mines viles, er contemptos, dicimus, Cr Dcem exsenotitium: non quod homines sint fordes, sex , sentina, sed
quod sordidam, abiectam uiti agunt. Terent.in And. Sed si tu negaris ducere, ibi culpam in te tranferet: Tum illa turbae fientanter quos bae turbae fient s nemo Act. a. sice. pe inter Simonem, o Pamphtium, in quem omnis culpa 3 transferetur. Ergo Turba erit inter duos . At idem in
eodem ait: DJ uostram fidem, Quid turis est D. 'ς 'rum s quid illic hominum litigat s Ego non nego aliis
quando Turbam inter multos, quemadmodum Rixum non semper inter duos,cuius multa excmpla fi 't , sed Lib. i. ab etiam inter plures: ut apud Liuium, Es atmo Rsmae, urb.qxum per Iudos a Sabinorum iuuentute per lasciuiam scorta raperentur, concursu hominum rixa, ac prope praelium uit . Et non longe post: Quum conuersus in
patres impetus esset, Consulum intercursu risu sedata est. Sed Terentius fortasse ideo adiecit, Quid hominum illic litigat s quia per uerbum Turbae non satis significatum erat perturbationem se multorum: quanquam Cr illud Turbae, non minui pro multitudine bominum
accipi potest, quam pro perturbatione quim praescrtim de perturbatione adjciat, Quid illis hominum litiguis Sed de uno loco non attinet dilputare, ubi infinita Dpu peditant. Dixi a turba feri Turbo, cuius genitivum grammatici quidam uolunt esse pro tu scro illo instruis mento, Turbonis,quod uel ex boc fusum esse, documentsim est, quod formam acumine fastigiato vocamus Turo o 4 binatam
590쪽
sa 4 L A V R. V A L L AEbinatam, ad similitudinem ligni illius. Fassuntur igitur
grammatici in Turbo turboni qumodo in cardo, cardonis, quod nec ipsum inuenitur.
Turbam non multitudinis hominum perturbationem, ut Labeo scripsit,sed simplicem perturbationem , etiam duo- a tali perturbatione turbam pro multitudine dictam,quod multitudo non sere uacet perturbatione,unde uulgatum carmen:Septem conuiuium, sent noueconuicium. Sed mihi haec controuersia non ad admodum ei uidetur, quam Censorinus tradidit, potius ne omina fuerat, an gallina.Labeo prius significatu in turbae, id est,multitudinis,atque inde factam postea perturbationem: tu perturbationem priorem contendis, sed nec quos adducis,aucrcres sententiam tuam adtiniandi, qui κωs potuerunt turbam etia duorum dicere, nec etiam Gra cur sermo in quo eadu potest esse haesitatio, ct tu demus opinionem tuam ueriorem, in edicto certe praetoris quod Labeo interpretatus est, probabilior est Iureconsules sententia. Verba edicti sunt. Cuius dolo malo in turba damnum quod iactu in esse dicatur,ea non post commode de perturbatione intelligi,qu* seinper eum afficit,cui damna tritia insertur, necessario igitur de multitudine accipien
In eosdem,de Exauctoro. C A P. LXII.
1 Gnominiose αμtem mi lio si taliano credimis toties
est,quoties is qui mittit, adi cit nominatim ignormamarbe cavo mitteresemper enim debet imperator addere,cur miles mittatur. Sed si eu exauctorauerit,inter infames efficit dicet non addidisset, ignominis causa eum exauctorasse. Pace tame Iuliant Exauctorare,est ducens
ab imperio sivo dimittere,uel missum militem facere . Iums donare mi mollitia plerunqueαιt apud Quiatilianum in Milite Mariano, Pater huic emeritis M a