Petri Criniti ... De honesta disciplina libri 25. De poëtis Latinis eiusdem libri 5. Poëmatum quoque illius libri 2. Ad hæc præter singulorum capitum sufficientem indicem, adiecimus alterum quoque, ..

발행: 1532년

분량: 664페이지

출처: archive.org

분류: 로마

161쪽

Egebatur nuper oratio M. Tullii pro P. Quin/tio & cum quidam bene literati,atq; eruditi ad/essent,orta est addubitatio de historia Gallonij, eius luxu in his uel si bus,non ut dominentur,

istis, qui relicta uirorum bonoru disciplina, di quaestum,&sumptu Gallonii sequi malueriit. Quis igitur hic Galloni.us apud M. Cicerone sit,facilius dubitat ab eruditis, in ex/plicatur. Nos aute in Lucilianis uersibus pride legimus, Publium hunc Gallon tu, fuisse postremae gulae homine, & in cupedijs,di lautioribus cibis assidue uersatu. Unde ob eam rem a Lslio uiro sapienti gurges est appellatus a Zc Ra

cus Horatius eundem Galloniu fuisse praecone aliquando testatur, ato eius mensam acipensere magno infamem, quod ex Lucilii poetae sanra mutuatus est.Versus aute Lu/cilianos quoniam lepidiismi sunt libitum est adijcere, m. cuti & M. Cicero in lude Fin.refert ex Satyra ad Lapathu

Lelius praeclare π rccte Sophos,izes uereo publi o gurges Garioni,es homo miser inquit: Coenasti in uita nunquam bene, cum omnia is isto .consimis Auita dis acipensere cam decumano.

Sed N Florens Tertullianus, Cui ij aleam, Apicii gulam NGallonii sumptu,& Anthonij ebrietatem incessit:& ex his omnibus facile quisl intelligat quid in oratione Μ.Tullij

Gollonii sumptus significet.Quin Romae etia inspeximus hanc de C. Gallonio oc uxore inscriptionem in marmoreo

162쪽

io I PET. CRINITI DE H o N E J.c A P v T V. Qui bas verbis curua a imper.cum Iulia noverca pudore uendito .pi congresus,qμήηrum s flagitij ex meorum ex nima imperaridi licentia oriatur. Otum carme est ec apud uetercs olim in urbe celebratum: Cui plus licet,quam par est, plus vult, quam licet. Hoc enim in uita mortaliu ferh accidit, ut cum

m imperio ipso,licentia maior in dies fiat. Unde mi a prope scelera ac Ilagitia,reiectis legibus oriunt,quod ipsum infinita quide exempla testant, quae in Graecis ac Romanis annalibus passim legunt. Sed illud uisum mihi est dipnu relatu,de Antonino Rugu. Caracalla, eiust coniugio. Nam cu Iuliam nouerca haberet,eaq; egregia forma,& et ganti pia staret, forte accidit,ut corporis parte, praesente Antonino imper. paulo incautius nudaret.Quacospecta,cuineam procliuius exarsistet Antoninus: Uelim inquit ii liceret.Iulia uero sui ingenia mulieru sunt arrepta statim occasioe,si libet,licet res dii leges dat im pator,no accipit. Quibus auditis Antoninus idem Caracalla ad obeundu scelus audacior factus est,ac nuptias cu nouerca Iulia celebrauit, ec ad parricidiu ut inquit Spallianus adiunxit incestuosiquidem Iulia duxit uxore,cuius fiIiu paulo arte occiderat. Ex quo perlepido scomate Helii ptinacis illusus est, cu eundenon Parthicu modo Alamanicii di Arabicu imperatore,sed Geticu etiam appellauerit. Neq; aute adhuc Mario mari mo assentimus, qui eam meliorem esse rempub. ato tutio rem dicit,in qua princeps ipse malus est,ci; in qua sint amici principis mali. Na facilius est ut apparet a principe bono malos corrigi, q; malu principe, a bonis superari, & si huic sentetiae Iulius quoq; Capit. parti accedat sumpto de impio Domitiani A ugu. exeplo, qd alibi ctia latius explicauimus.

163쪽

quam ueheme.iter o a indue inuigilaret, tum quibus preceptoribus ais urbibus doctrinam acceperit.

Robe factum est a ueteribus, qui Euclidis pliblosophi studium atq; eruditionem furnmis lau/dibus sunt prosecuti. Praeter enim ait duam eius diligentiam atq; labores maximos in percipien/dis disciplinis,in audiendo etiam Socrate promptum,ae ala crem animum probauit sicuti philosephus Taurus rettulit, Hir inter Academicos Hadriani aetate excellens. Na tu ipse τή- μEuclides propter Athen ensium decretum cotra Megaren/seis, no posset Athenas se conserre ad audiendu Socratem, quoniam capitale foret, si quisquam Megarensu ab Atheniensibus esset comprehensiis) non tame putauit magis periculi rationem habedam, quam studioru, sed muliebri uoste indutus.8c Pallio inquit Gellius uersicolore amictus, capite obtectus, sub ipsam noctem a Megaris Athenas

itabat, ut per noctem saltem audire Socratem, atq; aliquid discere liceret. Tum etiam sub lucem eadem ueste intectus, an patriam Megaram remeabat. Hieronymus autem noster Ilicron t .

in omnibus prope disciplinis uir summus, non minore stu. dio ac diligentia honestis artibus incubuit. Nam &Romae privucv in Bizatio mox,atq; Anthiochia, demul apud Solynos plurcis ac uarios praeceptores audivit. Sed cum Iudaei ipsi ex ueteri lege nemine possint Christianis edocere, impetratum est ladem ab Hieronymo, ut Hebraeam cruditione, horis saltem nocturnis liceret adire, eoc, nomine Barbana quendam audiuit,qui si quando a caeteris Iudaeis deprehen, di metueret, Nicodemum alium,& ipsum Iudaeum in pira

ceptoris officio substituebat. Tantumque adeo di uigilan/

164쪽

io 4 PET. cR INITI D E Η O N E. s. do, assiduel componendo consecutus est Hieronymus, ut plura quidem idiomata egregie didicerit .Quod ipse etia Augustinus in libro adCyrillum de Hieronymo testatur, qui ea Icribit nonHebraicam modo, Graecamin,&Caldaicam, sed Latinam, Persicam, Arabam,actaedam percepisse. Etsi plerit affirmant,hunc ipsum librum minime Augustino alcri henda,illud certe notissim v, quod ide quideHieronymus,inhumanioribus literis Aelium Donatum,atq; Uictorinu audiuit.in sacris uero Gregotium Nazianzenum. Apollinarem Antiochenum, di Didymum Alexandrinum, sicuti ex IudaeisBarbanu, quem diximus hunc enim Hieronymus,noctur. r. num praeceptorem appellat. Sed hoc totu copiose Hieronymus refert in epistola ad Pammachium&Oceanu,modestitamen ut homine decuit posteritatis causam atq; religionis

agentem.

De NuI. caesi regionibus,er quae numinams sint ascriptarexnineo capella relatum,o alia obiter addita.

E ueterum diis atq; numinibus complura quide& Latine V Graece scripta leguntur. Nec enim defuerunt, qui libros integros huic operi dicauerint.

Nos autem ea nunc obseruanda putauimus, quae

caeli regiones designari quibusl locis Propria numina sunt attributa, sicuti prisca illa theologia exillimauit. Universium

igitur caelum in regiones xvi.sgnarunt, ut quaternario nu mero quamlibet partem absoIuerent. Primo enim ipse Iupiter optimus, maximus collocatur, que a iuuando, patrem, Genitorem*omnium dixcrunt i collegas xi .faciunt, ut aQ.

Ennio scriptu est. Qui uero subsequuntur dii a Capella Mineo,Iouis milites appellantur. Nam post ipsum Iove dij Cosentes, Penates, qui&Patrii&Geneuiiij, Salus, acLares. I

165쪽

nus etiam & Nocturnus,& Opertanei.Tertio laco Praediatus,Quirinus, Mars, Lares militares,Iuno, ns et Lymplis diii Novensiles.Sequutur deinde Iupiter Secudanus,opia lentia 5c Minerua,quibus Discordiam, Seditionem,ac Platonem addunt. Mox autem Lympha sylvestris, Lar canostis, Mulciber re militaris fauor.Sexto loco Ceres,Tellus Terrael pater, Vulcanus, Genius, & Iouis filii Pales, FDuor:& solis filia CeIetita.Septimo Fraus ipsa quae Moc

rio solet in rebus omnibus obse dare.In Octauo Uerre Venuleia ut apud Uemii notatu. Nono ueroIuno hospitaec Genius. In decimo Neptunus,Neurita, & Lis In undecima Consus: inde Consualia Romae celebrata, re Consiar a nobilis. In duodecima Fortuna, Ualetudo, Pavor ecmanes. In m.Sancus deus:unde quida sancire & sagmi/na deduxerui.In xuii.Fata seu Parcat,hoc est Decima, Non oc Morta,ut Cecellius tradit:siue ut alij uolunt Clotho Lachesis oc Atropos : quae Iouis maximi sententias excipiunt.In xv aut sede Saturnus, Iuno caelestis, Veiovis,acati publici. Et in ultima Nocturnus & Ianitores terrestres.

Quod ipsum cu ab aliis, tum a Mineo Capella seruassi est, in mercurii atq; Philologiae nuptiis. Ne de multiplici,

uarioqi Iouis nomine disserendu est, uel trecetos quide Ioves Μ.Varro enarrauerit:ut author est Norens Septimius. Mautem Cicero in xvi. parteis coetu ipsum scribit diuisium: quod ex Etruscis commentariis sumptum est, quorum uidelicet disciplina diligenti cura exami 'inabat,qua maxime cani parte fulmina ipsata tonitura mitterenturiquod Anneus item Seneca & C. Plinius testan tur,sicuti copiosein epistolicis exposui.c Aa

166쪽

Oris fuit apud ueteres,tit in qusstionibus 5c causis peragendis,iudices ipsi,quibus da litteris rem denotarent: si qui enim absoluebantur,aut con demnabantur,notas ad id proprias apponebant, ueluti etiam in causae ampliatione, quod a Pediano Asco. nio diligenter obseruatum est. Nam siquis sorte a lucidibus K' damnatus erat,id ipsium . Κ.littera notabatur.Sin erat abso K β Iulus, A.apponebatur.Signum uero ampliationis, cum rcs

K A N ia ipsa in tempus diffinderetur, N. adinciebant, quod ex eo no liquere signabatur,eoi3 modo causae ampIiationem na sci asserebant. Quid autem intersit inter comperendinatimnem & ampliationem,egregie idem Pedianus explicat,qui legem quoq; Glauciam ob id latam scribit de ipsa coperet dinatione,ut sententia diceretur: si esset absoluendus reus, uel amplius pronunciaretur,si uideretur damnandus: cum causae obscuritas foret. Quod & M.Cicero locis pluribus insinuat.De silentio autem in causis, pauci ex ueteribus metiunerunt: etsi apud comicos facilius id comperias unde iocus ille maxime Plautinus a Blepharone prolatus de gemis no Amphitryone:

Dextro eodem is loco, gito eotim,apparet probς Vt primum tonuitici rix rufulu,sublurida: Iacent rationesollet iudicium,quid dicam nescio.

Hinc etiam ut dixi silentia in iudicijs,cum nihil utet ap/Pareat, quod ex re,uel coniectura aliqua iudicari possit. De his uero litterarum notis,agitur etiam in Probi Ualcrij commentario,quem de notis,earumi ratione coposuit Pur.

167쪽

illi togesti ucturam det tuuit.

Criptum est ab his qui oratorum mores & uita explicarunt,fuisse Demosthenem in uestitu, cultuin corporis nimium affectatae uenustatis alm elegantiae,quod illi etiam probro, ec quasi dedeis cori ab inimicis est obiectum .ini um de Q. Hortenso puria admodum referuntur,quod is quidem, uel apud Romanos ipsos tam accurato G molli habitu, re uestibus utero tur,ut risu dignum sit,ne stomacho dicam,tanta illum mobiicie Iuxumpene scemineo uixisse. In ea praesertim ciuitate. quae uitae grauitatem ac modestiam egregie silpra caeteras coluit. Mitto enim quod idem Hortensius frequens ad speculum accederet,iaciemw ex eo quaeritaret, ne toga ulla in parte no belle posita uiseret. Et fluenteis sinus molliter agens, qui lateris modum elegantius quam Romanum uirum deceret,ambiret. Sed illud certe dignis obscruatione, eundem

quidem Hortesium sic ex professo uenustatem coluisse, ut cum ad speciem,mundiciemin cultior Sc ornatior aliquado incederet,diem collegae dixerit de acceptis iniuri js, quod is in locum angustiorem illi obvius,togae strurituram ostensu fortuito destruxerat,eamq; de loco de turbauerat, quod in suo quidem collega ut ait Macrobius uelut capitale estim sectatus. Adeo se Hortensius ad omnem uenustatis molli/ciem de industria componebat, ne dicam e Toeminabat. Ex quo L. etiam Torquatus in quadam causa apud iudices, Dionysam illum saltatriculam,&histrionem appellauit, quod inter agendum arguths 5c manuu gesticulationibus

168쪽

Deseuitiata Sγze, o Vedij Pollionis, qui sieruos is piscinas coni ceret ad murenas,er de octoij Augusti animo

contra eum stritatem.

Criptum est in ueterum commentariis de Suria& crudelitate L. Syllae, ac Vedii Pollionis,quod

is quidem Sylla tanta animi crudelitate aestua/ uit,taniu avide humanu sanguine ut ait Seneca hibit,ut septem millia Romanoru ciuium interim ali contrucidati iusserit sicuti Appianus, alij y permulti referunt. Sed illud de Pollione Ueiuio nimiu quam inusitatae ac pro/digiosiae feritatis iudicari potest. Is enim Vedius cu piscinas magno studio ac diligentia haberet, selitus est seruos suos occidere,eost piscibus uorandos praebere, ut hominu aviorepastos,comesset .Quod hercle in Romana quidem ciuitate no scelestum modo, sed in primis nefarium haberi de/hel: Octauio praesertim imperante. De qua re Septimius Tertullianus copiose scribit, in libro quem de pallio secit Anneus uero Seneca cum caes Neronem ad clementiam im strueret,sic incIamat:o Uedium mille mortibus dignu, qui deuorandos seruos murenis obhciat,quas erat esurus.Qua in re illud etiam accidit dignum Octauit Augusti prudeliata mansuetudine.Nam cum is apud eundem forte Uedium mare ac puer qui ministrabat cristallinum fregisset, sta/tim Vedius interimi illum murenisw obiici iuuerat. Sed cuad Augustipedes congisset,auxilium, di opem imploras, absoIutus est.Quam rem libitum est Annci uerbis repetere ex libro quem de ira scripsit ad Nouatum. Cum diuus sinγquit Augustus apud Vedium Pollionem coenaret, fregit unus e seruis cristallinum,ex quo rapi eum ad mortem Ve/dius iussit. Nec uulgarem quidemmam murenis obiici iubetatur, quas ingens piscina continebat. Quia non putaret hoc

169쪽

DIs cIPLINA L IB. VI. los hoe illum causa luxuriae facere et Saeuitia erat, sed evaste manibus puer,& ad caesaris pedes confugit, nihil aliud petitu/rus,quam ut aliter periret, ne esca pisciu fieret. In quo adeo motus est nouitate crudelitatis caesiar, ut illum quide dimittire cristallina potius omnia afringi iuberet,piscinamin compleri.Hine etiam C. Plinius tradit, fuisse a Uedio Pollione in murenis saeuitiae documenta excogitata, qui. eques Rimanus fuit,cum in earum uiuarijs damnata mancipia inυ

mergeret. c A P v T VI. De Iecanorantia ueterum quomodo er quibus sacris fierieqnseueri de de uoce Er natura daemonum , erubaitidem ex Ioanne Σαe repctita.

Nier genera re potestates diuinationis, quas ueteres coluerunt:pars etiam illa reponitur, quae fieri per pelvim solebat,aut per solium sui quidam diaxerunt Graeci eam frequenti uocabulo lecano/mantiam appellant.de qua& C. Plinius alicubi disserit,sed paulo tamen pressius, ut eam reprehedere potius, quam era plicare uoIuetit.In Gi aecis uero comentarijs permulta comperies, in quibus hanc ipsam lecanomantiam illi pracipudeXponunt,qui academiae dogmata sectati stini: quoniam de geniis fere,daemonibus*,S diuinandi ratione, supra cattoros philosophos diligenter, dc accurate disputanticuiusmo/di sunt illa, quae a Michaele Psello, de natura θc uiribus da, monum,ex Marci disciplinis reseruntur. Fit etiam cinquit uaticinatio per pelvim, quae lecanomantia dicitur, quaecrustici saepe utuntur.Quemadmodum per aerem quoiu, ecper frondeis rerum praedictiones fieri solent: sic ipsa quide diuinatio perpetuim censetur. Maximeque apud Assyrios populos in precio est: si quide magna ex parte cum daemo

O i nibus

170쪽

no P Eτ. CRINITI DE NON ELnibus conuenit,qui a tali materia haud prorsus abhorrent. Vaticinantes igitur pelvim aqua plenam accipiunt. Quam cum daemones irrepserint, leniter primo illapsi resident,sic,

ut subsilire quida spiritus uideas. Nam di si aqua ipsa in pel/uim suis,secundum eius substantiam a caetelis aquis mini me differat,adhibitis tamen quibusdam carminibus, ex eo/rum Potestate maxime praecellit, ut aptior multo sit ad diu fatidicum spiritum excipiendum. Id autem est daemonum Proprium, ut cum attracti,aut illecti in pelvim sunt, ex eo quidem lapsu perexiguus sonus, ac significationis expers audiatur. Ueinde in ipsa unda oberrans, & quasi lusitas, erilem sibilum insusurrat,quo futura pinnosci possint. Is em spiritus, uocem praetenuem emittit: quo ipsi daemones mi/nus intelligantur ,&obscuritate rei, facilius hominum uotis imponant. Et revera perexilis uocula daemonum re exigua est, quod olim noster quoq; Venetus Hermolaus dicebat uocem se daemonis praetenuem, ec pene subsibilan/tem audisse. Qua ille de Aristotelis forte Entelechia inter/rogatus sibi ipsi, ec Georgio Placentino responsitauit. Io/annes aute Zezes,uir doctrina multiplici totius 3 antiquistatis curiosus,de ipsa uaticinadi parte, in Homericae iliadis comentario scribit,ea reserens, quae ad istiusmodi uaticina/

tiam tradit,& in quibus potissimum differant. Vetus enim qualis illa Uyssis, noua autem,quae ex aqua di qua

aurum,argentum,eleetrum,acra,ta lapides,aliat id genus ueniebant. Nullae uero adesse mulieres, aut aliqui cum mulieribus coinquinati

Poterant. Sed oc uestes,& caetera ad id instrumenta ab eodeZetae referuntur, i

SEARCH

MENU NAVIGATION