장음표시 사용
171쪽
Qv bus elamentis,us in iijs animantis dicantur constare,de de quinta essentia ad universem orbem distonendu, dis absoluena dum bidems Mercurii uerba relatu, πVergilij carmen expositum.
Vide elementis animalium ato principijs dilogenter scripserunt, omnia quidem animantia tradunt,ex quatuor elementis constare: hominem
uero ex hisdem,ac diuino etiam spiritu, quem alit quintam essentiam, seu persectionem, uel harmoniam dixeriit quae per uniuersum decurrere, atque uasmeare facillime posset. Dicunt igitur ab ipsa terra carnem haberi, ab aqua humorem, ab aere anhelitu, ab igne feruorem , a diuino sipia ritu ingenium, seu mauis rationem,quod ipsum philologi aliquot asserunt. Romani autem theologi,ut Ual.Sora. nus, Uar. Teretius 8c Figulus, sub nominibus deorum hoe totum intellexerunt, quos genialeis,uel patrios uocarunt: quoniam sunt haec omniu quidem rerum semina, atq; prinoccipia, quae Graeci appellant,tametsi lunam quom& solem ut est author Festus cum reliquis signis inter geonialeis deos conscripserunt. Poeta autem Uergilius ut ino/mni philosophia egregie doctius,ad huc modum id exequio tur sub Anchisae persona:
Principio caelum,ac terra , camposq: liquentes Lucentems globum ωπα, titanias astra Spiritus intus alit,totamq; in usu per artis Mens agitat molem,er m4Post corpore rescet. Inde hominum,pecudum; unus,uitri uolantum: Et quae marmoreo ri monstrasub aequore pontus: Ignem esto is vigor,Cr caelestis origo
Semnibus,quantum non noxia corpora tardant.
Qua rem noster Vergilius ex adytis uidet academia ut aIla permulta
172쪽
lii P ET. cR INITI DE HONE s. orrmulta transtulisse: siquidem a Platone philosopho as ertu est, deu ipsum,cum molem hanc totius orbis construere, aloe disponere decreuisset, animam quandam,seu siptarum, Iratione excogitata,cuius sapientia,uniuersus fere orbis aptissime eoponi,ati adornari posset: re ad rem ordine, Ocad sinetulare decore.In qua sententia dimercutius Aegyptius fuit qui diu antePlatonis atate floruiti cuius uerba hoc loco subiiciemus, quo cumulatius hoc totu percipiatur. Orimantiu inquit corpus ex quatuor elementis costitutu eli ad .Habet em aliquid in se ignis,aliquid aeris,aliquid a qu
aliquid terrae.Neq; in ignis eli,neq; aer,necp terra quae faciler bari possunt. Na terrae ratio in carne est,humoris in sanguine,aeris in spiritu,ignis in calore uitali. Sed neo languis a corpore secerni potest,sicut humor a terramess calor uitalisa spiritu sicut ignis ab aere. Adeo rerum omnium, duo loIa reperiuntur elementa,quorum omnis ratio in nostri corpo ris fictione conclusa est.Itain ex rebus diuersis,ac repugna tibus,homo factus est:sicuti & mundus ipse ex luce S tenebris,ex uita & morte, quae duo inter se,ct in homine pugnat, ut si anima superior euaserit, quae ex deo trahit originem, Litimmortalis,& in clara, perpetua y luce uersetur. Sin corpus evicerit animam, suoq3 imperio subiecerit,in tenebris templternis,atq; in obitu delitescat. Id ipsum Brachmanae allerunt,ut copiose probatur eorum decretis.Sed haec de altioribus dist plinis theoremata,maiorem sibi curam atq; otium requirunt,quae secreto operi explicanda reseruamus.
173쪽
illud etiam uisum mihi est admodum mirificum,net indignum, quod a nobis repetatur, qui exleorum numero sumus ut inquit eleganter Au gustinus qui scribendo proficimus, di proficiendo scribi. mus. Relatum est igitur,neminem apud Carmaniae populos uxore posse ducere,nisi caput occisi hostis ad ipsum legem detulerit. Rex autem craneum, seu caluarias ut Celsus ap/pellat) occisorum in regia statuit, Iinguam uero e faucibus auulsam,minutarem concidit, panet permixtam, illi degu standam porrigit, qui ad regem caput amputatum pertulit, tum suis familiaribus atm aulicis ceu sapidisssimum cibum edendam praebet.Quin apud eosdem ille rex haberi solet ce lebratior at* praeclarior,ad quem plura occisorum ca' pita deuehatur .Quod cum alit,tum Strabo in Geographia testatur,uir in omni antiquitate perue. stiganda illertiae singularis.
174쪽
COMMEN T A R IOR v Μ DE HONEsTADIs cIPLINA, LIB. SEPTIMUS.c Α P v T I. De ingenio σ eruditione Gregoris Nati neteni er Bo iij,σ quo affctu ac studio simi ab humanis litteris adsicras π diuinas concesserint. Uantu natura similitudo,& studiorum retiistio in conciliandis hominu animis at coniungedis possit,satis testantur philosopho/rum libri,in quibus exempla etiam no pau/ca referutur,tum Graecorum hominsi, tum: . Latinorum. Sed cum forte eoru mores atouitam considerarem,qui in academia Christiana maxime
Praestiterint,dignu memoria putaui, quod a Rumno Aqui legiesi qui Didymum Alexandrinum habuit praeceptore scribitur,de Basilio,& Gregorio Nazianzeno,eorumq; 1ingulari inter se arietii & diligentia. Sed em Gregorius idem qui ex Naziamo oppido fuit cum praclara eloquetia minret ait Basilium egregio affectu coleret,iantum cossius est eius animo atq3 amicitia nam simul rhetoricam docebant)ut sedentem illum ac rhetorica praecepta exhibentem,de Ofinficio ut inquit Ruffinus disseredi deponeret, atq3 iniecta manu,ad academiam Chi isti perduceret,in qua, a tioribus disciplinis,aediuinis mysteriis studio indefelse, 5 tollertia
singulari, per annos xiu.incubuerunt: quo ueritatis arcana generi humano uberius atq; cumulatius explicarent: Sic
enim de utroq; idem Ruffinus ad Chromatium scribit: regorius ec Basilius episcopi, ambo nobiles, ambo rithemS
175쪽
DI I INA L IB. VII. ' useruditI,ambo collegae,ambo de auditorio egressi, ad rhet ricam profitendam, imperante Theodosio Augusto roga/hantur. Nam di Hieronymus hunc ipsum Gregorium, nomodo ut optimum praeceptore, in optimis disciplinis agnoscit,sed Sc eloquentissimum uirum merito appellat. Sequutus autem in ipso dicendi stilo Polemonem Laodiceum traditur,ac inter alia perm ulla,contra Iulianum imperatore luhrum pro re Christiana egregie scripsisse, quod ille contra Christum impudentissime libros aliquot in expeditione ibi a Parthica effuderit quod ab eodem Hieronymo locis pluribus relatum est. AP vT II. Debieroglyphicis Aegrptioru litteris, ac de vialure Crer ape,eorum sombolo,tum de cruce etiam ipsa nobilis consseratio.
E litteris Aegyptiorum, quae hieroglyphicae ap/lpellantur,cum apud ucteres authoies mctio est, tum in obeliscis, ctiamnu considetari hoc potest,
in quibus figurae illae,& effigies animantu diuerasorum, herbarum , fluuiorum,& arborum sculptae, eius gentis philosephia designat:sicuti Strabo & C.Plinius grauissimi authores testarit.Nam in obeliscis regum,Sesolidis ato Sennosornei, qui ex Aegypto in urbe deuecti sunt, per eiusmodi symbola & hieroglyphicas notas, reru naturae in terpi etatio adnotata est ita ei Aegyptioiu philosophia creditur primo illustrata, quod ab eodem Plinio ec aliis tradit. inter alias uero emgies, scarabeos,apes,fluuios,houes,uul tures,aliaq; id genus notare consueuerunt .Pori o ex ipsa effigie apis, symbolii regis signabatur, quod is in obeundis uitae ossiciis, non minus iustitiae aculeum,quam dulce mel lis flementia habere debeat.In uulture aute naturae genium P i ac maiestatem
176쪽
; PET. cR INITI DE HONE s. ac maiestatem indicabant, quod inter has uolucres se ins. . duntaxat inueniantur de quo oc Marcellinus Ammianus
in Roma. h storia scribit,& Plutarchus item Cheroneus. Quin illud etiam multo magis cos derandum est, de signo ipsius crucis . UOlebant enim Aegypti sacerdotes ac philomphi,per eius effigiem spem uentulae salutis intelligi, quod.ec Rummus aut lior diligens in sacra historia relai t, inter se
cerdotaleis litteras dicens relatam crucem, quae uitam ueu turam allegorice designabat. Sed hanc partem ἰ Ιεγλ. . . μῶν - ίi,ὐα6. copiose eXplicauimus in epistolicis,ea fere o/.mnia referetes, quae arcana ista Aegyptioru sacra denotaret CAPUT III. Factum memorabile octuvij R Om.oratoris cum rege Anthiocho, σde sagminibus legatorum, quae in clarigatione gestabant, ex iureconsultis π alijs.
Otatum est in Romanis exemplis de C. Octa/uio,& eius ingeti mimo, quem in legatione ad regem Antiochum egregie probauit, ut homi/ne decuit Rom.& in omnibus uitae ostici js ma/xime praestantem. Nam cum forte rex Antiochus dilaturust responsum diceret,nem tum aliquid Romano oratori re spondendum putaret,Octauius inibi uirga quam manu tenebat locum circumscripsit. Et prius inquit) o rex, Q hoc
ipso circuIo egrediare,responsum dabis. Qua in re miratus hunc animu rex Antiochus in Rom.ciue, pro tempore dradit responsum. Sed in ea mox legatione idem C. Octauius
interseruis fuit,quo factum est,ut senatus, popuIusΦ RO manus statuam illi ut inquit Plinius) in rostris,loco quideoculatissimo, poni iusserit.Neo illud ignorandu est, quod
. ia ipsi legati uirgam gestare apud ueteres consueucrunt,sicuri
I g etiam sagminata uerbenas,sic, uti clarigatum accederet,id est,
177쪽
DIs cIPLINA LIB. VII. uτ est ad ea clara uoce repetenda, quae ad ius Rom. populi per tinerent. Unde Marcianus etiam iureconsultus quia Diis νήrcuitu dio Iuliano iussus est occidi sanctum refert alsagminibus Sanctis. dictum, sicuti in pandectis nabetur. Sanctu meu inquit quod ab iniuria hominum defensum ait munitu est. Sanin Scgminiactum autem dictum a sagminibus. Sunt enim sigmina sin quit herbae quaedam,quas legati popu .Rom. ferre solent, ne quis eos uiolaret, sicuti di Graecoru legatis accidit. Quin, ec Sex. Pompeius de uerbolusignificationibus, libro XXiu: Pro uerbenis inquit sagmina accipi, quod ex loco sancto,a sule,praetore hie legatis proficiscentibus ad foedus bellu indicendum, traderentur. Unde illud Neuianum:
Iussacratum tollimurandum agmine.
Mittimus autem quae Liuius de caeteri de hoc scripserint,ne studio magis ambitionis, Φ uel itatis indultu uideri possit.
Qui de ingenio daemonumscripsimi, ac de gnosticis π bς
tis,subusc actu demnem se concipι re putarent digna memoria obseruatio.
Nter philosophos ueteres,quiWingenio cIari
doctrina praestiterui, maxis, maxime quidem acade 'imici numeratur. Hi autem de Geniis multa et daemonibus scribetes, diligenter obseruarunsi quo habitu sint, quam potestate polleant. Nam habere illos utreis maximas,8c in quam re mira quaeda efficere pro comperto affirmant quod N Christiani philosophi pari cosem suasserunt,ut Psellus, Origines Adamantius. Et Augustianus in eo praesertim libro,quem de potestate daemonu composuit. Sed quo pacto, quibusq; sacris euchetae gnostici Gaemonem se olim concipere dicerent , dignu profecto me moria est,cum inter alia quoq; porteta ac prodigia magicae P s uanitatis
178쪽
ug PET. CRINITI DE HONE uanitatis,id ipsum merito referri possiti nam diuinationis genus,quae necromantia dicitur, in huc modum fieri solitum ab ipsis quidem gnosticis inuenio, qui alio uel houocantur.Decimo calendas aptilis, quo die Iesus Christus a Iudaeo populo cruci affixus est, conuen ire hi solent, cum puellis sidi notis,qui gnostici dicuntur. Tum peractis quishusdam sacris, atq; luminibus extinctis, simul coitum imeunt,uel cum sorore,uel cum filia, nec ullam prorsus rati nem habent affinitatis. Dein autem nono mense, in eunde locum redeunt, puellascp aduocant,& natos infanteis ab illis accipiunt,eorum corpus circumcidunt. Tum efflucte Undio cruore,phialas implent,& puerorum simul corpora
cremantes,cinerem accipientes,cruori commiscent,atiueo
condimento epulas 5c pocula clam ubicunq; incedant,condiunt:tum his quidem sacris,& alimetis,diuinos quasi cha racteres in illis imprimi atq; infundi existimant,ac ipsa etiadaemonia,liberius cocipi,& felicius retineri.Sed ijde m prae/terea gnostici dogma proprium ab insano quodam sui in quit Psellus acceperunt quorum opinio silitat unus omni no pater credatur, cui filios duos asscribunt, antiquiorem
Primum,alterum uelo iuniorem. Principia autem tria nam
Patri supercaelestia tantum, iuniori autem filio caelestia, si niori suocaelestia gubernari i eferunt,quo ipsum dogma,ni hil uere ut inquit Psellus) a poeticis fabulis,anilibus lineptijs abhorret,quae res, non ab Augustino ac Eusebio tantum ridetur, sed a caeteris quoq; sacris authoribus, qui pro ueritate ipsa di religione,summis quidem laboribus nil diligentia
179쪽
C A P V T V. ηDe Hἀximiani imperatoris seritia is christianos,er quod assectus 'morbo,animum commutarit,tum eiusdem edictum postum pro religione ipsa claristianorum.
Nier alios pluris, qui Christiana religione crudet iter persccuti sunt, Galerius Maximianus numeratur,qui uarijs tormentorum ac poenarum gene
ribus Christianos ipsos pessime affecit, quod ab Augustino, Eusebio,alijscii copiose exponitur. Sed is tame
Maximianus, cum in tabificum morbum aim pestilentem
incidisset,acillia medicis relatum foret, non aliter posse illa morbum curari, nisi a Christianorum sanguine di cardibus abstineret. Quibus auditis, imperator Maximianus edidiocauit,ut quicuΦ estant Christia ni, suu numen ac deos extra omnem iniuriam colerent, ac rite in religione perstarent. Sed Iibitu mihi est,hoc ipsum edictum Maximiani impe.ec Co nstantini Augusti referre,in quo aperte costabiliquan/tum Christianae relietioni Maximianus concesserit: homo alioqui saeuissimus, Oc imperator orbis terraru & qui annos plureis Christianos ipsos crudelissime fuisset inlaetatus. Nam idem Maximianus natura quide atrox, at sanguinarius fuit, quo etia ut a quibusda tradit nultu prope animal in tota uita crudelius habitu est. Edictum hoc est, quod per omnis fere urbeis pro decreto imperatoris dicitur, publicaAtum. impera.caec Maximianus inuictissimus, Rugustius, Pontifex. max. Germanicus, Aegyptia S,Thebaicus,Sar mathicus quintus, Persicus secundus, Carpicus Vi. Armonicus, Medoru Ac Adiabenotu uictor:Trib. PGlisex xx.Impera Xi cos.Usu.pat.paL proc.ec impera. L. Flauius Ual. Constantinus Pius seIix,inuietus Augustus ponti. impe/rator V.concilii. pat.pat. proc. Inter caetera, quae ad usum rei
Pub.decernimus, primo ade uolueramus secundu antiquas
180쪽
cera. expositin eius carmen:tum quibus causis rationibus manicipes Romani essent copiose explicatum.
N iure ciculi Romano permultae quid e rationes laiseruntur,quibus senatus populusq; Romanus quosdam populos at municipes non tantum iu re quiritu donauerit, sed multis etiam oneribus atq; damnis exemeri cuiusmodi nominantur: Attelani, Caerites, Praenestini reeiusmodi a Iij.Primi autem omnium facti
sunt populi Romani municipes Caerites, echi quidem ut author est diligens Gelliu sine ullo iuris suffragio,quonia hello G a l lico sacra Romana recepissent,ea b diligetia singulari
custodissent. Unde etia tabulae caerites appellatae sunt, in quihus censorum potestas,eorum nomen referebat, qui nota Iiqua uel ignominia foret insignes. Ex quo erudite Flaccus in epistola ad Numicum,dignos caerite carra appellat Romanos, quonia luxu atq; uoluptatibus turpissimis tenerentur. Quem tamen locum Horatiani interpretes ineptissime sutalia permulta exposuerunt. Hirpioru uero familiae,qui Phalistorum agro essent,ob mirificam quidem causam,ab om/ni missilia,& munerum cura uacatione habuerunt: qudd hae quide nudatis pedibus,impune super igne sacris qtubusdaincederent.Quod ut facilius probari posse: C. Plinii uerba subscribemus. Haud procul urbe Roma inquit inPhaIiscorum agro familiae sunt paucae, quae uocantur Hirpi quae fia/crificio annuo,quod fit ad montem Soractem Apollini, super ambustam ligni struem ambulantes, non aduruntur re ob id, perpetuo senatusconsulto, militiae, omnium Φ aliorumumerum uacasionem habent. Praenestini aut populi,cum inius colonia relati essent,ob eam causam a Tiberio impera Q. Lore